صفحهای تازه حاوی «<big>'''منوچهری دامغانی،'''</big> شاعر ایرانی در سدۀ پنجم هجری. منوچهری دامغانی، از شاعران برجستۀ ایران در نیمۀ اول سدۀ پنجم هجری است که قالب «مُسَمَّط» را برای نخستین بار در شعر فارسی پدید آورد. ابیات ستایشی منوچهری، سرشار از مضامین تاریخی، اخلاقی...» ایجاد کرد |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۵ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
نام کامل منوچهری در «لُباب الالباب»، قدیمیترین تذکرۀ عمومی فارسی، «ابوالنجم احمد بن قوص بن احمد المنوچهری» یاد شده است.<ref>[https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D9%82%D9%88%D8%B5 «منوچهری، احمد بن قوص»، ویکی نور.]</ref> علت تخلص او به «منوچهری»، تحصیل علم نزد «امیر منوچهر فلکالمعالی» پسر شمسالمعالی امیر قابوس وشمگیر فرمانروای گرگان بوده است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/505509/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B3%DB%B9%DB%B8-%DB%B4%DB%B3%DB%B2 «زندگینامۀ منوچهری دامغانی»، همشهری آنلاین.]</ref> | نام کامل منوچهری در «لُباب الالباب»، قدیمیترین تذکرۀ عمومی فارسی، «ابوالنجم احمد بن قوص بن احمد المنوچهری» یاد شده است.<ref>[https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D9%82%D9%88%D8%B5 «منوچهری، احمد بن قوص»، ویکی نور.]</ref> علت تخلص او به «منوچهری»، تحصیل علم نزد «امیر منوچهر فلکالمعالی» پسر شمسالمعالی امیر قابوس وشمگیر فرمانروای گرگان بوده است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/505509/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B3%DB%B9%DB%B8-%DB%B4%DB%B3%DB%B2 «زندگینامۀ منوچهری دامغانی»، همشهری آنلاین.]</ref> | ||
==زندگینامه== | ==زندگینامه== | ||
منوچهری دامغانی در ۳۹۸ق در | منوچهری دامغانی در ۳۹۸ق در [[دامغان]] متولد شد<ref>[https://www.irna.ir/news/84389398/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C «درباره منوچهری دامغانی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> و در مدارس دینی شهر خود، با زبان و ادبیات عرب آشنا شد. سپس به خدمت «منوچهر قابوس زیاری» در طبرستان رفت و بعد از مرگ منوچهر قابوس، به ری سفر کرد و به خدمت «طاهر دبیر» رسید که از طرف سلطان مسعود غزنوی در آنجا فرمانروایی داشت. وی از آنجا به دربار غزنوی راه یافت و به ستایشگری سلطان مسعود غزنوی مشغول شد. منوچهری برای جلب حمایت [[عنصری بلخی]] شاعر فارسیگوی، قصیدهای بهنام «لُغَز شمع» سرود و در آن عنصری را ستایش کرد.<ref> [https://jahanesanat.ir/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B3%D9%85%D8%B7/24857/ «استاد مسمط»، وبسایت روزنامۀ جهان صنعت.]</ref> | ||
==اساتید== | ==اساتید== | ||
بسیاری از محقاقان، منوچهری را شاگرد «ابوالفرج سگزی»، شاعر معروف اواخر قرن چهارم دانستهاند. <ref>[https://forum.rasekhoon.net/post/show/amp/1319793/3106650/ «آشنایی با بیوگرافی منوچهری دامغانی»، وبسایت راسخون.]</ref> | بسیاری از محقاقان، منوچهری را شاگرد «ابوالفرج سگزی»، شاعر معروف اواخر قرن چهارم دانستهاند. <ref>[https://forum.rasekhoon.net/post/show/amp/1319793/3106650/ «آشنایی با بیوگرافی منوچهری دامغانی»، وبسایت راسخون.]</ref> | ||
==مهارت== | ==مهارت== | ||
