|
|
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۴: |
خط ۴: |
| |image_alt= | | |image_alt= |
| | فایل پادکست =حریم خصوصی.ogg | | | فایل پادکست =حریم خصوصی.ogg |
| | حجم فایلپادکست =3/27 | | | حجم فایلپادکست =۳/۲۷ |
| | تاریخ پادکست =13-1-1405 | | | تاریخ پادکست =۱۳-۱-۱۴۰۵ |
| | زیرنویس عنوان = | | | زیرنویس عنوان = |
| | عنوان اصلی = | | | عنوان اصلی = |
| خط ۱۱: |
خط ۱۱: |
| | عنوان عربی = | | | عنوان عربی = |
| | عنوان علمی = | | | عنوان علمی = |
| | شاخه علمی = | | | شاخه علمی = |
| | نوع مفهوم = | | | نوع مفهوم = |
| | معنای اصطلاحی = | | | معنای اصطلاحی = |
| | حوزه کاربرد = | | | حوزه کاربرد = |
| خط ۲۷: |
خط ۲۷: |
| | آثار مرتبط = | | | آثار مرتبط = |
| }} | | }} |
| <big>'''حریم خصوصی؛'''</big> محدودۀ شخصی زندگی هر فرد در ارتباط با دیگران.
| | {{درشت|'''حریم خصوصی؛'''}} محدودهٔ شخصی زندگی هر فرد در ارتباط با دیگران. |
|
| |
|
| حریم خصوصی بهعنوان مرزهای فیزیکی، احساسی و روانی هر فرد برای خود، محدودهای است که از نظارت، نگاه و کسب اطلاع دیگران بدون اجازه و رضایت فرد مصون است. حفظ حریم خصوصی باعث حفظ حقوق، سلامت روان، شکوفایی استعدادها، تکریم شخصیت، بهبود روابط و احساس امنیت و آرامش در جامعه میشود. | | حریم خصوصی بهعنوان مرزهای فیزیکی، احساسی و روانی هر فرد برای خود، محدودهای است که از نظارت، نگاه و کسب اطلاع دیگران بدون اجازه و رضایت فرد مصون است. حفظ حریم خصوصی باعث حفظ حقوق، سلامت روان، شکوفایی استعدادها، تکریم شخصیت، بهبود روابط و احساس امنیت و آرامش در جامعه میشود. حریم خصوصی، از جمله حقوق بنیادین انسان است که با حفظ کرامت و شخصیت او رابطهای تنگاتنگ دارد و در صورت عدم حفظ آن، انسان در حد ابزار تنزل پیدا میکند. امروزه نفوذ و توسعهٔ فرهنگ غرب در جوامع اسلامی و تأثیر آن بر نوع پوشش و مکان زندگی از یک طرف و توسعهٔ تکنولوژی و گسترش وسایل ارتباط جمعی از طرف دیگر، از جمله عناصر مهم نقض این حریم بهشمار میروند. |
| ==مفهومشناسی==
| |
| حریم خصوصی بخشی از [[زندگی]] است که کسب اطلاع، تصمیمگیری، ورود و نظارت بر آن فقط در اختیار فرد و با اجازۀ او است و از آزادی در برابر بازخواست و کیفر حقوقی برخوردار <ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20120419191310-8036-47.pdf اسکندری، «ماهیت و اهمیت حریم خصوصی»، 1389ش، ص147-149.]</ref> است و همچنین نوع ارتباط سایرین را تعیین میکند.<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/zendegi-behtar/privacy8-privacy-practices.html «حریم شخصی چیست و روشهای حفظ حریم شخصی کدامند؟»، وبسایت بیتوته.]</ref> | |
| ==تاریخچه==
| |
