علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
| عنوان اصلی = فمینیسم | | عنوان اصلی = فمینیسم | ||
| عنوان انگلیسی = Feminism | | عنوان انگلیسی = Feminism | ||
| عنوان عربی = | | عنوان عربی = | ||
| عنوان علمی = | | عنوان علمی = | ||
| شاخه علمی = [[مطالعات زنان]] / [[جامعهشناسی]] / [[علوم سیاسی]] / [[فلسفه اجتماعی]] | | شاخه علمی = [[مطالعات زنان]] / [[جامعهشناسی]] / [[علوم سیاسی]] / [[فلسفه اجتماعی]] | ||
| نوع مفهوم = جنبش فکری ـ اجتماعی و ایدئولوژیک | | نوع مفهوم = جنبش فکری ـ اجتماعی و ایدئولوژیک | ||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
| منشأ تاریخی = تحولات فکری، اجتماعی و سیاسی غرب در قرنهای هجدهم و نوزدهم میلادی | | منشأ تاریخی = تحولات فکری، اجتماعی و سیاسی غرب در قرنهای هجدهم و نوزدهم میلادی | ||
| نخستین کاربرد = | | نخستین کاربرد = | ||
| ریشه واژه = از واژه لاتین Femina بهمعنای زن | | ریشه واژه = از واژه لاتین Femina بهمعنای زن | ||
| مرتبط با = [[جنبش زنان]]، [[برابری جنسیتی]]، [[حقوق زنان]]، [[نظریه جنسیت]]، نقد [[پدرسالاری]] | | مرتبط با = [[جنبش زنان]]، [[برابری جنسیتی]]، [[حقوق زنان]]، [[نظریه جنسیت]]، نقد [[پدرسالاری]] | ||
| اهمیت = تأثیرگذاری گسترده بر مباحث حقوق زنان، ساختارهای اجتماعی، سیاست، فرهنگ و نظریههای جنسیت | | اهمیت = تأثیرگذاری گسترده بر مباحث حقوق زنان، ساختارهای اجتماعی، سیاست، فرهنگ و نظریههای جنسیت | ||
| مبدع = | | مبدع = | ||
| مروج = | | مروج = | ||
| مقدس برای = | | مقدس برای = | ||
| مورد احترام = | | مورد احترام = | ||
| آثار مرتبط = | | آثار مرتبط = | ||
}} | }} | ||
'''فمینیسم'''؛ جنبش فکری، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی مدعی دفاع از حقوق زنان. | '''فمینیسم'''؛ جنبش فکری، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی مدعی دفاع از حقوق زنان. | ||
| خط ۳۴: | خط ۳۵: | ||
== ریشهشناسی و تعاریف == | == ریشهشناسی و تعاریف == | ||
واژه فمینیسم (به فرانسوی: Féminisme) ریشه در لاتین دارد و از واژه Femina به معنای زن گرفته شده است. این واژه نخستین بار در قرن نوزدهم میلادی در زبان فرانسوی به کار رفت.<ref>میشل، جنبش اجتماعی زنان، 1383ش، ص11.</ref> در زبان فارسی، معادلهایی چون زنگرایی، زنانهنگری، جنبش زنان<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=فمینیسم&f=amid فرهنگ عمید، ذیل واژه «فمینیسم»، وبسایت واژه یاب]</ref> و نهضت برابریخواهی زنان برای آن به کار میرود.<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=فمینیسم&f=moein معین، فرهنگ معین، ذیل واژه فمینیسم].</ref> | واژه فمینیسم (به فرانسوی: Féminisme) ریشه در لاتین دارد و از واژه Femina به معنای زن گرفته شده است.<ref>عمید، فرهنگ عمید، ذیل واژه فمینیسم.</ref> این واژه نخستین بار در قرن نوزدهم میلادی در زبان فرانسوی به کار رفت.<ref>میشل، جنبش اجتماعی زنان، 1383ش، ص11.</ref> در زبان فارسی، معادلهایی چون زنگرایی، زنانهنگری، جنبش زنان<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=فمینیسم&f=amid فرهنگ عمید، ذیل واژه «فمینیسم»، وبسایت واژه یاب]</ref> و نهضت برابریخواهی زنان برای آن به کار میرود.<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=فمینیسم&f=moein معین، فرهنگ معین، ذیل واژه فمینیسم].</ref> | ||
اولین استفاده ثبتشده از واژه فمینیسم به سال ۱۸۷۱م بازمیگردد که در یک متن پزشکی فرانسوی به کار رفت و برای توصیف «توقف رشد خصوصیات مردانه» استفاده شده است. یک سال بعد، یک نویسنده ضد فمینیست از آن برای توصیف زنانی که رفتاری مردانه داشتند، استفاده کرد. این تغییر معنایی نشان میدهد که در ابتدا مفهوم برابریخواهی زنان، بار معنایی منفی داشته است. تبدیل این واژه به یک عنوان خودخواسته برای جنبش، فرآیندی تدریجی بود و تا اواسط قرن بیستم بهطور گسترده برای اشاره به فعالان زن به کار نرفت.<ref>جمعی از نویسندگان، فمینیسم و دانشهای فمنیستی، 1382ش، ص14.</ref> | اولین استفاده ثبتشده از واژه فمینیسم به سال ۱۸۷۱م بازمیگردد که در یک متن پزشکی فرانسوی به کار رفت و برای توصیف «توقف رشد خصوصیات مردانه» استفاده شده است. یک سال بعد، یک نویسنده ضد فمینیست از آن برای توصیف زنانی که رفتاری مردانه داشتند، استفاده کرد. این تغییر معنایی نشان میدهد که در ابتدا مفهوم برابریخواهی زنان، بار معنایی منفی داشته است. تبدیل این واژه به یک عنوان خودخواسته برای جنبش، فرآیندی تدریجی بود و تا اواسط قرن بیستم بهطور گسترده برای اشاره به فعالان زن به کار نرفت.<ref>جمعی از نویسندگان، فمینیسم و دانشهای فمنیستی، 1382ش، ص14.</ref> | ||
در منابع تحقیقی، تعاریف متعددی از فمینیسم ارائه شده است، از جمله: | در منابع تحقیقی، تعاریف متعددی از فمینیسم ارائه شده است، از جمله: | ||
* یک [[ایدئولوژی]] که بر برابری ارزش زن و مرد تأکید دارد و با تبعیضهای جنسیتی مبارزه میکند.<ref>جمعی از نویسندگان، فمینیسم و دانشهای فمنیستی، 1385ش، ص 13و 14.</ref> | * یک [[ایدئولوژی]] که بر برابری ارزش زن و مرد تأکید دارد و با تبعیضهای جنسیتی مبارزه میکند.<ref>جمعی از نویسندگان، فمینیسم و دانشهای فمنیستی، 1385ش، ص 13و 14.</ref> | ||
