روزه: تفاوت میان نسخه‌ها

(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)

خط ۹:

==اهمیت روزه‌داری در فرهنگ مسلمانان==

روزه در اسلام از عبادات مهم شمرده شده و چندین آیه قرآن به روزه و احکام آن پرداخته است.<ref>بقره، 183، 185 و 187، نسا، 92، مائده، 89 و 95، مجادله، 4.</ref> روزه در احادیث، یکی از پایه‌های پنج‌گانۀ دین اسلام معرفی شده و حکمت آن را سلامتی، اخلاص، آرامش، نزدیکی به خدا، تقوی و بندگی مفید دانسته‌اند.<ref>نهج البلاغة: الخطبة سید رضی، نهج‌البلاغه، ترجمۀ سید جعفر شهیدی، 1377ش، خطبۀ 192؛ کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق‏، ج4، ص62.</ref> روزه‌داری در روایات چنان ارج نهاده شده که حتی خواب روزه‌دار را عبادت و نفس او را تسبیح خدا توصیف کرده‌اند.<ref>حمیری، قرب‌الإسناد، 1413ق، ص324؛ الآمدی، غرر الحكم و دررالکلم، 1429ق، ص587؛ کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق‏، ج4، ص65.</ref> در منابع جامع فقهی و روایی مبحث مستقلی به روزه، و به‌خصوص روزۀ ماه رمضان اختصاص یافته و احکام آن به تفصیل مطرح شده است. همچنین کتاب‌ها و مطالب بسیاری دربارۀ ابعاد گوناگون روزه‌داری و به‌ویژه روزۀ ماه رمضان و نیز اسرار معنوی و فواید جسمی و اجتماعی آن تألیف شده است.<ref>کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق‏، ج2، ص18؛ بخاری، صحیح بخاری، 1415ق، ج1، ص8؛ نیشابوری، صحیح مسلم، 1420ق، ج5، ص157؛ موسوی‌راد لاهیجی، روزه، درمان بیماری‌های روح و جسم، 1364ش، ص15.</ref>

روزه در [[اسلام]] از عبادات مهم شمرده شده و چندین آیه قرآن به روزه و احکام آن پرداخته است.<ref>بقره، 183، 185 و 187، نسا، 92، مائده، 89 و 95، مجادله، 4.</ref> روزه در احادیث، یکی از پایه‌های پنج‌گانۀ دین اسلام معرفی شده و حکمت آن را سلامتی، اخلاص، آرامش، نزدیکی به خدا، تقوی و بندگی مفید دانسته‌اند.<ref>نهج البلاغة: الخطبة سید رضی، نهج‌البلاغه، ترجمۀ سید جعفر شهیدی، 1377ش، خطبۀ 192؛ کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق‏، ج4، ص62.</ref> روزه‌داری در روایات چنان ارج نهاده شده که حتی خواب روزه‌دار را عبادت و نفس او را تسبیح خدا توصیف کرده‌اند.<ref>حمیری، قرب‌الإسناد، 1413ق، ص324؛ الآمدی، غرر الحكم و دررالکلم، 1429ق، ص587؛ کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق‏، ج4، ص65.</ref> در منابع جامع فقهی و روایی مبحث مستقلی به روزه، و به‌خصوص روزۀ ماه رمضان اختصاص یافته و احکام آن به تفصیل مطرح شده است. همچنین کتاب‌ها و مطالب بسیاری دربارۀ ابعاد گوناگون روزه‌داری و به‌ویژه روزۀ ماه رمضان و نیز اسرار معنوی و فواید جسمی و اجتماعی آن تألیف شده است.<ref>کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق‏، ج2، ص18؛ بخاری، صحیح بخاری، 1415ق، ج1، ص8؛ نیشابوری، صحیح مسلم، 1420ق، ج5، ص157؛ موسوی‌راد لاهیجی، روزه، درمان بیماری‌های روح و جسم، 1364ش، ص15.</ref>