| حریم خصوصی قبل از طرح در غرب و اسناد و قراردادهای بینالمللی، مورد تأکید آموزههای دینی بوده است. در دین اسلام نیز احترام به حریم خصوصی دیگران از توصیههای مهم است. اولین جرقههای حمایت از حریم خصوصی در غرب به قرن 17 و 18م برمیگردد. با زایش اندیشههای سیاسی نو و ظهور جریانهای فردگرا و آزادیگرا و مطرحشدن آزادیهای فردی بهعنوان بخشی از مطالبات شهروندی، عدم دخالت در زندگی خصوصی مهمترین مشخصۀ دولت آزادیگرا مطرح شد. در 1980م حریم خصوصی بهعنوان مفهومی حقوقی در مجلۀ هاروارد بیان شد. اعلامیۀ جهانی حقوق بشر منتشرشده در سال 1948م، شاخص مدرن حریم خصوصی در سطح بینالمللی است که از حریم ارتباطی و مکانی حمایت میکند. بنابر مادۀ 12 این قانون، حریم خصوصی، [[خانه]]، [[خانواده]] و آبروی افراد نباید مورد تعرض دیگران قرار بگیرد و افراد در برابر این مزاحمتها مورد حمایت هستند.<ref>[http://www.aeclrjournal.ir/article_140581_c79984c6c5306763375d55248db1181f.pdf مجاهد، «رویکرد تطبیقی بر حریم خصوصی»، 1400ش، ص10.]</ref>
| |
| ==اهمیت حریم خصوصی==
| |
| افراد برای برخورداری از وجهۀ اجتماعی مورد احترام و تصویر مناسب از شخصیت خود تمایل به ایجاد حدّومرز در تعامل با افراد دارند. با وجود حریم شخصی است که [[روابط خانوادگی]]، دوستی و کاری معنا و مفهوم صحیح پیدا میکنند. برقراری ارتباط سالم و به دور از تنش، بهرسمیتشناختن خطوط قرمز، دسترسی به اهداف، علایق و احساسات، با حفظ حریم خصوصی محقق میشود.<ref>[https://psychometrist.ir/Article/detail/lzom-o-ahmit-hfth-hrim-khsosi-afrad «لزوم و اهمیت حفظ حریم خصوصی افراد»، وبسایت سایکومتریست.]</ref>
| |
| ==گسترۀ حریم خصوصی==
| |
| حریم خصوصی مفهومی سیّال و شامل مواردی، مانند آزادی فکر و آزادی از نظارت دیگران، نظارت بر جسم و اطلاعات خود، تنهایی در منزل، حمایت از حیثیت و اعتبار و حمایت در مقابل تفتیشها،<ref> ا[https://jflps.ut.ac.ir/article_11226_d9aaf6d64dd827bb914ebf5de343fa26.pdf نصاری، «حریم خصوصی و حمایت از آن در حقوق اسلام، تطبیقی و ایران»، 1383ش، ص5.]</ref> جسم، لباس، وسایل همراه فرد، اطلاعات شخصی و خصوصی فرد، محل کار، اماکن خصوصی و منزل میشود.<ref>[http://www.aeclrjournal.ir/article_140581_c79984c6c5306763375d55248db1181f.pdf مجاهد، «رویکرد تطبیقی بر حریم خصوصی»، 1400ش، ص9.]</ref> همچنین زندگی خصوصی، خانواده و مسکن، تمامیت جسمی و ذهنی، آبرو و اعتبار، قرارگرفتن در معرض تهمت، اموری که شخص مایل به افشای آنها نیست، نام، هویّت و تشابه به فرد، مکاتبات و اطلاعاتی که فرد در نتیجۀ اعتماد شغلی بهدست آورده یا به کسی داده است<ref>[https://jfil.srbiau.ac.ir/article_16350_caaff403fbe4381189dcba5758a56e5f.pdf رئوفی و دیگران، «اصول حاکم بر لایحۀ حریم خصوصی»، 1399ش، ص143.]</ref> در زمرۀ حریم خصوصی قرار دارد.
| |
| ==حریم خصوصی در قرآن کریم==
| |
| در قرآن کریم مفاهیمی مانند سوءظنّ، ممنوعیت تجسّس، منع غیبت،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_12_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%AA سورۀ حجرات، آیۀ 12.]</ref> اجازهگرفتن قبل از ورود به منازل دیگران<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1/%D9%85%D8%AA%D9%86_%D9%88_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87#14 سورۀ نور، آیۀ 27 و 28.]</ref> و ستّار بودن خداوند<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_3_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%BA%D8%A7%D9%81%D8%B1 سورۀ غافر، آیۀ 3.]</ref> اشاره به حریم خصوصی و اهمیت آن دارد.
