صفحه‌ای تازه حاوی «بندانگشتی|مرقد و بارگاه امام علی (ع) در نجف '''{{درشت|امام علی}}'''، امام اول شیعیان.{{سخ}} علی (علیه السلام) فرزند ابوطالب و فاطمه (دختر أسد)، امام اول شیعیان و ملقب به امیرالمؤمنین است. وی در روز جمعه<ref>مفید، الإرشاد، 1364ش، ص8؛ ق...» ایجاد کرد
 
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:EmamALi.gif|بندانگشتی|مرقد و بارگاه امام علی (ع) در نجف]]
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =EmamALi.gif
| زیرنویس تصویر    =مرقد و بارگاه امام علی (ع) در نجف
| image_alt        =
| فایل پادکست      =امام علی.ogg 
| حجم فایلپادکست    =۸/۰۷
| تاریخ پادکست      =۱۸-۴-۱۴۰۵ 
| زیرنویس عنوان    = 
 
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
 
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
'''{{درشت|امام علی}}'''، امام اول [[شیعیان]].{{سخ}}
'''{{درشت|امام علی}}'''، امام اول [[شیعیان]].{{سخ}}
علی (علیه السلام) فرزند ابوطالب و فاطمه (دختر أسد)، امام اول [[شیعیان]] و ملقب به امیرالمؤمنین است. وی در روز [[جمعه]]<ref>مفید، الإرشاد، 1364ش، ص8؛ قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص273.</ref> ۱۳ [[رجب]] سال ۳۰ [[عام الفیل]] در [[کعبه]] متولد شد<ref>مفید، الإرشاد، 1364ش، ص8؛ طبرسی، إعلام الوری بأعلام الهدی، 1390ق، ص153؛ عبدالحمید، سیره اهل بیت، ص240؛ جعفریان، حیات فکری سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص47.</ref> و در سن ۶۳ سالگی در ۲۱ [[رمضان]] سال ۴۰ هجری بر اثر ضربه شمشیری که ابن‌ملجم مرادی در [[نوزدهم رمضان]] در [[مسجد کوفه]] بر سر او فرود آورد، به [[شهادت]] رسید.<ref>مفید، الإرشاد، 1364ش، ص13و14؛ قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص320؛ عبدالحمید، سیره اهل بیت، ص240 و 289؛ جعفریان، حیات فکری سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص47؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص493-495.</ref> او از [[حضرت فاطمه|فاطمه]] دختر [[پیامبر اکرم]]، چهار فرزند به نام‌های [[امام حسن|حسن]]، [[امام حسین|حسین]]، [[زینب]] و ام‌کلثوم دارد.<ref>مفید، الإرشاد، 1364ش، ص342؛ قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص351.</ref>
علی (علیه السلام) فرزند ابوطالب و فاطمه (دختر أسد)، امام اول [[شیعیان]] و ملقب به امیرالمؤمنین است. وی در روز [[جمعه]]<ref>مفید، الإرشاد، 1364ش، ص8؛ قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص273.</ref> ۱۳ [[رجب]] سال ۳۰ [[عام الفیل]] در [[کعبه]] متولد شد<ref>مفید، الإرشاد، 1364ش، ص8؛ طبرسی، إعلام الوری بأعلام الهدی، 1390ق، ص153؛ عبدالحمید، سیره اهل بیت، ص240؛ جعفریان، حیات فکری سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص47.</ref> و در سن ۶۳ سالگی در ۲۱ [[رمضان]] سال ۴۰ هجری بر اثر ضربه شمشیری که ابن‌ملجم مرادی در [[نوزدهم رمضان]] در [[مسجد کوفه]] بر سر او فرود آورد، به [[شهادت]] رسید.<ref>مفید، الإرشاد، 1364ش، ص13و14؛ قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص320؛ عبدالحمید، سیره اهل بیت، ص240 و 289؛ جعفریان، حیات فکری سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص47؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص493-495.</ref> او از [[حضرت فاطمه|فاطمه]] دختر [[پیامبر اکرم]]، چهار فرزند به نام‌های [[امام حسن|حسن]]، [[امام حسین|حسین]]، [[زینب]] و ام‌کلثوم دارد.<ref>مفید، الإرشاد، 1364ش، ص342؛ قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص351.</ref>
خط ۱۷: خط ۴۶:


=== ب) علی و بیعت مردم ===
=== ب) علی و بیعت مردم ===
به دنبال قتل عثمان، جناح امام و مخالفان قریش تقویت شد.<ref>جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص227.</ref> این جناح از حمایت قبایل عراقی و مهاجران مصری و همراهی همدلانه انصار و مردم [[مدینه]] و نیز گروهی از قریش، نظیر طلحه و زبیر برخوردار بود.<ref>جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص227.</ref> در چنین شرایطی، مردم برای بیعت، به خانه علی هجوم آوردند.<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 3 (شقشقیه)؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص422؛ جعفریان، حیات فکری سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص62؛ جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص228.</ref> امام در ابتدا به‌دلیل فساد فراگیر جامعه و پراکندگی امور و نااستواری قلوب مردم و خلجان و عدم ثبات عقول‌شان،<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 92.</ref> از بیعت استنکاف می‌ورزید<ref>جعفریان، حیات فکری سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص64-65؛ جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص229-231.</ref> و می‌گفت اگر من وزیر شما باشم، بهتر است تا امیرتان باشم.<ref>جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص229-230.</ref> اما به دلیل اصرار جمهور و فحول، علی با اکراه تن به پذیرش چنین مسئولیتی، به شرط همراهی مردم با حکومت<ref>جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص229.</ref> و به امید بازگشت جامعه و مردم به سنت و سیرهٔ نبوی و برقراری عدالت و رعایت انصاف و رفع ظلم و اجحاف و تبعیض علیه مردم، داد.<ref>جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص227.</ref> وی، خود در [[نهج‌البلاغه]] به تفصیل به شرایط موجود و دلایل عدم پذیرش ابتدایی امر خلافت اشاره کرده است.<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 192 (معروف به قاصعه).</ref>
به دنبال قتل عثمان، جناح امام و مخالفان قریش تقویت شد.<ref>جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص227.</ref> این جناح از حمایت قبایل عراقی و مهاجران مصری و همراهی همدلانه انصار و مردم [[مدینه]] و نیز گروهی از قریش، نظیر طلحه و زبیر برخوردار بود.<ref>جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص227.</ref> در چنین شرایطی، مردم برای بیعت، به خانه علی هجوم آوردند.<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 3 (شقشقیه)؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص422؛ جعفریان، حیات فکری سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص62؛ جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص228.</ref> امام در ابتدا به‌دلیل فساد فراگیر جامعه و پراکندگی امور و نااستواری قلوب مردم و خلجان و عدم ثبات عقول‌شان،<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 92.</ref> از بیعت استنکاف می‌ورزید<ref>جعفریان، حیات فکری سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص64-65؛ جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص229-231.</ref> و می‌گفت اگر من وزیر شما باشم، بهتر است تا امیرتان باشم.<ref>جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص229-230.</ref> اما به دلیل اصرار جمهور و فحول، علی با اکراه تن به پذیرش چنین مسئولیتی، به شرط همراهی مردم با حکومت<ref>جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص229.</ref> و به امید بازگشت جامعه و مردم به سنت و سیرهٔ نبوی و برقراری عدالت و رعایت انصاف و رفع ظلم و اجحاف و تبعیض علیه مردم، داد.<ref>جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص227.</ref> وی، خود در [[نهج البلاغه]] به تفصیل به شرایط موجود و دلایل عدم پذیرش ابتدایی امر خلافت اشاره کرده است.<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 192 (معروف به قاصعه).</ref>