==انواع==

خط ۱۶:

==استقبال از روزه==

[[پرونده:روزه (1).jpg|جایگزین=آش شولی-آش یزدی|بندانگشتی|آش شولی؛ آش معروف یزدی]]

در گذشته، مرسوم بود که مردم قبل از حلول ماه رمضان برای استقبال از روزه آماده می‌‌شدند. آنها پیش از ماه رمضان، آذوقه و خوار‌و‌بار مورد نیاز برای مصرف در این ماه را تهیه می‌کردند و در بازار مرغوب‌ترین مواد غذایی با قیمت مناسب عرضه می‌شد. با اثرپذیری از فرهنگ روزه‌داری، زنان در این ماه از لباس‌های بلند و چادرهای عبایی استفاده می‌کردند که تا روی پای‌شان را می‌پوشاند و روبنده‌های بلند می‌زدند که تا نزدیک زانو می‌رسید. مردان در این ماه متین، آرام و سر به‌زیر می‌شدند. مردم مساجد و فرش‌های آن را نظافت می‌کردند. آب کهنۀ خزینۀ حمام‌ها عوض می‌شد. در شب اول که به آن شب نیت می‌گفتند، غسل نیت روزه می‌کردند. قبل از نیت روزه اگر با کسی قهر بودند آشتی می‌کردند. شب آخر ماه شعبان، مردم به مناطق مرتفع می‌رفتند تا هلال رمضان را ببینند. مساجد اگر پیش‌نماز و مبلغ دینی نداشتند، پیشاپیش از یک یا چند آخوند دعوت می‌کردند تا در طول ماه رمضان با سخنان خود و تبیین آموزه‌های اخلاقی و دینی، زمینۀ تزکیه و تطهیر مردم را در این ایام فراهم کنند. در بیش‌تر نقاط ایران روز آخر ماه شعبان را «کلوخ‌اندازان» می‌گفتند. در این روز مردم دور هم جمع شده و به شادی و شادمانی می‌پرداختند. بسیاری از مردم نیز به‌خصوص در بهار و تابستان به باغ‌ها و گردش‌گاه‌های اطراف شهرها و روستاها می‌رفتند. در روز کلوخ‌اندازان غذاهایی مانند «شولی»، آش رشته یا آش خمیر، پخته و مصرف می‌شد.<ref>وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، 1370ش؛ ص15. </ref>

در گذشته، مرسوم بود که مردم قبل از حلول ماه رمضان برای استقبال از روزه آماده می‌‌شدند. آنها پیش از ماه رمضان، آذوقه و خوار‌و‌بار مورد نیاز برای مصرف در این ماه را تهیه می‌کردند و در بازار مرغوب‌ترین مواد غذایی با قیمت مناسب عرضه می‌شد. با اثرپذیری از فرهنگ روزه‌داری، زنان در این ماه از لباس‌های بلند و چادرهای عبایی استفاده می‌کردند که تا روی پای‌شان را می‌پوشاند و روبنده‌های بلند می‌زدند که تا نزدیک زانو می‌رسید. مردان در این ماه متین، آرام و سر به‌زیر می‌شدند. مردم مساجد و فرش‌های آن را نظافت می‌کردند. آب کهنۀ خزینۀ حمام‌ها عوض می‌شد. در شب اول که به آن شب نیت می‌گفتند، غسل نیت روزه می‌کردند. قبل از نیت روزه اگر با کسی قهر بودند آشتی می‌کردند. شب آخر ماه شعبان، مردم به مناطق مرتفع می‌رفتند تا هلال رمضان را ببینند. مساجد اگر پیش‌نماز و مبلغ دینی نداشتند، پیشاپیش از یک یا چند آخوند دعوت می‌کردند تا در طول ماه رمضان با سخنان خود و تبیین آموزه‌های اخلاقی و دینی، زمینۀ تزکیه و تطهیر مردم را در این ایام فراهم کنند. در بیش‌تر نقاط ایران روز آخر ماه شعبان را «کلوخ‌اندازان» می‌گفتند. در این روز مردم دور هم جمع شده و به شادی و شادمانی می‌پرداختند. بسیاری از مردم نیز به‌خصوص در بهار و تابستان به باغ‌ها و گردش‌گاه‌های اطراف شهرها و روستاها می‌رفتند. در روز کلوخ‌اندازان غذاهایی مانند «شولی»، [[آش رشته]] یا آش خمیر، پخته و مصرف می‌شد.<ref>وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، 1370ش؛ ص15. </ref>