| |
| ==اعتبار شرعی حریم خصوصی==
| |
| کمک به رشد و کمال شخصیتی فرد، جلوگیری از ظلم و حفظ آبروی افراد مبانی دینی حریم خصوصی به شمار میروند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85_%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C «حریم خصوصی»، دانشنامه ویکیشیعه.]</ref>
| |
| ==انواع حریم خصوصی==
| |
| * حریم شخصی دارای انواع گوناگونی است:
| |
| * حریم خصوصی در منازل و اماکن؛
| |
| * حریم خصوصی جسمانی؛
| |
| * حریم خصوصی اطلاعاتی؛
| |
| * حریم خصوصی ارتباطی.<ref>[https://www.bonyadvokala.com/blog/what-is-privacy/ «حریم خصوصی چیست؟»، وبسایت بنیاد وکلا.]</ref>
| |
| ==لایههای حریم خصوصی==
| |
| حریم خصوصی لایههای مختلفی دارد:
| |
| * لایۀ اول؛ امور نفسانی، جسمانی و خاطرات فرد.
| |
| * لایۀ دوم؛ روابط خانوادگی بهعنوان بخشی از روابط اجتماعی فرد.
| |
| * لایۀ سوم؛ تمام روابط اجتماعی، شامل روابط سکونتی، اقتصادی، دوستی، تفریحی و شغلی.<ref>[https://pfk.qom.ac.ir/article_287_daa58fabe1a1e7f17c3cf4f98330317a.pdf شهریاری، «حریم خصوصی و جامعۀ اطلاعاتی»، 1386ش، ص111.]</ref>
| |
| ==شیوههای حفظ حریم شخصی==
| |
| * تقویت مهارت نهگفتن با افزایش اعتمادبهنفس، عزتنفس و رشد فردی؛
| |
| * تحمل نهشنیدن برای احترام به حریم شخصی سایرین؛<ref>[https://bahareman.com/%DA%86%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF%D8%9F/ «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال 2023»، وبسایت بهارمن.]</ref>
| |
| * پذیرش مسئولیت (برعهدهگرفتن تصمیمات زندگی بر دوش خود و داشتن شجاعت اشتباهکردن)؛
| |
| * تصمیمگیری برای حدومرز صحبت با افراد مختلف طبق فرهنگهای مختلف؛
| |
| * وارد نکردن زندگی شخصی در محیط کار؛<ref>[https://dr-sanaie.com/privacy-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C/. سنایی، «حریم شخصی»، وبسایت تخصصی روانشناسی کامیار سنایی.]</ref>
| |
| * عدم پذیرش بیچونوچرای تمام خواستههای دیگران؛
| |
| * مشخصکردن رفتارهای قابل قبول در ارتباط با افراد؛
| |
| * یادآوری رفتارهای نامناسب در ارتباط با افراد؛
| |
| * داشتن آزادی شخصی؛
| |
| * عدم وابستگی به سایرین؛
| |
| * کمکنخواستن زیاد از بقیه؛<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/zendegi-behtar/privacy8-privacy-practices.html «حریم شخصی چیست و روشهای حفظ حریم شخصی کدامند؟»، وبسایت بیتوته.]</ref>
| |
| * اشتراک گذاشتن اطلاعات کمتر در نمایۀ شبکههای اجتماعی؛
| |
| * قاطعیت در رفتار (اجازهندادن به بقیه درمورد سؤالپیچ کردن درمورد مسائل شخصی)؛
| |
| * بهروزکردن نرمافزارها و دستگاههای ارتباطی و اطلاعاتی برای دریافت ویژگیهای جدید، ارتقای امنیتی و جلوگیری از نفوذ هکرها؛
| |
| * نصب برنامههای جدید از وبسایتهای معتبر و تخصصی.<ref>[https://bahareman.com/%DA%86%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF%D8%9F/ «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال 2023»، وبسایت بهارمن.]</ref>
| |
| ==حریم خصوصی در قوانین ایران==
| |
| طبق اصل 22 قانون اساسی، جان، مال، مسکن، آبرو و شغل افراد متعلق به خودشان است و کسی حق ورود به آن را ندارد مگر مواردی که قانون اجازه آن را داده باشد.<ref>[http://www.dadfarandadandish.com/articles/178988/%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF%D8%9F/ «حریم خصوصی در ایران چگونه تعریف میشود؟»، وبسایت وکلای داداندیش.]</ref> مطابق اصل 23 قانون اساسی نیز تفتیش عقاید افراد ممنوع است. همچنین بر اساس اصل 25 قانون اساسی، نامهها و مکالمات تلفنی و الکترونیکی شامل حریم خصوصی میشود.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85_%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C «حریم خصوصی از منظر حقوقی»، دانشنامه ویکیفقه.]</ref>
