جزیره زرکوه: تفاوت میان نسخه‌ها

'''{{درشت|جزیره زرکوه؛}}''' جزیرهٔ ایرانی اشغال شده توسط امارات متحدهٔ عربی در جنوب خلیج فارس.

جزیرۀ زرکوه در جنوب خلیج فارس قرار دارد که دارای ذخایر نفت و گاز غنی و موقعیت راهبردی در کریدورهای دریایی است. این جزیره از حدود سال ۱۳۵۲ش، بدون قرارداد بین‌المللی، تحت اشغال امارات متحده عربی قرار دارد. اسناد تاریخی و اصول حقوق بین‌الملل، حاکمیت ایران بر این جزیره را تأیید می‌کنند و در سال‌های اخیر پویش‌های مردمی و پیگیری‌های رسمی برای بازپس‌گیری آن ادامه داشته است.

جزیرۀ زرکوه با وسعت ۸ کیلومترمربع، در بخش جنوبی خلیج فارس و در نزدیکی خطوط دریایی ایران واقع شده است.<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref> از دیدگاه ژئوپلیتیکی، این جزیره در آب‌های میان دوحه و ابوظبی واقع شده است. فاصله آن تا ابوظبی حدود ۱۴۰ کیلومتر و تا دوحه حدود ۱۶۰ کیلومتر و فاصلهٔ آن از سرزمین اصلی امارات متحده عربی حدود ۸۰ کیلومتر برآورد شده است.<ref>[https://eghtesadsaramad.ir/Newspaper/item/159514 «کارزار بازپس‌گیری جزایر آریانا و زرکوه»، وب‌سایت اقتصاد سرآمد.]</ref> فاصلهٔ آن تا جزیرهٔ ابوموسی نیز ۸۰ کیلومتر<ref>[https://www.aparat.com/v/e64788w «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وب‌سایت آپارات.]</ref> و در ۱۵۰ کیلومتری جنوب جزیره کیش واقع شده است.<ref>[https://www.aparat.com/v/Z387y «آریانا و زرکوه: جزایر «ایرانی» که در اِشغال «امارات» هستند»، وب‌سایت آپارات.]</ref> در حال حاضر این جزیره تحت مالکیت امارات متحده عربی قرار دارد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1197477/ماجرای-تصاحب-۲-جزیره-آریانا-و-زرکوه-توسط-امارات-در-زمان-شاه-چه-بود «ماجرای تصاحب ۲ جزیره آریانا و زرکوه توسط امارات در زمان شاه چه بود؟»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>

ورود افراد عادی به این جزیره ممنوع است. پیش از ایجاد تأسیسات نفتی، به‌دلیل عدم وجود منابع طبیعی آب آشامیدنی این جزیره غیرقابل سکونت بود<ref>[https://www.imna.ir/news/272165/دادخواست-قضايي-ایران-برای-باز-پس-گیری-آریانا-و-زرکوه «دادخواست قضایی ایران برای باز پس‌گیری آریانا و زرکوه»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> در زرکوه فرودگاه کوچکی وجود دارد که برای پشتیبانی از فعالیت‌های نفتی استفاده می‌شود.<ref>[https://tejaratnews.com/ادعای-نقش-امارات-در-انفجار-اسکله-بهمن-ق «جزیره آریانا ، جزیره زرکوه و آرایی کجاست؟ + نقشه»، تجارت‌نیوز.]</ref>

جزیره زرکوه به‌همراه جزیرۀ آریانا، با دارا بودن منابع نفتی غنی و موقعیت استراتژیک در کریدورهای مهم دریایی، نقش حیاتی در امنیت انرژی و ثبات اقتصادی ایران می‌تواند ایفا کند. حاکمیت بر این جزایر، امکان نظارت بر خطوط ترانزیت انرژی، تضمین ثبات بازارهای منطقه‌ای و تقویت توان بازدارندگی ایران را فراهم می‌سازد و غفلت از آن می‌تواند پیامدهای امنیتی و اقتصادی به همراه داشته باشد.<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref>

در طول تاریخ از دورهٔ باستان تا دورهٔ معاصر همهٔ جزایر موجود در خلیج فارس تحت حاکمیت ایران بودند.<ref>[https://www.aparat.com/v/Z387y «آریانا و زرکوه: جزایر «ایرانی» که در اِشغال «امارات» هستند»، وب‌سایت آپارات.]</ref> جدایی جزیره زرکوه از حاکمیت ایران، نتیجه روندی تدریجی بود که در سده‌های نوزدهم و بیستم میلادی و در بستر مداخلات استعماری شکل گرفت. در این دوره، هم‌زمان با ضعف حکومت پهلوی و نظارت ناکافی بر جزایر دورافتاده، بریتانیا با انعقاد قراردادهای تحت‌الحمایگی با شیوخ محلی و تفسیر یک‌جانبه از موافقت‌نامه‌های مرزی، به‌تدریج کنترل عملی این جزایر را در دست گرفت. پیش از خروج بریتانیا از منطقه در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰م، مرزهای دریایی را میان شیخ‌نشین‌های تازه‌تأسیس تعیین کرد و کنترل جزایر را<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref> بدون قرارداد بین‌المللی، تحت اشغال این کشور قرار داد. این وضعیت نتیجه سیاست‌های حکومت پهلوی و بریتانیا بود که در نهایت منجر به کنترل جزایر توسط امارات در سال ۱۳۵۲ش شد.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1205928/آریانا-و-زرکوه-را-پس-بگیریم ««آریانا» و «زرکوه» را پس بگیریم»، وب‌سایت جوان آنلاین.]</ref>

