علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''رواق'''}}؛ فضای ویژهای در مسجد با معماری خاص. | {{درشت|'''رواق'''}}؛ فضای ویژهای در مسجد با معماری خاص. | ||
| خط ۵: | خط ۴: | ||
== مفهوم و جایگاه رواق در معماری == | == مفهوم و جایگاه رواق در معماری == | ||
رواق در اصطلاح معماری، فضایی کشیده و سرپوشیده است که از یکسو بهواسطهٔ ردیفی از ستونها باز بوده یا به فضایی روباز متصل است.<ref>ابنمنظور، لسان العرب، ذیل واژه رواق.</ref> برخی رواق را فضایی دارای ستون که دو مکان را به هم متصل میکند، نیز دانستهاند. در اماکن مذهبی و حرمها، فضایی که پیرامون ضریح بوده، رواق نام دارد؛ مانند رواق دارالزهد و رواق دارالولایه در حرم [[امام رضا]].<ref>محدثی، فرهنگنامه زیارت، ۱۳۹۰ش، صص۳۴–۳۵.</ref> | رواق در اصطلاح معماری، فضایی کشیده و سرپوشیده است که از یکسو بهواسطهٔ ردیفی از ستونها باز بوده یا به فضایی روباز متصل است.<ref>ابنمنظور، لسان العرب، ذیل واژه رواق.</ref> برخی رواق را فضایی دارای ستون که دو مکان را به هم متصل میکند، نیز دانستهاند. در اماکن مذهبی و حرمها، فضایی که پیرامون ضریح بوده، رواق نام دارد؛ مانند رواق دارالزهد و رواق دارالولایه در حرم [[امام رضا]].<ref>محدثی، فرهنگنامه زیارت، ۱۳۹۰ش، صص۳۴–۳۵.</ref> | ||
== واژهشناسی رواق == | == واژهشناسی رواق == | ||
برخی محققان بر این باورند که واژه [[زبان عربی|عربی]] رواق، ریشهٔ فارسی دارد.<ref>امام شوشتری، «بررسی نفوذ شیوه معماری ایرانی در معماری اسلامی برپایه نوشتههای تاریخی»، ۱۳۴۸ش، ص۲۲؛ Rabbat, Riwak, VIII, P544.</ref> رواق در لغت بهمعنی زیبایی و مقدّم است. رواق در برخی از معاجم عربی بهمعنی خانهای شبیه خیمه است که یک ستون در وسط آن قرار دارد.<ref>فراهیدی، العین، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۲۰۸.</ref> در واژهنامههای فارسی آن را پیشخانه، پیشگاه خانه، ایوان، سایهبان و سقف ابتدای خانه معنی کردهاند.<ref>تبریزی، برهان قاطع، ص۴۳۲؛ [https://www.vajehyab.com/?q=رواق عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه رواق]؛ [https://www.vajehyab.com/dehkhoda/رواق-3 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه رواق.]</ref> اغلب واژهنامهها تلفظ آن را رِواق (به کسر راء) دانستهاند.<ref>تبریزی، برهان قاطع، ص۴۳۲؛ [https://www.vajehyab.com/moein/رواق معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه رواق]؛ فراهیدی، العین، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۲۰۸.</ref> [[علیاکبر دهخدا|دهخدا]] تلفظ رُواق (به ضم راء) را نیز صحیح میداند.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/رواق-3 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه رواق.]</ref> | برخی محققان بر این باورند که واژه [[زبان عربی|عربی]] رواق، ریشهٔ فارسی دارد.<ref>امام شوشتری، «بررسی نفوذ شیوه معماری ایرانی در معماری اسلامی برپایه نوشتههای تاریخی»، ۱۳۴۸ش، ص۲۲؛ Rabbat, Riwak, VIII, P544.</ref> رواق در لغت بهمعنی زیبایی و مقدّم است. رواق در برخی از معاجم عربی بهمعنی خانهای شبیه خیمه است که یک ستون در وسط آن قرار دارد.<ref>فراهیدی، العین، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۲۰۸.</ref> در واژهنامههای فارسی آن را پیشخانه، پیشگاه خانه، ایوان، سایهبان و سقف ابتدای خانه معنی کردهاند.<ref>تبریزی، برهان قاطع، ص۴۳۲؛ [https://www.vajehyab.com/?q=رواق عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه رواق]؛ [https://www.vajehyab.com/dehkhoda/رواق-3 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه رواق.]</ref> اغلب واژهنامهها تلفظ آن را رِواق (به کسر راء) دانستهاند.<ref>تبریزی، برهان قاطع، ص۴۳۲؛ [https://www.vajehyab.com/moein/رواق معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه رواق]؛ فراهیدی، العین، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۲۰۸.</ref> [[علیاکبر دهخدا|دهخدا]] تلفظ رُواق (به ضم راء) را نیز صحیح میداند.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/رواق-3 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه رواق.]</ref> | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۲: | ||
== نمونههای برجسته رواق در گذر تاریخ == | == نمونههای برجسته رواق در گذر تاریخ == | ||
=== کاخهای اموی === | === کاخهای اموی === | ||
کاخ خربه المفجر در دره رود اردن، دارای رواقهایی بوده است. این کاخ در دوران هشام اموی (۱۰۵–۱۲۵ق) ساخته شد و رواقهای آن در بخشهایی مانند صحن و مسجد، واقع بودهاند. شباهت میان ستونبندی و سایر اجزای بنا در نقشههای این کاخ و بقایای شهر عَنجَر در لبنان و صومعه و دژ سمعان در سوریه نشاندهندهٔ این است که معماری آنها ریشهٔ رومی داشته است.<ref>اتینگهاوزن، هنر و معماری اسلامی، ۱۳۹۸ش، ج۱، ص۱۷–۱۸.</ref> | کاخ خربه المفجر در دره رود اردن، دارای رواقهایی بوده است. این کاخ در دوران هشام اموی (۱۰۵–۱۲۵ق) ساخته شد و رواقهای آن در بخشهایی مانند صحن و مسجد، واقع بودهاند. شباهت میان ستونبندی و سایر اجزای بنا در نقشههای این کاخ و بقایای شهر عَنجَر در لبنان و صومعه و دژ سمعان در سوریه نشاندهندهٔ این است که معماری آنها ریشهٔ رومی داشته است.<ref>اتینگهاوزن، هنر و معماری اسلامی، ۱۳۹۸ش، ج۱، ص۱۷–۱۸.</ref> | ||