| |
| ==مجازات تجاوز به حریم خصوصی==
| |
| طبق مادۀ 648 بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی، مجازات افشای غیرقانونی اسرار توسط کسانی که به مناسبت شغل خود محرم اسرار افراد میشوند، شامل حبس از سه ماه و یک روز تا یک سال و یا جزای نقدی یک میلیون و پانصد هزار تا شش میلیون ریال است.<ref>[https://www.bonyadvokala.com/blog/what-is-privacy/ «حریم خصوصی چیست؟»، وبسایت بنیاد وکلا.]</ref>
| |
| ==پیامد حفظ حریم شخصی==
| |
| * کسب هویت، نگرش، عقیده و احساس شخصی؛<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/zendegi-behtar/privacy8-privacy-practices.html «حریم شخصی چیست و روشهای حفظ حریم شخصی کدامند؟»، وبسایت بیتوته.]</ref>
| |
| * احساس امنیت و آرامش در جامعه؛<ref>[https://www.hamyarit.com/blog/privacy/ طهماسبیوفا، «حریم خصوصی چیست و حفظ آن چه اهمیتی دارد؟»، وبسایت همیار آی تی.]</ref>
| |
| * آزادی و استقلال و تکریم شخصیت انسان؛
| |
| * تعیین سرنوشت برای خود؛
| |
| * همزیستی مسالمتآمیز در جامعه؛<ref>[https://jflps.ut.ac.ir/article_11226_d9aaf6d64dd827bb914ebf5de343fa26.pdf انصاری، «حریم خصوصی و حمایت از آن در حقوق اسلام، تطبیقی و ایران»، 1383ش، ص2.]</ref>
| |
| * سلامت روان؛
| |
| * رشد و شکوفایی استعداد انسان؛<ref>[http://www.aeclrjournal.ir/article_140581_c79984c6c5306763375d55248db1181f.pdf مجاهد، «رویکرد تطبیقی بر حریم خصوصی»، 1400ش، ص7.]</ref>
| |
| * تقویت و تحکیم رابطه.<ref>[https://bahareman.com/%DA%86%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF%D8%9F/ «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال 2023»، وبسایت بهارمن.]</ref>
| |
| ==راهکار مقابله با دخالت افراد در حریم خصوصی==
| |
| * عدم شرکت در گفتوگوهای بیثمر؛
| |
| * ردکردن دعوت افراد مداخلهگر؛
| |
| * عکسالعمل نشانندادن به بیاحترامی افراد مداخلهگر؛
| |
| * تغییر درجۀ بلندی و کوتاهی صدا و توقف طولانی در گفتوگوی تلفنی برای نشاندادن عدم تمایل به ادامۀ گفتوگو؛
| |
| * قطع رابطه.<ref> [https://academicnlp.com/interference-their-privacy/ عربزاده، مهدی، «3 روش مقابله با دخالت دیگران در حریم خصوصی خود»، وبسایت آکادمیک NLP.]</ref>
| |
|
| |
|
| ==دلایل عدم حفظ حریم خصوصی توسط افراد== | | == مفهومشناسی == |
| ارضاکننده بودن کنجکاوی دیگران درمورد فرد، حسّ مهمبودن، اشتیاق دیگران به دانستن اطلاعات از زندگی فرد، شغل، محلّ زندگی، کارهای روزمره، اشخاص در ارتباط، کیفیت روابط، برنامۀ فرد برای تحقق جذابیت و دوست داشتنیبودن از عوامل سوقدهندۀ فرد به ارائۀ اطلاعات شخصی به دیگران هستند.<ref>[https://dr-sanaie.com/privacy-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C/ سنایی، «حریم شخصی»، وبسایت تخصصی روانشناسی کامیار سنایی.]</ref>
| | حریم بهمعنای پیرامون و گرداگرد است<ref>[https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/251532/حریم دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ حریم.]</ref> و حریم خصوصی در اصطلاح به قلمروی گفته میشود که فرد انتظار دارد دیگران چه از جهت عرف و چه با اطلاع قبلی، بدون رضایت او در آن تجسس نکرده و به آن تعرض نکنند. گوشی، لباس، اماکن خصوصی و منازل، محل کار، اطلاعات شخصی، ارتباطهای خصوصی شخص با دیگران در این قلمرو جای میگیرند.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87---%D8%A8%D8%A فکری، «حریم خصوصی شهروندان در اندیشه امام خمینی - بخش نخست»، وبسایت پژوهه.]</ref> حریم خصوصی بخشی از [[زندگی]] است که کسب اطلاع، تصمیمگیری، ورود و نظارت بر آن فقط در اختیار فرد و با اجازهٔ او است و از آزادی در برابر بازخواست و کیفر حقوقی برخوردار است و همچنین نوع ارتباط سایرین را تعیین میکند. |