* یک [[جنبش اجتماعی]] سازمانیافته که برای دگرگونی نظامات اجتماعی نابرابر تلاش میکند.<ref>Dictionary of Ethics, theology and society, Rosemary Radford Ruether, 1997, p.377.</ref> | * یک [[جنبش اجتماعی]] سازمانیافته که برای دگرگونی نظامات اجتماعی نابرابر تلاش میکند.<ref>Dictionary of Ethics, theology and society, Rosemary Radford Ruether, 1997, p.377.</ref> | ||
| خط ۴۵: | خط ۴۵: | ||
== زمینههای پیدایش فمینیسم == | == زمینههای پیدایش فمینیسم == | ||
اصطلاح فمینیسم نخستین بار در سال ۱۸۷۱ میلادی و در یک متن پزشکی به زبان فرانسه برای تشریح گونهای وقفه در رشد اندامها و ویژگیهای جنسی بیماران مرد که از خصوصیات زنانه اندام خود رنج میبردند بهکار رفت و پس از یک سال، نویسندهای فرانسوی این واژه را در جزوهای با عنوان «مردزن» دربارهٔ زنانی که در ظاهر رفتاری مردانه دارند بهکار برد. گرچه در فرهنگ پزشکی معنای فمینیسم، خصوصیات زنانه یافتن مردان بود؛ اما در اصطلاح سیاسی این واژه در توضیح خصوصیات مردانه یافتن زنان بهکار رفت.<ref>فریدمن، فمینیسم، 1386ش، ص6.</ref> فرهنگ انگلیسی آکسفورد سال ۱۸۹۵م را بهعنوان سال ظهور واژهٔ «فمینیسم» بیان میکند.<ref>Oxford English Dictionary (feminism).</ref> | |||
برخی دیدگاهها پیدایش فمینیسم را بهعنوان پاسخی به نظامهای متعدد محرومیت در جوامع غربی میدانند، نظامهایی که زنان را از کسب شخصیت حقوقی مستقل و [[مشارکت اجتماعی]] کامل بازمیداشتند. تحولات فکری و اجتماعی در قرن هجدهم و نوزدهم میلادی در [[اروپا]] و [[آمریکا]]، زمینه را برای ظهور فمینیسم فراهم ساخت. از این دیدگاه، فمینیسم به عنوان یک نیروی اجتماعی و فکری سازمانیافته، در واکنش به مجموعهای از شرایط تاریخی، فلسفی، اقتصادی و اجتماعی در غرب شکل گرفت.<ref>[https://alefbalib.com/index.aspx?pid=256&PdfID=177816 افشون و توفیقیان، فمینیسم در ترازوی نقد، 1388ش، ص88.]</ref> | برخی دیدگاهها پیدایش فمینیسم را بهعنوان پاسخی به نظامهای متعدد محرومیت در جوامع غربی میدانند، نظامهایی که زنان را از کسب شخصیت حقوقی مستقل و [[مشارکت اجتماعی]] کامل بازمیداشتند. تحولات فکری و اجتماعی در قرن هجدهم و نوزدهم میلادی در [[اروپا]] و [[آمریکا]]، زمینه را برای ظهور فمینیسم فراهم ساخت. از این دیدگاه، فمینیسم به عنوان یک نیروی اجتماعی و فکری سازمانیافته، در واکنش به مجموعهای از شرایط تاریخی، فلسفی، اقتصادی و اجتماعی در غرب شکل گرفت.<ref>[https://alefbalib.com/index.aspx?pid=256&PdfID=177816 افشون و توفیقیان، فمینیسم در ترازوی نقد، 1388ش، ص88.]</ref> | ||
| خط ۷۵: | خط ۷۷: | ||
=== موج اول: دهههای ۱۸۴۰ تا ۱۹۲۰م === | === موج اول: دهههای ۱۸۴۰ تا ۱۹۲۰م === | ||
موج اول، در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم همراه با جنگ جهانی اول در جهت حمایت از حقوق زنان فعال شد و بر اموری مانند ارتقاء برابری در حقوق مالی، ازدواج، حقوق والدینی و حق مالکیت زنان تمرکز داشت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/161822/اثبات-مساوات-یا-قدرت-گفتگو افتخاری، «اثبات، مساوات یا قدرت»، 1379ش، ص91.]</ref> از نویسندگان مهم این موج، «مری آستل»،<ref>Mary Astel.</ref> «مری ولستون کرافت»<ref>Mary Wollstonecraft.</ref> و «جان استوارت میل»<ref>John Stuart Mil.</ref> هستند که تأثیر مهمی بر این موج از فمینیسم داشتند. مهمترین اثر فمینیستی در این دوره که در سال ۱۸۶۵م منتشر شد رساله «انقیاد» زنان اثر جان استوارت میل است.<ref>عظیمزاده اردبیلی و ذبیحی بیگدلی، مبانی حقوق خانواده در اسلام و غرب، 1396ش، ص105-102.</ref> | |||
* '''اهداف اصلی''': کسب حق رأی، حق مالکیت، حق قرارداد بستن و دسترسی به آموزش عالی.<ref>[https://journals.iau.ir/article_524629_970d9b08abc2bc9325d4bc63c7f6b6c0.pdf توحیدفام و عیسیوند، «فمینیسم و دموکراسی در گذر تاریخ»، 1389ش، ص37.]</ref> | * '''اهداف اصلی''': کسب حق رأی، حق مالکیت، حق قرارداد بستن و دسترسی به آموزش عالی.<ref>[https://journals.iau.ir/article_524629_970d9b08abc2bc9325d4bc63c7f6b6c0.pdf توحیدفام و عیسیوند، «فمینیسم و دموکراسی در گذر تاریخ»، 1389ش، ص37.]</ref> | ||
* '''رویدادهای شاخص''': تشکیل کنوانسیون حقوق زنان در سِنِکا فالس آمریکا (۱۸۴۸م)، فعالیتهای سافراجتها در بریتانیا و آمریکا. | * '''رویدادهای شاخص''': تشکیل کنوانسیون حقوق زنان در سِنِکا فالس آمریکا (۱۸۴۸م)، فعالیتهای سافراجتها در بریتانیا و آمریکا. | ||
| خط ۸۱: | خط ۸۳: | ||
=== موج دوم: دهههای ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰م === | === موج دوم: دهههای ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰م === | ||
