صفحهای تازه حاوی «جایگزین=مجسمه کمال خجندی - تبریز|بندانگشتی|مجسمه کمال خجندی در تبریز '''<big>کمال خجندی،</big>''' عارف و شاعر پارسیگوی ایرانی در قرن هشتم هجری. کمال خجندی، عارف و شاعر ایرانی در قرن هشتم هجری، از شاگردان مکتب شیخ نجم...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''کمال خجندی،''' عارف و شاعر پارسیگوی ایرانی در قرن هشتم هجری. | |||
''' | |||
کمال خجندی، عارف و شاعر ایرانی در قرن هشتم هجری، از شاگردان مکتب شیخ نجمالدین کبری و در زمرۀ مشایخ و بزرگان [[خوارزم]] محسوب میشود. وی با خلق آثار ادبی ناب، سرزمین پارس را مسخّر گفتار دلنشین خود کرده است؛ بهطوری که وی را پیونددهندۀ ادب فارسی ایران و ادب فارسی تاجیک برمیشمارند. اشعار عرفانی او نقش مؤثری در پیوستگی سرزمینهای اسلامی داشته است. | |||
==زندگینامه کمال خجندی== | ==زندگینامه کمال خجندی== | ||
کمالالدین مسعود خجندی معروف به «شیخ کمال» و «باباکمال» و «خواجهکمال» در شهر خُجَند در در شمال تاجیکستان متولد شد. تاریخ ولادت او با تکیه بر قرائن موجود، ابتدای قرن هشتم هجری بوده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84408441/%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86 «کمالالدین خجندی؛ شاعر قلمرو فارسیزبانان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> او در جوانی و پس از اتمام تحصیلات مقدماتی، به سفر [[حج]] رفت<ref>خجندی، «دیوان کمال خجندی»، 1372ش، ص5.</ref> و سپس به [[تبریز (شهر)|تبریز]] سفر کرد و از آنجا که آبوهوای منطقۀ آذربایجان با او سازگار بود و اهل آن دیار از گرایشات عرفانی برخوردار بودند، در تبریز ماندگار شد. در این شهر، سلطانحسین جلایر امر کرد خانقاهی برای او فراهم کردند تا در آن سکنی گزیده و مشغول عبادت شود.<ref>[https://persian-man.ir/senior/poets/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C/ «زندگینامۀ کمال خجندی»، وبسایت مردان پارس.]</ref> | کمالالدین مسعود خجندی معروف به «شیخ کمال» و «باباکمال» و «خواجهکمال» در شهر خُجَند در در شمال [[تاجیکستان]] متولد شد. تاریخ ولادت او با تکیه بر قرائن موجود، ابتدای قرن هشتم هجری بوده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84408441/%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86 «کمالالدین خجندی؛ شاعر قلمرو فارسیزبانان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> او در جوانی و پس از اتمام تحصیلات مقدماتی، به سفر [[حج]] رفت<ref>خجندی، «دیوان کمال خجندی»، 1372ش، ص5.</ref> و سپس به [[تبریز (شهر)|تبریز]] سفر کرد و از آنجا که آبوهوای منطقۀ آذربایجان با او سازگار بود و اهل آن دیار از گرایشات عرفانی برخوردار بودند، در تبریز ماندگار شد. در این شهر، سلطانحسین جلایر امر کرد خانقاهی برای او فراهم کردند تا در آن سکنی گزیده و مشغول عبادت شود.<ref>[https://persian-man.ir/senior/poets/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C/ «زندگینامۀ کمال خجندی»، وبسایت مردان پارس.]</ref> | ||
وی تا پایان حیات خود در این باغ زیبا زندگی کرد.<ref>[http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/18459 مجرد قمشهای، «شاعر عارف کمال خجندی»، 1377ش، ص 36-37.]</ref> تبریز در سدههای ششم تا هشتم هجری مشهور به دیار شعر و عرفان بود.<ref>[https://www.isna.ir/news/98072920797/%D8%A8%D8%A7%D8%BA-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88 «باغ کمال، یادگار زمانی که تبریز شهر عرفان بود»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> زهد و تقوی و مهارت او در شعر و ادب موجب استقبال مردم تبریز شود و پیروان زیادی از نزد او گرد آمدند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84408441/%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86 «کمالالدین خجندی؛ شاعر قلمرو فارسیزبانان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | |||
==زمینههای فرهنگی و اجتماعی کمال خجندی== | ==زمینههای فرهنگی و اجتماعی کمال خجندی== | ||
[[پرونده:2.jpg|جایگزین=باغ، خانه - مقبره کمال خجندی- خجند - تبریز|بندانگشتی|باغ، خانه و مقبره کمال خجندی در خجند | [[پرونده:2.jpg|جایگزین=باغ، خانه - مقبره کمال خجندی- خجند - تبریز|بندانگشتی|باغ، خانه و مقبره کمال خجندی در خجند تبریز]] | ||