دولت ایران در آن مقطع، به‌دلیل نبود روابط دیپلماتیک مؤثر و پشتیبانی بین‌المللی کافی، نتوانست ادعای حاکمیت خود را عملی کند. غیبت و عدم کنترل پایدار ایران در عمل، خلأیی حقوقی ایجاد کرده که زمینه را برای تحکیم ادعاهای مالکیت از سوی طرف خارجی فراهم ساخته است.<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref>

'''اسناد تاریخی:''' ارجاع به اسناد کهن مانند کتیبهٔ بیستون که جزیره را بخشی از ایالت پارس معرفی می‌کند و سوابق دوران افشاریه که نشان‌دهندهٔ ادارهٔ جزیره توسط حاکمان ایرانی نظیر لطیف‌خان دشتستانی است.<ref>[https://www.aparat.com/v/e64788w «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وب‌سایت آپارات.]</ref>

 

'''اسناد نقشه‌نگاری:''' نقشه‌های رسمی بریتانیایی در سده‌های نوزدهم و اوایل بیستم میلادی، از جمله نقشه‌های وزارت جنگ بریتانیا، اسناد لرد کرزن<ref>[https://www.aparat.com/v/e64788w «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وب‌سایت آپارات.]</ref> و نقشه‌های دریانوردی انگلیسی که این جزیره را در محدودهٔ مرزها و با رنگ شناسهٔ قلمرو ایران ترسیم کرده‌اند.<ref>[https://www.seratnews.com/fa/news/411038/آریانا-و-زرکوه-جزیره‌های-ایرانی-که-در-اشغال-امارت-است ««آریانا» و «زرکوه»؛ جزیره‌های ایرانی که در اشغال امارت است»، صراط‌نیوز.]</ref>

 

'''مبانی حقوق بین‌الملل دریاها:''' استدلال حقوقی مبنی بر فاصلهٔ جزیره از سواحل امارات متحده عربی که فراتر از محدودهٔ ۲۴ مایلی (حریم آب‌های داخلی و دریای سرزمینی) قرار دارد و از آن برای رد مبنای حقوقی ادعاهای ارضی امارات استفاده می‌شود.<ref>[https://www.seratnews.com/fa/news/411038/آریانا-و-زرکوه-جزیره‌های-ایرانی-که-در-اشغال-امارت-است ««آریانا» و «زرکوه»؛ جزیره‌های ایرانی که در اشغال امارت است»، صراط‌نیوز.]</ref>

در اسفند ۱۳۹۵ش عضو وقت کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، در این رابطه اظهار داشت که مالکیت ایران بر جزایر آریانا و زرکوه بر اساس اسناد حقوقی کاملاً روشن است و وزارت امور خارجه نیز پیگیری‌های لازم را در این خصوص دنبال می‌کند<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/893012/ایران-۲-جزیره-دیگر-هم-در-خلیج-فارس-دارد-وقت-اقامه-دعوی-بین-المللی «ایران ۲ جزیره دیگر هم در خلیج فارس دارد | وقت اقامه دعوی بین‌المللی دربارهٔ بخشی از خاک ایران نرسیده است؟»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]</ref> و دادخواست قضایی بین‌المللی برای بازپس‌گیری مالکیت این جزیره از امارات ارائه داده است.<ref>[https://www.imna.ir/news/272165/دادخواست-قضايي-ایران-برای-باز-پس-گیری-آریانا-و-زرکوه «دادخواست قضایی ایران برای باز پس‌گیری آریانا و زرکوه»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>

پویش‌های متعددی در سال‌های اخیر حول موضوع بازپس‌گیری جزایر ایرانی آریانا و زرکوه از امارات متحده عربی شکل گرفته است. از جمله این کارزارها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

# کارزار درخواست بازپس‌گیری دو جزیرۀ ایرانی خلیج‌فارس که خطاب به [[سید ابراهیم رئیسی]] (رئیس‌جمهور وقت) و [[حسین امیرعبداللهیان]] (وزیر امور خارجه وقت) از ۱۷ آبان ۱۴۰۰ش تا ۱۷ دی ۱۴۰۰ش فعالیت داشت.

# کارزار پویش بازگرداندن جزایر زرکوه و آریانا که خطاب به وزیر امور خارجه و رئیس مجلس شورای اسلامی، از ۲۲ شهریور ۱۴۰۳ش تا ۲۹ اسفند ۱۴۰۳ به جمع‌آوری امضا پرداخت.

# کارزار پویش آزادسازی جزایر ایرانی آریانا و زرکوه که خطاب به روسای قوای سه‌گانه، از ۱۹ مهرماه ۱۴۰۴ش تا ۱ فروردین ۱۴۰۶ش فعال است.<ref>[https://eghtesadsaramad.ir/Newspaper/item/159514 «کارزار بازپس‌گیری جزایر آریانا و زرکوه»، وب‌سایت اقتصاد سرآمد.]</ref>

در سال‌های اخیر، امارات متحده عربی با راهبردهایی همچون شهرک‌سازی، توسعه زیرساخت‌های [[گردشگری]] و اقتصادی و جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی در جزایر زرکوه و آریانا، کوشیده است تا موقعیت خود را تثبیت کند.<ref>[https://www.aparat.com/v/e64788w «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وب‌سایت آپارات.]</ref>