حمید گلزار (بحث | مشارکتها) |
جز ویکی سازی و تمیزکاری |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
«جامعۀ دارای باروری بالا» جامعهای است که اکثر زنان آن چندین فرزند دارند و «جامعۀ دارای باروری پایین» جامعهای است که اکثر زنان آن تعداد فرزند کمتری به دنیا میآورند.<ref>. ویکس، جمعیت؛ مقدمهای بر مفاهیم و موضوعات، 1393ش، ص217.</ref> | «جامعۀ دارای باروری بالا» جامعهای است که اکثر زنان آن چندین فرزند دارند و «جامعۀ دارای باروری پایین» جامعهای است که اکثر زنان آن تعداد فرزند کمتری به دنیا میآورند.<ref>. ویکس، جمعیت؛ مقدمهای بر مفاهیم و موضوعات، 1393ش، ص217.</ref> | ||
== | ==شاخصهای سنجش نرخ باروری== | ||
برای سنجش نرخ باروری در یک جامعه، چندین شاخص وجود دارد: | برای سنجش نرخ باروری در یک جامعه، چندین شاخص وجود دارد: | ||
#میزان باروری عمومی: تعداد نوزادانی که در یک سال، در ازای ۱۰۰۰ نفر زن ۱۵-۴۹ سال یک جامعه متولد میشوند؛ <ref>. کاظمیپور، روشهای مقدماتی تحلیل جمعیت (رشته علوم اجتماعی)، 1397ش، ص68.</ref> | #میزان باروری عمومی: تعداد نوزادانی که در یک سال، در ازای ۱۰۰۰ نفر زن ۱۵-۴۹ سال یک جامعه متولد میشوند؛ <ref>. کاظمیپور، روشهای مقدماتی تحلیل جمعیت (رشته علوم اجتماعی)، 1397ش، ص68.</ref> | ||
#نرخ باروری جایگزین: ۲.۱ نوزاد بهازای هر زن واقع در سن باروری در یک سال را گویند و اگر تعداد نوزادان جامعه کمتر از این میزان باشد، نرخ باروری به «پایینتر از حد جایگزینی» رسیده است؛ | #نرخ باروری جایگزین: ۲.۱ نوزاد بهازای هر زن واقع در سن باروری در یک سال را گویند و اگر تعداد نوزادان جامعه کمتر از این میزان باشد، نرخ باروری به «پایینتر از حد جایگزینی» رسیده است؛ | ||
#میزان باروری کل (TFR): این سنجه نشان میدهد که هر زن واقع در سن باروری خود، چند فرزند به دنیا میآورد. میزان باروری کل بهصورت زیر بهدست میآید: | #میزان باروری کل (TFR): این سنجه نشان میدهد که هر زن واقع در سن باروری خود، چند فرزند به دنیا میآورد. میزان باروری کل بهصورت زیر بهدست میآید: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
| خط ۳۵: | خط ۳۳: | ||
===نظریه عرضه و تقاضا=== | ===نظریه عرضه و تقاضا=== | ||
نظریه عرضه و تقاضا، کاهش مرگومیر کودکان و فراتر رفتن تعداد | نظریه عرضه و تقاضا، کاهش مرگومیر کودکان و فراتر رفتن تعداد فرزندان از توان مالی والدین را سبب کاهش باروری میداند.<ref>[https://ecor.modares.ac.ir/article-18-1477-fa.html . احمدی و ازوجی، «تعیین کنندههای کلان اقتصادی-اجتماعی نرخ باروری کل در ایران با استفاده از الگوی خودهمبسته با وقفه توزیعی»، 1396ش، ص55.]</ref> | ||
===نظریههای کلاسیک=== | ===نظریههای کلاسیک=== | ||
| خط ۷۴: | خط ۷۲: | ||
===قوانین جلوگیری از کاهش نرخ باروری=== | ===قوانین جلوگیری از کاهش نرخ باروری=== | ||
تا دهۀ نود، فرزندآوری در قوانین جمهوری اسلامی، دچار محدودیتهایی بوده است؛ بهعنوان مثال، طبق مادۀ ۱ قانون تنظیم خانواده و جمعیت سال ۱۳۷۲ش، «کلیۀ امتیازاتی که در قوانین بر اساس تعداد فرزندان یا عائله، پیشبینی و وضع شدهاند، در مورد فرزندان چهارم و بعد که پس از یک سال از تصویب این قانون متولد میشوند، قابل محاسبه و اعمال نخواهد بود».<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/92239 . «قانون تنظیم خانواده و جمعیت»، وبسایت مجلس شورای اسلامی ایران.]</ref> حتی در بودجۀ عمومی سال ۱۳۹۲ش، نیز حدود ۱۳۰میلیارد ریال برای تنظیم و کنترل جمعیت اختصاص یافت؛ <ref>. قاسمی، جنگ جهانی جمعیت: بررسی توطئهها و سیاستهای جمعیت در ایران و جهان، 1394ش، ص176-177 و ص187-188.</ref> | تا دهۀ نود، [[فرزندآوری]] در قوانین جمهوری اسلامی، دچار محدودیتهایی بوده است؛ بهعنوان مثال، طبق مادۀ ۱ [[قانون تنظیم خانواده و جمعیت]] سال ۱۳۷۲ش، «کلیۀ امتیازاتی که در قوانین بر اساس تعداد فرزندان یا عائله، پیشبینی و وضع شدهاند، در مورد فرزندان چهارم و بعد که پس از یک سال از تصویب این قانون متولد میشوند، قابل محاسبه و اعمال نخواهد بود».<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/92239 . «قانون تنظیم خانواده و جمعیت»، وبسایت مجلس شورای اسلامی ایران.]</ref> حتی در بودجۀ عمومی سال ۱۳۹۲ش، نیز حدود ۱۳۰میلیارد ریال برای تنظیم و کنترل جمعیت اختصاص یافت؛ <ref>. قاسمی، جنگ جهانی جمعیت: بررسی توطئهها و سیاستهای جمعیت در ایران و جهان، 1394ش، ص176-177 و ص187-188.</ref> | ||
