حمید گلزار (بحث | مشارکتها) جز حمید گلزار صفحهٔ پیشنویس:جزیره ابوموسی را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به جزیره ابوموسی منتقل کرد |
جز ویکی سازی و تمیزکاری |
||
| (۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =جزیره ابوموسی.png | |||
| زیرنویس تصویر =تصویری هوایی از جزیره ابوموسی | |||
| image_alt =تصویری هوایی از جزیره ابوموسی | |||
| فایل پادکست =ابوموسی.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =11/7 | |||
| تاریخ پادکست =22-2-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''{{درشت|جزیره ابوموسی؛}}''' جنوبیترین جزیرهٔ ایرانی در خلیج فارس. | '''{{درشت|جزیره ابوموسی؛}}''' جنوبیترین جزیرهٔ ایرانی در خلیج فارس. | ||
جزیره ابوموسی جنوبیترین [[جزایر ایرانی خلیج فارس|جزیره ایران]] در [[خلیج فارس]]، نزدیک به خط استوا و بین [[بندر لنگه]] و [[دبی]] واقع شده است. [[جزیره ابوموسی|ابوموسی]] بزرگترین و مهمترین جزیره از [[ | جزیره ابوموسی جنوبیترین [[جزایر ایرانی خلیج فارس|جزیره ایران]] در [[خلیج فارس]]، نزدیک به خط استوا و بین [[بندر لنگه]] و [[دبی]] واقع شده است. [[جزیره ابوموسی|ابوموسی]] بزرگترین و مهمترین جزیره از [[جزایر سهگانه خلیجفارس]] است. حاکمیت بر این جزیره و کنترل راهبردی آن، امکان نظارت بر [[تنگه هرمز]] و مسیر نفتکشها و شناورهای دریایی را در ورودی خلیج فارس فراهم میکند. بوموسی از این منظر بهعنوان خط مقدم دفاعی [[ایران]] در آبهای سرزمینی آن در جنوب کشور عمل میکند. جمعیت جزیره بوموسی، ترکیبی از ایرانیان بومی و غیربومی و اقلیتی [[امارات متحده عربی|اماراتی]] بوده و [[معیشت]] اصلی ساکنان بومی، با [[ماهیگیری]] تأمین میشود. جزیره دارای ذخایر معدنی خاک سرخ و نفت مرغوب بوده و از پایگاههای مهم نظامی ایران محسوب میشود. | ||
== موقعیت جغرافیایی == | == موقعیت جغرافیایی == | ||
جزیره ابوموسی دنبالهای از چینخوردگیهای زاگرس در [[آبهای سرزمینی|آبهای ساحلی]] ایران بهشمار میرود. این جزیره یکی از چهارده [[جزیره|جزیرهٔ]] استان [[هرمزگان]] است و نزدیکترین بخش خشکی ایران به [[خط استوا]] محسوب میشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1303455/دلایل-متقن-و-محکم-در-مورد-حقانیت-حاکمیت-ایران-بر-جزایر-سه-گانه-خلیج-فارس رضاییسرچقا، «دلایل متقن و محکم در مورد حقانیت حاکمیت ایران بر جزایر سهگانه خلیجفارس»، 1395ش، ص72.]</ref> جزیره ابوموسی بین بندر لنگه در ایران و دبی در [[امارات متحده عربی|امارات]] واقع شده<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سهگانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بینالملل»، 1401ش، ص212.]</ref> و جنوبیترین جزیرهٔ ایرانی در خلیجفارس است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سهگانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> | جزیره ابوموسی دنبالهای از چینخوردگیهای زاگرس در [[آبهای سرزمینی|آبهای ساحلی]] ایران بهشمار میرود. این جزیره یکی از چهارده [[جزیره|جزیرهٔ]] استان [[هرمزگان]] است و نزدیکترین بخش خشکی ایران به [[خط استوا]] محسوب میشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1303455/دلایل-متقن-و-محکم-در-مورد-حقانیت-حاکمیت-ایران-بر-جزایر-سه-گانه-خلیج-فارس رضاییسرچقا، «دلایل متقن و محکم در مورد حقانیت حاکمیت ایران بر جزایر سهگانه خلیجفارس»، 1395ش، ص72.]