این موج از حقوق صوری فراتر رفت و نابرابریهای اجتماعی، فرهنگی و جنسی را مورد نقد قرار داد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/161822/اثبات-مساوات-یا-قدرت-گفتگو افتخاری، «اثبات، مساوات یا قدرت»، 1379ش، ص87.]</ref> | عامل زمینهساز موج دوم را میتوان در رکود موج اول در سالهای ۱۹۲۰–۱۹۶۰م جستجو کرد. فمینیستهای این دوره برخلاف موج اول، گرایشهای تندتری داشتند. این موج با شعار «زنان بدون مردان» و بروز رفتارهای مردانه در سطح وسیعی توسط زنان همراه بود که زنان را از پذیرش نقشهایی چون مادری و همسری بر حذر میداشت و بر رقابت زنان با مردان در صحنة کار و فعالیت اجتماعی تأکید میکرد. تقبیح ازدواج و تشویق زنان به شرکت گسترده در فعالیت اقتصادی نیز از دیگر موارد مورد توجه در این دوره بود.<ref>عظیمزاده اردبیلی و ذبیحی بیگدلی، مبانی حقوق خانواده در اسلام و غرب، 1396ش، ص111-110.</ref> کتاب «جنس دوم»<ref>The second sex.</ref> از [[سیمون دوبوار]]<ref>Simone de Beavoir</ref> و «راز و رمز زنانه»<ref>The Feminine Mystique.</ref> از بتی فریدن<ref>Betty Friedan.</ref> از مهمترین کتب در این دوره است. این موج از حقوق صوری فراتر رفت و نابرابریهای اجتماعی، فرهنگی و جنسی را مورد نقد قرار داد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/161822/اثبات-مساوات-یا-قدرت-گفتگو افتخاری، «اثبات، مساوات یا قدرت»، 1379ش، ص87.]</ref> | ||
* '''شعار محوری''': «شخصی، سیاسی است» که نشان میداد مسائل خصوصی زندگی زنان ریشههای سیاسی دارد. | * '''شعار محوری''': «شخصی، سیاسی است» که نشان میداد مسائل خصوصی زندگی زنان ریشههای سیاسی دارد. | ||
* '''مفاهیم کلیدی''': برابری در محیط کار، استقلال جنسی و تولیدمثلی، نقد نقشهای سنتی جنسیتی و [[خشونت علیه زنان]]. | * '''مفاهیم کلیدی''': برابری در محیط کار، استقلال جنسی و تولیدمثلی، نقد نقشهای سنتی جنسیتی و [[خشونت علیه زنان]]. | ||
* '''نویسندگان تأثیرگذار''': [[سیمون | * '''نویسندگان تأثیرگذار''': [[سیمون دوبوار]] با کتاب [[جنس دوم]]، [[بتی فریدان]] با کتاب [[رازورزی زنانه]]، [[کیت میلت]] با کتاب [[سیاست جنسی]].<ref>[https://sid.ir/paper/996034/fa#downloadbottom سینافر، «فمینیسم، تاریخچه، امواج، گرایشها و آثار مثبت و منفی جنبشها»، 1401ش، ص7.]</ref> | ||
* '''دستاوردها''': تصویب قوانین ضد تبعیض مانند قانون برابری دستمزد در سال ۱۹۶۳م در آمریکا، ایجاد پناهگاههای زنان آسیبدیده، رواج بحثهای گسترده دربارهٔ [[سقط جنین]] و [[کنترل باروری]].<ref>[https://alefbalib.com/index.aspx?pid=256&PdfID=177816 افشون و توفیقیان، «فمینیسم در ترازوی نقد»، 1388ش، ص61.]</ref> | * '''دستاوردها''': تصویب قوانین ضد تبعیض مانند قانون برابری دستمزد در سال ۱۹۶۳م در آمریکا، ایجاد پناهگاههای زنان آسیبدیده، رواج بحثهای گسترده دربارهٔ [[سقط جنین]] و [[کنترل باروری]].<ref>[https://alefbalib.com/index.aspx?pid=256&PdfID=177816 افشون و توفیقیان، «فمینیسم در ترازوی نقد»، 1388ش، ص61.]</ref> | ||
=== موج سوم: دهههای ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۰م === | === موج سوم: دهههای ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۰م === | ||
[[پرونده:فمینیسم۳.jpg|جایگزین=راهپیمایی سازمان ملی زنان برای برابری حقوق زنان |بندانگشتی|تظاهرکنندگان شرکت کننده در راهپیمایی سازمان ملی زنان برای برابری حقوق زنان سال ۱۹۹۵م]] | [[پرونده:فمینیسم۳.jpg|جایگزین=راهپیمایی سازمان ملی زنان برای برابری حقوق زنان |بندانگشتی|تظاهرکنندگان شرکت کننده در راهپیمایی سازمان ملی زنان برای برابری حقوق زنان سال ۱۹۹۵م]] | ||
این موج در پاسخ به شکافهای موج دوم و تحت تأثیر اندیشههای پستمدرن و پساساختارگرا شکل گرفت. | تحولاتی چون شکلگیری جامعه جدید پسامدرن یا پساصنعتی و تحولات پیچیده در سرمایهداری و تغییر آن به سرمایهداری بیسازمان و ظهور نظریات انتقادی جدید مانند پسامدرنیته، ساختارگرایی که از نیمه دوم دهه ۱۹۷۰م و بهطور خاص از ۱۹۸۰م تا ۱۹۹۰م در غرب شکل گرفت سبب شد تا فمینیسم نیز بهعنوان جزئی از فرهنگ غرب دچار تحول و دگرگونی شود و فمینیسم موج سوم با تمرکز بر نهادهای فرهنگی و دانشگاهی، نشر کتب و مقالات متعدد و در نهایت تلاش برای ارائه و جایگزینی علوم با صبغه زنانه، به دست زنان شکل گرفت.<ref>رودگر، فمینیسم: تاریخچه، نظریات، گرایشها، نقد، 1394ش، ص63.</ref> این موج در پاسخ به شکافهای موج دوم و تحت تأثیر اندیشههای پستمدرن و پساساختارگرا شکل گرفت. | ||
* '''ویژگی اصلی''': تأکید بر تنوع تجربیات زنان و به چالشکشیدن ایده یک تجربه جهانی زنانه. | * '''ویژگی اصلی''': تأکید بر تنوع تجربیات زنان و به چالشکشیدن ایده یک تجربه جهانی زنانه. | ||
* '''مفاهیم کلیدی''': تفاوت بین زنان و مردان، بازاندیشی در مفاهیم [[زنانگی]] و [[مردانگی]]. | * '''مفاهیم کلیدی''': تفاوت بین زنان و مردان، بازاندیشی در مفاهیم [[زنانگی]] و [[مردانگی]]. | ||
| خط ۱۰۷: | خط ۱۰۹: | ||
=== فمینیسم لیبرال === | === فمینیسم لیبرال === | ||
[[پرونده:فمینیسم۴.jpg|جایگزین=وُلستونکرافت، مِری نماینده فمینیسم لیبرال|بندانگشتی|وُلستونکرافت، مِری نماینده فمینیسم لیبرال]] | [[پرونده:فمینیسم۴.jpg|جایگزین=وُلستونکرافت، مِری نماینده فمینیسم لیبرال|بندانگشتی|وُلستونکرافت، مِری نماینده فمینیسم لیبرال]] | ||