==رؤیت ماه رمضان==

خط ۳۰:

==مبطلات==

بر اساس دیدگاه فقهای شیعه، مبطلات روزه نه چیز است: خوردن و آشامیدن، آمیزش جنسی، دروغ بستن به خدا و رسول خدا و امامان، رساندن غبار غلیظ به حلق، باقی‌ماندن بر جنابت، حیض و نفاس تا اذان صبح، استمناء، اماله با مایعات، استفراغ از روی عمد و فرو‌ بردن سر در آب.<ref>بنی‌هاشمی، توضیح‌المسائل مراجع، ۱۳۸۱ش، ص151.</ref>

=== اقسام مبطلات ===

مبطلاتی که دوری از آن‌ها لازم است؛ از مجموع دیدگاه‌های فقیهان [[شیعه]]، 9 مورد برای این قسم به‌دست می‌آید؛

# خوردن و آشامیدن چیزهای معمول مثل [[نان]] و آب و حتی نامعمول‏‎ مانند خاک و شیرۀ درخت سبب بطلان روزه می‌شود؛ زیادی یا کمی هم، تأثیری در بطلان ندارد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10027/3/541 طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، 1419ق، ج3، ص541.]</ref> برخی فقیهان [[شیعه]] درباره تزریق آمپول یا سرم تقویتی که به‌جای غذا به کار می‌رود نیز جانب احتیاط را در پیش گرفته‌اند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/1/89293 بنی‌هاشمی ‌خمینی، توضیح ‌المسائل سیزده‌ مرجع، 1424ق، ج1، ص892-893.]</ref>

# آمیزش جنسی هرچند به انزال منجر نشود، سبب بطلان روزه است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10027/3/543 طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، 1419ق، ج3، ص543.]</ref>

# استمناء؛

# دروغ بستن به خدا، [[پیامبر خدا]] و امامان نیز سبب بطلان روزه است. برخی فقیهان، دروغ بستن به سایر پیامبران و [[حضرت فاطمه]] را نیز موجب بطلان روزه دانسته‌اند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10027/3/550 طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، 1419ق، ج3، ص550.]</ref>

# رساندن دود و غبار غلیظ به حلق نیز موجب بطلان روزه دانسته شده است.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/c78_131398/ موسوی‌ خمینی، توضیح‌ المسائل، 1392ش، مسئله 1603.]</ref>

# فروبردن تمام سر در آب، از سوی فقیهان [[شیعه]] با احتیاط روبرو شده و این عمل را مُبطل روزه دانسته‌اند.

# باقی ماندن بر [[جنابت]] و [[حیض]] و نفاس تا اذان صبح.

# وارد کردن مایعات به بدن از راه مخرج، حتی اگر از روی ناچاری و برای معالجه هم باشد، روزه را باطل می‌کند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=26781 احکام روزه، وبگاه دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ، تاریخ درج مطلب: 4 تیر 1393ش.]</ref>

# هرگاه روزه‌دار عمداً قی (استفراغ) کند، حتی اگر به‌دلیل بیماری‏‎ ‎‏ناچار باشد، روزه‌اش باطل می‌شود؛ اما استفراغ سهوی یا بی‌اختیار، روزه را باطل نمی‌کند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/1/921/ بنی‌هاشمی‌خمینی، توضیح ‌المسائل سیزده ‌مرجع،۱۴۲۴ق، ج1، ص921.]</ref>

