تکریم سالمند: تفاوت میان نسخه‌ها

{{درشت|'''تکریم سالمند'''}}؛ توجه، خدمت‌گزاری، احترام و رفع نیازهای افراد سالمند.

== تکریم سالمند در فرهنگ ایرانی ==

نوع نگاه به دورهٔ سالمندی در زندگی انسان‌ها، متأثر از فرهنگ جوامع است. نوع نگاه به سالمندان در جامعهٔ ایرانی، از فرهنگ کهن ایرانی و اسلامی سرچشمه می‌گیرد که احترام به ریش‌سفیدان و بزرگان را سفارش می‌کند.<ref>[https://vista.ir/w/a/21/9iwfo «جایگاه و تصویر سالمندان در ضرب‌المثل‌های فارسی»، وب‌سایت ویستا.]</ref> ایرانیان در عهد باستان، برای بزرگداشت جایگاه و ارزش سالخوردگان روز مشخصی را تعیین کرده بودند. این روز مصادف با ۲۵ام شهریور به‌نام «اشیش وانگ»<ref>Asis vang.</ref> معروف بوده است.<ref>[https://vista.ir/w/a/21/9iwfo «جایگاه و تصویر سالمندان در ضرب‌المثل‌های فارسی»، وب‌سایت ویستا.]</ref>

=== تکریم سالمندان در قرآن ===

رعایت [[کرامت]] انسانی و احترام به‌عموم انسان‌ها مبنای تکریم سالمندان به‌صورت عمومی است.<ref>[https://ce.mazums.ac.ir/browse.php?a_id=419&sid=1&slc_lang=fa خلیلی و دیگران، «مروری بر کرامت سالمندی و عوامل مرتبط با آن»، 1397ش، ص11.]</ref> در عین حال از مهم‌ترین آموزه‌های [[قرآن]] کریم، تکریم و احترام ویژه نسبت به والدین و سالمندان است. افراد سالمند، چه در [[خانه]] و به‌عنوان بزرگ‌تر خانواده و چه در جامعه، باید محترم شمرده شوند. از جمله مواردی که در آیات قرآن نسبت به تکریم سالمندان تأکید شده، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

# در برخی آیات قرآنی، نیکی به [[پدر]] و [[مادر]]، در کنار اصل [[توحید]] قرار گرفته است؛

=== تکریم سالمندان در روایات ===

در احادیث و روایات بسیاری به تکریم بزرگ‌ترها به‌خصوص سالمندان اشاره شده است؛ برای مثال، در روایتی از [[حضرت محمد|پیامبر خدا]] آمده که هرگاه کوچک‌ترهای خانواده به بزرگ‌ترها احترام کنند، خداوند به آن خانواده نظر خیر می‌کند.<ref>کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص158.</ref> [[امام علی]] نیز بزرگداشت سالمندان را زمینه‌ساز احترام به خود دانسته و سفارش کرده تا به بزرگترهای خود احترام کنید تا افراد کوچک‌تر شما را محترم شمارند.<ref>لیثی واسطی، عیون‌الحکم و المواعظ، 1376ش، ص504، حدیث 9244.</ref>

=== شیوه‌های عمومی ===

# بهره‌مندی از تجارب سالمندان و نگاه به آنها به‌عنوان سرمایه‌های ارزشمند و گران‌قیمت؛ همان‌طور که در شعری از محمد بلخی آمده است: (آنچه بیند آن جوان در آینه *** پیر اندر خشت می‌بیند همه)<ref>بلخی، مثنوی معنوی، دفتر پنجم، 1397ش، بیت 3275.</ref>

# گذراندن وقت با سالمندان: کارشناسان معتقدند که بیشتر سالمندان به دلایلی همچون «بازنشستگی»، «عدم ارتباطات اجتماعی»، «عدم حضور در محیط کاری» و «از دست دادن همسر و نزدیکان» [[احساس تنهایی]] می‌کنند و گذران وقت با آنها، این احساس را رفع می‌کند.

# سخن گفتن دربارهٔ گذشته با سالمندان: کارشناسان معتقدند که صحبت دربارهٔ گذشته می‌تواند نسل‌های مختلف یک خانواده را به‌هم نزدیک کرده و روابط بین‌نسلی را تقویت کند. همچنین، [[کودک|کودکانی]] که دربارهٔ تاریخچهٔ خانوادگی خود اطلاعات دارند، در برابر هیجانات منعطف‌تر بوده و در مقابله با چالش‌های زندگی، روشی مؤثرتر را انتخاب می‌کنند.

# تماس با سالمندان: سر زدن به آنها و تماس گرفتن با سالمندان؛

# مراقبت از سالمندان و خدمت‌گزاری به آنها؛<ref>طوسی، الأمالی، 1414ش، ص311.</ref>

# غذا خوردن با آنها؛

# ارائهٔ تعریفی نوین از ارزش نقش و منزلت سالمندان در جامعه به‌منظور ارتقای جایگاه اجتماعی شایسته برای آنها در [[خانواده]] و جامعه؛

# تغییر نگرش‌های منفی موجود در رابطه با سالمندان از طریق تضعیف عقاید قالبی و کلیشه‌ای رایج دربارهٔ سالمندان؛

# آموزش به جوانان برای درک فرایند پیری و شناخت ویژگی‌های روحی سالمندان؛

# آموزش نحوهٔ برخورد با سالمندان در خانواده و جامعه؛

== هفتهٔ تکریم سالمندان ==

در [[ایران]]، از هفتم تا سیزدهم مهر را هفتهٔ تکریم و بزرگداشت سالمندان نام‌گذاری کرده‌اند. این هفته، هر سال با شعاری خاص و روزشماری متناسب، برگزار می‌شود؛ برای مثال، شعار ملی روز سالمند در سال ۱۴۰۱ش «تاب‌آوری و مشارکت زنان سالمند» بود. در این هفته، روز اول را «روز رسانه، آگاهی‌بخشی و فرهنگ‌سازی»، روز دوم را «روز آموزش و توانمندسازی»، روز سوم را «روز خانواده و جامعهٔ دوست‌دار سالمند»، روز چهارم که همزمان با روز جهانی سالمند بود «روز تاب‌آوری و مشارکت زنان سالمند»، روز پنجم را «روز مراقبت و سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی»، روز ششم را «روز حمایت‌های اجتماعی، رفاهی و اقتصادی» و روز هفتم را «روز قانون‌گذاری، سیاست‌گذاری و راهبری امور سالمندان» نام‌گذاری کردند.<ref>[https://khc.kums.ac.ir/fa/home/monasebathaibehdashti/oldman «دربارۀ روز جهانی سالمند و هفتۀ ملی سالمند»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی کرمانشاه.]</ref>

== تکریم سالمندان از سوی کودکان ==

کارشناسان معتقدند که کودکان، تکریم سالمندان را از والدین خود می‌آموزند. به‌همین دلیل، کارشناسان، والدین را به حفظ احترام نسبت به کودکان و آموزش آن به فرزندان سفارش می‌کنند؛ برای مثال، آنها بر این باورند که برخی رفتارها به‌شرح زیر می‌تواند کودکان را در درک رفتار محترمانه یاری کند:

# صرف زمان برای [[کودک]]؛