برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
ویکی سازی |
||
| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر = | |||
| زیرنویس تصویر = | |||
| image_alt = | |||
| فایل پادکست =اخلاق ناصری.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =9/25 | |||
| تاریخ پادکست =28-2-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
<big>'''اخلاق ناصری،'''</big> کتابی به زبان فارسی از خواجه نصیرالدین طوسی دربارۀ اخلاق، جامعه و سیاست. | <big>'''اخلاق ناصری،'''</big> کتابی به زبان فارسی از خواجه نصیرالدین طوسی دربارۀ اخلاق، جامعه و سیاست. | ||
اخلاق ناصری، اثری از | اخلاق ناصری، اثری از [[خواجه نصیرالدین طوسی]]، به زبان فارسی بوده که در قرن هفتم هجری دربارۀ حکمت عملی و سبک زندگی مبتنی بر حیات عقلانی در دورۀ اسلامی نوشته شده است. درونمایۀ اصلی کتاب، تلفیقی از حکمت ارسطویی و دیدگاه اسلامی دربارۀ انسان، [[خانواده]] و [[جامعه]] است. | ||
==نامگذاری== | ==نامگذاری== | ||
این اثر به درخواست «ناصرالدین عبدالرحیم بن ابیمنصور محتشم»، حاکم نزاریان اسماعیلی در قُهستان نوشته و بههمین دلیل، «اخلاق ناصری» نامیده شده است.<ref> [https://www.ibna.ir/fa/tolidi/320240/%D8%A2%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%81%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8 «آسانسازی فهم اخلاق ناصری در یک کتاب»، خبرگزاری ایبنا.]</ref> | این اثر به درخواست «ناصرالدین عبدالرحیم بن ابیمنصور محتشم»، حاکم نزاریان اسماعیلی در قُهستان نوشته و بههمین دلیل، «اخلاق ناصری» نامیده شده است.<ref> [https://www.ibna.ir/fa/tolidi/320240/%D8%A2%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%81%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8 «آسانسازی فهم اخلاق ناصری در یک کتاب»، خبرگزاری ایبنا.]</ref> | ||
==معرفی== | ==معرفی== | ||
اخلاق ناصرى از کتابهای پرمحتوا در علم اخلاق و حکمت عملی بوده که توسط خواجه نصیرالدین طوسی در قرن هفتم هجری دربارۀ تهذیب اخلاق (آراستن خوی و رفتار)، تدبیر منزل (رفتار با [[خانواده]] و نزدیکان) و سیاست مُدُن (کشور داری) نوشته شده است.<ref>[[C:\Users\Najafi\Downloads\Eitaa Desktop\همائی،جلال الدین، منتخب اخلاق ناصری، موسسه نشر هما ،ص"غ"|همائی، منتخب اخلاق ناصری، 1393ش، ص «غ»، در دانشنامۀ اسلامی.]]</ref> راههای حفظ سلامت نفس و معالجه امراض آن، بیان مراتب سعادت، تدبیر اموال و اولاد، فضیلت محبت و صداقت و نیز آداب حکومتداری و معاشرت با مردم، بخشهای از مطالب کتاب اخلاق ناصری است.<ref> [https://www.ibna.ir/fa/tolidi/320240/%D8%A2%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%81%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8 «آسانسازی فهم اخلاق ناصری در یک کتاب»، خبرگزاری ایبنا.]</ref> | اخلاق ناصرى از کتابهای پرمحتوا در علم اخلاق و حکمت عملی بوده که توسط [[خواجه نصیرالدین طوسی]] در قرن هفتم هجری دربارۀ تهذیب اخلاق (آراستن خوی و رفتار)، تدبیر منزل (رفتار با [[خانواده]] و نزدیکان) و سیاست مُدُن (کشور داری) نوشته شده است.<ref>[[C:\Users\Najafi\Downloads\Eitaa Desktop\همائی،جلال الدین، منتخب اخلاق ناصری، موسسه نشر هما ،ص"غ"|همائی، منتخب اخلاق ناصری، 1393ش، ص «غ»، در دانشنامۀ اسلامی.]]</ref> راههای حفظ سلامت نفس و معالجه امراض آن، بیان مراتب سعادت، تدبیر اموال و اولاد، فضیلت محبت و صداقت و نیز آداب حکومتداری و معاشرت با مردم، بخشهای از مطالب کتاب اخلاق ناصری است.<ref> [https://www.ibna.ir/fa/tolidi/320240/%D8%A2%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%81%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8 «آسانسازی فهم اخلاق ناصری در یک کتاب»، خبرگزاری ایبنا.]</ref> | ||
==روش== | ==روش== | ||
روش کتاب در پرداختن به مسائل اخلاقی، روش عقلی و تحلیلی است که از جایگاه طبیب، برای سلامت روح، روان، جسم و فکر انسان بهعنوان عنصر اصلی [[جامعه]] و دور کردن بیماریها از او، بحث میکند.<ref> [https://www.ibna.ir/fa/tolidi/320240/%D8%A2%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%81%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8 «آسانسازی فهم اخلاق ناصری در یک کتاب»، خبرگزاری ایبنا.]</ref> | روش کتاب در پرداختن به مسائل اخلاقی، روش عقلی و تحلیلی است که از جایگاه طبیب، برای سلامت روح، روان، جسم و فکر انسان بهعنوان عنصر اصلی [[جامعه]] و دور کردن بیماریها از او، بحث میکند.<ref> [https://www.ibna.ir/fa/tolidi/320240/%D8%A2%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%81%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8 «آسانسازی فهم اخلاق ناصری در یک کتاب»، خبرگزاری ایبنا.]</ref> | ||
| خط ۱۹: | خط ۵۱: | ||
==ساختار== | ==ساختار== | ||