مبطلاتی که روزه را باطل می‌کنند اما ترک آن لازم نیست؛ مثلا سفر کردن اگرچه از مبطلات روزه است ولی اجتناب از آن واجب نیست. روزه‌دار می‌تواند سفر کند و بعدا قضای روزه‌اش را به‌جا آورد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10027/3/624 طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، 1419ق، ج3، ص624.]</ref>

==زکات روزه==

خط ۴۴:

خط ۵۹:

===سحری===

سحری در گذشته برای ایام سرما شامل غذاهای پرگوشت و پرچرب و در فصل گرما شامل غذاهای کم‌چرب و کم‌گوشت بود. این غذاها تنوع بسیار داشت مانند آبگوشت به و سرکه، آبگوشت کلم‌قمری، طاس‌کباب، کوفته‌شامی، کوفته دست‌به‌گردن، کباب‌دیگی، چلوخورش فسنجان، آلو اسفناج، پلو ته‌چین با گوشت یا مرغ، کباب‌چنجه، کباب‌تنوری، خاگینه، نیمرو، کوکوسبزی، کوکو سیب‌زمینی، شیرین‌پلو و هفت‌رنگ پلو. غذای افراد بی‌بضاعت شامل کله‌جوش، اشکنه، دمپختک، انواع کته و سیب‌زمینی پخته، نان و انجیر، نان و خرما، نان و پنیر و هندوانه، نان و چای شیرین و نان و مربا بود.<ref>شهری، طهران قدیم، 1399ش، ج3، ص353؛ وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، 1370ش؛ ص59</ref>

سحری در گذشته برای ایام سرما شامل غذاهای پرگوشت و پرچرب و در فصل گرما شامل غذاهای کم‌چرب و کم‌گوشت بود. این غذاها تنوع بسیار داشت مانند [[آبگوشت]] به و سرکه، آبگوشت کلم‌قمری، طاس‌کباب، کوفته‌شامی، کوفته دست‌به‌گردن، کباب‌دیگی، چلوخورش فسنجان، آلو اسفناج، پلو ته‌چین با گوشت یا مرغ، کباب‌چنجه، کباب‌تنوری، خاگینه، نیمرو، کوکوسبزی، کوکو سیب‌زمینی، شیرین‌پلو و هفت‌رنگ پلو. غذای افراد بی‌بضاعت شامل کله‌جوش، اشکنه، دمپختک، انواع کته و سیب‌زمینی پخته، نان و انجیر، نان و خرما، نان و پنیر و هندوانه، نان و چای شیرین و نان و مربا بود.<ref>شهری، طهران قدیم، 1399ش، ج3، ص353؛ وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، 1370ش؛ ص59</ref>

==روزه در ادبیات==

خط ۸۲:

خط ۹۷:

چه مزه دهد قرمۀ بی‌پیاز.

*

برخی دیگر از ضرب‌المثل‌های مرتبط با روزه عبارت است از:

خط ۱۵۱:

خط ۱۶۶:

*نیشابوری، مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی، 1420ق.

*وکیلیان، احمد، رمضان در فرهنگ مردم، تهران، سروش، ۱۳۷۶ش.

*احکام روزه، وبگاه دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: 4 تیر 1393ش.

*بنی‌هاشمی ‌خمینی، محمدحسن، توضیح ‌المسائل سیزده ‌مرجع، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۲۴ق.

* حلی، یحیی بن سعید، الجامع للشرائع، تصحیح جمعی از محققین تحت اشراف شیخ جعفر سبحانی، قم، مؤسسة سید الشهداء العلمیه، ۱۴۰۵ق.

* طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم، العروة الوثقی، به‌تحقیق مؤسسۀ النشر الإسلامي، قم، موسسۀ نشر اسلامی، 1419ق.

* موسوی ‌خمینی، روح‌الله، توضیح‌ المسائل، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1392ش.

