مریم جاوید (بحث | مشارکتها) صفحهای تازه حاوی «جایگزین=میرزا محمد تقیخان فراهانی|بندانگشتی|میرزا محمد تقیخان فراهانی {{درشت|'''امیرکبیر'''}}؛ صدر اعظم ایران در آغاز دوره ناصرالدین شاه قاجار. امیرکبیر از رجال برجسته دوره قاجار و صدراعظم ناصرالدین شاه بود که با هوش و ا...» ایجاد کرد |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر = | |||
| زیرنویس تصویر =میرزا محمد تقیخان فراهانی | |||
| image_alt =میرزا محمد تقیخان فراهانی | |||
| فایل پادکست =امیرکبیر.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =12/2 | |||
| تاریخ پادکست =30-3-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
{{درشت|'''امیرکبیر'''}}؛ صدر اعظم ایران در آغاز دوره ناصرالدین شاه قاجار. | {{درشت|'''امیرکبیر'''}}؛ صدر اعظم ایران در آغاز دوره ناصرالدین شاه قاجار. | ||
امیرکبیر از رجال | امیرکبیر از رجال دوره قاجار و صدراعظم ناصرالدین شاه بود که با هوش و استعدادش از منشیگری در دستگاه حکومتی تا صدارت رسید. او در دوران کوتاه صدارت خود اصلاحات گستردهای در زمینههای سیاسی، اداری، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و قضایی انجام داد. از اقدامات مهم او میتوان به تأسیس [[دارالفنون]]، توسعه آموزش و فرهنگ، ایجاد کارخانهها و حمایت از صنایع ملی، اصلاح نظام دیوانخانه، سرکوب شورشها، کاهش نفوذ بیگانگان، نظمدهی به دستگاه حکومتی و تقویت منزلت علما اشاره کرد. امیرکبیر همچنین با اهتمام به مذهب و عدالت اجتماعی، تلاش کرد فساد و [[رشوه|رشوهخواری]] را کاهش دهد. اقدامات اصلاحگرانه و نفوذ گسترده او موجب شد که در سال ۱۲۳۰ش در حمام باغ فین کاشان به قتل برسد و پیکرش در [[کربلا]] به خاک سپرده شود. میراث او در تاریخ ایران، نمونهای از صدارت شایستهسالار و اصلاحات گسترده است | ||
==زندگینامه امیرکبیر== | ==زندگینامه امیرکبیر== | ||
میرزا تقیخان فراهانی در سال ۱۲۲۲ق در هزاوه فراهان از توابع [[اراک]] به دنیا آمد. نام وی محمدتقی بود اما به میرزا تقیخان شهرت یافت.<ref>[http://pajoohe.ir/میرزا-تقی-خان-امیرکبیر__a-32639.aspx. « میزرا تقیخان امیرکبیر»، در سایت پژوهشکده باقرالعلوم، تاریخ بازدید: 11 خرداد 1401ش.]</ref> پدرش؛ «کربلایی قربان» در خانه میرزا عیسی، قائممقام اول، [[آشپزی]] میکرد. میرزا تقیخان نیز در ابتدا شغل پدرش را ادامه داد اما از [[نوجوانی]] مورد توجه میرزابزرگ و سپس قائممقام فراهانی قرار گرفت و چون از هوش و استعداد فراوانی برخوردار بود، بهسمت منشیگری آن دو دست یافت.<ref>[http://pajoohe.ir/میرزا-تقی-خان-امیرکبیر__a-32639.aspx « میزرا تقیخان امیرکبیر»، در سایت پژوهشکده باقرالعلوم، تاریخ بازدید: 11 خرداد 1401ش.]</ref> | میرزا تقیخان فراهانی در سال ۱۲۲۲ق در هزاوه فراهان از توابع [[اراک]] به دنیا آمد. نام وی محمدتقی بود اما به میرزا تقیخان شهرت یافت.<ref>[http://pajoohe.ir/میرزا-تقی-خان-امیرکبیر__a-32639.aspx. « میزرا تقیخان امیرکبیر»، در سایت پژوهشکده باقرالعلوم، تاریخ بازدید: 11 خرداد 1401ش.]</ref> پدرش؛ «کربلایی قربان» در خانه میرزا عیسی، قائممقام اول، [[آشپزی]] میکرد. میرزا تقیخان نیز در ابتدا شغل پدرش را ادامه داد اما از [[نوجوانی]] مورد توجه میرزابزرگ و سپس قائممقام فراهانی قرار گرفت و چون از هوش و استعداد فراوانی برخوردار بود، بهسمت منشیگری آن دو دست یافت.<ref>[http://pajoohe.ir/میرزا-تقی-خان-امیرکبیر__a-32639.aspx « میزرا تقیخان امیرکبیر»، در سایت پژوهشکده باقرالعلوم، تاریخ بازدید: 11 خرداد 1401ش.]</ref> | ||