پیروان [[فمنیسم لیبرال]]، نبودن فرصتهای برابر آموزشی در جامعه را دلیل ستم بر [[زن|زنان]] میدانند و تلاش میکنند با انجام اصلاحاتی در این زمینه، بدون آنکه بنیادهای اجتماعی و اساسی موجود در جامعه تغییر کند، موقعیت [[زنان]] را بهبود بخشند. | پیروان [[فمنیسم لیبرال]]، نبودن فرصتهای برابر آموزشی در جامعه را دلیل ستم بر [[زن|زنان]] میدانند و تلاش میکنند با انجام اصلاحاتی در این زمینه، بدون آنکه بنیادهای اجتماعی و اساسی موجود در جامعه تغییر کند، موقعیت [[زنان]] را بهبود بخشند. فمینیسم لیبرال<ref>Liberal Feminism.</ref> از اصول و نظریات مکتب لیبرالیسم سر برآورده که عملاً مؤثرترین و مستدلترین صورت فمینیسم دانسته شده است.<ref>عظیمزاده اردبیلی و ذبیحی بیگدلی، میانی حقوق خانواده در اسلام و غرب، 1396ش، ص121.</ref> لیبرالیستها در پی تعمیم اصول لیبرالیستی مانند برابری حقوق، استقلال، آزادی و فردگرایی برای زنان بهمنزلة شهروندان جامعهاند. از نظر اینان تفاوت در جسمانیت مانع برابری مردان و زنان در حقوق نیست و نابرابری جنسی که زنان در جامعه با آن رو به رو هستند، بر خلاف اصول لیبرالیسم است.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1395ش، ص421.</ref> هدف و آرمان مهم فمینیستهای لیبرال تحقق جامعة دوجنسیتی است که در آن هیچ چیز به جنس خاصی تعلق ندارد و همة فرصتهای اجتماعی برای زنان و مردان، مساوی است.<ref>عظیمزاده اردبیلی و ذبیحی بیگدلی، میانی حقوق خانواده در اسلام و غرب، 1396ش، ص124.</ref> | ||
* '''تمرکز:''' اصلاحات تدریجی در چارچوب نظامهای سیاسی و حقوقی موجود. | * '''تمرکز:''' اصلاحات تدریجی در چارچوب نظامهای سیاسی و حقوقی موجود. | ||
* '''بنیان فکری:''' ارزشهای لیبرالی مانند [[فردگرایی]]، [[برابری فرصتها]] و [[عقلانیت]]. | * '''بنیان فکری:''' ارزشهای لیبرالی مانند [[فردگرایی]]، [[برابری فرصتها]] و [[عقلانیت]]. | ||
| خط ۱۱۴: | خط ۱۱۶: | ||
=== فمینیسم رادیکال === | === فمینیسم رادیکال === | ||
طرفداران [[فمنیسم رادیکال]] بر این باورند که هیچ حوزهای از جامعه، از تبیین مردانه بر کنار نیست، در نتیجه باید در هر جنبهای از زندگی زن که طبیعی تلقی میشود، تردید کرد و برای انجام کارها شیوههای جدیدی یافت. | فمینیسم رادیکال<ref>Radical Feminism.</ref> از آموزههای مارکسیسم تأثیر پذیرفته است و اختلافهای موجود میان دیدگاههای اندیشمندان این گرایش موجب شده است که فمینیسم رادیکال را گستردهترین نوع فمینیسم بدانند.<ref>ریتزر، نظریه جامعهشناسی در دوران معاصر، 1391ش، ص491.</ref> | ||
این دسته معتقدند تبعیضها و نابرابریهای جنسی بهعلت حاکم بودن «نظام مردسالاری» است. آنها مردسالاری را یک نظام جهانشمول میدانند که در آن، زنان زیر سلطهٔ مردان قرار دارند. نظام مردسالاری در هر جامعه با نوعی تقسیم کار جنسی تقویت و تحکیم میشود. فمینیستهای رادیکال معتقدند که باید دربارهٔ هر یک از وجوه زندگی زنان که در حال حاضر «طبیعی» بهشمار میآید، تردید کرد و آن را از نو بررسی کرد و در پی یافتن راههای تازه برای تمام امور زندگی بود.<ref>آبوت و والاس، 1380ش، ص 293-297.</ref> طرفداران [[فمنیسم رادیکال]] بر این باورند که هیچ حوزهای از جامعه، از تبیین مردانه بر کنار نیست، در نتیجه باید در هر جنبهای از زندگی زن که طبیعی تلقی میشود، تردید کرد و برای انجام کارها شیوههای جدیدی یافت. | |||
* '''تمرکز:''' نظام [[پدرسالاری]] بهعنوان ریشه اصلی ستم بر زنان؛ نیاز به تغییرات بنیادین در تمام ساختارهای اجتماعی. | * '''تمرکز:''' نظام [[پدرسالاری]] بهعنوان ریشه اصلی ستم بر زنان؛ نیاز به تغییرات بنیادین در تمام ساختارهای اجتماعی. | ||
* '''بنیان فکری:''' تجزیه و تحلیل روابط قدرت در سطح خُرد مانند خانواده و [[رابطه جنسی|روابط جنسی]]. | * '''بنیان فکری:''' تجزیه و تحلیل روابط قدرت در سطح خُرد مانند خانواده و [[رابطه جنسی|روابط جنسی]]. | ||
| خط ۱۲۱: | خط ۱۲۴: | ||
=== فمینیسم مارکسیستی و سوسیالیستی === | === فمینیسم مارکسیستی و سوسیالیستی === | ||
طرفداران [[فمینیسم مارکسیستی]] با تأکید بر مادرسالار بودن جوامع اولیه، معتقدند که پیدایش مالکیت خصوصی در جوامع، سبب در بند کشیدن [[زنان]] شده و تا زمانی که نظام مالکیت خصوصی وجود دارد، این اسارت وجود خواهد داشت. [[فمینیسم سوسیالیستی]] نیز [[جنس]]، [[طبقه اجتماعی|طبقه]]، [[نژاد]]، سن و [[ملیت]] را عوامل ستم بر زنان میداند و معتقد است که سلطه تاریخی [[مرد|مردان]] بر [[زن|زنان]]، در [[جامعه سرمایهداری|جوامع سرمایهداری]] شکل تازهتری مییابد.<ref>[https://sid.ir/paper/996034/fa#downloadbottom سینافر، «فمینیسم، تاریخچه، امواج، گرایشها و آثار مثبت و منفی جنبشها»، 1401ش، ص7.]</ref> | طرفداران [[فمینیسم مارکسیستی]] با تأکید بر مادرسالار بودن جوامع اولیه، معتقدند که پیدایش مالکیت خصوصی در جوامع، سبب در بند کشیدن [[زنان]] شده و تا زمانی که نظام مالکیت خصوصی وجود دارد، این اسارت وجود خواهد داشت. [[فمینیسم سوسیالیستی]] نیز [[جنس]]، [[طبقه اجتماعی|طبقه]]، [[نژاد]]، سن و [[ملیت]] را عوامل ستم بر زنان میداند و معتقد است که سلطه تاریخی [[مرد|مردان]] بر [[زن|زنان]]، در [[جامعه سرمایهداری|جوامع سرمایهداری]] شکل تازهتری مییابد.