@@ خط ۹: / خط ۹: @@
 ==اهمیت روزه‌داری در فرهنگ مسلمانان==
-روزه در اسلام از عبادات مهم شمرده شده و چندین آیه قرآن به روزه و احکام آن پرداخته است.<ref>بقره، 183، 185 و 187، نسا، 92، مائده، 89 و 95، مجادله، 4.</ref>  روزه در احادیث، یکی از پایه‌های پنج‌گانۀ دین اسلام معرفی شده و حکمت آن را سلامتی، اخلاص، آرامش، نزدیکی به خدا، تقوی و بندگی مفید دانسته‌اند.<ref>نهج البلاغة: الخطبة سید رضی، نهج‌البلاغه، ترجمۀ سید جعفر شهیدی، 1377ش، خطبۀ 192؛ کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق‏، ج4، ص62.</ref>  روزه‌داری در روایات چنان ارج نهاده شده که حتی خواب روزه‌دار را عبادت و نفس او را تسبیح خدا توصیف کرده‌اند.<ref>حمیری، قرب‌الإسناد، 1413ق، ص324؛ الآمدی، غرر الحكم و دررالکلم، 1429ق، ص587؛ کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق‏، ج4، ص65.</ref>  در منابع جامع فقهی و روایی مبحث مستقلی به روزه، و به‌خصوص روزۀ ماه رمضان اختصاص یافته و احکام آن به تفصیل مطرح شده است. همچنین کتاب‌ها و مطالب بسیاری دربارۀ ابعاد گوناگون روزه‌داری و به‌ویژه روزۀ ماه رمضان و نیز اسرار معنوی و فواید جسمی و اجتماعی آن تألیف شده است.<ref>کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق‏، ج2، ص18؛ بخاری، صحیح بخاری، 1415ق،  ج1، ص8؛ نیشابوری، صحیح مسلم، 1420ق، ج5، ص157؛ موسوی‌راد لاهیجی، روزه، درمان بیماری‌های روح و جسم، 1364ش، ص15.</ref>
+روزه در [[اسلام]] از عبادات مهم شمرده شده و چندین آیه قرآن به روزه و احکام آن پرداخته است.<ref>بقره، 183، 185 و 187، نسا، 92، مائده، 89 و 95، مجادله، 4.</ref>  روزه در احادیث، یکی از پایه‌های پنج‌گانۀ دین اسلام معرفی شده و حکمت آن را سلامتی، اخلاص، آرامش، نزدیکی به خدا، تقوی و بندگی مفید دانسته‌اند.<ref>نهج البلاغة: الخطبة سید رضی، نهج‌البلاغه، ترجمۀ سید جعفر شهیدی، 1377ش، خطبۀ 192؛ کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق‏، ج4، ص62.</ref>  روزه‌داری در روایات چنان ارج نهاده شده که حتی خواب روزه‌دار را عبادت و نفس او را تسبیح خدا توصیف کرده‌اند.<ref>حمیری، قرب‌الإسناد، 1413ق، ص324؛ الآمدی، غرر الحكم و دررالکلم، 1429ق، ص587؛ کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق‏، ج4، ص65.</ref>  در منابع جامع فقهی و روایی مبحث مستقلی به روزه، و به‌خصوص روزۀ ماه رمضان اختصاص یافته و احکام آن به تفصیل مطرح شده است. همچنین کتاب‌ها و مطالب بسیاری دربارۀ ابعاد گوناگون روزه‌داری و به‌ویژه روزۀ ماه رمضان و نیز اسرار معنوی و فواید جسمی و اجتماعی آن تألیف شده است.<ref>کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق‏، ج2، ص18؛ بخاری، صحیح بخاری، 1415ق،  ج1، ص8؛ نیشابوری، صحیح مسلم، 1420ق، ج5، ص157؛ موسوی‌راد لاهیجی، روزه، درمان بیماری‌های روح و جسم، 1364ش، ص15.</ref>
 ==انواع==
@@ خط ۱۶: / خط ۱۶: @@
 ==استقبال از روزه==