</ref> جزیره ابوموسی بین بندر لنگه در ایران و دبی در [[امارات متحده عربی|امارات]] واقع شده<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سهگانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بینالملل»، 1401ش، ص212.]</ref> و جنوبیترین جزیرهٔ ایرانی در خلیجفارس است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سهگانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> | ||
این جزیره در فاصله ۲۲۲ کیلومتری [[بندرعباس]]، ۷۵ کیلومتری بندرلنگه، ۶۰ کیلومتری شمال شارجه، ۱۶۰ کیلومتری تنگه | این جزیره در فاصله ۲۲۲ کیلومتری [[بندرعباس]]، ۷۵ کیلومتری بندرلنگه، ۶۰ کیلومتری شمال شارجه، ۱۶۰ کیلومتری [[تنگه هرمز]]،<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سهگانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> ۴۵ کیلومتری [[جزیره سیری|جزیرهٔ سیری]]، ۴۶ کیلومتری [[تنب بزرگ]] و ۴۴ کیلومتری [[تنب کوچک]] قرار گرفته است. موقعیت ابوموسی پایینتر از [[خط منصف]] خلیج فارس قرار دارد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سهگانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بینالملل»، 1401ش، ص212.]</ref> | ||
ابوموسی بین طول جغرافیایی ۵۵/۰۱ تا ۵۵/۰۴ درجهٔ شرقی و عرض جغرافیایی ۲۵/۵۱ تا ۲۵/۵۴ درجهٔ شمالی واقع شده است. کوه حلوا با ارتفاع ۱۱۰ متر، بلندترین قله در این منطقه بهشمار میرود.<ref name=":0">[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانیراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سهگانه)»، 1393ش، ص69.]</ref> | ابوموسی بین طول جغرافیایی ۵۵/۰۱ تا ۵۵/۰۴ درجهٔ شرقی و عرض جغرافیایی ۲۵/۵۱ تا ۲۵/۵۴ درجهٔ شمالی واقع شده است. کوه حلوا با ارتفاع ۱۱۰ متر، بلندترین قله در این منطقه بهشمار میرود.<ref name=":0">[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانیراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سهگانه)»، 1393ش، ص69.]</ref> | ||
| خط ۱۴: | خط ۴۴: | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
جزیره ابوموسی از هزارهٔ اول پیش از میلاد و در ادوار مختلف باستانی نظیر [[تمدن ایلام|عیلامیان]]، [[ | [[پرونده:جزیره ابوموسی۱.jpg|جایگزین=جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک در نقشهٔ ایران و تورانِ دورهٔ قاجار|بندانگشتی|جزایر ابوموسی، [[تنب بزرگ]] و [[تنب کوچک]] در نقشهٔ ایران و تورانِ دورهٔ قاجار، ترسیمشده توسط آدولف اشتیلر؛ رنگآمیزی جزایر، نشانهٔ تعلق آنها به ایران.]] | ||
جزیره ابوموسی از هزارهٔ اول پیش از میلاد و در ادوار مختلف باستانی نظیر [[تمدن ایلام|عیلامیان]]، [[مادها]]، [[اشکانیان]] و [[ساسانیان]] در قلمرو ایران قرار داشته است. در [[تاریخ ایران اسلامی|دوران اسلامی]] ادارهٔ این جزیره در اختیار نمایندگان [[بنیامیه|خلفای اموی]] و [[بنیعباس|عباسی]] و سپس حکومتهای مستقر در ایران از جمله [[آلبویه]]، [[سلجوقیان]] کرمان و [[تیموریان]] بود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/990012/بو-مو-سو-بهشتی-در-ایران «بوموسو بهشتی در ایران»، 1391ش، ص1.]</ref> | |||