در روزگار کمال خجندی، هرجومرج بر منطقۀ ماوراءالنهر سایه افکنده و حکومت مغولان رو به زوال بود. زندگی سخت سیاسی در منطقۀ ماوراءالنهر، خروش سرداران دیار خراسان و ظهور قدرتطلبان [[سمرقند]]، گویای وضع بد سیاسی و اجتماعی آن دوران است. در کنار روحیۀ صوفیمنشانه، نابسامانی خجند در عصر مغولان از دلایل سفرهای کمال خجندی است.<ref>[https://nasrnews.ir/print/69140/%D8%A7%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%A9%DB%8C «ایکی کمال پارکی تبریزده»، وبسایت خبری نصر.]</ref> | در روزگار کمال خجندی، هرجومرج بر منطقۀ ماوراءالنهر سایه افکنده و حکومت مغولان رو به زوال بود. زندگی سخت سیاسی در منطقۀ ماوراءالنهر، خروش سرداران دیار خراسان و ظهور قدرتطلبان [[سمرقند]]، گویای وضع بد سیاسی و اجتماعی آن دوران است. در کنار روحیۀ صوفیمنشانه، نابسامانی خجند در عصر مغولان از دلایل سفرهای کمال خجندی است.<ref>[https://nasrnews.ir/print/69140/%D8%A7%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%A9%DB%8C «ایکی کمال پارکی تبریزده»، وبسایت خبری نصر.]</ref> | ||
==دیدگاههای کمال خجندی== | ==دیدگاههای کمال خجندی== | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۸: | ||
==عشق کمال خجندی به تبریز== | ==عشق کمال خجندی به تبریز== | ||
هیچ یک از شاعران به اندازۀ شیخکمال از تبریز نگفته است؛ عشق این شاعر و عارف به تبریز، از عمق جان بود.<ref>[https://persian-man.ir/senior/poets/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C/ «زندگینامۀ کمال خجندی»، وبسایت مردان پارس.]</ref> او که معتقد بود از فردوس خدای تا تبریز راهی جز نیمفرسنگ نیست، در وصف این شهر گفته است:<ref>[https://www.isna.ir/news/98072920797/%D8%A8%D8%A7%D8%BA-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88 «باغ کمال، یادگار زمانی که تبریز شهر عرفان بود»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | هیچ یک از شاعران به اندازۀ شیخکمال از [[تبریز]] نگفته است؛ عشق این شاعر و عارف به تبریز، از عمق جان بود.<ref>[https://persian-man.ir/senior/poets/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C/ «زندگینامۀ کمال خجندی»، وبسایت مردان پارس.]</ref> او که معتقد بود از فردوس خدای تا تبریز راهی جز نیمفرسنگ نیست، در وصف این شهر گفته است:<ref>[https://www.isna.ir/news/98072920797/%D8%A8%D8%A7%D8%BA-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88 «باغ کمال، یادگار زمانی که تبریز شهر عرفان بود»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
| خط ۴۱: | خط ۴۲: | ||
==ویژگی و محتوای شعری کمال خجندی== | ==ویژگی و محتوای شعری کمال خجندی== | ||
شعر کمال خجندی علاوهبر لطف و دقت در معنا و مضمون، از صنایع شعری بهشکل چشمگیری بهرهمند است. عشق و عرفان، موضوع محوری شعر کمال است و به انواع مضامین و بهصورتی هنرمندانه پرداخته شده است. زبان اشعار او ساده و روان، همراه با مشخصۀ زبان شرقی آن دوران است؛ اما صنعت شعری وی در حد کمال است بهطوریکه توجه مخاطب را جلب میکند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84408441/%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86 «کمالالدین خجندی؛ شاعر قلمرو فارسیزبانان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> خجندی در بیان این عشق و حالات خاص آن، مراقبۀ باطنی خود را به زبان رمز درهم پیچیده است.<ref>[https://literaturelib.com/books/5221/%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86+%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84+%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C+ «معرفی دیوان کمال خجندی»، وبسایت کتابخانۀ تخصصی ادبیات.]</ref> | شعر کمال خجندی علاوهبر لطف و دقت در معنا و مضمون، از صنایع شعری بهشکل چشمگیری بهرهمند است. عشق و عرفان، موضوع محوری شعر کمال است و به انواع مضامین و بهصورتی هنرمندانه پرداخته شده است. زبان اشعار او ساده و روان، همراه با مشخصۀ زبان شرقی آن دوران است؛ اما صنعت شعری وی در حد کمال است بهطوریکه توجه مخاطب را جلب میکند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84408441/%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86 «کمالالدین خجندی؛ شاعر قلمرو فارسیزبانان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> خجندی در بیان این عشق و حالات خاص آن، مراقبۀ باطنی خود را به زبان رمز درهم پیچیده است.<ref>[https://literaturelib.com/books/5221/%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86+%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84+%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C+ «معرفی دیوان کمال خجندی»، وبسایت کتابخانۀ تخصصی ادبیات.]</ref> | ||
