رنگ لباس: تفاوت میان نسخه‌ها

'''<big>رنگ لباس</big>'''؛ تفاوت‌های زنان و مردان در انتخاب رنگ لباس.  

==تاریخچه رنگ لباس==

به‌صورت مطلق نمی‌توان رنگ‌ها را جنسیتی شمرد و مثلا رنگ صورتی را زنانه و رنگ آبی را مردانه دانست. مردان و زنان در ترجیح رنگ صورتی یا آبی با هم متفاوت عمل می‌کنند، اما به‌‌گواه تاریخ، رنگ صورتی تا میانه قرن بیستم، مشترک میان زن و مرد بوده است. تصاویر به‌دست آمده حاکی از این است که در گذشته، رنگ صورتی و قرمز مردانه بوده است و خانواده‌ها برای پسران خود از رنگ صورتی استفاده می‌کردند. رنگ آبی نیز که امروزه مردانه تلقی می‌شود، در گذشته زنانه بوده است.<ref>[https://mag.sarak-co.com/busting-gender-the-pink-versus-blue-phenomenon/ اکبریان، «تاریخچه رنگ‌های آبی و صورتی و مفهوم آن‌ها»، وب‌سایت COMODE .]</ref>   

==نقش رنگ در انتخاب‌ها==

==نقش جنسیت در انتخاب رنگ==

==عوامل موثر بر ترجیحات رنگی==

افراد، تحت تاثیر عوامل مختلفی رنگ لباس خود را انتخاب می‌کنند. از جمله، عوامل جمعیت-شناختی مثل سن، شغل، تحصیلات و نیز عوامل جامعه‌شناختی مثل زمینه‌های فرهنگی، سیاسی، طبقه اجتماعی و همچنین عوامل روانشناختی مانند گونه‌های شخصیت.<ref>[https://jwica.ut.ac.ir/article_89667.html شهراد و جمعی از نویسندگان، «مطالعه تاثیر عامل گشودگی به تجربه بر تغییرات ترجیح رنگی زنان»، 1402ش، ص3.]</ref> هیجان‌خواهی و روان‌بنه جنسیتی از دیگر عوامل مؤثر بر افراد در ترجیح رنگ هستند.

تحقیقات در بررسی نسبت جنسیت و رنگ به دو نتیجه متفاوت دست‌یافته‌اند؛ برخی از تحقیقات میان جنسیت و رنگ رابطه معناداری را نشان می‌دهد و برخی دیگر نه. بر اساس نظریه روان‌بنه جنسیتی، کودکان به‌طور فعال اطلاعات مربوط به جنسیت را جست‌وجو می‌کنند و به آن اهمیت می‌دهند و بدین ترتیب یادگیری دیدگاه‌ها معمولا در ارتباط با هر دو جنس حاصل می‌شود و روان‌بنه جنسیتی به‌عنوان یک ساختار دانش ساخت‌یافته عمل می‌کند و تحت تاثیر فرهنگ، تمایل جنسیتی به رنگ‌های متفاوت یا مشابه را شکل می‌دهد. <ref>[https://msb.journals.umz.ac.ir/article_1951.html مرتضوی‌فر و همکاران، «بررسی نقش جنسیت در انتخاب رنگ پوشاک ورزشی در بین دانشگاهیان دانشگاه مازندران»، 1397ش، ص4.] </ref>

==روانشناسی اجتماعی رنگ لباس==

==رنگ لباس در آموزه‌های دینی==

آموزه‌های دینی مرتبط با رنگ لباس، به دو دسته تبیینی و هنجاری تقسیم می‌شود.