در دهۀ ۱۳۹۰ش، آیتالله | در دهۀ ۱۳۹۰ش، [[سید علی خامنهای|آیتالله خامنهای]]، سیاستهای کلی جمعیّت را ابلاغ کرد که بندهای متعددی، ازجمله افزایش فرزند، اختصاص تسهیلات برای [[بارداری]]، [[شیردهی مادر|شیردهی]]، هزینههای بیمهای مادران و [[درمان ناباروری]] و تقویت نهادها و مؤسسات ذیربط، تاکید بر ارزش [[تربیت فرزند|فرزندپروری]] و ارائه خدمات مشاورهای برمبنای فرهنگ و ارزشهای اسلامی-ایرانی و تقویت خدمات بهداشتی در جهت سلامت باروری و فرزندپروری<ref>[https://khl.ink/f/26440 . خامنهای، «ابلاغ سیاستهای کلی جمعیت»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آِیتالله خامنهای، بندهای 2-4.]</ref> را شامل میشود. وی در سیاستهای کلی خانواده نیز بر ایجاد سازوکارهای لازم برای ارتقاء سلامت همهجانبه خانوادهها بهویژه سلامت باروری و افزایش فرزندآوری در جهت برخورداری از جامعه جوان، سالم، پویا و بالنده<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=34254 . خامنهای، «ابلاغ سیاستهای کلی خانواده»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، بند16.]</ref> تاکید کرده است. | ||
سند مهندسی فرهنگی کشور نیز بر فرهنگسازی برای دستیابی به جمعیت مطلوب و اصلاح بینش و نگرش مسئولان و مردم نسبت به پیامدهای منفی کاهش باروری بهویژه زیر حد جانشینی؛ تدوین سیاستها، برنامهها و قوانین و مقررات حمایتی و تشویقی برای دستیابی به نرخ باروری مناسب، جمعیت مطلوب و لغو سیاستها، برنامهها و قوانین و مقررات مشوق کاهش باروری و تبیین نظریه جمعیتی اسلام و ترویج آن توسط روحانیت برای اصلاح نگرش مســئولان و مردم نسبت به فواید باروری و افزایش نرخ آن<ref>. «سند نقشه مهندسی فرهنگی کشور»، 1393ش، ص50-51.</ref> تاکید دارد. | سند مهندسی فرهنگی کشور نیز بر فرهنگسازی برای دستیابی به جمعیت مطلوب و اصلاح بینش و نگرش مسئولان و مردم نسبت به پیامدهای منفی کاهش باروری بهویژه زیر حد جانشینی؛ تدوین سیاستها، برنامهها و قوانین و مقررات حمایتی و تشویقی برای دستیابی به نرخ باروری مناسب، جمعیت مطلوب و لغو سیاستها، برنامهها و قوانین و مقررات مشوق کاهش باروری و تبیین نظریه جمعیتی اسلام و ترویج آن توسط روحانیت برای اصلاح نگرش مســئولان و مردم نسبت به فواید باروری و افزایش نرخ آن<ref>. «سند نقشه مهندسی فرهنگی کشور»، 1393ش، ص50-51.</ref> تاکید دارد. | ||
در راستای همین اسناد بالادستی، در مجلس قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت پس از هفت سال اجرای آزمایشی، در سال ۱۴۰۰ش، تصویب و ابلاغ شد که تمام مواد آن در راستای حذف سیاست کنترل جمعیت و افزایش باروری و رشد جمعیت تدوین شده و مباحثی چون درمان زوجین نابارور، پیشگیری از ناباروری و | در راستای همین اسناد بالادستی، در مجلس [[قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت]] پس از هفت سال اجرای آزمایشی، در سال ۱۴۰۰ش، تصویب و ابلاغ شد که تمام مواد آن در راستای حذف سیاست کنترل جمعیت و افزایش باروری و رشد جمعیت تدوین شده و مباحثی چون درمان زوجین نابارور، پیشگیری از [[ناباروری]] و [[سقطجنین|سقط]]، آموزشهایی جهت سلامت باروری و توجه به عوامل اقتصادی چون مسکن، بیکاری، تسهیلات ازدواج و [[اشتغال زنان]] را شامل میشود.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1678266 . قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | ||
===چرایی کاهش نرخ باروری در ایران=== | ===چرایی کاهش نرخ باروری در ایران=== | ||
| خط ۱۲۶: | خط ۱۲۵: | ||
*ویکس، جان، جمعیت؛ مقدمهای بر مفاهیم و موضوعات، ترجمه الهه میرزایی، تهران، موسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور، 1393ش. | *ویکس، جان، جمعیت؛ مقدمهای بر مفاهیم و موضوعات، ترجمه الهه میرزایی، تهران، موسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور، 1393ش. | ||
* | * | ||
*هاربر، سارا، تغییر جمعیت و آینده جهان، ترجمه روحالله جلیلی و لیلا زندی، تهران، نقد فرهنگ، 1398ش. | *هاربر، سارا، تغییر جمعیت و آینده جهان، ترجمه روحالله جلیلی و لیلا زندی، تهران، نقد فرهنگ، 1398ش. | ||