| خط ۲۳: | خط ۵۱: | ||
== اقدامات فرهنگی امیر کبیر == | == اقدامات فرهنگی امیر کبیر == | ||
از مهمترین اقدامات فرهنگی امیرکبیر تأسیس [[دارالفنون]] بود. انتشار روزنامه وقایع اتفاقیه و تلاش برای [[صنعت ترجمه در ایران|ترجمه]] و انتشار [[کتاب|کتب]] از دیگر اقدامات فرهنگی امیرکبیر بود. او همچنین محصلین زیادی را به اروپا اعزام کرد و چندین معلم اروپایی را نیز برای آموزش در مدارس ایران، بهکار گرفت.<ref>[http://pajoohe.ir/میرزا-تقی-خان-امیرکبیر__a-32639.aspx « میزرا تقیخان امیرکبیر»، در سایت پژوهشکده باقرالعلوم، تاریخ بازدید: 12 خرداد 1401ش.]</ref> | از مهمترین اقدامات فرهنگی امیرکبیر تأسیس [[دارالفنون]] بود. انتشار روزنامه وقایع اتفاقیه و تلاش برای [[صنعت ترجمه در ایران|ترجمه]] و انتشار [[کتاب|کتب]] از دیگر اقدامات فرهنگی امیرکبیر بود. او همچنین محصلین زیادی را به اروپا اعزام کرد و چندین معلم اروپایی را نیز برای آموزش در مدارس ایران، بهکار گرفت.<ref>[http://pajoohe.ir/میرزا-تقی-خان-امیرکبیر__a-32639.aspx « میزرا تقیخان امیرکبیر»، در سایت پژوهشکده باقرالعلوم، تاریخ بازدید: 12 خرداد 1401ش.]</ref> | ||
| خط ۳۳: | خط ۶۰: | ||
== قتل امیرکبیر == | == قتل امیرکبیر == | ||
تلاشهای اصلاحگرانه امیرکبیر و نفوذ او در تمام شئون کشور، درباریان را به هراس افکنده بود. سعایت درباریان و تلقین اطرافیان موجب شد که شاه، امیرکبیر را از صدارت برکنار کرده و به حکومت [[کاشان]] منصوب نماید. اما مخالفان امیرکبیر از تعلقخاطر شاه به وی اطلاع داشتند و از بیم صدارت دوباره او، در حالت مستیِ شاه، دستور قتل امیر را از او دریافت کردند. میرزا تقیخان امیرکبیر در [[۱۸ دی]] ۱۲۳۰ش در [[حمام]] متصل به [[باغ فین]] در [[کاشان]]، به قتل رسید.<ref>شمیم، ایران در دوره سلطنت قاجار، 1378ش، ص152-155.</ref> پیکر امیرکبیر با تلاش و پیگیری همسرش عزتالدوله، به [[کربلا]] حمل گردید و در [[حرم]] [[امام حسین]] به خاک سپرده شد.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/امیرکبیر#cite_ref-11 «امیرکبیر»، در سایت ویکی شیعه، تاریخ بازدید: 12 خرداد 1401ش.]</ref> | |||
تلاشهای اصلاحگرانه امیرکبیر و نفوذ او در تمام شئون کشور، درباریان را به هراس افکنده بود. سعایت درباریان و تلقین اطرافیان موجب شد که شاه، امیرکبیر را از صدارت برکنار کرده و به حکومت [[کاشان]] منصوب نماید. اما مخالفان امیرکبیر از تعلقخاطر شاه به وی اطلاع داشتند و از بیم صدارت دوباره او، در حالت مستیِ شاه، دستور قتل امیر را از او دریافت کردند. میرزا تقیخان امیرکبیر در | |||
== امیرکبیر و اصلاحات قضایی == | == امیرکبیر و اصلاحات قضایی == | ||
