حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر =انجمن-مخدرات-وطن.jpg | | تصویر =انجمن-مخدرات-وطن.jpg | ||
| زیرنویس تصویر =یک مدرسه دخترانه تأسیس شده توسط انجمن مخدرات وطن | | زیرنویس تصویر =یک مدرسه دخترانه تأسیس شده توسط انجمن مخدرات وطن | ||
| image_alt = | | image_alt = | ||
| فایل پادکست =انجمن مخدرات وطن.ogg | | فایل پادکست =انجمن مخدرات وطن.ogg | ||
| حجم فایلپادکست = | | حجم فایلپادکست =10/4 | ||
| تاریخ پادکست = | | تاریخ پادکست =7-3-1405 | ||
| زیرنویس عنوان = | | زیرنویس عنوان = | ||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان اصلی = | | عنوان انگلیسی = | ||
| عنوان انگلیسی = | | عنوان عربی = | ||
| عنوان عربی = | | عنوان علمی = | ||
| عنوان علمی = | | شاخه علمی = | ||
| شاخه علمی = | | نوع مفهوم = | ||
| نوع مفهوم = | | معنای اصطلاحی = | ||
| معنای اصطلاحی = | | حوزه کاربرد = | ||
| حوزه کاربرد = | | گستره جغرافیایی = | ||
| گستره جغرافیایی = | | منشأ تاریخی = | ||
| منشأ تاریخی = | | نخستین کاربرد = | ||
| ریشه واژه = | |||
| نخستین کاربرد = | | مرتبط با = | ||
| ریشه واژه = | | اهمیت = | ||
| مرتبط با = | | مبدع = | ||
| اهمیت = | | مروج = | ||
| مبدع = | | مقدس برای = | ||
| مروج = | | مورد احترام = | ||
| مقدس برای = | | آثار مرتبط = | ||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | }} | ||
{{درشت|'''انجمن مخدرات وطن؛'''}} تشکل زنان فعال در جنبش مشروطهخواهی و جنبش ملیِ طرفدار استقلال ایران. | {{درشت|'''انجمن مخدرات وطن؛'''}} تشکل زنان فعال در جنبش مشروطهخواهی و جنبش ملیِ طرفدار استقلال ایران. | ||
انجمن مخدرات وطن، در تحقق نهضت مشروطه نقش بسزایی داشت. آنها با شرکت در تظاهرات و برگزاری سخنرانیهای متعدد، خواهان خارجشدن ایران از یوغ استعمار خارجیها بودند. از پیشگامان این انجمن، [[آغا بیگم نجمآبادی]]، دختر | انجمن مخدرات وطن، در تحقق [[نهضت مشروطه]] نقش بسزایی داشت. آنها با شرکت در تظاهرات و برگزاری سخنرانیهای متعدد، خواهان خارجشدن [[ایران]] از یوغ استعمار خارجیها بودند. از پیشگامان این انجمن، [[آغا بیگم نجمآبادی]]، دختر [[هادی نجمآبادی]] بوده است. برخی این انجمن را میراث فکری شیخ هادی نجمآبادی میدانند. | ||
== معرفی | == معرفی == | ||
انجمن مخدرات وطن از تشکلهایی بود که زمینهٔ فعالیتهای اجتماعی زنان را در عصر قاجار فراهم ساخت.<ref>[https://tehrannameh.com/list/الف/انجمن-مخدرات-وطن شهبازی، «انجمن مخدرات وطن»، وبسایت تهران نامه.]</ref> این انجمن، در سال ۱۲۸۹ق بهدنبال جنبش مشروطهخواهی و جنبش ملی پدید آمد.<ref>ساناساریان، جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)، 1384ش، ص62.</ref> برخی این انجمن را صرفاً متشکل از طرفداران حقوق زنان میدانند.<ref>[http://www.128askari.parsiblog.com/Posts/541/ باقری، «انجمن مخدرات وطن؛ میراث فکری شیخ هادی نجمآبادی»، وبسایت البرز پژوهی.]</ref> انجمن مخدرات | انجمن مخدرات وطن از تشکلهایی بود که زمینهٔ فعالیتهای اجتماعی زنان را در [[دوره قاجار|عصر قاجار]] فراهم ساخت.<ref>[https://tehrannameh.com/list/الف/انجمن-مخدرات-وطن شهبازی، «انجمن مخدرات وطن»، وبسایت تهران نامه.]</ref> این انجمن، در سال ۱۲۸۹ق بهدنبال جنبش مشروطهخواهی و جنبش ملی پدید آمد.<ref>ساناساریان، جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)، 1384ش، ص62.</ref> برخی این انجمن را صرفاً متشکل از طرفداران [[حقوق زنان]] میدانند.<ref>[http://www.128askari.parsiblog.com/Posts/541/ باقری، «انجمن مخدرات وطن؛ میراث فکری شیخ هادی نجمآبادی»، وبسایت البرز پژوهی.]</ref> [[انجمن مخدرات وطن]]، پس از انحلال [[انجمن آزادی زنان]] شکل گرفت و تحرکات سیاسی و ناسیونالیستی آن، بیش از انجمن آزادی زنان بود.<ref>بامداد، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، 1348ش، ج2، ص 15.</ref> | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