منوچهری علاوه بر ادبیات و زبان عربی در دانشهای دیگری مانند موسیقی، پزشکی و ستارهشناسی نیز مهارت داشت که بازخورد آنها را میتوان در اشعار او پیدا کرد. <ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/505509/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B3%DB%B9%DB%B8-%DB%B4%DB%B3%DB%B2 «زندگینامۀ منوچهری دامغانی»، همشهری آنلاین.]</ref> | منوچهری علاوه بر ادبیات و [[زبان عربی]] در دانشهای دیگری مانند موسیقی، پزشکی و ستارهشناسی نیز مهارت داشت که بازخورد آنها را میتوان در اشعار او پیدا کرد. <ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/505509/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B3%DB%B9%DB%B8-%DB%B4%DB%B3%DB%B2 «زندگینامۀ منوچهری دامغانی»، همشهری آنلاین.]</ref> | ||
==خاستگاه فکری== | ==خاستگاه فکری== | ||
# منوچهری در عصری پرورش یافت که در مدارس، الفبای عربی تدریس میشد و متون ادبی برای دانشآموزان متون نظم و نثر عربی بود. این سنت آموزشی بر افکار و آثار او اثر گذاشته است؛ او مطالعات عمیقی در ادبیات عرب داشته است.<ref>[https://semnan.farhang.gov.ir/fa/masaher/maohere «منوچهری دامغانی»، وبسایت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سمنان.]</ref> | # منوچهری در عصری پرورش یافت که در مدارس، الفبای عربی تدریس میشد و متون ادبی برای دانشآموزان متون نظم و نثر عربی بود. این سنت آموزشی بر افکار و آثار او اثر گذاشته است؛ او مطالعات عمیقی در ادبیات عرب داشته است.<ref>[https://semnan.farhang.gov.ir/fa/masaher/maohere «منوچهری دامغانی»، وبسایت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سمنان.]</ref> | ||
| خط ۱۷: | خط ۱۹: | ||
اشعار منوچهری بهصورت عموم در دو سبک سروده شده است؛ یا تغزل و اشعاری است که به جوانی وی بازمیگردد و یا مدح و ستایش پادشاهان و بزرگان عصر وی است که در آن زمان رسم معمول شاعری بوده است. در اشعار او مفردات و اصطلاحات عربی بسیار دیده میشود. وی در قالب شعری از شاعران عرب پیروی کرده؛ اما در آوردن مضامین مبتکر بوده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84389398/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C «دربارۀ منوچهری دامغانی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | اشعار منوچهری بهصورت عموم در دو سبک سروده شده است؛ یا تغزل و اشعاری است که به جوانی وی بازمیگردد و یا مدح و ستایش پادشاهان و بزرگان عصر وی است که در آن زمان رسم معمول شاعری بوده است. در اشعار او مفردات و اصطلاحات عربی بسیار دیده میشود. وی در قالب شعری از شاعران عرب پیروی کرده؛ اما در آوردن مضامین مبتکر بوده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84389398/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C «دربارۀ منوچهری دامغانی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
==آثار== | ==آثار== | ||
از منوچهری یک دیوان بهجای مانده که شامل اشعار وی در قالب غزل، قصیده، مسمط، قطعه و ترکیببند است. دیوان منوچهری حدود | از منوچهری یک دیوان بهجای مانده که شامل اشعار وی در قالب غزل، قصیده، مسمط، قطعه و ترکیببند است. دیوان منوچهری حدود ۳۰۰۰ بیت دارد و بهصورت مکرر چاپ شده است. بیشتر سرودههای وی را قصیدههای مدحی و سپس مسمطها تشکیل میدهد. چند شعر ناتمام نیز از منوچهری در دست است. از دیوان منوچهری نسخههای خطی متعددی برجای مانده که متعلق به قرن ۱۲ و ۱۳ هجری است.<ref> [https://www.edub.ir/education/view/19012:%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87+%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C+%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C «دربارۀ منوچهری دامغانی»، وبسایت بانک مقالات ایران.]</ref> | ||
==محتوای آثار== | ==محتوای آثار== | ||