پس از تسلط موقت پرتغالیها در [[ | پس از تسلط موقت پرتغالیها در دوره [[صفویان]]، حاکمیت ایران در عصر [[دوران زندیه|زندیه]] و [[دوره قاجار|قاجار]] مجدداً بر این جزیره اعمال شد. در اواخر قرن نوزدهم میلادی، [[بریتانیا]] با مداخلهٔ نظامی در [[خلیج فارس]] مانع تحرکات دریایی ایران شد و در همین مقطع، شیوخ شارجه تحت حمایت بریتانیا ادعای مالکیت جزیره را مطرح کردند. در نهایت، در سال ۱۹۷۱م و همزمان با خروج بریتانیا و پیش از تأسیس [[امارات متحده عربی]]، بر اساس توافقات انجامشده، کنترل جزیره رسماً به ایران بازگشت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/990012/بو-مو-سو-بهشتی-در-ایران «بوموسو بهشتی در ایران»، 1391ش، ص1.]</ref> با استقرار نیروهای نظامی ایران در سال ۱۹۷۱م، این جزیره در تقسیمات کشوری ایران ادغام شد. مؤلفههای اعمال حاکمیت ایران بر ابوموسی در دهههای اخیر شامل موارد زیر است: | ||
* '''سیاسی و اداری:''' بازدید مقامات ارشد جمهوری اسلامی ایران از جمله سفر ریاستجمهوری در سال ۱۳۹۱ش، ممانعت از نصب پرچم امارات و الزام دریافت مجوز برای فرود بالگردهای امارات. | * '''سیاسی و اداری:''' بازدید مقامات ارشد جمهوری اسلامی ایران از جمله سفر ریاستجمهوری در سال ۱۳۹۱ش، ممانعت از نصب پرچم امارات و الزام دریافت مجوز برای فرود بالگردهای امارات. | ||
* '''امنیتی و حقوقی:''' نظارت بر تردد شناورهای مسافری، باری و سوخترسان مرتبط با شارجه و برخورد با ورود غیرمجاز اتباع خارجی نظیر بازداشت و اخراج سه آمریکایی. | * '''امنیتی و حقوقی:''' نظارت بر تردد شناورهای مسافری، باری و سوخترسان مرتبط با شارجه و برخورد با ورود غیرمجاز اتباع خارجی نظیر بازداشت و اخراج سه آمریکایی. | ||
| خط ۲۲: | خط ۵۳: | ||
== اهمیت == | == اهمیت == | ||
جایگاه ژئوپلیتیک و نقـش راهبردی جزیره ابوموسی آن را به نگهبان خاموش [[خلیج فارس|خلیج]] [[خلیج فارس|فارس]] تبدیل کرده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/86060043/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «فیلم| ایران جان، بوموسی؛ نگهبان خاموش خلیج فارس»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | |||
'''اهمیت سیاسی و حاکمیتی:''' جزیره ابوموسی از جایگاه سیاسی و راهبردی برجستهای در منطقه برخوردار است و نقش مهمی در تحکیم حاکمیت ایران بر فلات قاره ایفا کرده است. حفظ این موقعیت برای پاسداری از حاکمیت ملی ضروری شمرده شده است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای [[امارات متحده عربی]] و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سهگانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> | |||
[[پرونده:جزیره ابوموسی۲.png|جایگزین=قایقهای تندروی نیروی سپاه -رزمایش در اطراف جزیره ابوموسی|بندانگشتی|قایقهای تندروی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در حال حرکت در طول یک رزمایش در اطراف جزیره ابوموسی، ۱۱ مرداد ۱۴۰۲.]] | |||
'''اهمیت دفاعی و نظارتی:''' این جزیره، بهعنوان آخرین حلقهٔ دفاعی ایران در دهانهٔ خلیج فارس،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانیراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سهگانه)»، 1393ش، ص69.]</ref> امکان کنترل و نظارت بر تنگه هرمز و مسیر تردد نفتکشها را فراهم میکند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/نقش-جزایر-سه-گانه-در-سیادت-دریایی-ایران-در-خلیج-فارس امیری و نادری، «نقش جزایر سهگانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص166.]