انجمن مخدرات وطن در [[ذیحجه]] ۱۳۲۸ق ([[دسامبر]] ۱۹۱۰م)، یک سال پس از مشروطه دوم، توسط گروهی از زنان تجددطلب، با دعوت اولیه از زنان و دختران دربار و دولتمردان و اشراف تشکیل شد. ریاست این تشکل را آغابیگم، دختر شیخ هادی نجمآبادی، بر عهده داشت و چهرههایی نظیر دختر سپهسالار تنکابنی، دختر سردار افخم و دختران ناصرالدینشاه (عزالسلطنه و عزیزالسلطنه) از اعضا و مخاطبان آن بودند.<ref>[http://www.iichs.org/index.asp?id=1033&doc_cat=1 رنجبر عمرانی، حمیرا، «انجمنهای سیاسی زنان در عصر مشروطه»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref> | |||
این انجمن، ابتدا با استقبال محدود توسط زنان روبهرو شد؛ از این رو برای جذب مخاطب بیشتر، رویکرد جلسات به سمت برگزاری مجالس [[جشن]] و برنامههای تفریحی تغییر یافت.<ref>معتضد، سیاست و حرمسرا: زن در عصر قاجار، 1378ش، ص148.</ref> این برنامهها شامل [[سخنرانی]]، نمایش، قطعات موسیقی و [[رقص]] (گاردنپارتی) بود که عمدتاً توسط ارمنیان اجرا میشد. برگزاری این نوع مراسم در یک کانون سیاسی زنانه، برای نخستین بار در ایران صورت میگرفت و مخالفتهایی را میان علما و قشر مذهبی برانگیخت. منابع مالی انجمن از طریق برگزاری گاردنپارتیهای بزرگ در مکانهایی مانند باغ عزیزخان خواجه و اهدای زمین مشجر توسط سپهسالار تنکابنی تأمین میشد.<ref>بامداد، زن ایرانی: از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، 1347ش، ص16.</ref> | |||
== اعضای فعال انجمن مخدرات وطن == | == اعضای فعال انجمن مخدرات وطن == | ||
در نخستین جلسه انجمن مخدرات وطن، | در نخستین جلسه انجمن مخدرات وطن، آغابیگم نجمآبادی، بهعنوان رئیس،<ref>[http://www.128askari.parsiblog.com/Posts/541/ باقری، «انجمن مخدرات وطن؛ میراث فکری شیخ هادی نجمآبادی»، وبسایت البرز پژوهی.]</ref> آغا شاهزاده امین بهعنوان خزانهدار و [[صدیقه دولتآبادی]] بهعنوان منشی این انجمن، انتخاب شدند.<ref>بامداد، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، 1348ش، ج2، ص 15.</ref> | ||
دیگر اعضای سرشناس انجمن مخدرات وطن | دیگر اعضای سرشناس انجمن مخدرات وطن عبارتاند از: همسر میرزا سلیمانخان میکده، مادر دکتر مهدیخان میکده، همسر ملکالمتکلمین، نزهت جهانگیر، عفتالملوک خواجهنوری، نظمالملوک خواجهنوری، همسر آقا سیدکاظم رشتی، زینتالدوله، گلشنالملوک قهرمانی،<ref>بامداد، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، 1348ش، ج2، ص 15.</ref> ایرانخانم، همسر اعتلاءالملک دختر مشارالسلطنه قدیمی، همسر میرزا کاظم خوشنویس، همسر صدیقالسلطنه، دختر سردار افخم، دختر سپهسالار تنکابنی، همسر مفخمالممالک، علویهخانم رشدیه، مؤسس مدرسه دخترانه عفاف و همسر میرزا حسن رشدیه، نطاقالنسوان، خواهر شیخ الممالک اورنگ، درةالمعالی، مؤسس مدرسه درةالمدارس، هما محمودی، ماهرخ گوهرشناس، خواهر مدیر صنایع،<ref>[http://www.128askari.parsiblog.com/Posts/541/ باقری، «انجمن مخدرات وطن؛ میراث فکری شیخ هادی نجمآبادی»، وبسایت البرز پژوهی.]</ref> سکینه کنداشلو، همسر شیخهادی<ref>ساناساریان، جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)، 1384ش، ص62.</ref> و ماهسلطان امیرصحی.<ref>ساناساریان، جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)، 1384ش، ص43.</ref> | ||
== اهداف و دیدگاهها == | == اهداف و دیدگاهها == | ||
