سخن‌چینی: تفاوت میان نسخه‌ها

در [[قرآن]] یک‌بار واژه «نمیم»<ref>سوره قلم، آیه 11.</ref>  به‌معنای سخن‌چین آمده است؛ اما در دو آیه نیز از «هُمَزه»<ref>سوره همزه، آیه 1.</ref>  و «حمّالة الحطب»<ref>سوره لهب، آیه 4.</ref>  سخن‌چینی اراده شده است. در کتب روایی نیز احادیث گوناگونی در حرمت سخن‌چینی و حرام بودن بهشت بر فرد سخن‌چین آمده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/369/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9%8E%D9%85%D9%90%D9%8A%D9%85%D9%8E%D8%A9%D9%90 کلینی، الکافی، ج2، ص369]؛ [https://lib.eshia.ir/71448/5/275/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%85%D9%8A%D9%85%D8%A9 فیض کاشانی، محجة البیضاء، ج5، ص275-277].</ref> <br>

طبق آیات [[قرآن]]<ref>سوره بقره، آیات 191 و 216؛ سوره رعد، آیه 25.</ref>  و روایات پیشوايان [[اسلام]]، سخن‌چینی از گناهان کبیره است؛ زیرا فرد سخن‌چین سبب قطع ارتباط میان برادران ایمانی شده و با سخنش موجب فساد در روی زمین می‌شود.<ref>دستغیب، گناهان کبیره، ج2، ص286.</ref>  قرآن یکی از صفات کافران را «مشّاءٍ بنمیم»<ref>سوره قلم، آیه 11.</ref>  می‌داند، یعنی کارشان این است که روی زمین راه می‌روند و سخن‌چینی (سخن پراکنی) می‌کنند.<ref>دستغیب، گناهان کبیره، ج2، ص287.</ref> <br>

سخن‌چین، بدترین و زشت‌ترین مردم است،<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/369/%D8%B4%D9%90%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%B1%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%8F کلینی، الکافی، ج2، ص369.]</ref>  زیرا سخنش غالباً به [[دروغ]]، [[غیبت]]، خیانت، [[حسادت]]، کینه، [[نفاق]]، خدعه و نیرنگ، إفشای سِرّ و إفساد در بین بندگان خدا آلوده و آمیخته است و موجب هلاکت ابدی می‌شود.<ref>[https://lib.eshia.ir/71448/5/278 فیض کاشانی، محجه البیضاء، ج5، ص278]؛ [https://lib.eshia.ir/10341/1/545 نراقی، معراج‌السعاده، ص545].</ref>  به‌همین دلیل سخنش پذیرفته نمی‌شود، زیرا به‌تصریح [[قرآن]] چنین کسی فاسق است و باید ابتدا گزارشاتش بررسی شود و از صحت و سقم سخنش اطمینان حاصل گردد.<ref>سوره حجرات، آیه 6؛ [https://lib.eshia.ir/10341/1/547 نراقی، معراج‌السعاده، ص547].</ref>تفرقه بین دوستان و ایجاد دشمنی بین آنان،<ref>تمیمی آمدی، غررالحکم، 1410ق، ص167؛ دستغیب، گناهان کبیره، ج2، ص287.</ref>  عدم استجابت دعا،<ref>[https://lib.eshia.ir/71448/5/276 فیض کاشانی، محجه البیضاء، ج5، ص276.]</ref>  عذاب قبر<ref>مجلسی، بحارالأنوار، ج6، ص245؛ ابن شعبه حرانی، تحف العقول، 1404ق، ص14.</ref>  و محرومیت از بهشت<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/369/%D9%85%D9%8F%D8%AD%D9%8E%D8%B1%D9%91%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%A9%D9%8C%20%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%AC%D9%8E%D9%86%D9%91%D9%8E%D8%A9%D9%8F کلینی، الکافی، ج2، ص369.]</ref>  از آثار سخن‌چینی است.

فقها سخن‌چینی را بر اساس ادله اربعه ([[قرآن]]، سنت، عقل و اجماع) حرام و از گناهان کبیره شمرده‌<ref>نجفی، جواهرالکلام، ج13، ص310؛ دستغیب، گناهان کبیره، ج2، ص288. </ref>  و سخن‌چین را بی‌بهره از غنایم جنگی دانسته‌اند<ref>علامه حلی، تذکره الفقهاء، ج9، ص51.</ref>  از نظر حقوقی و کیفری نیز حکم سخن‌چینی تعزیر است.<ref>علامه حلی، قواعد الأحکام، ج3، ص549.</ref>

سعایت بدترین نوع سخن‌چینی است، منتها انگیزۀ سخن‌چین در چنین مواردی ترس از مقام بالاتری مانند حاکم و پادشاه است<ref>[https://lib.eshia.ir/71448/5/279 فیض کاشانی، محجه البیضاء، ج5، ص279]؛ [https://lib.eshia.ir/10341/1/548 نراقی، معراج‌السعاده، ص548].</ref>  و غالباً ناشی از طمع برای نیل به مکنت و مقام در نزد امرا و سلاطین و یا حسادت به مقام و جایگاه صاحبان مناصب است.<ref>نراقی، محمدمهدی، جامع‌السعادات، ج2، ص279.</ref>