== حکومت علی ==
== حکومت علی ==
خط ۳۱: خط ۶۰:
== میراث ماندگار علی ==
== میراث ماندگار علی ==
[[پرونده:شیمل.jpg|thumb|حدیث «الناس نیام فإذا ماتوا انتبهوا» منسوب به امام علی، بر روی سنگ قبر اسلام‌پژوه آلمانی خانم آنه‌ماری شیمل در قبرستان بُن آلمان]]
[[پرونده:شیمل.jpg|thumb|حدیث «الناس نیام فإذا ماتوا انتبهوا» منسوب به امام علی، بر روی سنگ قبر اسلام‌پژوه آلمانی خانم آنه‌ماری شیمل در قبرستان بُن آلمان]]
[[نهج‌البلاغه]]، به عنوان مجموعه‌ای از خطبه‌ها، نامه‌ها و سخنان علی، همواره مورد توجه بسیاری از علمای شیعه و سنی بوده و آن‌ها بر آن شرح و تفسیر نگاشته‌اند. خطبه شقشقیه<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 3.</ref> که به روند تکوین و شکل‌گیری خلافت پس از پیامبر اشاره دارد، خطبه قاصعه<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 192.</ref> که به آفرینش و برشماری چگونگی آن و ارتباط بندگان با خالق خود و نیز به نعمت‌های الهی اشاره دارد و خطبه همّام<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 193.</ref> که صفات پرهیزگاران را برشمرده از مهم‌ترین خطبه‌های [[نهج‌البلاغه]] است. همچنین در بخش نامه‌ها، نامه به [[امام حسن]]<ref>نهج‌البلاغه، نامه 31.</ref> که دارای مضامین بلند تربیتی است و نامه به [[مالک اشتر]] نخعی (معروف به عهدنامه مالک)<ref>نهج‌البلاغه، نامه 53.</ref> که دارای مفاهیم راهگشای حکومتی در طرز مواجهه عمال حکومت با مردمان و تعامل با سایرین است، قابل اشاره است.
[[نهج البلاغه]]، به عنوان مجموعه‌ای از خطبه‌ها، نامه‌ها و سخنان علی، همواره مورد توجه بسیاری از علمای شیعه و سنی بوده و آن‌ها بر آن شرح و تفسیر نگاشته‌اند. خطبه شقشقیه<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 3.</ref> که به روند تکوین و شکل‌گیری خلافت پس از پیامبر اشاره دارد، خطبه قاصعه<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 192.</ref> که به آفرینش و برشماری چگونگی آن و ارتباط بندگان با خالق خود و نیز به نعمت‌های الهی اشاره دارد و خطبه همّام<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 193.</ref> که صفات پرهیزگاران را برشمرده از مهم‌ترین خطبه‌های [[نهج البلاغه]] است. همچنین در بخش نامه‌ها، نامه به [[امام حسن]]<ref>نهج‌البلاغه، نامه 31.</ref> که دارای مضامین بلند تربیتی است و نامه به [[مالک اشتر]] نخعی (معروف به عهدنامه مالک)<ref>نهج‌البلاغه، نامه 53.</ref> که دارای مفاهیم راهگشای حکومتی در طرز مواجهه عمال حکومت با مردمان و تعامل با سایرین است، قابل اشاره است.


== تربیت یافتگان مکتب علی ==
== تربیت یافتگان مکتب علی ==
خط ۵۹: خط ۸۸:
* مفید، محمد بن نعمان، الإرشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ترجمه محمدباقر ساعدی، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۶۴ش.
* مفید، محمد بن نعمان، الإرشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ترجمه محمدباقر ساعدی، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۶۴ش.
* نسائی، احمد، خصائص أمیرالمؤمنین علی بن أبی‌طالب، تحقیق: محمدحسن مدرس فتحی، تهران، آفاق، چاپ اول، ۱۳۸۰ش.
* نسائی، احمد، خصائص أمیرالمؤمنین علی بن أبی‌طالب، تحقیق: محمدحسن مدرس فتحی، تهران، آفاق، چاپ اول، ۱۳۸۰ش.
{{شیعه-افقی}}