<ref>[https://sid.ir/paper/996034/fa#downloadbottom سینافر، «فمینیسم، تاریخچه، امواج، گرایشها و آثار مثبت و منفی جنبشها»، 1401ش، ص7.]</ref> فمینیستهای سوسیالیست<ref>Socialist Feminism.</ref> به فراتاریخی بودن مردسالاری اعتقاد دارند اما این مسئله در نظامهای سرمایهداری شکل خاصی به خود میگیرد؛ ایشان جنس، طبقه، نژاد، سن و ملیت را از عوامل ستمآفرین میدانند.<ref>آبوت و والاس، «تولید دانش فمینیستی»، 1380ش، ص297- 300.</ref> از طرفی این دسته مانند مارکسیستها بر این باورند که مناسبات طبقاتی و ارتباطات جامعهٔ سرمایهداری برای فهم سرکوب زنان اهمیت دارند اما برخلاف مارکسیستها سرکوب را صرفاً ناشی از طبقه نمیدانند که با از بین رفتن سرمایهداری و نظام طبقاتی از بین برود؛ بلکه این نظریهپردازان به ارتباط متقابل بین فضاهای عمومی سرمایهداری و مناسبات دولتی و فضاهای خصوصی و خانواده اشاره کردهاند و معتقدند که زنان با مواظبت از بچهها و همسران و انجام دادن کارهای خانگی به تولید و بازتولید کمک میکنند و در نتیجه هم سرمایهداری و هم مردان از کار مجانی زنان منتفع میشوند.<ref>[http://www.jwss.ir/article_12444_c7c66a9ed1456ba378b2a0873401c2d8.pdf صادقی فسائی، «ضرورت نظریهپردازی در حوزه ی مسائل زنان از تحقیق تا نظریه»، ص206.]</ref> | ||
پیروان «فمینیسم مارکسیستی»<ref>Marxism Feminism.</ref> با تأکید بر مادرسالار بودن جوامع اولیه بشری، معتقدند که پیدایش مالکیت خصوصی در جوامع، سبب اسارت زنان شده است و تا زمانی که نظام بورژوازی وجود دارد، این اسارت وجود خواهد داشت. با توجه به تقسیم جامعه به دو عرصهٔ عمومی (بازار) و خصوصی (خانواده) توسط نظام سرمایهداری، اولین شرط رهایی زنان خانهدار از بند اسارت مردان، بازگشت آنان به فعالیتهای عمومی است. نئومارکسیستهای مکتب فرانکفورت تا حدود زیادی از نظریات فمینیستهای مارکسیست عدول کردهاند. آنان معتقدند که در چارچوب نهاد خانواده، بهدلیل روابط عاطفی و شخصی و اعتماد بین افراد خانواده، از خودبیگانگی تا حدودی کاهش مییابد.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/download/285850 سجادی، «فمینیسم در اندیشه پست مدرنیسم»، 1384ش، ص14.]</ref> | |||
* '''تمرکز:''' پیوند [[ستم جنسیتی]] با [[سرمایهداری]] و [[نظام طبقاتی]]. | * '''تمرکز:''' پیوند [[ستم جنسیتی]] با [[سرمایهداری]] و [[نظام طبقاتی]]. | ||
* '''بنیان فکری:''' مارکسیسم، کار بیمزد زنان در [[خانه]]، پایهای برای انباشت سرمایه است. | * '''بنیان فکری:''' مارکسیسم، کار بیمزد زنان در [[خانه]]، پایهای برای انباشت سرمایه است. | ||
| خط ۱۳۵: | خط ۱۴۰: | ||
=== فمینیسم پستمدرن === | === فمینیسم پستمدرن === | ||
واژه [[فمینیسم پستمدرن]] تداعیکننده مجموعهای از مفاهیم و طرز فکرها در مورد زنان و مسائل زنانه است که گاه متضاد و متعارض به نظر میرسد. این گرایش معتقد است روابطی که بر زنان تحمیل میشود و رفتارهایی که میان [[دختر]] و [[پسر]] تفاوت ایجاد میکند، موجب بردگی زن در تاریخ شده است؛ نه اموری مانند [[ازدواج]] و [[نقش مادری]]. | واژه [[فمینیسم پستمدرن]] تداعیکننده مجموعهای از مفاهیم و طرز فکرها در مورد زنان و مسائل زنانه است که گاه متضاد و متعارض به نظر میرسد. این گرایش معتقد است روابطی که بر زنان تحمیل میشود و رفتارهایی که میان [[دختر]] و [[پسر]] تفاوت ایجاد میکند، موجب بردگی زن در تاریخ شده است؛ نه اموری مانند [[ازدواج]] و [[نقش مادری]]. فمینیسم پستمدرن<ref>Postmodern Feminism</ref> از گرایشهای متأخر فمینیسم است که پس از دههٔ هفتاد میلادی پدیدار شد. این گرایش تحت تأثیر آموزههای پستمدرن شکل گرفته است و با تأکید بر اصل تفاوت انسانها و بهویژه تفاوتهای میان زنان مردان، تردید در روایتهای کلان و مفروضات پیشینی مربوط به حقیقت و نفی مبانی معرفتشناختی و متافیزیکی هویت مدرنیستی، بر این باور است که نمیتوان زن را با قالب مشخصی تعریف کرد و یک ساختار فرهنگی- اجتماعی ثابت برای وی در نظر گرفت. گفتنی است که این طیف از سوی جریانهای فمینیستی رادیکال و لیبرال مورد نقد قرار گرفتهاند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/download/285850 سجادی، «فمینیسم در اندیشه پست مدرنیسم»، 1384ش، ص15.]</ref> | ||
* '''تمرکز:''' نقد فمینیسم غربی بهعنوان ابزار امپریالیسم فرهنگی و نادیده گرفتن تجربه زنان در جهان جنوب. | * '''تمرکز:''' نقد فمینیسم غربی بهعنوان ابزار امپریالیسم فرهنگی و نادیده گرفتن تجربه زنان در جهان جنوب. | ||
* '''بنیان فکری:''' مطالعات پسااستعماری. | * '''بنیان فکری:''' مطالعات پسااستعماری. | ||
| خط ۱۴۲: | خط ۱۴۷: | ||
=== فمینیسم اسلامی === | === فمینیسم اسلامی === | ||
[[پرونده:فمینیسم۶.png|جایگزین=فاطمه مرنیسی نماینده فمینیسم اسلامی|بندانگشتی|فاطمه مرنیسی نماینده فمینیسم اسلامی]] | [[پرونده:فمینیسم۶.png|جایگزین=فاطمه مرنیسی نماینده فمینیسم اسلامی|بندانگشتی|[[فاطمه مرنیسی]] نماینده فمینیسم اسلامی]] | ||
