صابون: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-[[پرونده:صابون.jpg|جایگزین=صابون دست‌ساز|بندانگشتی|یک صابون دست‌ساز]]
 {{درشت|'''صابون'''}}؛ ماده‌ای چرب و قلیایی جهت شست‌وشو.
-صابون، ماده‌ای شوینده و بر پایهٔ روغن یا چربی است و در ایران گاه «برهوه» نیز نامیده می‌شود. ریشه‌های تاریخی اختراع آن به هرمس و حضرت سلیمان نسبت داده می‌شود. در گذشته، صابون، بیشتر از چربی حیوانی و خاکستر گیاهان تولید می‌شد و هر منطقه روش‌های خاص خود را در صابون‌پزی داشت. این صنعت به‌عنوان یک پیشه سنتی، در شهرهایی نظیر مراغه و تهران قدیم، به‌صورت کارگاه‌های خانوادگی رایج بود.
+صابون، ماده‌ای شوینده و بر پایهٔ روغن یا چربی است و در ایران گاه «برهوه» نیز نامیده می‌شود. ریشه‌های تاریخی اختراع آن به هرمس و حضرت سلیمان نسبت داده می‌شود. در گذشته، صابون، بیشتر از چربی حیوانی و خاکستر گیاهان تولید می‌شد و هر منطقه روش‌های خاص خود را در صابون‌پزی داشت. این صنعت به‌عنوان یک پیشه سنتی، در [[مراغه]] و [[تهران]]، به‌صورت کارگاه‌های خانوادگی رایج بود.
 == مفهوم‌شناسی ==
@@ خط ۴۳: / خط ۴۲: @@
 == پیشه صابون‌پزی ==
-[[پرونده:صابون۱.jpg|جایگزین=کارگاه صابون پزی|بندانگشتی|تصویری از یک کارگاه صابون‌پزی]]
 در گذشته صابون‌پزی یکی از پیشه‌های سنتی هر شهر بود.<ref>مقدسی، احسن التقاسیم، ۱۳۶۱ش، ج۲، ص۶۳۴.</ref> در برخی شهرها خاندانی با نام صابونی وجود داشتند که پیشهٔ خانوادگی آن‌ها صابون‌پزی بود.<ref>شکوهی، حرف و مشاغل قدیم مردم سمنان و کشور، ۱۳۹۱ش، ص۱۵۱–۱۵۲.</ref> کارگاه‌های سنتی صابون‌پزی معمولاً کنار محله گارزان یا در کنار رودخانه بوده‌اند.<ref>رضایی همدانی، سیمای همدان، ۱۳۸۱ش، ص۱۶۷.</ref> در [[تهران]] قدیم به صابون‌پزها، شمّاع می‌گفتند؛ زیرا آن‌ها شمع‌سازی نیز انجام می‌دادند.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج۳، ص۴۷۶.</ref> شهر [[مراغه]] در صنعت صابون‌پزی معروف است.<ref>مروارید، مراغه، ۱۳۷۲ش، ص۲۲۷.</ref>
 == صابون در طب قدیم ==
-طبع صابون گرم و خشک است. شیاف صابون با برخی مواد دیگر برای درمان قلنج روده مفید بوده و اسهال‌آور<ref>ابومنصور موفق هروی، الابنیة عن حقائق الادویة، ۱۳۴۶ش، ص۲۱۳.</ref> است.<ref>اخوینی بخاری، هدایة المتعلمین فی الطب، ۱۳۴۴ش، ص۴۲۵.</ref> در قرن‌های ۵ و ۶ قمری، از شیاف صابون برای از بین بردن درد پشت استفاده می‌کردند.<ref>جرجانی، الاغراض الطبیة و المباحث العلائیة، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۷۲۸.</ref> برای از بین بردن چرک در بدن، ترکیب صابون و انجیر مفید دانسته شده است.<ref>جرجانی، الاغراض الطبیة و المباحث العلائیة، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۸۱۴.</ref> از صابون برای درمان جزام،<ref>جرجانی، الاغراض الطبیة و المباحث العلائیة، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۸۲۴و۸۲۶.</ref> جوش، کورک و درد مفاصل نیز استفاده می‌شد.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج۳، ص۴۷۸–۴۷۹؛ عقیلی علوی شیرازی، مخزن الادویة، ۱۳۷۱ش، ص۵۶۱–۵۶۲.</ref>
+طبع صابون گرم و خشک است. شیاف صابون با برخی مواد دیگر برای درمان قلنج روده مفید بوده و اسهال‌آور<ref>ابومنصور موفق هروی، الابنیة عن حقائق الادویة، ۱۳۴۶ش، ص۲۱۳.</ref> است.<ref>اخوینی بخاری، هدایة المتعلمین فی الطب، ۱۳۴۴ش، ص۴۲۵.</ref> در قرن‌های ۵ و ۶ قمری، از شیاف صابون برای از بین بردن درد پشت استفاده می‌کردند.<ref>جرجانی، الاغراض الطبیة و المباحث العلائیة، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۷۲۸.</ref> برای از بین بردن چرک در بدن، ترکیب صابون و انجیر مفید دانسته شده است.<ref>جرجانی، الاغراض الطبیة و المباحث العلائیة، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۸۱۴.</ref> از صابون برای درمان جزام،<ref>جرجانی، الاغراض الطبیة و المباحث العلائیة، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۸۲۴و۸۲۶.</ref> جوش، [[کورک]] و درد مفاصل نیز استفاده می‌شد.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج۳، ص۴۷۸–۴۷۹؛ عقیلی علوی شیرازی، مخزن الادویة، ۱۳۷۱ش، ص۵۶۱–۵۶۲.</ref>
 == انواع صابون‌های مدرن و ترکیبات آن‌ها ==