| خط ۵۴: | خط ۵۴: | ||
کمال خجندی معاصر حافظ شیرازی ولی ساکن تبریز و از حمایت سلطانحسین جلایر برخوردار بود، درحالیکه خواجه حافظ شیراز نزد برادر سلطانحسین یعنی سلطاناحمد جلایر در [[شیراز]] زندگی میکرد. رابطۀ این دو برادر جلایری موجب شد شیخکمال از کلام عرفانی و اشعار نغز خواجۀ شیراز بهرهمند شود. تشابه غزلیات کمال از جهت لفظ و سبک باعث شده برخی از آنها وارد دیوان حافظ شود و کمال نیز آنقدر اشعار شیخسعدی و خواجه حافظ را تضمین کرده که به سختی میتوان اشعار آنها را از هم تشخیص داد.<ref>[https://www.beytoote.com/art/artist/biography-kamal02-khojandi.html «زندگینامه و عکسهای کمال خجندی شاعر فارسیزبان»، وبسایت بیتوته.]</ref> | کمال خجندی معاصر حافظ شیرازی ولی ساکن تبریز و از حمایت سلطانحسین جلایر برخوردار بود، درحالیکه خواجه حافظ شیراز نزد برادر سلطانحسین یعنی سلطاناحمد جلایر در [[شیراز]] زندگی میکرد. رابطۀ این دو برادر جلایری موجب شد شیخکمال از کلام عرفانی و اشعار نغز خواجۀ شیراز بهرهمند شود. تشابه غزلیات کمال از جهت لفظ و سبک باعث شده برخی از آنها وارد دیوان حافظ شود و کمال نیز آنقدر اشعار شیخسعدی و خواجه حافظ را تضمین کرده که به سختی میتوان اشعار آنها را از هم تشخیص داد.<ref>[https://www.beytoote.com/art/artist/biography-kamal02-khojandi.html «زندگینامه و عکسهای کمال خجندی شاعر فارسیزبان»، وبسایت بیتوته.]</ref> | ||
==اثرگذاری کمال خجندی بر زبان فارسی== | ==اثرگذاری کمال خجندی بر زبان فارسی== | ||
امروز زبان گفتار و نوشتار و نیز زبان شعر اکثر مردم ایران، افغانستان، تاجیکستان و بخشهایی از هند، ترکمنستان، قفقاز و بینالنهرین زبان فارسی است. این اشتراک زبانی و فرهنگی موجب شده است که مردم کشورهای تاجیکستان، افغانستان و بخشی از ازبکستان، خود را ایرانی بدانند. زبان و ادبیات مشترک حاصل تلاش هنرمندانی چون کمال خجندی است که خود را محصور در تقسیمات جغرافیا ندیده و به اشاعۀ فرهنگ و زبان اصیل پارسی پرداختند.<ref>[http://ahmadimanesh.blogfa.com/post/239 «جغرافیای زبان فارسی و مرزهای کنونی آن، تلاشهای شکلگرفته، راهکارهای پیش روی پارسیزبانان»، وبلاگ احمدیمنش.]</ref> | امروز زبان گفتار و نوشتار و نیز زبان شعر اکثر مردم ایران، افغانستان، تاجیکستان و بخشهایی از هند، ترکمنستان، قفقاز و بینالنهرین زبان فارسی است. این اشتراک زبانی و فرهنگی موجب شده است که مردم کشورهای تاجیکستان، افغانستان و بخشی از ازبکستان، خود را ایرانی بدانند. زبان و ادبیات مشترک حاصل تلاش هنرمندانی چون کمال خجندی است که خود را محصور در تقسیمات جغرافیا ندیده و به اشاعۀ فرهنگ و زبان اصیل پارسی پرداختند.<ref>[http://ahmadimanesh.blogfa.com/post/239 «جغرافیای زبان فارسی و مرزهای کنونی آن، تلاشهای شکلگرفته، راهکارهای پیش روی پارسیزبانان»، وبلاگ احمدیمنش.]</ref> | ||
| خط ۶۶: | خط ۶۵: | ||
==یادبودهای کمال خجندی== | ==یادبودهای کمال خجندی== | ||
===۱. باغ و آرامگاه کمال=== | ===۱. باغ و آرامگاه کمال=== | ||
آرامگاه این شاعر عارف در سال ۱۳۳۸ش به دست اهالی فرهنگ در تبریز کشف شد. این مقبره بعدها از سوی انجمن آثار ملی، مرمت شد و لوح یادبودی در آن نصب کردند. ثبت این اثر تاریخی در فهرست آثار ملی ایران در سال ۱۳۷۷ش اتفاق افتاد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84079843/%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D9%85%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%AF%D9%88-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%DB%B7%DB%B5-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D8%B1%D9 «طرح مرمت مجموعۀ تاریخی دوکمال 75درصد پیشرفت فیزیکی دارد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | آرامگاه این شاعر عارف در سال ۱۳۳۸ش به دست اهالی فرهنگ در تبریز کشف شد. این مقبره بعدها از سوی انجمن آثار ملی، مرمت شد و لوح یادبودی در آن نصب کردند. ثبت این اثر تاریخی در فهرست آثار ملی ایران در سال ۱۳۷۷ش اتفاق افتاد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84079843/%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D9%85%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%AF%D9%88-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%DB%B7%DB%B5-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D8%B1%D9 «طرح مرمت مجموعۀ تاریخی دوکمال 75درصد پیشرفت فیزیکی دارد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