در دوران اوج [[اسلامگرایی]] در [[خاورمیانه]] و گسترش دیدگاههای متفاوت در اندیشه فمینیستی، جریانی خاص مربوط به مباحث زنان در جهان اسلام شکل گرفت که بهدنبال گسترش برابری در همه عرصههای زندگی بود. این جریان از نیمه دوم قرن بیستم میلادی با رواج مفهوم [[حقوق بشر]] و بهویژه حقوق و آزادیهای زنان در عرصه بینالمللی، درصدد نظریهپردازی پیرامون [[فمینیسم اسلامی]] برآمد. | طرح مباحث فمینیستی در جهان اسلام از اواخر قرن نوزدهم و در پی نفوذ فرهنگ مدرن در کشورهای اسلامی صورت گرفت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/65641/تأملی-بر-پیکره-و-پیامدهای-فمینیسم-اسلامی?SID=137093 اسحاقی، تأملی بر پیکره و پیامدهای فمینیسم اسلامی، 1384ش.]</ref> فمینیسم اسلامی مفهومی مبتنی بر برداشتی برابریخواهانه میان زن و مرد در اسلام است.<ref>کرمی و محبوبی شریعتپناهی، فمینیسم اسلامی: مفاهیم و امکانها، 1392ش، ص2.</ref> بهطور کلی فمینیسم اسلامی را میتوان برآیند فعالیت دو گروه دانست؛ نخست افرادی که توجه به اسلام را بهعنوان یک سیاست راهبردی برای توسعهٔ مفاهیم فرهنگی غرب و مقابله با اصولگرایی در کشورهای اسلامی برگزیدهاند و گروه دوم دستهای از روشنفکران مسلمان که آشنایی با فرهنگ مدرن، آنان را با یک چالش اساسی دربارهٔ رابطهٔ میان تجدد و سنت مواجه ساخته است. آنان از یکسو بهدلیل داشتن پیوندی عاطفی با [[دین]] و از سوی دیگر بهدلیل پذیرش بنمایههای فرهنگ مدرن بهعنوان محصول عقل بشری، اصلاحات در [[دین]] را با ترازوی فرهنگ مدرن ضروری میدانند.<ref>حسینزاده و عباسیان، «نقد و بررسی مبانی فکری و شاخصههای فمینیسم اسلامی»، 1394ش، ص213.</ref> در دوران اوج [[اسلامگرایی]] در [[خاورمیانه]] و گسترش دیدگاههای متفاوت در اندیشه فمینیستی، جریانی خاص مربوط به مباحث زنان در جهان اسلام شکل گرفت که بهدنبال گسترش برابری در همه عرصههای زندگی بود. این جریان از نیمه دوم قرن بیستم میلادی با رواج مفهوم [[حقوق بشر]] و بهویژه حقوق و آزادیهای زنان در عرصه بینالمللی، درصدد نظریهپردازی پیرامون [[فمینیسم اسلامی]] برآمد. | ||
* '''تمرکز:''' ارائه خوانشی برابریخواهانه از متون دینی [[اسلام]] در راستای احقاق [[حقوق زنان]]. | * '''تمرکز:''' ارائه خوانشی برابریخواهانه از متون دینی [[اسلام]] در راستای احقاق [[حقوق زنان]]. | ||
* '''بنیان فکری:''' بازتفسیر [[قرآن]] و [[سنت]] با روشهای هرمنوتیکی جدید. | * '''بنیان فکری:''' بازتفسیر [[قرآن]] و [[سنت]] با روشهای هرمنوتیکی جدید. | ||
| خط ۱۵۳: | خط ۱۵۸: | ||
== اندیشههای فمینیستی == | == اندیشههای فمینیستی == | ||
اندیشه فمینیستی با سیاسی انگاشتن امور شخصی، به بازخوانی ریشهای نهادهایی پرداخته که طبیعی و تغییرناپذیر تصور میشدند. اگرچه مواضع درون این جنبش متنوع است، تأثیر کلی آن دگرگونی بنیادین در نگرش به [[قدرت]]، [[خانواده]]، [[بدن]] و بازنمایی فرهنگی بوده است. این تحولات پیامدهای گسترده اجتماعی داشته و همچنان محور مباحث نظری و اجتماعی است. | اندیشه فمینیستی با سیاسی انگاشتن امور شخصی، به بازخوانی ریشهای نهادهایی پرداخته که طبیعی و تغییرناپذیر تصور میشدند. اگرچه مواضع درون این جنبش متنوع است، تأثیر کلی آن دگرگونی بنیادین در نگرش به [[قدرت]]، [[خانواده]]، [[بدن]] و بازنمایی فرهنگی بوده است. این تحولات پیامدهای گسترده اجتماعی داشته و همچنان محور مباحث نظری و اجتماعی است. | ||
فمینیسم سیستم ایدهها و اعمال سیاسی است که بر اصل برابری زنان و مردان دلالت دارد.<ref>Lengermann, Niebrugge "Feminism".2010 p. 223. ISBN 978-1-4051-8353-6</ref> این مفهوم به نظریهای اشاره دارد که معتقد است به زنان بنا بر زن بودن ایشان ستم شده است یا در موقعیت نابرابر بودهاند.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1395ش، ص407.</ref> فمینیستها استراتژی محوری خود را بر مبنای برابری زن و مرد، جلوگیری از ظلم و ستم علیه زنان و تولید قواعد فراملیتی بهمنظور ایجاد اتحاد بین زنان قرار دادند که با هنجارشکنیهای خاصی چون انکار ولایت و سرپرستی مرد بر خانواده، ازدواج همجنسگرایان زن (لزبینها)، اشتغال زنان در تمامی سطوح شغلی و نکوهش نقشهای همسری و مادری زنان همراه بود.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/2064/واگردهای-فمینیستی-در-ازدواج .فرهمند و بختیاری، واگردهای فمینیستی در ازدواج، 1385ش، شماره 31، ص86.]</ref> | |||
در تعریفی دیگر فمینیسم به اعتقاد و حمایت از برابری سیاسی، اقتصادی و اجتماعی جنسیت که بهویژه از طریق فعالیت سازمانیافته و از طرف حقوق و منافع زنان ابراز میشود، اطلاق میگردد.<ref>[https://www.merriam-webster.com/dictionary/feminism Webster Dictionary (Feminism)]</ref> | |||
=== نقد نهاد ازدواج و خانواده === | === نقد نهاد ازدواج و خانواده === | ||
| خط ۱۷۵: | خط ۱۸۳: | ||
