حذف ردهها |
جز ویکی سازی و تمیزکاری |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
محمد مجتهد شبستری از نخستین اشخاصی است که پای تحلیلهای هرمنوتیک به ادبیات دینی ایران را باز کرد. این تحلیل مبنای نواندیشی در مساله [[زن]] و [[خانواده]] نیز شد. | محمد مجتهد شبستری از نخستین اشخاصی است که پای تحلیلهای هرمنوتیک به ادبیات دینی ایران را باز کرد. این تحلیل مبنای نواندیشی در مساله [[زن]] و [[خانواده]] نیز شد. | ||
==زندگینامه== | ==زندگینامه== | ||
محمد مجتهد شبستری در سال ۱۳۱۵ش در شبستر (آذربایجان شرقی) چشم به جهان گشود. وی در ۵ سالگی | محمد مجتهد شبستری در سال ۱۳۱۵ش در شبستر (آذربایجان شرقی) چشم به جهان گشود. وی در ۵ سالگی همراه [[خانواده]] برای سکونت به [[تبریز]] آمد. پدرش مرحوم آیت الله حاج میرزا کاظم از فقیهان مبارز دوران استبداد رضا خانی بود. وی پس از پایان تحصیلات از حوزه نجف اشرف، مدتی در شبستر رحل اقامت افکند. سپس ده سال آخر عمرش را مقیم تبریز شد و از عالمان طراز اول شهر به شمار میآمد. جدش مرحوم ملا علی اشرف از علمای آذربایجان بودهاند.در سال ۱۳۳۰ برای تحصیل در علوم اسلامی وارد [[حوزه علمیه قم]] گردید. مدت ۱۸ سال در این حوزه به تحصیل و تحقیق در فلسفه و کلام اسلامی، فقه و اصول و تفسیر پرداخت و در بالاترین سطوح حوزوی تحصیلات خود را به پایان رساند.<ref>[https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%87%D8%AF_%D8%B4%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF «مجتهد شبستری، محمد»، ویکی نور]</ref> | ||
شبستری با تفکر روشنفکران مذهبی مانند [[جلال آلاحمد]] و [[علی شریعتی]] و همچنین روحانی با انگیزه سیاسی [[مرتضی مطهری]] ارتباط نزدیکی داشت.<ref>[ویکی پدیا انگلیسی صفحه مجتهد شبستریhttps://en.wikipedia.org/wiki/Mohammad_Mojtahed_Shabestari|«Mohammad Mojtahed Shabestari»، در ویکی پدیا انگلیسی]</ref> وی میگوید: در سالهای پایانی دوره تحصیلم در قم، نشریاتی، منتشر میشد و در آن نشریات، سعی میشد معارف اسلامی به صورت قابل قبول، برای نسل تحصیل کرده مملکت عرضه شود که معروفترین آنها، مجله مکتب اسلام و فصلنامه و سالنامه مکتب تشیع بود و من عضو هیئت تحریریه مجله مکتب اسلام بودم.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%87%D8%AF_%D8%B4%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C «مجتهد شبستری»، در ویکی فقه]</ref> | |||
==فعالیتهای فرهنگی - اجتماعی== | ==فعالیتهای فرهنگی - اجتماعی== | ||
در سال ۱۳۴۸ دو تن از مراجع تقلید شیعه و مرحوم دکتر سید محمد بهشتی از وی دعوت کردند تا برای اداره مرکز اسلامی هامبورگ آلمان به آن کشور برود. او این دعوت را پذیرفت و به اتفاق [[خانواده]] به شهر هامبورگ رفت و در آنجا اقامت گزید. وی با سمت مدیر مرکز اسلامی هامبورگ مدت ۹ سال در کشور آلمان اقامت داشت. اقامت در اروپا برای وی فرصتی پیش آورد تا با تسلط بر زبان آلمانی در فرهنگ و تمدن غرب به ویژه فلسفه جدید و الهیات مسیحی از نزدیک مطالعات و تحقیقاتی به عمل آورد. او در این مدت برای شرکت در سمینارها و کنفرانسهای بینالمللی فلسفی و الهیاتی و سخنرانی در آنها بارها به کشورهای مختلف اروپایی، عربی و امریکا سفر کرد و با شخصیتهای برجسته مسیحی، یهودی، بودایی و مسلمان در نقاط مختلف جهان به گفتگو نشست و با آنان دربار چالشهای علم و فلسفه جدید با الهیات ادیان بزرگ جهان تبادل نظر کرد و فراوان از آنان آموخت.