اعضای انجمن مخدرات وطن، استثمار و کشورهای غربی را عامل اصلی موقعیت فرودست زنان ایران در آن دوره میدانستند، بههمین منظور هدف اصلی آنها تأکید بر حقوق زنان نبود،<ref>ساناساریان، جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)، 1384ش، ص62.</ref> بلکه استقلال ایران از تسلط دیگر کشورها هدف اصلی این انجمن بود.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-اقتصاد-36/875350-دگرگونی-مخدرات-وطن «دگرگونی مخدرات وطن»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> آنها در قالب استقلال کشور، تقویت مشروطه و جلوگیری از نفوذ خارجیان، اقدامات متعددی انجام دادند.<ref>بامداد، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، 1348ش، ج2، ص 15.</ref> هدف اصلی این انجمن، سازماندهی فعالیتهای گوناگون بهمنظور خارجکردن ایران از تسلط کشورهای بیگانه و استقلال این کشور بود. اعضای فعال این انجمن، زنان شرکتکننده در تظاهرات جنبش مشروطه بودند و مشارکتی چشمگیر در این نهضت سیاسی داشتند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-اقتصاد-36/875350-دگرگونی-مخدرات-وطن ساناساریان، جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)، 1384ش، ص62.]</ref> فعالان انجمن مخدرات وطن، بدبختیهای ملت را نتیجهٔ اعمال نفوذ خارجیها در ایران میدانستند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-اقتصاد-36/875350-دگرگونی-مخدرات-وطن «دگرگونی «مخدرات وطن»»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> آنها با واردکردن کالاهای خارجی، قرضگرفتن از | اعضای انجمن مخدرات وطن، [[استثمار]] و [[کشورهای غربی]] را عامل اصلی موقعیت فرودست زنان ایران در آن دوره میدانستند، بههمین منظور هدف اصلی آنها تأکید بر حقوق زنان نبود،<ref>ساناساریان، جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)، 1384ش، ص62.</ref> بلکه استقلال ایران از تسلط دیگر کشورها هدف اصلی این انجمن بود.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-اقتصاد-36/875350-دگرگونی-مخدرات-وطن «دگرگونی مخدرات وطن»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> آنها در قالب استقلال کشور، تقویت مشروطه و جلوگیری از نفوذ خارجیان، اقدامات متعددی انجام دادند.<ref>بامداد، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، 1348ش، ج2، ص 15.</ref> هدف اصلی این انجمن، سازماندهی فعالیتهای گوناگون بهمنظور خارجکردن ایران از تسلط کشورهای بیگانه و استقلال این کشور بود. اعضای فعال این انجمن، زنان شرکتکننده در تظاهرات [[جنبش مشروطه]] بودند و مشارکتی چشمگیر در این نهضت سیاسی داشتند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-اقتصاد-36/875350-دگرگونی-مخدرات-وطن ساناساریان، جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)، 1384ش، ص62.]</ref> فعالان انجمن مخدرات وطن، بدبختیهای ملت را نتیجهٔ اعمال نفوذ خارجیها در ایران میدانستند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-اقتصاد-36/875350-دگرگونی-مخدرات-وطن «دگرگونی «مخدرات وطن»»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> آنها با واردکردن کالاهای خارجی، قرضگرفتن از بیگانگان و هرگونه عملی که باعث دخالت آنها در امور داخلی کشور شود، مخالف بودند.<ref>بامداد، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، 1348ش، ج2، ص 15.</ref> | ||
ازجمله مهمترین فعالیت سیاسی | == فعالیتهای سیاسی == | ||