از دهه ۱۹۷۰م، فمینیسم با نقد رادیکال تاریخ و تولید هنری، تحول عمیقی در عرصه هنر ایجاد کرد. ''[[لیندا ناکلین]]'' با نقد تاریخنگاری هنر به بررسی چرایی فقدان هنرمندان مشهور زن پرداخت و پاسخ آن را در موانع سیستماتیک یافت، ازجمله محرومیت از آموزش آکادمیک، عدم دسترسی به شبکههای حرفهای و تعریف مردانه از نبوغ هنری.<ref>سمیعآذر، «هنر فمینیستی زایش اندیشههای زنانه»، 1386ش.</ref> از طریق به چالشکشیدن بازنمایی کلیشهای زنان در هنر کلاسیک و رسانهها، تلاش شد تا هنر با رویکرد فمینیستی، بازتعریف شود. فمینیستها موضوعات حوزه خصوصی زندگی زنان مانند [[بدن]]، [[کار خانگی]]، [[خشونت]] و [[مادری]] را وارد قلمرو هنر کردند. این جریان نیز با چالشهایی مواجه شد، از جمله: خطر بازتولید نگاه ابژهساز در حین نقد آن، غلبه روایت زنان سفیدپوست طبقه متوسط، و ادغام تدریجی برخی از آثار در بازار سرمایهداری هنر.<ref>[https://www.sid.ir/paper/235434/fa#downloadbottom چراغی کوتیانی، «هنر و زیباییشناسی فمینیسم»، 1390ش، ص35.]</ref> | از دهه ۱۹۷۰م، فمینیسم با نقد رادیکال تاریخ و تولید هنری، تحول عمیقی در عرصه هنر ایجاد کرد. ''[[لیندا ناکلین]]'' با نقد تاریخنگاری هنر به بررسی چرایی فقدان هنرمندان مشهور زن پرداخت و پاسخ آن را در موانع سیستماتیک یافت، ازجمله محرومیت از آموزش آکادمیک، عدم دسترسی به شبکههای حرفهای و تعریف مردانه از نبوغ هنری.<ref>سمیعآذر، «هنر فمینیستی زایش اندیشههای زنانه»، 1386ش.</ref> از طریق به چالشکشیدن بازنمایی کلیشهای زنان در هنر کلاسیک و رسانهها، تلاش شد تا هنر با رویکرد فمینیستی، بازتعریف شود. فمینیستها موضوعات حوزه خصوصی زندگی زنان مانند [[بدن]]، [[کار خانگی]]، [[خشونت]] و [[مادری]] را وارد قلمرو هنر کردند. این جریان نیز با چالشهایی مواجه شد، از جمله: خطر بازتولید نگاه ابژهساز در حین نقد آن، غلبه روایت زنان سفیدپوست طبقه متوسط، و ادغام تدریجی برخی از آثار در بازار سرمایهداری هنر.<ref>[https://www.sid.ir/paper/235434/fa#downloadbottom چراغی کوتیانی، «هنر و زیباییشناسی فمینیسم»، 1390ش، ص35.]</ref> | ||
== | == انتقادات == | ||
فمینیسم از بدو شکلگیری تاکنون با نقدهای مختلفی مواجه بوده است: | فمینیسم از بدو شکلگیری تاکنون با نقدهای مختلفی مواجه بوده است: | ||
| خط ۲۰۲: | خط ۲۱۰: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* | * آبوت، پاملا و والاس، کلر، تولید دانش فمینیستی، جامعهشناسی زنان، ترجمه منیژه نجمعراقی، تهران، نی، ۱۳۸۵ش. | ||
* آقاجانی، نصرالله، «چالش فمینیسم با عدالت جنسیتی»، نشریه مطالعات راهبردی زنان، س۱۲، ش۴۶، ۱۳۸۶ش. | * آقاجانی، نصرالله، «چالش فمینیسم با عدالت جنسیتی»، نشریه مطالعات راهبردی زنان، س۱۲، ش۴۶، ۱۳۸۶ش. | ||
* آلبویه، علیرضا و فاطمه جمشیدی، «فمینیسم و غیراخلاقی بودن ازدواج»، نقد و نظر، س۲۹، ش۲، ۱۴۰۳ش. | * آلبویه، علیرضا و فاطمه جمشیدی، «فمینیسم و غیراخلاقی بودن ازدواج»، نقد و نظر، س۲۹، ش۲، ۱۴۰۳ش. | ||
* اسحاقی، سید حسین، «تأملی بر پیکره و پیامدهای فمینیسم اسلامی»، مجله رواق هنر و اندیشه، ۱۳۸۴ش، شماره ۴۴. | |||
* افتخاری، اصغر، «اثبات، مساوات یا قدرت»، مطالعات راهبردی زنان، ش۹، ۱۳۷۹ش. | |||
* پاکنیا، محبوبه، «فمینیسم و سیاست»، فصلنامه مطالعات اجتماعی روانشناختی زنان، س۲، ش۴، ۱۳۸۳ش. | * پاکنیا، محبوبه، «فمینیسم و سیاست»، فصلنامه مطالعات اجتماعی روانشناختی زنان، س۲، ش۴، ۱۳۸۳ش. | ||
* توحیدفام، محمد و لیلا عیسیوند، «فمینیسم و دموکراسی در گذر تاریخ»، فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات روابط بینالملل، س۳، ش۱۳، ۱۳۸۹ش. | * توحیدفام، محمد و لیلا عیسیوند، «فمینیسم و دموکراسی در گذر تاریخ»، فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات روابط بینالملل، س۳، ش۱۳، ۱۳۸۹ش. | ||
| خط ۲۱۱: | خط ۲۲۱: | ||
* چراغی کوتیانی، اسماعیل، «هنر و زیباییشناسی فمینیسم»، معرفت فرهنگی اجتماعی، س۳، ش۱، ۱۳۹۰ش. | * چراغی کوتیانی، اسماعیل، «هنر و زیباییشناسی فمینیسم»، معرفت فرهنگی اجتماعی، س۳، ش۱، ۱۳۹۰ش. | ||
* حاجیده آبادی، محمدعلی و فهیمه زارع چاهوکی، «تبیین و بررسی معرفتشناسی فمینیستی»، فصلنامه اسلام و مطالعات اجتماعی، س۵، ش۴، ۱۳۹۷ش. | * حاجیده آبادی، محمدعلی و فهیمه زارع چاهوکی، «تبیین و بررسی معرفتشناسی فمینیستی»، فصلنامه اسلام و مطالعات اجتماعی، س۵، ش۴، ۱۳۹۷ش. | ||
* حسینزاده، ابوالحسن، و عباسیان، حسین، «نقد و بررسی مبانی فکری و شاخصههای فمینیسم اسلامی»، دوفصلنامه علمی- پژوهشی انسان پژوهی دینی، سال دوازدهم، شماره ۳۴، ۱۳۹۴ش. | |||
* دوره ۸، شماره ۲۹، ۱۳۸۴ش. | |||
* دولتی، غزاله، حسینی اکبرنژاد، هاله و حسینی اکبرنژاد، حوریه، «بررسی مبانی فلسفی، اخلاقی، کلامی و آثار عملی فمینیسم»، قم، نشر معارف، ۱۳۸۹ش. | * دولتی، غزاله، حسینی اکبرنژاد، هاله و حسینی اکبرنژاد، حوریه، «بررسی مبانی فلسفی، اخلاقی، کلامی و آثار عملی فمینیسم»، قم، نشر معارف، ۱۳۸۹ش. | ||
* ربیعی رودسری، منیژه، سرانجام فمینیسم در ایران، زمانه، س۵، ش۴۸، ۱۳۸۵ش. | * ربیعی رودسری، منیژه، سرانجام فمینیسم در ایران، زمانه، س۵، ش۴۸، ۱۳۸۵ش. | ||
* رودگر، نرجس، تاریخچه، گرایش، نظریات و نقد فمینیسم، تهران، سازمان ملی جوانان، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، ۱۳۸۸ش. | * رودگر، نرجس، تاریخچه، گرایش، نظریات و نقد فمینیسم، تهران، سازمان ملی جوانان، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، ۱۳۸۸ش. | ||
* رودگر، نرگس، فمینیسم: تاریخچه، نظریات، گرایشها، نقد، تهران، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، چاپ دوم، ۱۳۹۴ش. | |||