بر اساس آیات و روایات رنگ‌ها به دو دسته مثبت و منفی تقسیم می‌شوند. رنگ‌های سفید، قرمز، سبز، آبی، صورتی و زرد از جمله رنگ‌های مثبت و رنگ‌های سیاه و قرمز تند از جمله رنگ‌های منفی هستند، و استفاده نکردن از چنین رنگ‌هایی توصیه شده است. <ref>[http://vasael.ir/fa/news/12181/%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%7C-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%B1%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1%D8%A7 . اراکی، »فقه شهر، نقش رنگ‌ها در سبک زندگی دینی، تاثیرات روانی رنگ‌ها و تاکید اسلام»، پایگاه تخصصی وسائل.]</ref>

   

استفاده از رنگ‌های شادی‌آفرین در لباس، حس الفت، تسالم و عدم مقابله را ایجاد می‌کند. محققان بر این باورند که نگاه به رنگ‌های روشن، چشم را روشن کرده و برای دیدن و استمرار آن رغبت ایجاد می‌کند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/823269/fa#:~:text=%D8%A7%D8%B2%20%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C%D8%A7%D8%AA%20%D9%85%D9%86%D9%81%DB%8C%20%D8%A7%DB%8C%D9%86,%D9%85%D9%86%D9%81%DB%8C%20%D8%A8%D8%B1%20%D8%AC%D8%A7%DB%8C%20%D9%85%DB%8C%20%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF. . روستائی فارسی، «رنگ سیاه در روانشناسی و قرآن»، 1398ش، ص7 .]</ref> ائمه نیز در روایاتی به استفاده از رنگ‌های روشن در پوشش، همانند رنگ زرد برای نعلین و رنگ سفید برای پیراهن، سفارش کرده‌اند و سیره آنها درباره استفاده از رنگ سیاه حکایت از کراهت این رنگ مگر در برخی موارد مانند کفش، عمامه، عبا یا قبا و چادر دارد.<ref>[https://www.pasokhgoo.ir/node/2509 «حکم پوشیدن لباس سیاه چیست؟ آیا پیشوایان معصوم به ما سفارش کرده‌اند که در عزاداری لباس مشکی بپوشیم؟»، وب‌سایت مرکز ملی پاسخگویی به مسائل دینی.]</ref> برخی روانشناسان، رنگ سیاه را نمایانگر مرز مطلق دانسته‌اند؛ شاید علت کراهت رنگ سیاه و تیره همین ایجاد مرزی است که بین افراد کشیده‌ می‌شود و این امر با اصل الفت و همنشینی مخالف است. در همین چارچوب، استفادۀ زنان از رنگ‌های تیره در پوشش، مرز کاملی بین آنها و افراد نامحرم ایجاد کرده و به دیگران اعلام می‌کند که صاحب این لباس تمایلی به برقراری روابط گرم ندارد<ref>[https://www.sid.ir/paper/823269/fa#:~:text=%D8%A7%D8%B2%20%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C%D8%A7%D8%AA%20%D9%85%D9%86%D9%81%DB%8C%20%D8%A7%DB%8C%D9%86,%D9%85%D9%86%D9%81%DB%8C%20%D8%A8%D8%B1%20%D8%AC%D8%A7%DB%8C%20%D9%85%DB%8C%20%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF. روستائی فارسی، «رنگ سیاه در روانشناسی و قرآن»، 1398ش، ص7 .]</ref> و فرد مقابل نیز با دیدن رنگ سیاه چنین پیامی را دریافت خواهد کرد. کاندینسکی معتقد است رنگ سیاه نشانگر عدم و نیستی و مانند سکوتی ابدی است؛ گویی که این رنگ اساسا صدایی ندارد، برخلاف رنگ‌های روشن که پیام انفتاح و ایجاد رغبت دارند. <ref> [https://www.sid.ir/paper/823269/fa#:~:text=%D8%A7%D8%B2%20%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C%D8%A7%D8%AA%20%D9%85%D9%86%D9%81%DB%8C%20%D8%A7%DB%8C%D9%86,%D9%85%D9%86%D9%81%DB%8C%20%D8%A8%D8%B1%20%D8%AC%D8%A7%DB%8C%20%D9%85%DB%8C%20%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF. روستائی فارسی، «رنگ سیاه در روانشناسی و قرآن»، 1398ش، ص4.]</ref>