در نهضت مشروطه، انجمن مخدرات وطن ازجمله انجمنهای فعال بود.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-اقتصاد-36/875350-دگرگونی-مخدرات-وطن «دگرگونی «مخدرات وطن»»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> در این انجمن، زنان ابتدا بهطور مخفیانه به فعالیت سیاسی میپرداختند.<ref>ساناساریان، جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)، 1384ش، ص63.</ref> ازجمله مهمترین فعالیت سیاسی انجمن مخدرات وطن، مخالفت با برنامههای استعماری [[روسیه]] در ایران بود. زنان در پاسخ اولتیماتوم روسیه به ایران به حمایت مالی از دولت پرداختند.<ref>[http://www.128askari.parsiblog.com/Posts/541/ باقری، «انجمن مخدرات وطن؛ میراث فکری شیخ هادی نجمآبادی»، وبسایت البرز پژوهی.]</ref> همچنین آنها در [[۸ ذیحجه]] ۱۳۲۹ق، با انجام تظاهرات بزرگی در اعتراض به اولتیماتوم دوم روسها به ایران به سخنرانی در جلوی مجلس پرداخته و خواهان استقلال کشور و [[عدالت اجتماعی]] شدند. در این گردهمایی، هزاران زن با [[چادر]] سیاه و روبند حضور یافتند. آنها بر روی چادر، [[کفن]] سفید پوشیده و بر روی کفن جمله «یا مرگ یا استقلال» را نوشته بودند. این اقدام، جدیت آنها در جاننثاری برای ایران را نشان میداد. در این مراسم، آنها با سخنرانیهای پرحرارت و منطقی به دفاع از مشروطیت پرداختند.<ref>[http://www.128askari.parsiblog.com/Posts/541/ باقری، «انجمن مخدرات وطن؛ میراث فکری شیخ هادی نجمآبادی»، وبسایت البرز پژوهی.]</ref> | |||
همچنین هیئت مدیرهٔ این انجمن در نامهای به مجلس، به تعویقافتادن تصویب قانون اساسی را نکوهش کردند. آنها برای جهانیکردن صدای اعتراض خود به تلگرافخانه رفتند و تلگرافی مبنی بر شکایت از دولت روسیه تزاری به تمام کشورهای بزرگ مخابره کردند.<ref>بامداد، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، 1348ش، ج2، ص21.</ref> | همچنین هیئت مدیرهٔ این انجمن در نامهای به مجلس، به تعویقافتادن تصویب [[قانون اساسی مشروطه|قانون اساسی]] را نکوهش کردند. آنها برای جهانیکردن صدای اعتراض خود به [[تلگرافخانه]] رفتند و [[تلگراف|تلگرافی]] مبنی بر شکایت از دولت [[روسیه تزاری]] به تمام کشورهای بزرگ مخابره کردند.<ref>بامداد، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، 1348ش، ج2، ص21.</ref> | ||
== دیگر اقدامات == | === دیگر اقدامات === | ||
# تشکیل جلسات متعدد بهمنظور نشاندادن نقش زنان در خارج ساختن انگلستان و روسیه از | # تشکیل جلسات متعدد بهمنظور نشاندادن نقش زنان در خارج ساختن [[انگلستان]] و [[روسیه]] از [[ایران]]؛ | ||
# پوشیدن پارچههای وطنی؛<ref>ساناساریان، جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)، 1384ش، ص62.</ref> | # پوشیدن پارچههای وطنی؛<ref>ساناساریان، جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)، 1384ش، ص62.</ref> | ||
# مشارکت فعال در سخنرانیها و تظاهرات جنبش مشروطه؛<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-اقتصاد-36/875350-دگرگونی-مخدرات-وطن «دگرگونی «مخدرات وطن»»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> | # مشارکت فعال در سخنرانیها و تظاهرات جنبش مشروطه؛<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-اقتصاد-36/875350-دگرگونی-مخدرات-وطن «دگرگونی «مخدرات وطن»»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> | ||
# نوشتن نامهٔ اعتراضآمیز به دولت روسیه دربارهٔ اقدامات امپریالیستی آن کشور؛ | # نوشتن نامهٔ اعتراضآمیز به دولت روسیه دربارهٔ اقدامات امپریالیستی آن کشور؛ | ||
# تحریم کالاهای وارداتی بهمنظور مخالفت با قرارداد ۱۹۰۷م که ایران را تحت نفوذ انگلستان و روسیه قرار داده بود؛<ref>ساناساریان، جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)، 1384ش، ص63.</ref> | # تحریم کالاهای وارداتی بهمنظور مخالفت با قرارداد ۱۹۰۷م که ایران را تحت نفوذ انگلستان و روسیه قرار داده بود؛<ref>ساناساریان، جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)، 1384ش، ص63.