* زروندی، نفیسه، «نقدی بر دیدگاههای رایج فمینیستی و تبیین پیامدهای آن»، فصلنامه فرهنگی- تربیتی زنان و خانواده، س۳، ش۴، ۱۳۸۶ش. | * زروندی، نفیسه، «نقدی بر دیدگاههای رایج فمینیستی و تبیین پیامدهای آن»، فصلنامه فرهنگی- تربیتی زنان و خانواده، س۳، ش۴، ۱۳۸۶ش. | ||
* زیبایینژاد، محمدرضا، خاستگاه فمینیسم در ایران، حوراء، شماره ۳۳، ۱۳۸۸ش. | * زیبایینژاد، محمدرضا، خاستگاه فمینیسم در ایران، حوراء، شماره ۳۳، ۱۳۸۸ش. | ||
* سجادی، سیدمهدی، «فمینیسم در اندیشه پست مدرنیسم»، مطالعات راهبردی زنان، | |||
* سمیعآذر، علیرضا، «هنر فمینیستی زایش اندیشههای زنانه»، مجله زنان، ش۱۴۳، ۱۳۸۶ش. | * سمیعآذر، علیرضا، «هنر فمینیستی زایش اندیشههای زنانه»، مجله زنان، ش۱۴۳، ۱۳۸۶ش. | ||
* سینافر، حبیب، فمینیسم، تاریخچه، امواج، گرایشها و آثار مثبت و منفی جنبشها، دهمین کنفرانس بینالمللی مدیریت و علوم انسانی در ایران، دانشگاه تهران، ۱۴۰۱ش. | * سینافر، حبیب، فمینیسم، تاریخچه، امواج، گرایشها و آثار مثبت و منفی جنبشها، دهمین کنفرانس بینالمللی مدیریت و علوم انسانی در ایران، دانشگاه تهران، ۱۴۰۱ش. | ||
* شفیعی رودپشتی، میثم و خسروانیان، حمیدرضا، «نگاهی انتقادی بر فمینیسم اسلامی و ارزیابی میزان گرایش دانشجویان دختر به آن»، پژوهش نامه زنان، س۲، ش۲، ۱۳۹۰ش. | * شفیعی رودپشتی، میثم و خسروانیان، حمیدرضا، «نگاهی انتقادی بر فمینیسم اسلامی و ارزیابی میزان گرایش دانشجویان دختر به آن»، پژوهش نامه زنان، س۲، ش۲، ۱۳۹۰ش. | ||
* صادقی فسائی، سهیلا، «ضرورت نظریهپردازی در حوزهٔ مسائل زنان از تحقیق تا نظریه»، مطالعات راهبردی زنان، دوره ۱۳، شماره ۵۰، ۱۳۸۹ش. | |||
* عظیمزاده اردبیلی، فائزه، و ذبیحی بیگدلی، عاطفه، مبانی حقوق خانواده در اسلام و غرب، تهران، دانشگاه امام صادق علیه السلام، چاپ اول، ۱۳۹۶ش. | |||
* علاسوند، فریبا، زن در اسلام، قم، هاجر، ۱۳۹۵ش. | |||
* عمید، حسن، فرهنگ عمید، تهران، امیرکبیر، چاپ نخست، ۱۳۴۲ش. | |||
* عمید، حسن، فرهنگ عمید، ذیل واژه «فمینیسم»، وبسایت واژه یاب. | * عمید، حسن، فرهنگ عمید، ذیل واژه «فمینیسم»، وبسایت واژه یاب. | ||
* فرهمند، مریم، و بختیاری، آمنه، «واگردهای فمینیستی در ازدواج»، کتاب زنان، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان، ۱۳۸۵ش. | |||
* فریدمن، جین، فمینیسم، ترجمة فیروزه مهاجر، تهران، آشیان، چاپ سوم، ۱۳۸۶ش. | |||
* کاستلز، مانوئل، عصر اطلاعات، اقتصاد، جامعه و فرهنگ، قدرت هویت، ترجمه افشین خاکباز، احد علیقلیان، حسن چاوشیان، جلد دوم، تهران، نشر نی، ۱۳۸۰ش. | * کاستلز، مانوئل، عصر اطلاعات، اقتصاد، جامعه و فرهنگ، قدرت هویت، ترجمه افشین خاکباز، احد علیقلیان، حسن چاوشیان، جلد دوم، تهران، نشر نی، ۱۳۸۰ش. | ||
* کتاب مقدس، ترجمه هنری مرتن، ویلیام گلن و فاضلخانهمدانی، تهران، اساطیر، ۱۳۸۳ش. | * کتاب مقدس، ترجمه هنری مرتن، ویلیام گلن و فاضلخانهمدانی، تهران، اساطیر، ۱۳۸۳ش. | ||
* کدخدایی، محمدرضا، «مبانی مقایسه ارزشی نظام حقوق زن در اسلام و فمینیسم»، مطالعات راهبردی زنان، س۱۵، ش۵۷، ۱۳۹۱ش. | * کدخدایی، محمدرضا، «مبانی مقایسه ارزشی نظام حقوق زن در اسلام و فمینیسم»، مطالعات راهبردی زنان، س۱۵، ش۵۷، ۱۳۹۱ش. | ||
* کرمی، محمدتقی، محبوبی | * کرمی، محمدتقی، محبوبی شریعتپناهی، نسیمالسادات، «فمینیسم اسلامی، مفاهیم و امکانها، مجله مطالعات راهبردی زنان»، ۱۳۹۲ش، شماره ۵۹۷. | ||
* گاردنر، ویلیام، جنگ علیه خانواده، ترجمه معصومه محمدی، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، ۱۳۸۱ش. | * گاردنر، ویلیام، جنگ علیه خانواده، ترجمه معصومه محمدی، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، ۱۳۸۱ش. | ||
* مشیرزاده، حمیرا، از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم، تهران، شیرازه، ۱۳۸۱ش. | * مشیرزاده، حمیرا، از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم، تهران، شیرازه، ۱۳۸۱ش. | ||
| خط ۲۳۰: | خط ۲۵۰: | ||
* میشل، آندره، جنبش اجتماعی زنان، ترجمه هما زنجانیزاده، تهران، نیکا، ۱۳۸۳ش. | * میشل، آندره، جنبش اجتماعی زنان، ترجمه هما زنجانیزاده، تهران، نیکا، ۱۳۸۳ش. | ||
{{آغاز چپچین}} | {{آغاز چپچین}} | ||
* (Lengermann, Patricia; Niebrugge, Gillian (2010). "Feminism". In Ritzer, G. ; Ryan, J.M. The Concise Encyclopedia of Sociology. John Wiley & Sons. p. 223. ISBN 978-1-4051-8353-6)). | |||
* Oxford English Dictionary, Clarendon press, 1989. | |||
* www.merrian Webster. com | |||
* Dictionary of Ethics, theology and society, Rosemary Radford Ruether، ۱۹۹۷ | * Dictionary of Ethics, theology and society, Rosemary Radford Ruether، ۱۹۹۷ | ||
{{پایان چپچین}} | {{پایان چپچین}} | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{فمینیسم}} | {{فمینیسم}} | ||
{{زن}} | {{زن}} | ||
{{جنبش زنان در ایران}} | {{جنبش زنان در ایران}} | ||
[[رده:حقوق زنان]] | [[رده:حقوق زنان]] | ||
| خط ۳۰۴: | خط ۲۶۶: | ||
[[رده:جنبشهای زنان]] | [[رده:جنبشهای زنان]] | ||
[[رده:فمینیسم]] | [[رده:فمینیسم]] | ||
[[رده:حقوق زنان]] | |||
[[رده:فمینیسم| ]] | |||
[[رده:برابری جنسیتی]] | |||
[[رده:جنبشهای زنان]] | |||
[[رده:مطالعات زنان]] | |||
[[رده:نظریههای اجتماعی]] | |||
