ابرابزار
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:فخرعظمی ارغون.png|جایگزین=فخرعظمی ارغون|بندانگشتی|فخرعظمی ارغون]]
{{جعبه اطلاعات مفهوم
'''{{درشت|فخرعظمی ارغون}}'''؛ شاعر، روزنامه‌نگار و مادر سیمین بهبهانی.
| تصویر            =فخرعظمی ارغون.png
| زیرنویس تصویر    =فخرعظمی ارغون
| image_alt        =فخرعظمی ارغون
| فایل پادکست      = 
| حجم فایلپادکست    = 
| تاریخ پادکست      = 
| زیرنویس عنوان    = 


فخرعظمی ارغون از شاعران، نویسندگان و پیشگامان فعال [[حقوق زنان]]، در ایران [[دوره قاجار|دورهٔ قاجار]] و [[دوره پهلوی|اوایل پهلوی]] بود. در اشعار او مضامینی چون [[وطن‌دوست|وطن‌دوستی]]، [[آزادی‌خواهی]]، [[آگاهی اجتماعی]]، جایگاه و [[حقوق زنان]] و نقش آموزش در پیشرفت جامعه، پررنگ است. وی زبانی روشن و انتقادی داشت و [[شعر]] را ابزاری برای بیدارسازی اجتماعی می‌دانست. فخرعظمی در کنار فعالیت‌های ادبی، حضوری جدی در عرصهٔ اجتماع داشت و با اشتغال در وزارت فرهنگ و معارف، تلاش برای گسترش [[آموزش زنان]] و دعوت آنان به مشارکت فرهنگی، نقشی مهم در تقویت حضور زنان در نهادهای رسمی و فرهنگی ایفا کرد. فخرعظمی ارغون، مادر [[سیمین بهبهانی]]، شاعر برجستهٔ معاصر ایرانی است.
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
 
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
'''{{درشت|فخرعظمی ارغون}}'''؛ شاعر، روزنامه‌نگار و مادر [[سیمین بهبهانی]].
 
فخرعظمی ارغون از شاعران، نویسندگان و پیشگامان فعال [[حقوق زنان]]، در ایران [[دوره قاجار]] و [[دوره پهلوی|اوایل پهلوی]] بود. در اشعار او مضامینی چون [[وطن‌دوست|وطن‌دوستی]]، [[آزادی‌خواهی]]، [[آگاهی اجتماعی]]، جایگاه و [[حقوق زنان]] و نقش آموزش در پیشرفت جامعه، پررنگ است. وی زبانی روشن و انتقادی داشت و [[شعر]] را ابزاری برای بیدارسازی اجتماعی می‌دانست. فخرعظمی در کنار فعالیت‌های ادبی، حضوری جدی در عرصهٔ اجتماع داشت و با اشتغال در وزارت فرهنگ و معارف، تلاش برای گسترش [[آموزش زنان]] و دعوت آنان به مشارکت فرهنگی، نقشی مهم در تقویت حضور زنان در نهادهای رسمی و فرهنگی ایفا کرد. فخرعظمی ارغون، مادر [[سیمین بهبهانی]]، شاعر است.


== تولد و خانواده ==
== تولد و خانواده ==
فخرعظمی ارغون یا [[فخرعادل خلعت‌بری]]، در سال ۱۲۷۷ش در [[تهران]] و در خانواده‌ای وابسته به طبقه صاحب‌منصب و درباری به دنیا آمد. پدرش مرتضی‌قلی‌خان ارغون، ملقب به مکرم‌السلطان، از افسران بلندپایهٔ قاجاری و وابسته به خاندان خلعتبری بود. مادرش قمرخانم، معروف به عظمت‌السلطنه، از خاندان‌های صاحب‌نفوذ قاجاری و نوادهٔ امیرتومان و امین‌الملک و از تبار امیرهدایت‌الله خان فومنی، حاکم نامدار [[گیلان]]، بود. پدر و مادر فخرعظمی به چند زبان از جمله [[زبان عربی|عربی]]، [[زبان ترکی|ترکی]]، [[زبان انگلیسی|انگلیسی]] و [[زبان فرانسه|فرانسه]] تسلط داشتند.<ref>بامداد، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، ۱۳۴۷ش، ص۳۷.</ref>
فخرعظمی ارغون یا فخرعادل خلعت‌بری، در سال ۱۲۷۷ش در [[تهران]] و در خانواده‌ای وابسته به طبقه صاحب‌منصب و درباری به دنیا آمد. پدرش مرتضی‌قلی‌خان ارغون، ملقب به مکرم‌السلطان، از افسران بلندپایهٔ قاجاری و وابسته به خاندان خلعتبری بود. مادرش قمرخانم، معروف به عظمت‌السلطنه، از خاندان‌های صاحب‌نفوذ قاجاری و نوادهٔ امیرتومان و امین‌الملک و از تبار امیرهدایت‌الله خان فومنی، حاکم نامدار [[گیلان]]، بود. پدر و مادر فخرعظمی به چند زبان از جمله [[زبان عربی|عربی]]، [[زبان ترکی|ترکی]]، [[زبان انگلیسی|انگلیسی]] و [[زبان فرانسه|فرانسه]] تسلط داشتند.<ref>بامداد، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، ۱۳۴۷ش، ص۳۷.</ref>


