صفحهای تازه حاوی «{{درشت|'''ماه محرم'''}}؛ نخستین ماه از ماههای دوازدهگانهٔ تقویم هجری قمری و یکی از ماههای حرام در فرهنگ اسلامی. ماه محرم یا محرم الحرام، اولین ماه از تقویم هجری قمری است و بین ماههای ذیالحجة و صفر واقع شده است. ماه محرم در فرهنگ مسل...» ایجاد کرد |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۶ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
== فلسفهٔ نامگذاری == | == فلسفهٔ نامگذاری == | ||
بهدلیل اینکه در [[اسلام]] و حتی [[عصر جاهلیت]]، جنگیدن در این ماه، حرام بوده است، این ماه را «[[محرم]]» نامیدهاند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/ماه_محرم «ماه محرم»، سایت دانشنامه اسلامی، تاریخ بازدید: 30 تیر 1401ش؛] [https://fa.wikishia.net/view/محرم_(ماه) «ماه محرم»، ویکی شیعه، تاریخ بازدید: 30 تیر 1401ش.]</ref> | بهدلیل اینکه در [[اسلام]] و حتی [[عصر جاهلیت]]، جنگیدن در این ماه، حرام بوده است، این ماه را «[[محرم]]» نامیدهاند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/ماه_محرم «ماه محرم»، سایت دانشنامه اسلامی، تاریخ بازدید: 30 تیر 1401ش؛] [https://fa.wikishia.net/view/محرم_(ماه) «ماه محرم»، ویکی شیعه، تاریخ بازدید: 30 تیر 1401ش.]</ref> | ||
در روایتی از | در روایتی از [[امام رضا]] نیز به حفظ حرمت این ماه در [[دورۀ جاهلیت]] و ممنوعیت جنگیدن در این ماه، اشاره شده است.<ref>ابنبابویه، آمالی، 1376ش، ص129.</ref> | ||
== ماه محرم قبل از اسلام == | == ماه محرم قبل از اسلام == | ||
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
== ماه محرم نزد ایرانیان == | == ماه محرم نزد ایرانیان == | ||
در دورهٔ حکمرانی [[آلبویه]]، نخستین مراسم عزاداری امام حسین به شکل رسمی برگزار شد. [[معزالدولۀ دیلمی]]، پایهگذار حکومت آلبویه در [[ایران]]، دستور داد در [[روز عاشورا]] همهٔ بازارها تعطیل شود و مردم در مکانهای عمومی به عزاداری برای امام حسین بپردازند. در این دوره، مراسم عزاداری با [[مرثیهخوانی]] و [[مقتلخوانی]] همراه بود. در [[دورۀ سلجوقیان]] شکل عمومی و رسمی عزاداری به حالت فردی و خانگی تغییر پیدا کرده بود؛ ولی در [[ | در دورهٔ حکمرانی [[آلبویه]]، نخستین مراسم عزاداری امام حسین به شکل رسمی برگزار شد. [[معزالدولۀ دیلمی]]، پایهگذار حکومت آلبویه در [[ایران]]، دستور داد در [[روز عاشورا]] همهٔ بازارها تعطیل شود و مردم در مکانهای عمومی به عزاداری برای امام حسین بپردازند. در این دوره، مراسم عزاداری با [[مرثیهخوانی]] و [[مقتلخوانی]] همراه بود. در [[دورۀ سلجوقیان]] شکل عمومی و رسمی عزاداری به حالت فردی و خانگی تغییر پیدا کرده بود؛ ولی در دوره [[صفویه]] و با رسمی شدن [[مذهب شیعه]] در ایران، مراسم [[عزاداری امام حسین]] با گونههای متنوع [[سینهزنی]] و [[زنجیرزنی]] در ایران رواج یافت. مراسم عزاداری محرم در [[دورۀ زندیه]] و [[قاجاریه]]، رونق روزافزون یافت؛ [[تعزیهخوانی]] در دورهٔ [[کریمخان زند]] و خونآلوده کردن سر و صورت با تیغ در عصر قاجاریه، به مراسم عزاداری اضافه شد. عزاداری محرم در [[دورۀ پهلوی]] با رکود همراه بود؛ اما از سال ۱۳۴۲ش عزاداری محرم، به قیامهای مردمی و در نهایت به [[انقلاب اسلامی ایران]] انجامید. پس از انقلاب اسلامی، عزاداری محرم در ایران به شکل گستردهتری برگزار میشود.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/638781/سیر-تاریخی-عزاداری-محرم-در-ایران-از-آل-بویه-تا-امروز «سیر تاریخی محرم در ایران از آلبویۀ تا امروز»، سایت مشرق، تاریخ بازدید: 30 تیر 1401ش.]</ref> | ||
== اعمال عبادی ماه محرم == | == اعمال عبادی ماه محرم == | ||
| خط ۳۹: | خط ۳۹: | ||
== سوگواری شیعیان در ماه محرم == | == سوگواری شیعیان در ماه محرم == | ||
محرم، ماه اندوه و عزای شیعیان در شهادت امام حسین و یاران او است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/ «ماه محرم»، دانشنامۀ اسلامی].</ref> | محرم، ماه اندوه و عزای شیعیان در شهادت [[امام حسین]] و یاران او است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/ «ماه محرم»، دانشنامۀ اسلامی].</ref> | ||
=== محرم در ایران === | === محرم در ایران === | ||
برپایی دستههای عزاداری، زنجیرزنی، پختن نذری و علمکِشی از جمله مراسمهای عمومی در سراسر ایران در ماه محرم است؛ اما بعضی از شهرها رسمهای خاصی دارند همچون مراسم نخلگردانی در یزد، سنج و دمام در بوشهر، بیلزنی خراسانیها، گِلمالی لُرستانیها و قربانی هزاران رأس دام در زنجان.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/otaghak-1400-report/ شریفی، «آداب و رسوم روزهای محرم در شهرهای ایران»، مجله اتاقک].</ref> | برپایی دستههای عزاداری، زنجیرزنی، پختن نذری و علمکِشی از جمله مراسمهای عمومی در سراسر ایران در ماه محرم است؛ اما بعضی از شهرها رسمهای خاصی دارند همچون مراسم [[نخلگردانی]] در یزد، [[سنج]] و [[دمام]] در بوشهر، بیلزنی خراسانیها، گِلمالی لُرستانیها و قربانی هزاران رأس دام در زنجان.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/otaghak-1400-report/ شریفی، «آداب و رسوم روزهای محرم در شهرهای ایران»، مجله اتاقک].</ref> | ||
=== محرم در عراق === | === محرم در عراق === | ||
| خط ۶۳: | خط ۶۳: | ||
== ماه محرم در ادبیات فارسی == | == ماه محرم در ادبیات فارسی == | ||
شاعران فارسیزبان، همچون | شاعران فارسیزبان، همچون [[سعدی]]، [[خاقانی]] و فرخی در قصیدههای خود از ماه محرم یاد کردهاند؛ برای مثال، سعدی گفته است:<ref>دهخدا، لغتنامه، 1373ش، ج12، ذیل واژه محرم.</ref> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
