بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
عرصه خصوصی، جایی است که غیر در آن حضور ندارد.<ref>. دهخدا، لغتنامه، 1373ش، ذیل ماده خصوصی و عمومی.</ref> | عرصه خصوصی، جایی است که غیر در آن حضور ندارد.<ref>. دهخدا، لغتنامه، 1373ش، ذیل ماده خصوصی و عمومی.</ref> [[حریم خصوصی]] در اصطلاح، بخشی از زندگی اجتماعی است که فرد در آن از آزادی برخوردار است، درباره آن بازخواست نمیشود و کیفر حقوقی و مجازات ندارد. هرگونه تصمیمگیری در عرصه خصوصی منحصرا در اختیار خود فرد است و اطلاع یا مداخله دیگران در آن، بدون اجازه او جایز نیست.<ref>. اسکندری، حکومت اسلامی و حریم خصوصی، 1390ش، ص51.</ref> حوزه خصوصی در امر جنسی، مربوط به فضای اختصاصی انسان نسبت به بدن، تحریک و ارضای نیاز جنسی با شریک جنسی خود است و دیگران از مزاحمت در آن منع میشوند. از طرف دیگر، افراد در این حیطه اجازه به اشتراک گذاشتن آن را نداشته و حقوق فردی و اجتماعی اقتضا میکند که انگیزش و ارضای جنسی در یک بستر خصوصی صورت گیرد.<ref>. عباسپور، «فراتحلیل کیفی مقالات علمی ناظر بر آسیبهای جنسی در ایران»، 1401ش، ص32-34.</ref> | ||
==امر جنسی== | ==امر جنسی== | ||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
==عناصر حوزه خصوصی== | ==عناصر حوزه خصوصی== | ||
#خصوصی بودن: این عنصر از امور ذاتی حوزه خصوصی است. استیذان فرزندان و غلامان در سه زمان از شبانهروز؛ <ref>. سوره نور، آیه 58.</ref> پرهیز از روابط جنسی در اتاقی که بچهای در آن خوابیده است<ref>. کلینی، الکافی، 1365ق، ج5، ص500، ح2.</ref> و مواردی از این دست در ادبیات دینی نشان از اهمیت خصوصی بودن، ابهام و اختفای امر جنسی دارد. | #'''خصوصی بودن:''' این عنصر از امور ذاتی حوزه خصوصی است. استیذان فرزندان و غلامان در سه زمان از شبانهروز؛ <ref>. سوره نور، آیه 58.</ref> پرهیز از روابط جنسی در اتاقی که بچهای در آن خوابیده است<ref>. کلینی، الکافی، 1365ق، ج5، ص500، ح2.</ref> و مواردی از این دست در ادبیات دینی نشان از اهمیت خصوصی بودن، ابهام و اختفای امر جنسی دارد. | ||
#آزادی از محدودیتهای حقوقی و اجتماعی: افراد در حوزه خصوصی خود از محدودیتهای حقوقی و اجتماعی، آزادی نسبی دارند و قوانین، درباره کنشهای حوزه خصوصی افرد را مورد بازخواست قرار نمیدهد. البته این بهمعنای آزادی مطلق نیست و نسبی بودن به این نکته اشاره دارد که انسان در هر حال در معرض حق و تکلیف است و در حوزههای خصوصی نیز تکالیفی دارد که تخطی از آن میتواند پیامدهای مادی یا معنوی یا حتی اجتماعی داشته باشد. | #'''آزادی از محدودیتهای حقوقی و اجتماعی:''' افراد در حوزه خصوصی خود از محدودیتهای حقوقی و اجتماعی، آزادی نسبی دارند و قوانین، درباره کنشهای حوزه خصوصی افرد را مورد بازخواست قرار نمیدهد. البته این بهمعنای آزادی مطلق نیست و نسبی بودن به این نکته اشاره دارد که انسان در هر حال در معرض حق و تکلیف است و در حوزههای خصوصی نیز تکالیفی دارد که تخطی از آن میتواند پیامدهای مادی یا معنوی یا حتی اجتماعی داشته باشد. | ||
#استقلال در تصمیمگیری: افراد در حوزه خصوصی اراده و اختیار لازم در تصمیمگیری دارند و به این دلیل، پیامدهای تصمیم فرد هم به خود او مربوط است. | #'''استقلال در تصمیمگیری:''' افراد در حوزه خصوصی اراده و اختیار لازم در تصمیمگیری دارند و به این دلیل، پیامدهای تصمیم فرد هم به خود او مربوط است. | ||
#عدم دخالت دیگران: بهدلیل اختصاصی بودن این حوزه، افراد دیگر حق دخالت و نظارت بر این حوزه را ندارند. کنشگری جنسی مادامی که در حوزه خصوصی بوده و در معرض رویت دیگر افراد جامعه نباشد، دیگران دخالتی در آن نداشته و حتی حق اظهار نظر و افشای آن را ندارند. از این جهت است که در آموزههای دینی، چشمپوشی از انحراف جنسی توصیه شده و اثبات جرائم جنسی در نهایت مشکل است. در اسلام با وجود آنکه برای جرمهایی مانند قتل، شهادت دو نفر لازم است، <ref>. خمینی، تحریرالوسیله، 1379ش، ج2، ص498.