</ref> | ||
# درخواست کاهش مصرف قند و شکر وارداتی و در برخی موارد تعطیلکردن | # درخواست کاهش مصرف قند و شکر وارداتی و در برخی موارد تعطیلکردن [[قهوهخانه|قهوهخانهها]]؛ | ||
# دفاع از استقلال ایران در مقابل تهدیدهای بیگانگان؛ | # دفاع از استقلال ایران در مقابل تهدیدهای بیگانگان؛ | ||
# ترویج استفاده از کالاهای ساخت داخل و منسوجات وطنی برای پوشاک | # ترویج استفاده از کالاهای ساخت داخل و منسوجات وطنی برای پوشاک خانواده؛ | ||
# فروش زیورآلات شخصی بهمنظور حمایت از دولت مشروطه و پرداخت بدهی دولت به روسیه تزاری؛<ref>[http://www.128askari.parsiblog.com/Posts/541/ باقری، «انجمن مخدرات وطن؛ میراث فکری شیخ هادی نجمآبادی»، وبسایت البرز پژوهی.]</ref> | # فروش زیورآلات شخصی بهمنظور حمایت از دولت مشروطه و پرداخت بدهی دولت به روسیه تزاری؛<ref>[http://www.128askari.parsiblog.com/Posts/541/ باقری، «انجمن مخدرات وطن؛ میراث فکری شیخ هادی نجمآبادی»، وبسایت البرز پژوهی.]</ref> | ||
# تأسیس مدارس دخترانه و تأمین هزینهٔ آن از کمکهای خیریه؛ | # تأسیس مدارس دخترانه و تأمین هزینهٔ آن از کمکهای خیریه؛ | ||
# تشکیل کلاسهای آموزش بزرگسالان؛ | # تشکیل کلاسهای آموزش بزرگسالان؛ | ||
# تأسیس یتیمخانه.<ref>ساناساریان، جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)، 1384ش، ص63.</ref> | # تأسیس [[یتیمخانه]].<ref>ساناساریان، جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)، 1384ش، ص63.</ref> | ||
== سرانجام انجمن مخدرات وطن == | == سرانجام انجمن مخدرات وطن == | ||
انجمن مخدرات وطن، علیرغم فعالیتهای گسترده در جهت حضور اجتماعی | انجمن مخدرات وطن، علیرغم فعالیتهای گسترده در جهت [[حضور اجتماعی زنان]]، نتوانست به تشکیلات فراگیر [[زن ایرانی]] مبدل شود. کارشناسان علت این اتفاق را محدود بودن دایرهٔ فعالیت انجمن به زنان اقشار متوسط و بالای جامعه دانستهاند.<ref>[http://www.128askari.parsiblog.com/Posts/541/ باقری، «انجمن مخدرات وطن؛ میراث فکری شیخ هادی نجمآبادی»، وبسایت البرز پژوهی.]</ref> این امر سبب شد آنها نتوانند از حقوق زن ایرانی و زنان در اقشار تهیدست و محروم جامعه بهصورت عام دفاع کنند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-اقتصاد-36/875350-دگرگونی-مخدرات-وطن «دگرگونی «مخدرات وطن»»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۷۷: | خط ۷۷: | ||
* بامداد، بدرالملوک، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، تهران، ابنسینا، ۱۳۴۸ش. | * بامداد، بدرالملوک، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، تهران، ابنسینا، ۱۳۴۸ش. | ||
* «دگرگونی «مخدرات وطن»»، وبسایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۳۹۴ش. | * «دگرگونی «مخدرات وطن»»، وبسایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۳۹۴ش. | ||
* رنجبر عمرانی، حمیرا، «انجمنهای سیاسی زنان در عصر مشروطه»، پژوهشکده تاریخ معاصر، تاریخ انتشار: ۲۳ فروردین ۱۳۹۴ش. | |||
* ساناساریان، الیز، جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)، تهران، اختران، ۱۳۸۴ش. | * ساناساریان، الیز، جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)، تهران، اختران، ۱۳۸۴ش. | ||
* شهبازی، داریوش، «انجمن مخدرات وطن»، وبسایت تهراننامه، تاریخ بازدید: ۱۹ خرداد ۱۴۰۲ش. | * شهبازی، داریوش، «انجمن مخدرات وطن»، وبسایت تهراننامه، تاریخ بازدید: ۱۹ خرداد ۱۴۰۲ش. | ||
* معتضد، خسرو؛ کسری، نیلوفر، سیاست و حرمسرا: زن در عصر قاجار، اصفهان، نشر علمی، ۱۳۷۸ش. | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{جنبش زنان در ایران}} | {{جنبش زنان در ایران}} | ||