 [[پرونده:روزه (1).jpg|جایگزین=آش شولی-آش یزدی|بندانگشتی|آش شولی؛ آش معروف یزدی]]
-در گذشته، مرسوم بود که مردم قبل از حلول ماه رمضان برای استقبال از روزه آماده می‌‌شدند. آنها پیش از ماه رمضان، آذوقه و خوار‌و‌بار مورد نیاز برای مصرف در این ماه را تهیه می‌کردند و در بازار مرغوب‌ترین مواد غذایی با قیمت مناسب عرضه می‌شد. با اثرپذیری از فرهنگ روزه‌داری، زنان در این ماه از لباس‌های بلند و چادرهای عبایی استفاده می‌کردند که تا روی پای‌شان را می‌پوشاند و روبنده‌های بلند می‌زدند که تا نزدیک زانو می‌رسید. مردان در این ماه متین، آرام و سر به‌زیر می‌شدند. مردم مساجد و فرش‌های آن را نظافت می‌کردند. آب کهنۀ خزینۀ حمام‌ها عوض می‌شد. در شب اول که به آن شب نیت می‌گفتند، غسل نیت روزه می‌کردند. قبل از نیت روزه اگر با کسی قهر بودند آشتی می‌کردند. شب آخر ماه شعبان، مردم به مناطق مرتفع می‌رفتند تا هلال رمضان را ببینند. مساجد اگر پیش‌نماز و مبلغ دینی نداشتند، پیشاپیش از یک یا چند آخوند دعوت می‌کردند تا در طول ماه رمضان با سخنان خود و تبیین آموزه‌های اخلاقی و دینی، زمینۀ تزکیه و تطهیر مردم را در این ایام فراهم کنند. در بیش‌تر نقاط ایران روز آخر ماه شعبان را «کلوخ‌اندازان» می‌گفتند. در این روز مردم دور هم جمع شده و به شادی و شادمانی می‌پرداختند. بسیاری از مردم نیز به‌خصوص در بهار و تابستان به باغ‌ها و گردش‌گاه‌های اطراف شهرها و روستاها می‌رفتند. در روز کلوخ‌اندازان غذاهایی مانند «شولی»، آش رشته یا آش خمیر، پخته و مصرف می‌شد.<ref>وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، 1370ش؛ ص15.  </ref>
+در گذشته، مرسوم بود که مردم قبل از حلول ماه رمضان برای استقبال از روزه آماده می‌‌شدند. آنها پیش از ماه رمضان، آذوقه و خوار‌و‌بار مورد نیاز برای مصرف در این ماه را تهیه می‌کردند و در بازار مرغوب‌ترین مواد غذایی با قیمت مناسب عرضه می‌شد. با اثرپذیری از فرهنگ روزه‌داری، زنان در این ماه از لباس‌های بلند و چادرهای عبایی استفاده می‌کردند که تا روی پای‌شان را می‌پوشاند و روبنده‌های بلند می‌زدند که تا نزدیک زانو می‌رسید. مردان در این ماه متین، آرام و سر به‌زیر می‌شدند. مردم مساجد و فرش‌های آن را نظافت می‌کردند. آب کهنۀ خزینۀ حمام‌ها عوض می‌شد. در شب اول که به آن شب نیت می‌گفتند، غسل نیت روزه می‌کردند. قبل از نیت روزه اگر با کسی قهر بودند آشتی می‌کردند. شب آخر ماه شعبان، مردم به مناطق مرتفع می‌رفتند تا هلال رمضان را ببینند. مساجد اگر پیش‌نماز و مبلغ دینی نداشتند، پیشاپیش از یک یا چند آخوند دعوت می‌کردند تا در طول ماه رمضان با سخنان خود و تبیین آموزه‌های اخلاقی و دینی، زمینۀ تزکیه و تطهیر مردم را در این ایام فراهم کنند. در بیش‌تر نقاط ایران روز آخر ماه شعبان را «کلوخ‌اندازان» می‌گفتند. در این روز مردم دور هم جمع شده و به شادی و شادمانی می‌پرداختند. بسیاری از مردم نیز به‌خصوص در بهار و تابستان به باغ‌ها و گردش‌گاه‌های اطراف شهرها و روستاها می‌رفتند. در روز کلوخ‌اندازان غذاهایی مانند «شولی»، [[آش رشته]] یا آش خمیر، پخته و مصرف می‌شد.<ref>وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، 1370ش؛ ص15.  </ref>