</ref> بلندترین نقطهٔ آن، کوه حلوا، یک راهنمای طبیعی برای دریانوردان محسوب میشود.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سهگانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بینالملل»، 1401ش، ص212.]</ref> | '''اهمیت دفاعی و نظارتی:''' این جزیره، بهعنوان آخرین حلقهٔ دفاعی ایران در دهانهٔ خلیج فارس،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانیراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سهگانه)»، 1393ش، ص69.]</ref> امکان کنترل و نظارت بر تنگه هرمز و مسیر تردد نفتکشها را فراهم میکند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/نقش-جزایر-سه-گانه-در-سیادت-دریایی-ایران-در-خلیج-فارس امیری و نادری، «نقش جزایر سهگانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص166.]</ref> بلندترین نقطهٔ آن، کوه حلوا، یک راهنمای طبیعی برای دریانوردان محسوب میشود.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سهگانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بینالملل»، 1401ش، ص212.]</ref> | ||
| خط ۳۳: | خط ۶۶: | ||
== بخشهای جزیره و امکانات آن == | == بخشهای جزیره و امکانات آن == | ||
از نظر قلمرو سرزمینی، جزیره به دو بخش تقسیم میشود: | از نظر قلمرو سرزمینی، جزیره به دو بخش تقسیم میشود: | ||
[[پرونده:تنب کوچک۱.jpg|جایگزین=دیوارنگاره میدان ولیعصر - تمبر پستی جزایر سهگانه ایران (ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک)|بندانگشتی|دیوارنگارهای که تصویر تمبر پستی جزایر سهگانه ایران (ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک) روی آن نقش بسته است، تهران، میدان ولیعصر - ۵ آبان ۱۴۰۳.]] | |||
بخش اصلی که تحت کنترل ایران است و شهر ابوموسی در آن قرار دارد. در این بخش ساختمانها و تأسیسات متعددی با کاربریهای اداری، نظامی، خدماتی، اقتصادی و آموزشی احداث شده که بزرگترین آنها دو شهرک مسکونی فرمانداری و صیادان هستند. بسیاری از این سازهها در دههٔ هفتاد شمسی ساخته شدهاند. | بخش اصلی که تحت کنترل ایران است و شهر ابوموسی در آن قرار دارد. در این بخش ساختمانها و تأسیسات متعددی با کاربریهای اداری، نظامی، خدماتی، اقتصادی و آموزشی احداث شده که بزرگترین آنها دو شهرک مسکونی فرمانداری و صیادان هستند. بسیاری از این سازهها در دههٔ هفتاد شمسی ساخته شدهاند. | ||
بخش دوم، منطقهٔ کوچکی است که در اختیار امارات | بخش دوم، منطقهٔ کوچکی است که در اختیار [[امارات متحده عربی]] قرار دارد و امکانات محدودی دارد. ساکنان این بخش پیشتر تبعهٔ شارجه بودند و امروز شهروند امارات محسوب میشوند. | ||
نیروهای نظامی و امنیتی ایران کنترل کامل جزیره را در دست دارند و اتباع امارات مجاز به تردد در دیگر نقاط جزیره نیستند. ارتباط بین دو بخش بسیار اندک است و تنها به موارد اضطراری محدود میشود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120326120618-1155-64.pdf قالیباف و میرزاده کوهشاهی، «علل و موانع توسعه جزیره ابوموسی»، 1388ش، ص10.]</ref> | نیروهای نظامی و امنیتی ایران کنترل کامل جزیره را در دست دارند و اتباع امارات مجاز به تردد در دیگر نقاط جزیره نیستند. ارتباط بین دو بخش بسیار اندک است و تنها به موارد اضطراری محدود میشود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120326120618-1155-64.pdf قالیباف و میرزاده کوهشاهی، «علل و موانع توسعه جزیره ابوموسی»، 1388ش، ص10.]</ref> | ||
