imported>مجید مفید بجنوردی صفحهای تازه حاوی «'''<big>قتل ناموسی</big>'''، کشتن زن به منظور اعاده شرف از دست رفته خانواده. قتل ناموسی، مسئله ای دیرین و جهانی است که ریشه در سنتها و فرهنگ غلط و متعصبانه گذشته داشته و امروزه نیز در بسیاری از جوامع مشاهده می شود. نمونه این نوع قتل، در اعراب جاهلی...» ایجاد کرد |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ایجاد لینک داخلی |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== مفهوم شناسی == | == مفهوم شناسی == | ||
واژه ناموس، بهمعنای شرف، عصمت، عفت و آبرو به کار رفته است و به زوجه و زن های متعلق به یک مرد، مثل مادر، خواهر و دختر او ناموس گفته می شود. به فرد غیوری که از عِرض خویش دفاع می کند، ناموس پرست میگویند. قتل ناموسی بهمعنای کشتن یک زن یا دختر توسط مردی از وابستگان او است که میپندارد به خاطر اعمال آن | واژه ناموس، بهمعنای شرف، عصمت، عفت و آبرو به کار رفته است و به زوجه و زن های متعلق به یک مرد، مثل مادر، خواهر و دختر او ناموس گفته می شود. به فرد غیوری که از عِرض خویش دفاع می کند، ناموس پرست میگویند. قتل ناموسی بهمعنای کشتن یک زن یا دختر توسط مردی از وابستگان او است که میپندارد به خاطر اعمال آن [[زن]]، آبروی او و خانواده اش زیر سؤال رفته است. عملی که مایه بی آبرویی و فضیحت تلقی می شود، عملی است که مصداق روابط عاشقانه غیرمجاز، خیانت به همسر، زنا، از دست رفتن بكارت و رفتارهای مشابه بوده و زن، مرتکب آن عمل شده یا احتمال ارتکاب آن می رود. گاهي انتشار يك شايعه در سطح عموم نیز مي تواند بدناميِ خانواده و قبيله را به دنبال داشته باشد. «قتل ناموسی» با انگیزۀ بازگرداندن شرف از دست رفتۀ فرد یا خانواده انجام می گیرد؛ اعم از اینکه عامل تحریک قاتل، امر نامشروعی مانند زنای زن یا امری مجاز، مانند خودداری زن از ازدواج اجباری باشد و اینکه آن عمل تحقق یافته یا صرفاً یک اتهام یا تخیل از سوی قاتل یا اطرافیان او باشد. قربانیان قتل ناموسی غالباً زنان و دختران بی گناه هستند نه مردانی که به آنان تجاوز کرده اند؛ بنابراین در اکثر قتل های ناموسی، زنان و دختران بی گناه، به جای مردان گنهکار کشته می شوند؛ با این تلقّی و تفسیر غلط و قوم گرایانه که زن و عمل او مایه بی آبرویی بوده است. | ||
== تاریخچه قتل ناموسی == | == تاریخچه قتل ناموسی == | ||
قتل هاي ناموسی که غالباً نوعی انحراف از شکل مثبت و ضروریِ غیرت ورزی در مردان است، بازمانده قدیمی ترین تمدن هاي بشري مانند کلدانی ها و آشوري ها است؛ دورانی که قتل زن، دختر یا خواهر به خاطر حفظ ناموس رواج داشته است. دخترکشی و زنده به گورکردن دختران در سنین نوزادی میان اعراب جاهلی که به منظور حفظ شرف قبیله در آینده صورت می گرفت نیز از مصادیق این پدیده است که شدیداً مورد مخالفت دین اسلام واقع شد. قتل ناموسی، زمانی در جوامع گذشته رواج یافت که مردان نگاه تملک جویانه ای نسبت به زنان پیدا کرده و به مثابه یکی از اموال مردان، مورد محافظت و حمایت آنان قرار گرفتند. با گذشت زمان، این حمایت و محافظت به نماد آبرو و شرف مردان تبدیل شده و هر کسی که در دفاع از حریم زنان غفلتی می کرد، مورد سرزنش دیگران قرار می گرفت. | قتل هاي ناموسی که غالباً نوعی انحراف از شکل مثبت و ضروریِ غیرت ورزی در مردان است، بازمانده قدیمی ترین تمدن هاي بشري مانند کلدانی ها و آشوري ها است؛ دورانی