</ref> زنا بهعنوان جرم جنسی، با شهادت چهار شاهد عادل به اثبات میرسد<ref>. خمینی، تحریرالوسیله، 1379ش، ج2، ص427.</ref> و اگر کسی چنین تهمتی به دیگری بزند و یا افشا کند و نتواند چهار شاهد بر مدعای خود بیاورد، باید حد قذف بخورد.<ref>. سوره نور، آیه 4.</ref> | #'''عدم دخالت دیگران:''' بهدلیل اختصاصی بودن این حوزه، افراد دیگر حق دخالت و نظارت بر این حوزه را ندارند. کنشگری جنسی مادامی که در حوزه خصوصی بوده و در معرض رویت دیگر افراد جامعه نباشد، دیگران دخالتی در آن نداشته و حتی حق اظهار نظر و افشای آن را ندارند. از این جهت است که در آموزههای دینی، چشمپوشی از انحراف جنسی توصیه شده و اثبات جرائم جنسی در نهایت مشکل است. در اسلام با وجود آنکه برای جرمهایی مانند قتل، شهادت دو نفر لازم است، <ref>. خمینی، تحریرالوسیله، 1379ش، ج2، ص498.</ref> زنا بهعنوان جرم جنسی، با شهادت چهار شاهد عادل به اثبات میرسد<ref>. خمینی، تحریرالوسیله، 1379ش، ج2، ص427.</ref> و اگر کسی چنین تهمتی به دیگری بزند و یا افشا کند و نتواند چهار شاهد بر مدعای خود بیاورد، باید حد قذف بخورد.<ref>. سوره نور، آیه 4.</ref> | ||
#محرمانه بودن: کنش جنسی بهدلیل ماهیت آن و خصوصیت غیور بودن انسان به لحاظ فطری، ذاتا محرمانه است. مگر اینکه تحت تاثیر فضای اجتماعی مدرن، حیا و غیرت و عفت کمرنگ شده یا مورد غفلت قرار گیرد. در ادبیات دینی، توصیه میشود که مخفی بودن رابطه جنسی را از حیواناتی مثل کلاغ یاد بگیرید.<ref>. شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1414ق، ج1، ص482، ح1394.</ref> حتی در قرآن نیز امور جنسی با استفاده از تعابیر کنایی مطرح شده است.<ref>. کلینی، کافی، 1365ق، ج5، ص555، ح5.</ref> نهی از گفتوگو در مورد عرصه خصوصی زن و شوهر در میان زنان<ref>. شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1414ق، ج4، ص3، ح4968.</ref> و نهی از پرسوجو در مورد روابط جنسی دیگران، <ref>. کلینی، کافی، 1365ق، ج5، ص565، ح41.</ref> همه بر این امر اشاره دارند که عفت و حیا در این موضوع باید محفوظ بماند و تخطی از آن، صیانت فضای عمومی را مختل خواهد کرد. | #'''محرمانه بودن:''' کنش جنسی بهدلیل ماهیت آن و خصوصیت غیور بودن انسان به لحاظ فطری، ذاتا محرمانه است. مگر اینکه تحت تاثیر فضای اجتماعی مدرن، حیا و غیرت و عفت کمرنگ شده یا مورد غفلت قرار گیرد. در ادبیات دینی، توصیه میشود که مخفی بودن رابطه جنسی را از حیواناتی مثل کلاغ یاد بگیرید.<ref>. شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1414ق، ج1، ص482، ح1394.</ref> حتی در قرآن نیز امور جنسی با استفاده از تعابیر کنایی مطرح شده است.<ref>. کلینی، کافی، 1365ق، ج5، ص555، ح5.</ref> نهی از گفتوگو در مورد عرصه خصوصی زن و شوهر در میان زنان<ref>. شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1414ق، ج4، ص3، ح4968.</ref> و نهی از پرسوجو در مورد روابط جنسی دیگران، <ref>. کلینی، کافی، 1365ق، ج5، ص565، ح41.</ref> همه بر این امر اشاره دارند که عفت و حیا در این موضوع باید محفوظ بماند و تخطی از آن، صیانت فضای عمومی را مختل خواهد کرد. | ||
==هنجارهای حوزه خصوصی== | ==هنجارهای حوزه خصوصی== | ||
| خط ۴۶: | خط ۴۵: | ||
*عباسپور، ابراهیم، «فراتحلیل کیفی مقالات علمی ناظر بر آسیبهای جنسی در ایران»، فصلنامه معرفت فرهنگی اجتماعی، موسسه امام خمینی، بهار 1401ش. | *عباسپور، ابراهیم، «فراتحلیل کیفی مقالات علمی ناظر بر آسیبهای جنسی در ایران»، فصلنامه معرفت فرهنگی اجتماعی، موسسه امام خمینی، بهار 1401ش. | ||
*کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تصحیح و تعلیق علیاکبر غفاری، دارالکتب الاسلامیه، تهران، چ4، 1365ق. | *کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تصحیح و تعلیق علیاکبر غفاری، دارالکتب الاسلامیه، تهران، چ4، 1365ق. | ||
*گاردنر، ویلیام، جنگ علیه خانواده، ترجمه معصومه محمدی، قم، پژوهشکده زن و خانواده، 1386ش. | *گاردنر، ویلیام، جنگ علیه خانواده، ترجمه معصومه محمدی، قم، پژوهشکده زن و خانواده، 1386ش. | ||