 ==رؤیت ماه رمضان==
@@ خط ۳۰: / خط ۳۰: @@
 ==مبطلات==
 بر اساس دیدگاه فقهای شیعه، مبطلات روزه نه چیز است: خوردن و آشامیدن، آمیزش جنسی، دروغ بستن به خدا و رسول خدا و امامان، رساندن غبار غلیظ به حلق، باقی‌ماندن بر جنابت، حیض و نفاس تا اذان صبح، استمناء، اماله با مایعات، استفراغ  از روی عمد و فرو‌ بردن سر در آب.<ref>بنی‌هاشمی، توضیح‌المسائل مراجع، ۱۳۸۱ش، ص151.</ref>
+=== اقسام مبطلات ===
+مبطلاتی که دوری از آن‌ها لازم است؛ از مجموع دیدگاه‌های فقیهان [[شیعه]]، 9 مورد برای این قسم به‌دست می‌آید؛
+# خوردن و آشامیدن چیزهای معمول مثل [[نان]] و آب و حتی نامعمول‏‎ مانند خاک و شیرۀ درخت سبب بطلان روزه می‌شود؛ زیادی یا کمی هم، تأثیری در بطلان ندارد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10027/3/541 طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، 1419ق، ج3، ص541.]</ref> برخی فقیهان [[شیعه]] درباره تزریق آمپول یا سرم تقویتی که به‌جای غذا به کار می‌رود نیز جانب احتیاط را در پیش گرفته‌اند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/1/89293 بنی‌هاشمی ‌خمینی، توضیح ‌المسائل سیزده‌ مرجع، 1424ق، ج1، ص892-893.]</ref>
+# آمیزش جنسی هرچند به انزال منجر نشود، سبب بطلان روزه است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10027/3/543 طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، 1419ق، ج3، ص543.]</ref>
+# استمناء؛
+# دروغ بستن به خدا، [[پیامبر خدا]] و امامان نیز سبب بطلان روزه است. برخی فقیهان، دروغ بستن به سایر پیامبران و [[حضرت فاطمه]] را نیز موجب بطلان روزه دانسته‌اند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10027/3/550 طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، 1419ق، ج3، ص550.]</ref>
+# رساندن دود و غبار غلیظ به حلق نیز موجب بطلان روزه دانسته شده است.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/c78_131398/ موسوی‌ خمینی، توضیح‌ المسائل، 1392ش، مسئله 1603.]</ref>
+# فروبردن تمام سر در آب، از سوی فقیهان [[شیعه]] با احتیاط روبرو شده و این عمل را مُبطل روزه دانسته‌اند.
+# باقی ماندن بر [[جنابت]] و [[حیض]] و نفاس تا اذان صبح.
+# وارد کردن مایعات به بدن از راه مخرج، حتی اگر از روی ناچاری و برای معالجه هم باشد، روزه را باطل می‌کند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=26781 احکام روزه، وبگاه دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ، تاریخ درج مطلب: 4 تیر 1393ش.]</ref>
+# هرگاه روزه‌دار عمداً قی (استفراغ) کند، حتی اگر به‌دلیل بیماری‏‎ ‎‏ناچار باشد، روزه‌اش باطل می‌شود؛ اما استفراغ سهوی یا بی‌اختیار، روزه را باطل نمی‌کند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/1/921/ بنی‌هاشمی‌خمینی، توضیح ‌المسائل سیزده ‌مرجع،۱۴۲۴ق، ج1، ص921.]</ref>