اخلاق ناصری در سه بخش و سی فصل نوشته شده است. بخش اول به تهذیب اخلاق فردی اختصاص یافته و متشکل از دو قسمت است که قسمت اول | اخلاق ناصری در سه بخش و سی فصل نوشته شده است. بخش اول به تهذیب اخلاق فردی اختصاص یافته و متشکل از دو قسمت است که قسمت اول ۷ فصل و قست دوم ۱۰ فصل دارد. در بخش دوم به تدبیر منزل میپردازد که پنج فصل دارد. بخش سوم شامل هشت فصل است که آیین سیاستورزی و تدبیر مدن است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/269814/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B7%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82?q=%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%D9%89%20%D8%AA%D8%A3%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AA%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87%20%D9%86%D8%B5%D9%8A%D8%B1%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86%20%D8%B7%D9%88%D8%B3%D9%89%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%20%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%20%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87%20%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C&score=13.0&rownumber=2 پورحسن، «بررسى تأملات خواجه نصيرالدين طوسى در دانش اخلاق»، مجلۀ اندیشه دینی، 1385ش، ص34.]</ref> | ||
==ویژگیها== | ==ویژگیها== | ||
متن اخلاق ناصری، علمی و متقن نوشته شده که برای فارسیزبانان آشنا با اصطلاحات علمی و فلسفی و نیز متون کهن فارسی، روان است و واژههای غریب کمتر در آن به چشم میخورد. در این کتاب بهدلیل روش فلسفی آن، به متون دینی (آیه و روایت) زیاد استناد نشده است.<ref> [https://www.ibna.ir/fa/tolidi/320240/%D8%A2%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%81%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8 «آسانسازی فهم اخلاق ناصری در یک کتاب»، خبرگزاری ایبنا.]</ref> | متن اخلاق ناصری، علمی و متقن نوشته شده که برای فارسیزبانان آشنا با اصطلاحات علمی و فلسفی و نیز متون کهن فارسی، روان است و واژههای غریب کمتر در آن به چشم میخورد. در این کتاب بهدلیل روش فلسفی آن، به متون دینی (آیه و روایت) زیاد استناد نشده است.<ref> [https://www.ibna.ir/fa/tolidi/320240/%D8%A2%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%81%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8 «آسانسازی فهم اخلاق ناصری در یک کتاب»، خبرگزاری ایبنا.]</ref> | ||
| خط ۴۳: | خط ۷۶: | ||
اخلاق ناصری نخستین اثر مهم حكمت عملی بوده که در دورۀ یونانی و دورۀ اسلامی پیش از او سابقه نداشته است. آثار قبل از این کتاب، در كلیات حكمت نظری تدوین شده است مانند دانشنامۀ علایی به فارسی و شفا به عربی و اخلاق نیکوماخوس ارسطو.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/228663/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%DB%8C طباطبایی، «اخلاق ناصری»، وبسایت مرکز دائرۀ المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | اخلاق ناصری نخستین اثر مهم حكمت عملی بوده که در دورۀ یونانی و دورۀ اسلامی پیش از او سابقه نداشته است. آثار قبل از این کتاب، در كلیات حكمت نظری تدوین شده است مانند دانشنامۀ علایی به فارسی و شفا به عربی و اخلاق نیکوماخوس ارسطو.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/228663/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%DB%8C طباطبایی، «اخلاق ناصری»، وبسایت مرکز دائرۀ المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | ||
===2. نقش الگویی و اثرگذاری=== | ===2. نقش الگویی و اثرگذاری=== | ||
اخلاق ناصری الگوی تدوین كلیات حكمت عملی برای اندیشمندان اسلامی بعد از خود قرار گرفت. برای مثال، | اخلاق ناصری الگوی تدوین كلیات حكمت عملی برای اندیشمندان اسلامی بعد از خود قرار گرفت. برای مثال، قطبالدین شیرازی شاگرد [[خواجه نصیرالدین طوسی]]، در دانشنامۀ مفصل خود با عنوان «درةالتاج» كه شامل همۀ علوم زمان بود، بخش مفصلی را به حكمت عملی اختصاص داد كه از بسیاری جهات بر مبنای اخلاق ناصری فراهم آمده بود. همچنین حكیم اشراقی مشرب نیز تحریر جدیدی از اخلاق ناصری با عنوان «اخلاق جلالی» ارائه كرد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/228663/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%DB%8C طباطبایی، «اخلاق ناصری»، وبسایت مرکز دائرۀ المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | ||
===3. تأثیرگذاری بر فارسینویسی=== | ===3. تأثیرگذاری بر فارسینویسی=== | ||
اخلاق ناصری از مهمترین متنهای فارسی است كه تحت تأثیر سبك متداول در دورۀ مغولان واقع نشده بلکه خود در نوآوری و نگارش مطالب علمی به [[زبان فارسی]] نقش مؤثر داشته که از نظر زبانشناسی قابل بررسی است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/228663/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%DB%8C طباطبایی، «اخلاق ناصری»، وبسایت مرکز دائرۀ المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | اخلاق ناصری از مهمترین متنهای فارسی است كه تحت تأثیر سبك متداول در دورۀ مغولان واقع نشده بلکه خود در نوآوری و نگارش مطالب علمی به [[زبان فارسی]] نقش مؤثر داشته که از نظر زبانشناسی قابل بررسی است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/228663/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%DB%8C طباطبایی، «اخلاق ناصری»، وبسایت مرکز دائرۀ المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | ||