<ref>«مجتهد شبستری»، در ویکی فقه</ref> | در سال ۱۳۴۸ دو تن از مراجع تقلید شیعه و [[سید محمد حسینی بهشتی|مرحوم دکتر سید محمد بهشتی]] از وی دعوت کردند تا برای اداره مرکز اسلامی هامبورگ آلمان به آن کشور برود. او این دعوت را پذیرفت و به اتفاق [[خانواده]] به شهر هامبورگ رفت و در آنجا اقامت گزید. وی با سمت مدیر مرکز اسلامی هامبورگ مدت ۹ سال در کشور آلمان اقامت داشت. اقامت در اروپا برای وی فرصتی پیش آورد تا با تسلط بر زبان آلمانی در فرهنگ و تمدن غرب به ویژه فلسفه جدید و الهیات مسیحی از نزدیک مطالعات و تحقیقاتی به عمل آورد. او در این مدت برای شرکت در سمینارها و کنفرانسهای بینالمللی فلسفی و الهیاتی و سخنرانی در آنها بارها به کشورهای مختلف اروپایی، عربی و امریکا سفر کرد و با شخصیتهای برجسته مسیحی، یهودی، بودایی و مسلمان در نقاط مختلف جهان به گفتگو نشست و با آنان دربار چالشهای علم و فلسفه جدید با الهیات ادیان بزرگ جهان تبادل نظر کرد و فراوان از آنان آموخت.<ref>«مجتهد شبستری»، در ویکی فقه</ref> | ||
مجتهد شبستری در سال ۱۳۵۷ به ایران بازگشت. در آن سال طلیعههای انقلاب اسلامی ایران یکی پس از دیگری آشکار میشد. وی که در دوران اقامت در آلمان نیز فعالیت سیاسی جهت استقرار دموکراسی در ایران را در برنامه خود قرار داده بود، پس از پیروزی انقلاب در ایران با شور و علاقه وافر وارد صحنههای سیاسی شد، مقالات فرهنگی سیاسی وی در مجلات و روزنامههای معتبر آن دوران انتشار مییافت و سخنرانیهای او هم از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش میشد. در سال ۱۳۵۸ وی به نشر یک مجله تئوریک (دو هفته یک بار) به نام اندیشه اسلامی پرداخت.<ref>[https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%87%D8%AF_%D8%B4%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF «مجتهد شبستری، محمد»، ویکی نور]</ref> | مجتهد شبستری در سال ۱۳۵۷ به ایران بازگشت. در آن سال طلیعههای [[انقلاب اسلامی ایران]] یکی پس از دیگری آشکار میشد. وی که در دوران اقامت در آلمان نیز فعالیت سیاسی جهت استقرار دموکراسی در ایران را در برنامه خود قرار داده بود، پس از پیروزی انقلاب در ایران با شور و علاقه وافر وارد صحنههای سیاسی شد، مقالات فرهنگی سیاسی وی در مجلات و روزنامههای معتبر آن دوران انتشار مییافت و سخنرانیهای او هم از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش میشد. در سال ۱۳۵۸ وی به نشر یک مجله تئوریک (دو هفته یک بار) به نام اندیشه اسلامی پرداخت.<ref>[https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%87%D8%AF_%D8%B4%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF «مجتهد شبستری، محمد»، ویکی نور]</ref> | ||
اما به علت بروز مشکلات مالی از این مجله ۱۵ شماره بیشتر منتشر نشد. این مجله در عین حال که در سمت و سوی حمایت و حراست از انقلاب حرکت میکرد از روند اوضاع سیاسی نیز به صراحت انتقاد مینمود. در اولین دوره انتخابات مجلس شورای ملی پس از انقلاب وی از آذربایجان شرقی به نمایندگی مجلس شورا انتخاب شد. او در آن مجلس در عین طرفداری از انقلاب منتقد روند اوضاع سیاسی بودند و آراء و افکار خود را در مجلس و رسانهها بیان میکردند. وی پس از پایان دوره اول مجلس شورای اسلامی از شرکت در دوره دوم انتخابات خودداری کرد.<ref>«مجتهد شبستری، محمد»، ویکی نور</ref> | اما به علت بروز مشکلات مالی از این مجله ۱۵ شماره بیشتر منتشر نشد. این مجله در عین حال که در سمت و سوی حمایت و حراست از انقلاب حرکت میکرد از روند اوضاع سیاسی نیز به صراحت انتقاد مینمود. در اولین دوره انتخابات مجلس شورای ملی پس از انقلاب وی از آذربایجان شرقی به نمایندگی مجلس شورا انتخاب شد. او در آن مجلس در عین طرفداری از انقلاب منتقد روند اوضاع سیاسی بودند و آراء و افکار خود را در مجلس و رسانهها بیان میکردند. وی پس از پایان دوره اول مجلس شورای اسلامی از شرکت در دوره دوم انتخابات خودداری کرد.<ref>«مجتهد شبستری، محمد»، ویکی نور</ref> | ||