=== شهر ابوموسی === | === شهر ابوموسی === | ||
[[پرونده:جزیره ابوموسی۳.png|جایگزین=نمایی از شهر ابوموسی|بندانگشتی|نمایی از شهر ابوموسی]] | |||
شهر ابوموسی پس از تحولات سال ۱۹۷۱م و بازگشت مجدد ایران به جزیره شکل گرفت. تا آن زمان، سکونت دائم در ابوموسی بهصورت متمرکز کمتر بود و فقط تعدادی از اعضای نیروی دریایی ایران در پایگاه این نیرو در انتهای غربی جزیره زندگی میکردند. شهر ابوموسی بهتدریج در اطراف همین پایگاه توسعه یافته است. | شهر ابوموسی پس از تحولات سال ۱۹۷۱م و بازگشت مجدد ایران به جزیره شکل گرفت. تا آن زمان، سکونت دائم در ابوموسی بهصورت متمرکز کمتر بود و فقط تعدادی از اعضای نیروی دریایی ایران در پایگاه این نیرو در انتهای غربی جزیره زندگی میکردند. شهر ابوموسی بهتدریج در اطراف همین پایگاه توسعه یافته است. | ||
| خط ۵۲: | خط ۸۶: | ||
== جمعیتشناسی == | == جمعیتشناسی == | ||
بر پایهٔ [[سرشماری عمومی نفوس و مسکن]] در سال ۱۳۹۵ش، جمعیت کل جزیرهٔ ابوموسی ۴۲۱۳ نفر، شامل ۸۵۷ خانوار گزارش شده است.<ref>[https://amar.org.ir/population-and-housing-census «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وبسایت مرکز آمار ایران.]</ref> جمعیت ساکن در این جزیره ترکیبی از ایرانیان با اصالت بندر لنگه ساکن در جنوب غربی جزیره و عربهای عضو قبیله سودان در شارجه هستند. ایرانیان غیربومی اغلب برای ارائهٔ خدمات نظامی، عمرانی و دولتی به این جزیره ساکن شدهاند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سهگانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بینالملل»، 1401ش، ص212-213.]</ref> مقامات شارجه در سال ۲۰۱۳م اعلام کرده بودند که حدود ۳۰۰ اماراتی در این جزیره سکونت دارند؛ اما بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۵م امارت، تعداد اماراتیهای ساکن ابوموسی ۴۱ نفر گزارش شده است.<ref>[http://igapg.khu.ac.ir/files/site1/user_files_0fbb30/m_ayyami-A-10-42-2-ff3cc62.pdf ایامی و دیگران، «بررسی الگوهای توسعه شهری و اسکان در جزایر ایران (مورد مطالعه: جزیره بوموسی)»، 1404ش، ص358.]</ref> | بر پایهٔ [[سرشماری عمومی نفوس و مسکن]] در سال ۱۳۹۵ش، جمعیت کل جزیرهٔ ابوموسی ۴۲۱۳ نفر، شامل ۸۵۷ خانوار گزارش شده است.<ref>[https://amar.org.ir/population-and-housing-census «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وبسایت مرکز آمار ایران.]</ref> جمعیت ساکن در این جزیره ترکیبی از ایرانیان با اصالت بندر لنگه ساکن در جنوب غربی جزیره و عربهای عضو قبیله سودان در شارجه هستند. ایرانیان غیربومی اغلب برای ارائهٔ خدمات نظامی، عمرانی و دولتی به این جزیره ساکن شدهاند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سهگانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بینالملل»، 1401ش، ص212-213.]</ref> مقامات شارجه در سال ۲۰۱۳م اعلام کرده بودند که حدود ۳۰۰ [[امارات متحده عربی|اماراتی]] در این جزیره سکونت دارند؛ اما بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۵م امارت، تعداد اماراتیهای ساکن ابوموسی ۴۱ نفر گزارش شده است.<ref>[http://igapg.khu.ac.ir/files/site1/user_files_0fbb30/m_ayyami-A-10-42-2-ff3cc62.pdf ایامی و دیگران، «بررسی الگوهای توسعه شهری و اسکان در جزایر ایران (مورد مطالعه: جزیره بوموسی)»، 1404ش، ص358.]</ref> | ||