== تحصیلات ==
== تحصیلات ==
خط ۱۱: خط ۴۰:


== ازدواج ==
== ازدواج ==
فخرعظمی در سال ۱۳۰۳ش با عباس خلیلی، مدیر روزنامه ''اقدام''، [[ازدواج]] کرد.<ref>[https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/2D731J/ازدواج_میرزا_عباس_خلیلی_با_فخر_عظمی_ارغون?rowNumber=1 «ازدواج میرزا عباس خلیلی با فخرعظمی ارغون»، پایگاه جامع تاریخ.]</ref> آشنایی آن دو از جایی آغاز شد که فخرعظمی غزلی انقلابی برای چاپ به روزنامه فرستاد. حاصل این ازدواج دختری به نام [[سیمین بهبهانی|سیمین]] بود که بعدها از برجسته‌ترین شاعران معاصر شد. این ازدواج در سال ۱۳۱۰ش به جدایی انجامید و فخرعظمی پس از آن زندگی مستقل‌تری را در عرصهٔ کار و فعالیت اجتماعی دنبال کرد.<ref>[http://karbanoo.com/فخرعظمی-ارغون-فخر-عادل-خلعتبری-یکی-از/ «فخرعظمی ارغون، فخر عادل خلعتبری–یکی از نخستین بانوان روزنامه‌نگار ایرانی و مادر سیمین بهبهانی»، وب‌سایت کاربانو.]</ref>
فخرعظمی در سال ۱۳۰۳ش با عباس خلیلی، مدیر روزنامه ''اقدام''، [[ازدواج]] کرد.<ref>[https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/2D731J/ازدواج_میرزا_عباس_خلیلی_با_فخر_عظمی_ارغون?rowNumber=1 «ازدواج میرزا عباس خلیلی با فخرعظمی ارغون»، پایگاه جامع تاریخ.]</ref> آشنایی آن دو از جایی آغاز شد که فخرعظمی غزلی انقلابی برای چاپ به روزنامه فرستاد. حاصل این ازدواج دختری به نام [[سیمین بهبهانی|سیمین]] بود که بعدها از شاعران معاصر شد. این ازدواج در سال ۱۳۱۰ش به جدایی انجامید و فخرعظمی پس از آن زندگی مستقل‌تری را در عرصهٔ کار و فعالیت اجتماعی دنبال کرد.<ref>[http://karbanoo.com/فخرعظمی-ارغون-فخر-عادل-خلعتبری-یکی-از/ «فخرعظمی ارغون، فخر عادل خلعتبری–یکی از نخستین بانوان روزنامه‌نگار ایرانی و مادر سیمین بهبهانی»، وب‌سایت کاربانو.]</ref>