در همان سالها وزارت علوم جمهوری اسلامی ایران از وی دعوت کرد عضویت هیات علمی دانشگاه تهران را بپذیرد وی با استقبال از این دعوت در دانشکده الهیات و معارف اسلامی، گروه فلسفه و کلام اسلامی مشغول تدریس شد و سپس به گروه ادیان و عرفان همان دانشکده انتقال یافت. در سالهای بعد وی به رتبه دانشیاری و سپس رتبه «استاد تمام» ارتقاء یافت. او در دانشکده الهیات، سالهای متمادی در رشتههای کلام تطبیقی، تاریخ ادیان تطبیقی و عرفان تطبیقی (یهودیت، مسیحیت، اسلام، بودیسم و هندوئیسم) در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری تدریس کرد. راهنمائی و یا مشاوره دهها رساله کارشناسی ارشد و دکتری در دروس تخصصی یاد شده را بر عهده گرفت.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%87%D8%AF_%D8%B4%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C «مجتهد شبستری»، در ویکی فقه]</ref> | در همان سالها وزارت علوم جمهوری اسلامی ایران از وی دعوت کرد عضویت هیات علمی دانشگاه تهران را بپذیرد وی با استقبال از این دعوت در دانشکده الهیات و معارف اسلامی، گروه فلسفه و کلام اسلامی مشغول تدریس شد و سپس به گروه ادیان و عرفان همان دانشکده انتقال یافت. در سالهای بعد وی به رتبه دانشیاری و سپس رتبه «استاد تمام» ارتقاء یافت. او در دانشکده الهیات، سالهای متمادی در رشتههای کلام تطبیقی، تاریخ ادیان تطبیقی و عرفان تطبیقی (یهودیت، مسیحیت، اسلام، بودیسم و هندوئیسم) در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری تدریس کرد. راهنمائی و یا مشاوره دهها رساله کارشناسی ارشد و دکتری در دروس تخصصی یاد شده را بر عهده گرفت.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%87%D8%AF_%D8%B4%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C «مجتهد شبستری»، در ویکی فقه]</ref> | ||
==دیدگاه== | ==دیدگاه== | ||
شبستری در مساله فقه اسلامی و حقوق [[زن]] بر اساس دیدگاه هرمونتیکی خود و تاثیر پیشفرضها و انتظارات مفسر در تفسیر متن چنین میگوید: «در فقه اسلامی میان زن و [[مرد]] نابرابریهای حقوقی متعددی در اموری نظیر [[طلاق]]، حضانت، ریاست [[خانواده]]، داوری، ارث و. . . وجود دارد. سوال اصلی در این نابرابریها این است که فقیهان مسلمان بر اساس کدام پیش فهمها و انتظارات احکام فقهی ناظر بر زنان را استنباط کردهاند؟» شبستری میگوید فقیهان به دلیل اینکه قائل بودند که نظام خانواده طبیعی است و بر اساس نظام آفرینش است لذا حقوق، وظایف و تقسیم کار باید بر اساس نظام طبیعی باشد. لذا تمام حقوق و تکالیفی که به زن و مرد داده میشود یا از آنها سلب میشود باید از آن نظام طبیعی تبعیت کند.<ref> [http://mohammadmojtahedshabestari.com/%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86/ «فقه اسلامی و حقوق زنان»، وبسایت مجتهد شبستری]</ref> | شبستری در مساله فقه اسلامی و حقوق [[زن]] بر اساس دیدگاه هرمونتیکی خود و تاثیر پیشفرضها و انتظارات مفسر در تفسیر متن چنین میگوید: «در فقه اسلامی میان زن و [[مرد]] نابرابریهای حقوقی متعددی در اموری نظیر [[طلاق]]، حضانت، ریاست [[خانواده]]، داوری، ارث و. . . وجود دارد. سوال اصلی در این نابرابریها این است که فقیهان مسلمان بر اساس کدام پیش فهمها و انتظارات احکام فقهی ناظر بر زنان را استنباط کردهاند؟» شبستری میگوید فقیهان به دلیل اینکه قائل بودند که نظام خانواده طبیعی است و بر اساس نظام آفرینش است لذا حقوق، وظایف و تقسیم کار باید بر اساس نظام طبیعی باشد. لذا تمام حقوق و تکالیفی که به زن و مرد داده میشود یا از آنها سلب میشود باید از آن نظام طبیعی تبعیت کند.<ref> [http://mohammadmojtahedshabestari.com/%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86/ «فقه اسلامی و حقوق زنان»، وبسایت مجتهد شبستری]</ref> | ||