+مبطلاتی که روزه را باطل می‌کنند اما ترک آن لازم نیست؛ مثلا سفر کردن اگرچه از مبطلات روزه است ولی اجتناب از آن واجب نیست. روزه‌دار می‌تواند سفر کند و بعدا قضای روزه‌اش را به‌جا آورد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10027/3/624 طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، 1419ق، ج3، ص624.]</ref>
 ==زکات روزه==
@@ خط ۴۴: / خط ۵۹: @@
 ===سحری===
-سحری در گذشته برای ایام سرما شامل غذاهای پرگوشت و پرچرب و در فصل گرما شامل غذاهای کم‌چرب و کم‌گوشت بود. این غذاها تنوع بسیار داشت مانند آبگوشت به و سرکه، آبگوشت کلم‌قمری، طاس‌کباب، کوفته‌شامی، کوفته دست‌به‌گردن، کباب‌دیگی، چلوخورش فسنجان، آلو اسفناج، پلو ته‌چین با گوشت یا مرغ، کباب‌چنجه، کباب‌تنوری، خاگینه، نیمرو، کوکوسبزی، کوکو سیب‌زمینی، شیرین‌پلو و هفت‌رنگ پلو. غذای افراد بی‌بضاعت شامل کله‌جوش، اشکنه، دمپختک، انواع کته و سیب‌زمینی پخته، نان و انجیر، نان و خرما، نان و پنیر و هندوانه، نان و چای شیرین و نان و مربا بود.<ref>شهری، طهران قدیم، 1399ش، ج3، ص353؛ وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، 1370ش؛ ص59</ref>
+سحری در گذشته برای ایام سرما شامل غذاهای پرگوشت و پرچرب و در فصل گرما شامل غذاهای کم‌چرب و کم‌گوشت بود. این غذاها تنوع بسیار داشت مانند [[آبگوشت]] به و سرکه، آبگوشت کلم‌قمری، طاس‌کباب، کوفته‌شامی، کوفته دست‌به‌گردن، کباب‌دیگی، چلوخورش فسنجان، آلو اسفناج، پلو ته‌چین با گوشت یا مرغ، کباب‌چنجه، کباب‌تنوری، خاگینه، نیمرو، کوکوسبزی، کوکو سیب‌زمینی، شیرین‌پلو و هفت‌رنگ پلو. غذای افراد بی‌بضاعت شامل کله‌جوش، اشکنه، دمپختک، انواع کته و سیب‌زمینی پخته، نان و انجیر، نان و خرما، نان و پنیر و هندوانه، نان و چای شیرین و نان و مربا بود.<ref>شهری، طهران قدیم، 1399ش، ج3، ص353؛ وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، 1370ش؛ ص59</ref>
 ==روزه در ادبیات==
@@ خط ۸۲: / خط ۹۷: @@
 چه مزه دهد قرمۀ بی‌پیاز.
-*
 برخی دیگر از ضرب‌المثل‌های مرتبط با روزه عبارت است از:
@@ خط ۱۵۱: / خط ۱۶۶: @@
 *نیشابوری، مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی، 1420ق.
 *وکیلیان، احمد، رمضان در فرهنگ مردم، تهران، سروش، ۱۳۷۶ش.
+*احکام روزه، وبگاه دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: 4 تیر 1393ش.
+*بنی‌هاشمی ‌خمینی، محمدحسن، توضیح ‌المسائل سیزده ‌مرجع، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۲۴ق.
+* حلی، یحیی بن سعید، الجامع للشرائع، تصحیح جمعی از محققین تحت اشراف شیخ جعفر سبحانی، قم، مؤسسة سید الشهداء العلمیه، ۱۴۰۵ق.
+* طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم، العروة الوثقی، به‌تحقیق مؤسسۀ النشر الإسلامي، قم، موسسۀ نشر اسلامی، 1419ق.
+* موسوی ‌خمینی، روح‌الله، توضیح‌ المسائل، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1392ش.