که قتل زن، دختر یا خواهر به خاطر حفظ ناموس رواج داشته است. دخترکشی و زنده به گورکردن دختران در سنین نوزادی میان اعراب جاهلی که به منظور حفظ شرف قبیله در آینده صورت می گرفت نیز از مصادیق این پدیده است که شدیداً مورد مخالفت دین اسلام واقع شد. قتل ناموسی، زمانی در جوامع گذشته رواج یافت که مردان نگاه تملک جویانه ای نسبت به زنان پیدا کرده و به مثابه یکی از اموال مردان، مورد محافظت و حمایت آنان قرار گرفتند. با گذشت زمان، این حمایت و محافظت به نماد [[آبرو]] و شرف مردان تبدیل شده و هر کسی که در دفاع از حریم زنان غفلتی می کرد، مورد سرزنش دیگران قرار می گرفت. | ||
در جوامع دارای فرهنگ جمع گرا و شرف محور، واکنش های خشن مقابل کسانی که سبب لکه دار شدن شرف یا ناموس می شدند، عادی بود و اعضای این جوامع، خدشه دار شدن شرف خود را دردناک تر از مرگ دیگران یا از دست دادن مال می دانستند. در این جوامع، قربانیان قتل ناموسی دچار انگ بی اعتباری شده و سبب نگرانی ایل و طایفه از آسیب ها و تهمت های وقوع جرم و بزهکاری زنان می شد و در صورت عدم طلاق یا قتل آنان، خویشاوندان آنان را طرد می کردند. این وضعیت در جوامع سنتی با شدت بیشتری حاکم بوده است؛ اما گذر جوامع از شکل سنتی به مدرن و میزان جرم تلقی شدن قتل ناموسی، به کاهش مسأله های ناموسی انجامیده و تا حدی هنجارهای اجتماعی را در مواجهه با مسأله های اخلاقی و ناموسی منعطف ساخته است. | در جوامع دارای فرهنگ جمع گرا و شرف محور، واکنش های خشن مقابل کسانی که سبب لکه دار شدن شرف یا ناموس می شدند، عادی بود و اعضای این جوامع، خدشه دار شدن شرف خود را دردناک تر از مرگ دیگران یا از دست دادن مال می دانستند. در این جوامع، قربانیان قتل ناموسی دچار انگ بی اعتباری شده و سبب نگرانی ایل و طایفه از آسیب ها و تهمت های وقوع جرم و بزهکاری زنان می شد و در صورت عدم طلاق یا قتل آنان، خویشاوندان آنان را طرد می کردند. این وضعیت در جوامع سنتی با شدت بیشتری حاکم بوده است؛ اما گذر جوامع از شکل سنتی به مدرن و میزان جرم تلقی شدن قتل ناموسی، به کاهش مسأله های ناموسی انجامیده و تا حدی هنجارهای اجتماعی را در مواجهه با مسأله های اخلاقی و ناموسی منعطف ساخته است. | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
مهم ترین علل قتل ناموسی در مقایسه با سایر انواع قتل، عبارتند از: فقر فرهنگي، آداب و رسوم و تعصب قبيله اي و ناموسي، نظـارت اجتمـاعي شديد بر زنان، ساختار خشن جامعة سـنتي، فرهنـگ پدرسـالاري و ازدواج اجبـاري؛ رابطه جنسی نامشروع، سوءظن و شایعه بی جا؛ فرهنگ، مناسبات و قوانین مردسالارانه که مأموریت مردان و پسران خانواده را کنترل و محدود کردن زنان و دختران فامیل می داند؛ تضادهای فرهنگی، رسانه های گروهی، پایین بودن سطح فرهنگ و تحصیلات و ضعف نظارت اجتماعی. همچنین وجود ناسازگاری های اخلاقی و مالی بین اعضای خانواده (مانند اختلاف در خصوص ازدواج)، بیکاری، اعتیاد، مصرف مشروبات الکلی و مواد مخدر توسط یکی از اعضای خانواده، انتقام جویی و قتل های فامیلی می تواند سبب وقوع قتل ناموسی شود. | مهم ترین علل قتل ناموسی در مقایسه با سایر انواع قتل، عبارتند از: فقر فرهنگي، آداب و رسوم و تعصب قبيله اي و ناموسي، نظـارت اجتمـاعي شديد بر زنان، ساختار خشن جامعة سـنتي، فرهنـگ پدرسـالاري و ازدواج اجبـاري؛ رابطه جنسی نامشروع، سوءظن و شایعه بی جا؛ فرهنگ، مناسبات و قوانین مردسالارانه که مأموریت مردان و پسران خانواده را کنترل و محدود کردن زنان و دختران فامیل می داند؛ تضادهای فرهنگی، رسانه های گروهی، پایین بودن سطح فرهنگ و تحصیلات و ضعف نظارت اجتماعی. همچنین وجود ناسازگاری های اخلاقی و مالی بین اعضای خانواده (مانند اختلاف در خصوص ازدواج)، بیکاری، اعتیاد، مصرف مشروبات الکلی و مواد مخدر توسط یکی از اعضای خانواده، انتقام جویی و قتل های فامیلی می تواند سبب وقوع قتل ناموسی شود. | ||