بعد از مدتی، فخرعظمی ارغون با عادل خلعتبری، مدیر روزنامه آینده ایران، ازدواج کرد و به خواست همسرش نام خود را به فخر عادل، تغییر داد.<ref>بهبهانی، با مادرم همراه: زندگی‌نامه خودنوشت، 1390ش، ص214.</ref> او از این ازدواج صاحب سه فرزند به نام‌های عادل‌نژاد (غوغا)، عادل‌دخت (ترانه) و عادل‌فر (سهراب) شد.<ref>[http://karbanoo.com/فخرعظمی-ارغون-فخر-عادل-خلعتبری-یکی-از/ «فخرعظمی ارغون، فخر عادل خلعتبری–یکی از نخستین بانوان روزنامه‌نگار ایرانی و مادر سیمین بهبهانی»، وب‌سایت کاربانو.]</ref>
بعد از مدتی، فخرعظمی ارغون با عادل خلعتبری، مدیر روزنامه آینده ایران، ازدواج کرد و به خواست همسرش نام خود را به فخر عادل، تغییر داد.<ref>بهبهانی، با مادرم همراه: زندگی‌نامه خودنوشت، 1390ش، ص214.</ref> او از این ازدواج صاحب سه فرزند به نام‌های عادل‌نژاد (غوغا)، عادل‌دخت (ترانه) و عادل‌فر (سهراب) شد.<ref>[http://karbanoo.com/فخرعظمی-ارغون-فخر-عادل-خلعتبری-یکی-از/ «فخرعظمی ارغون، فخر عادل خلعتبری–یکی از نخستین بانوان روزنامه‌نگار ایرانی و مادر سیمین بهبهانی»، وب‌سایت کاربانو.]</ref>
خط ۳۳: خط ۶۲:


=== عضویت در انجمن‌ها ===
=== عضویت در انجمن‌ها ===
[[پرونده:فخرعظمی ارغون۱.jpg|جایگزین=فخرعظمی ارغون در جمع اعضای هیئت مدیره «کانون بانوان» ایران|بندانگشتی|فخرعظمی ارغون (ردیف دوم: نفر دوم از چپ) در جمع اعضای هیئت مدیره «کانون بانوان» ایران]]
[[پرونده:فخرعظمی ارغون۱.jpg|جایگزین=فخرعظمی ارغون در جمع اعضای هیئت مدیره «کانون بانوان» ایران|بندانگشتی|فخرعظمی ارغون (ردیف دوم: نفر دوم از چپ) در جمع اعضای هیئت مدیره «[[کانون بانوان]]»]]
ارغون از بنیان‌گذاران هستهٔ مرکزی [[جمعیت نسوان وطن‌خواه]] بود و در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۰۴ تا ۱۳۰۸ خورشیدی، همراه با زنانی چون [[نورالهدی منگنه]]، [[محترم اسکندری]]، [[ملوک اسکندری]] و [[فخرآفاق پارسا]]، در پیشبرد اهداف این جمعیت نقش داشت. این انجمن با هدف ارتقای سطح سواد زنان، آموزش مهارت‌های حرفه‌ای و هنری، حمایت از [[زنان بی‌سرپرست]] و تقویت استقلال اجتماعی آنان فعالیت می‌کرد.<ref>شیخ‌الاسلامی، زنان روزنامه‌نگار و اندیشمند ایران، 1351ش، ص145-146.</ref> پس از تعطیلی این جمعیت در زمان [[رضاشاه]]، ارغون به عضویت فعال [[کانون بانوان]] درآمد و در کنار چهره‌هایی چون [[صدیقه دولت‌آبادی]]، [[هاجر تربیت]]، [[فاطمه سیاح]]، [[مهکامه محصص]] و [[بدرالملوک بامداد]] به فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی ادامه داد.<ref>بامداد، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، ۱۳۴۷ش، ص38.</ref>
ارغون از بنیان‌گذاران هستهٔ مرکزی [[جمعیت نسوان وطن‌خواه]] بود و در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۰۴ تا ۱۳۰۸ خورشیدی، همراه با زنانی چون [[نورالهدی منگنه]]، [[محترم اسکندری]]، [[ملوک اسکندری]] و [[فخرآفاق پارسا]]، در پیشبرد اهداف این جمعیت نقش داشت. این انجمن با هدف ارتقای سطح سواد زنان، آموزش مهارت‌های حرفه‌ای و هنری، حمایت از [[زنان بی‌سرپرست]] و تقویت استقلال اجتماعی آنان فعالیت می‌کرد.<ref>شیخ‌الاسلامی، زنان روزنامه‌نگار و اندیشمند ایران، 1351ش، ص145-146.</ref> پس از تعطیلی این جمعیت در زمان [[رضاشاه]]، ارغون به عضویت فعال [[کانون بانوان]] درآمد و در کنار چهره‌هایی چون [[صدیقه دولت‌آبادی]]، [[هاجر تربیت]]، [[فاطمه سیاح]]، [[مهکامه محصص]] و [[بدرالملوک بامداد]] به فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی ادامه داد.<ref>بامداد، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، ۱۳۴۷ش، ص38.</ref>