احکام فقهی شیعه بر مدار مصالح و مفاسد چرخ می‌زند و انتخاب رنگ لباس نیز از این قاعده گریز ندارد. بنابراین مطلوبیت رنگ‌های بیان شده به‌معنای استفاده بی قید و شرط از آنها نیست بلکه به‌کارگیری رنگ‌های مطلوب مثل قرمز، به‌دلیل رعایت مصالح و مفاسد فردی، اجتماعی و عرفی ممکن است دچار استثناء شود. از جمله قواعدی که موجب محدودیت در انتخاب پوشش می‌شود، قاعده «لباس شهرت» است، لباس شهرت اصطلاحی فقهی و بیانگر حرمت هر نوع پوشش اعم از کفش، لباس یا موارد تزیینی همچون ساعت است که برای خودنمایی و فخرفروشی و ریاکاری پوشیده شود.<ref> [https://www.neshasteasatid.com/node/4360 سید پورآذر، «مصداق و مفهوم صحیح لباس شهرت»، وب‌سایت نشست دوره‌ای اساتید سطوح عالی و خارج حوزه علمیه قم.] </ref>  بنابراین اگر رنگ لباس شخص موجب جلب توجه مردم شود، استفاده از آن حرام است.<ref>[https://khl.ink/f/27847 حسینی خامنه‌ای، «پوشش و نگاه کردن» پایگاه دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله خامنه‌ای.] </ref> مطالعات روانشناختی نیز نشان می‌دهد که رنگ‌ها می‌توانند بر عملکردهایی همچون جذابیت، اثرگذار باشند به-عنوان مثال رنگ قرمز جنس مخالف را جذب می‌کند<ref>[https://johe.umsha.ac.ir/article-1-650-fa.html . زارعی و همکاران، «مقاله رنگ و تاثیر ان بر عملکرد روانشناختی افراد: یک مقاله مروری سیستماتیک»، 1400ش، ص4.]</ref> و در افراد با میزان هیجان‌خواهی بالا باعث برانگیختگي و افزایش واکنش پذیری می‌شود. به ایـن صورت که افراد با هیجان‌خواهي بالا در مواجهه با رنگ قرمز نسبت به رنگ سفید تمایل بیشتری به رفتارهای ناهنجار نشان می‌دهند.<ref>[https://jcst.icrc.ac.ir/article_81811_36cba58d6a1e4fb687266ca3487ad985.pdf شهراد و جمعی از نویسندگان، «بررسی تغییرات ترجیح رنگی زنان و مردان با سطوح مختلف هیجان‌خواهی»، 1401ش، ص10.] </ref> بنابراین اگرچه زنان و مردان در انتخاب لباس آزاد هستند، اما آزادی فردی در انتخاب لباس نباید منجر به فرسایش نظام اجتماعی شود و وضع چنین قواعدی برای جلوگیری از آن است. یکی از کلیدی‌ترین مفاهیم در نظام اجتماعی اسلامی  همان اصل الفت است که در تضاد با لباس شهرت و دیگر موارد است، زیرا جریان ایجاد شده در جامعه به‌واسطه پوشیدن لباس شهرت یا لباس‌های با برانگیختگی بالا، جریان رقابت و حسادت خواهد بود و این‌گونه صفات در مخالفت با صفات الفت و تسالم هستند.  

==مبارزه با کلیشه‌های جنسیتی==

*مطهری، مرتضی، مسأله حجاب، قم، صدرا، 1390ش.

*نصیری، ترنج، «بلوغ فشن بدون جنسیت در مجموعه‌های بهار-تابستان ۲۰۲۳ مردانه»، وب‌سایت COMODE، تاریخ درج مطلب:  22 ژوئن 2022م.