== شرایط طبیعی و زیستی == | == شرایط طبیعی و زیستی == | ||
| خط ۵۸: | خط ۹۲: | ||
== فرهنگ مردم جزیره == | == فرهنگ مردم جزیره == | ||
گویش مردم محلی جزیره لهجهٔ بندری است. بیشتر مردم این شهر پیرو [[مذهب شیعه]] هستند و مراسم ملی و مذهبی را باشکوه برگزار میکنند. غذای مردم انواع خوراکهای دریایی است. پوشاک مردم منطقه نیز بهدلایل اقلیمی لباسهای خنک و بلند به سبک مردم مناطق ساحلنشین ایران است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210308/به-این-منطقه-جزایر-آکواریومی-گفته-می-شود «به این منطقه "جزایر آکواریومی" گفته میشود»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> معیشت بیشتر مردم از راه [[ماهیگیری]] و فعالیتهای دریایی تأمین میشود و ابزارهای مانند تورهای ماهیگیری و قایقهای چوبی کوچک، بهعنوان نمادهایی از [[هویت]] و [[فرهنگ]] آنان حفظ شدهاند. با توجه به تنوع قومی، فضای چندفرهنگی در جزیره شکل گرفته است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/696723-جزیره-ابوموسی «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref> | [[پرونده:جزیره ابوموسی۴.jpg|جایگزین=صید ماهی توسط اهالی ابوموسی در خلیج فارس|بندانگشتی|صید ماهی توسط اهالی ابوموسی در خلیج فارس]] | ||
گویش مردم محلی جزیره لهجهٔ بندری است. بیشتر مردم این شهر پیرو [[مذهب شیعه]] هستند و مراسم ملی و مذهبی را باشکوه برگزار میکنند. غذای مردم انواع خوراکهای دریایی است. پوشاک مردم منطقه نیز بهدلایل اقلیمی لباسهای خنک و بلند به سبک مردم مناطق ساحلنشین ایران است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210308/به-این-منطقه-جزایر-آکواریومی-گفته-می-شود «به این منطقه "جزایر آکواریومی" گفته میشود»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> اقتصاد جزیره بوموسی بر سه پایه ماهیگیری، تجارت دریایی و صنایعدستی استوار است. بازارچههای محلی که در آنها زیورآلات صدفی، پارچههای بومی و محصولات دریایی به فروش میرسند، علاوه بر حفظ فرهنگ منطقه، در تأمین معیشت ساکنان جزیره نیز نقش مهمی ایفا میکنند؛<ref>[https://www.irna.ir/news/86060043/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «فیلم| ایران جان، بوموسی؛ نگهبان خاموش خلیج فارس»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> اما معیشت بیشتر مردم از راه [[ماهیگیری]] و فعالیتهای دریایی تأمین میشود و ابزارهای مانند تورهای ماهیگیری و قایقهای چوبی کوچک، بهعنوان نمادهایی از [[هویت]] و [[فرهنگ]] آنان حفظ شدهاند. با توجه به تنوع قومی، فضای چندفرهنگی در جزیره شکل گرفته است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/696723-جزیره-ابوموسی «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref> | |||
== معماری جزیره == | == معماری جزیره == | ||
| خط ۶۴: | خط ۹۹: | ||
== جاذبههای گردشگری == | == جاذبههای گردشگری == | ||