===رسانه های جمعی=== | |||
رسانه هاي جمعي مانند تلويزيون و سينما از طریق سريال ها، فيلم ها و برنامه های مختلف، گاهی با تأييد آداب و رسوم موجود، به تشـويق ضـمني افراد براي واکنش در برابر رفتارهاي مخالف و افزايش ميزان ارتكاب قتل هاي ناموسي در جامعه می پردازد؛ به گونه ای كه هيچ برنامه و راهكـار پيشـگيرانه اي در ايـن زمينـه نیز نمي تواند بدون حضور اين رسانه ها محقق شود. | رسانه هاي جمعي مانند تلويزيون و سينما از طریق سريال ها، فيلم ها و برنامه های مختلف، گاهی با تأييد آداب و رسوم موجود، به تشـويق ضـمني افراد براي واکنش در برابر رفتارهاي مخالف و افزايش ميزان ارتكاب قتل هاي ناموسي در جامعه می پردازد؛ به گونه ای كه هيچ برنامه و راهكـار پيشـگيرانه اي در ايـن زمينـه نیز نمي تواند بدون حضور اين رسانه ها محقق شود. | ||
| خط ۳۵: | خط ۳۵: | ||
2. رفتار وسواس گونه: تلاش برای تسلط کامل بر رفتار زنان و رفتارهای وسواس گونه، از اولین نشانههای ظهور اختلاف خانوادگی است. هرچه مرد، آزادی زن را محدودتر کند، این اختلاف و تعارض شدیدتر شده و منجر به اختلاف شدید و کتک کاری می شود و در صورت دخالت نکردن دیگران، احتمال وقوع قتل یکی از زوجین متصور است. | 2. رفتار وسواس گونه: تلاش برای تسلط کامل بر رفتار زنان و رفتارهای وسواس گونه، از اولین نشانههای ظهور اختلاف خانوادگی است. هرچه مرد، آزادی زن را محدودتر کند، این اختلاف و تعارض شدیدتر شده و منجر به اختلاف شدید و کتک کاری می شود و در صورت دخالت نکردن دیگران، احتمال وقوع قتل یکی از زوجین متصور است. | ||
3. قربانی قتل ناموسی که اغلب زنان و دختران هستند، گاهی به دلیل مورد تجاوز قرار گرفتن، فرار از منزل و یا خودداري از ازدواج اجباري توسط مردان خویشاوند خود به قتل می رسند؛ بنابراین، گاهی صِرف گمان به آبروریزي خانواده یا قبیله توسط زن یا دختر یا صِرف سوءظن و تخیل یا تهمت هاي ناروا و بی اساس همسایگان و اهالی محل یا افراد قبیله، سبب وقوع قتل می شود. | 3. قربانی قتل ناموسی که اغلب زنان و دختران هستند، گاهی به دلیل مورد تجاوز قرار گرفتن، فرار از منزل و یا خودداري از ازدواج اجباري توسط مردان خویشاوند خود به قتل می رسند؛ بنابراین، گاهی صِرف گمان به آبروریزي خانواده یا قبیله توسط زن یا دختر یا صِرف سوءظن و تخیل یا تهمت هاي ناروا و بی اساس همسایگان و اهالی محل یا افراد قبیله، سبب وقوع قتل می شود. | ||
== قوانین ایران == | == قوانین ایران == | ||
| خط ۸۳: | خط ۸۳: | ||
* مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، قم، دار الکتب الاسلامیه، 1387ش. | * مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، قم، دار الکتب الاسلامیه، 1387ش. | ||
* موسوی خمینی، سید روحالله، تحریرالوسیله، قم، مؤسسه مطبوعات دارالعلم، بیتا. | * موسوی خمینی، سید روحالله، تحریرالوسیله، قم، مؤسسه مطبوعات دارالعلم، بیتا. | ||