در اشعار منوچهری اندیشههای زیادی وجود دارد که در میان آنها شادمانی و خوشگذرانی از اهمیت بیشتری برخوردار بوده و ساماندهندۀ سایر اندیشههای وی است. علاوه بر آن، وصف طبیعت و جلوههای مختلف آن، مدح و ستایش، عشق، موسیقی، خودستایی، استفاده از معلومات علمی مختلف و عربیمآبی از دیگر مضمونهای شعری منوچهری است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84389398/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C «دربارۀ منوچهری دامغانی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | در اشعار منوچهری اندیشههای زیادی وجود دارد که در میان آنها شادمانی و خوشگذرانی از اهمیت بیشتری برخوردار بوده و ساماندهندۀ سایر اندیشههای وی است. علاوه بر آن، وصف طبیعت و جلوههای مختلف آن، مدح و ستایش، عشق، موسیقی، خودستایی، استفاده از معلومات علمی مختلف و عربیمآبی از دیگر مضمونهای شعری منوچهری است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84389398/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C «دربارۀ منوچهری دامغانی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۹: | ||
# تشبیهات بدیع و حسی، آفریدن توصیفات زیبا و خیالانگیز شاعر از عوامل طبیعی مثل باران، سیل، گردباد، دشت، زلزله، رفتوآمد خورشید و ماه، آسمان و ستارگان، منوچهری را در ردیف شاعران خلاق قرار میدهد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84389398/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C «دربارۀ منوچهری دامغانی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | # تشبیهات بدیع و حسی، آفریدن توصیفات زیبا و خیالانگیز شاعر از عوامل طبیعی مثل باران، سیل، گردباد، دشت، زلزله، رفتوآمد خورشید و ماه، آسمان و ستارگان، منوچهری را در ردیف شاعران خلاق قرار میدهد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84389398/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C «دربارۀ منوچهری دامغانی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
==درگذشت== | ==درگذشت== | ||
منوچهری دامغانی در ۴۳۲ق در سن | منوچهری دامغانی در ۴۳۲ق در سن ۳۴ سالگی از دنیا رفته است. عدهای معتقدند که وی در محل «گنبد زنگوله» واقع در [[دامغان]] در استان [[سمنان]] دفن شده است؛ اما هنوز اثبات نشده است. <ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/505509/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B3%DB%B9%DB%B8-%DB%B4%DB%B3%DB%B2 «زندگینامۀ منوچهری دامغانی»، همشهری آنلاین.]</ref> در [[۱۷ خرداد]] ۱۳۹۹ش، «آرامگاه خشتی منسوب به منوچهری دامغانی» در فهرست [[آثار ملی ایران]] به ثبت رسیده است. <ref> [https://www.ibna.ir/fa/shortint/299879/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%B3%D9%88%D8%A8-%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AB%D8%A8%D8%AA «آرامگاه خشتی منسوب به منوچهری دامغانی در فهرست آثار ملی ثبت شد»، خبرگزاری ایبنا، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آذر ۱۳۹۹ش.]</ref> | ||
==اثرگذاری== | ==اثرگذاری== | ||
منوچهری در روانی شعر، صور خیال، تشبیهات و استعارات بر بسیاری از شاعران بعد از خود تأثیر گذاشته است. <ref>[https://www.irna.ir/news/84389398/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C «دربارۀ منوچهری دامغانی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | منوچهری در روانی شعر، صور خیال، تشبیهات و استعارات بر بسیاری از شاعران بعد از خود تأثیر گذاشته است. <ref>[https://www.irna.ir/news/84389398/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C «دربارۀ منوچهری دامغانی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