ابوموسی جزیرهای نظامی نبوده و ورود به آن از طریق تماس با فرمانداری امکانپذیر است.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-فرهنگ-هنر-6/1313103-ابوموسی-قابلیت-تبدیل-شدن-به-جزیره-گردشگری-دارد-اسناد-تاریخی-گواه-بر-ایرانی-بودن-جزایر-سه-گانه-است «ابوموسی قابلیت تبدیل شدن به جزیره گردشگری دارد/ اسناد تاریخی گواه بر ایرانی بودن جزایر سهگانه است»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> ساحلگردی، بازار محلی صنایعدستی و محصولات دریایی، بناهای تاریخی کوچک در مرکز جزیره و تفریحات آبی مانند [[قایقرانی|قایقسواری]]، [[ماهیگیری]] و [[کایاک]] در آبهای خلیج فارس از [[جاذبههای گردشگری]] در جزیره ابوموسی است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/696723-جزیره-ابوموسی «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref> | [[پرونده:جزیره ابوموسی۵.jpg|جایگزین=تصویری هوایی از چند قایق در یکی از اسکلههای جزیره ابوموسی|بندانگشتی|تصویری هوایی از چند قایق در یکی از اسکلههای جزیره ابوموسی]] | ||
ابوموسی جزیرهای نظامی نبوده و ورود به آن از طریق تماس با فرمانداری امکانپذیر است.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-فرهنگ-هنر-6/1313103-ابوموسی-قابلیت-تبدیل-شدن-به-جزیره-گردشگری-دارد-اسناد-تاریخی-گواه-بر-ایرانی-بودن-جزایر-سه-گانه-است «ابوموسی قابلیت تبدیل شدن به جزیره گردشگری دارد/ اسناد تاریخی گواه بر ایرانی بودن جزایر سهگانه است»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> ساحلگردی، بازار محلی صنایعدستی و محصولات دریایی، بناهای تاریخی کوچک در مرکز جزیره و تفریحات آبی مانند [[قایقرانی|قایقسواری]]، [[ماهیگیری|ماهیگیری]] و [[کایاک]] در آبهای خلیج فارس از [[جاذبههای گردشگری]] در جزیره ابوموسی است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/696723-جزیره-ابوموسی «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref> | |||
== منابع طبیعی و نظامی == | == منابع طبیعی و نظامی == | ||
| خط ۸۷: | خط ۱۲۳: | ||
* رضاییسرچقا، مجتبی، «دلایل متقن و محکم در مورد حقانیت حاکمیت ایران بر جزایر سهگانه خلیجفارس»، فصلنامه مطالعات خلیج فارس، سال سوم، شمارهٔ چهارم، زمستان ۱۳۹۵ش و بهار ۱۳۹۶ش. | * رضاییسرچقا، مجتبی، «دلایل متقن و محکم در مورد حقانیت حاکمیت ایران بر جزایر سهگانه خلیجفارس»، فصلنامه مطالعات خلیج فارس، سال سوم، شمارهٔ چهارم، زمستان ۱۳۹۵ش و بهار ۱۳۹۶ش. | ||
* فرهمندزاده، زینب، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سهگانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بینالملل»، دوفصلنامه حقوق بشر و شهروندی، سال ۷، شمارهٔ ۲، پاییز و زمستان ۱۴۰۱ش. | * فرهمندزاده، زینب، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سهگانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بینالملل»، دوفصلنامه حقوق بشر و شهروندی، سال ۷، شمارهٔ ۲، پاییز و زمستان ۱۴۰۱ش. | ||
* «فیلم| ایران جان، بوموسی؛ نگهبان خاموش خلیج فارس»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 5 بهمن 1404ش. | |||
* قالیباف، محمدباقر و میرزاده کوهشاهی، مهدی، «علل و موانع توسعه جزیره ابوموسی»، انجمن جغرافیای ایران، سال هفتم، شمارهٔ ۲۰ و ۲۱، بهار و تابستان ۱۳۸۸ش. | * قالیباف، محمدباقر و میرزاده کوهشاهی، مهدی، «علل و موانع توسعه جزیره ابوموسی»، انجمن جغرافیای ایران، سال هفتم، شمارهٔ ۲۰ و ۲۱، بهار و تابستان ۱۳۸۸ش. | ||
* گنجی، محمدحسن، «جزیره ابوموسی»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ش. | * گنجی، محمدحسن، «جزیره ابوموسی»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ش. | ||
