فرزندخواندگی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''{{درشت|فرزندخواندگی؛}}''' پذیرفتن کودک به‌عنوان فرزند توسط والدین غیر واقعی‌اش.

==مفهوم‌شناسی فرزندخواندگی==

فرزندخواندگی رابطه‌ای حقوقی است که بر اثر پذیرفتن طفلی به‌عنوان فرزند، توسط زن و مردی که [[پدر]] و [[مادر]] واقعی طفل نیستند، به وجود می‌آید.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/91472/وضع-حقوقی-فرزند-خواندگی-در-ایران امامی، «وضع حقوقی فرزندخواندگی در ایران»، 1378ش؛] [https://deg.kowsarblog.ir/مفهوم-فرزند-خواندگی-پایان-نامه-ازدواج-سرپرست-و-فرزند-خوانده-3 کرمانی، «مفهوم فرزندخواندگی و انواع آن در حقوق ایران»، وب‌سایت کوثربلاگ؛ «فرزندخواندگی چیست؟»]، [https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=505836 خبرگزاری دانا؛ احمدوند، «بررسی فقهی احکام و شرایط فرزندخواندگی در اسلام»، زمستان 1398ش، ص3؛] هاشمی شاهرودی، «فرزندخوانده»، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل‌بیت (ع)، 1382ق، ج5، ص680.</ref>

===فرزندخواندگی در قرآن===

از آیات ناظر به فرزندخواندگی، رواج این پدیده در دوران نزول قرآن فهمیده می‌شود.<ref>سبزواری، الاستنساخ بین التقنیة و التشریع، ۱۴۲۳ق، ص۱۳۳.</ref> قرآن در چند مورد به وجود فرزندخواندگی در دوران پیش از اسلام اشاره می‌کند: به فرزندی گرفتن موسی توسط همسر فرعون،<ref>سوره قصص، آیه 9.</ref> به فرزندی گرفتن یوسف توسط عزیز مصر،<ref>سوره یوسف، آیه 21.</ref> و به فرزندی گرفتن ابراهیم توسط عموی‌اش «آزر».<ref>سوره انعام، آیه 74.</ref> برخی از مفسران، آیه ۳۳ سوره نساء را نیز ناظر به مصادیقی از فرزندخواندگی دانسته‌اند.<ref>عالمی طامه، «عقد فرزندخواندگی»، ۱۳۸۷ش، ص۴۸–۴۹.</ref> همچنین آیاتی از قرآن، ادعای اعراب دربارهٔ فرزند داشتن خداوند<ref>سوره بقره، آیه 116، و سوره یونس، آیه 68.</ref> یا فرزندخواندگی برای خداوند<ref>مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ۱۴۰۲ق، ج۳، ص۲۱۹.</ref> را نفی کرده است.<ref>سوره اسراء، آیه 111، و سوره مریم آیه 92، و سوره انبیاء، آیه 26.</ref>

===احکام فرزندخواندگی در اسلام===

پدیده فرزندخواندگی پیش از ظهور اسلام، تمام آثار فرزند واقعی (نسب، ارث و محرمیت) را به‌دنبال داشت؛ اما آموزه‌های اسلام این شیوه را نفی کرد و در [[علوم قرآن|قرآن]] تأکید شده است که فرزندخوانده همانند فرزند حقیقی نیست.<ref>سوره احزاب، آیه 4.</ref> قرآن با واژه «ادعیاء» به پدیده فرزندخواندگی اشاره کرده، و رابطه فرزند با [[پدر]] و [[نقش مادری|مادر]] را، رابطه‌ای حقیقی دانسته که قابل جعل و قرارداد نیست.<ref>قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۳ش، ج۹، ص۳۲۹.</ref>

قرآن سه اثر فرزندخواندگی در دوران جاهلیت، یعنی نسب، [[محرمیت]] و ارث را نفی می‌کند:

#'''نسب'''؛ رابطه نَسَبی فرزندخوانده، در قرآن رد شده است.<ref>سوره احزاب، آیه 4.</ref> روایات [[شیعه]] نیز وجود نَسب بین فرزندخوانده و پدر غیرواقعی را نفی کرده است.<ref>انصاری شیرازی، موسوعة أحکام الأطفال و أدلتها، ج۳، ص۲۳۸–۲۴۰.</ref>

#'''ارث'''؛ در قرآن، رسمِ جاهلیِ ارث بردن فرزندخوانده، نفی شده<ref>سوره احزاب، آیه 4و40.</ref> و ارث فرزند از والدین، تنها با وجود رابطه واقعی و طبیعی، پذیرفته شده است.<ref>سوره نساء، آیه 11.</ref>

==قوانین فرزندخواندگی در ایران==

در حقوق ایران، با ورود اسلام و پس از انقراض [[ساسانیان]]، فرزندخواندگی منسوخ شد و تا سال ۱۳۵۳ش قانون رسمی در این زمینه وجود نداشت و فقط برخی اقلیت‌های غیر مسلمان، مطابق مذهب خود، فرزندخوانده داشتند. در اسفند سال ۱۳۵۳ش، در جهت حمایت از فرزندان بدون سرپرست و بر اساس نیاز جامعه، «قانون حمایت از اطفال بدون سرپرست» به تصویب رسید. در این قانون، ضوابط و شرایط سرپرستان، مشخصات طفل بدون سرپرست، شرایط واگذاری طفل، مراجع ذی‌صلاح و آثار حقوقی این نهاد پیش‌بینی و بیان شده است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/91733/فرزند-خواندگی-در-حقوق-فعلی-ایران امامی، «فرزندخواندگی در حقوق فعلی ایران»، 1379ش.]</ref>

==شرایط فرزندخواندگی==

کودکی که به فرزندخواندگی گرفته می‌شود، باید دارای شرایط زیر باشد:

#امکان شناخت [[پدر]]، مادر یا جد پدری وجود نداشته باشد.