| ==پیامد عدم حفظ حریم شخصی==
| |
| در معرض دید دیگران قرارگرفتن ناکامیها، سبب آسیبپذیری،<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/zendegi-behtar/privacy8-privacy-practices.html «حریم شخصی چیست و روشهای حفظ حریم شخصی کدامند؟»، وبسایت بیتوته.]</ref> ناامیدی و آشفتگی میشود. همچنین این امر گاهی موجب میشود تا افراد بهصورت دائمی به پیشنهادات غیرکارآمد دیگران گوش فرا دهند و حتی مجبور باشند دلایل عدم موفقیت خود را برای آنها توضیح دهند.<ref>[https://dr-sanaie.com/privacy-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C/ سنایی، «حریم شخصی»، وبسایت تخصصی روانشناسی کامیار سنایی.]</ref> | |
| ==حریم خصوصی در زندگی مشترک==
| |
| به اعتقاد روانشناسان در زندگی مشترک لازم نیست فرد همۀ اطلاعات را با شریک خود به اشتراک بگذارد.<ref>[https://bahareman.com/%DA%86%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF%D8%9F/ «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال 2023»، وبسایت بهارمن.]</ref> موارد زیر بهعنوان شروط اساسی حریم خصوصی در زندگی مشترک بیان شده است:
| |
| ===تعهد===
| |
| حریم خصوصی در زندگی مشترک باید در راستای حفظ تعهدات باشد؛ برای مثال درخواست تنهاماندن برای طولانیمدت، داشتن چندین حساب کاربری مخفیانه بدون حقّ کنجکاوی طرف مقابل و توقع خبرنگرفتن همسر از محتوای صحبت با جنس مخالف از عوامل نقض تعهد در زندگی مشترک است.
| |
| ===اعتماد===
| |
| ثمرۀ حفظ حریم شخصی در رابطۀ مشترک باید موجب اعتماد و امنیت در فرد دیگر شود.
| |
| ===توافق===
| |
| مشخصکردن حریم شخصی در زندگی بدون درنظرگرفتن نظر و عقیدۀ همسر، امکانپذیر نیست. صحبت و توافق دوجانبه درمورد حدّومرز آزادی و لازم است.<ref>[https://lovesradio.com/should-we-have-privacy-in-relationship/ «آیا در رابطۀ عاطفی، حریم خصوصی داریم؟ (سه شرط اصلی در حفظ حریم شخصی)»، وبسایت همیار عشق.]</ref>
| |
| ==حریم خصوصی در نوجوانان==
| |
| با توجه به بروز تغییرات فیزیکی و روحی در سنّ بلوغ، رشد مغزی سریع نوجوانان، تفکر درمورد قدرت، بروز تغییرات جنسی در آنها و کنار آمدن با شرایط جدید، نوجوانان احتیاج به حفظ حریم خصوصی پیدا میکنند. افراد در مرحلۀ نوجوانی با فاصلهگرفتن از خانواده و ایجاد نوعی حریم برای خود، بهدنبال استقلال بیشتر و نشاندادن توانایی بیشتر نسبت به گذشته هستند.<ref>[https://www.heyvagroup.com/mag/parenting/youth/118/%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AD%D9%81%D8%B8-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85.html «حریم خصوصی نوجوانان را حفظ کنیم»، وبسایت هیوا.]</ref>
| |
| ==راههای حفظ حریم شخصی در نوجوانان==
| |
| ===وضع چهارچوب و قوانین جدید===
| |
| تعریف محدودۀ حریم شخصی نوجوان و چهارچوبها در حفظ رابطۀ خانوادگی، مثل تعداد ساعات بیرون ماندن از خانه یا کسب اطلاع دوستان صمیمی او.
| |
| ===عمل متناسب با رشد نوجوان===
| |
| عمل هماهنگ با سرعت رشد روانی فرزند و یادآورشدن اینکه برای اِعمال آزادی عمل در زندگی باید مسئولیت کارهای خود را بر عهده بگیرد.
| |
| ===پذیرفتن رشد فرزند و داشتن آمادگی روحی===
| |
| آمادگی والدین برای مواجه با بزرگشدن کودک و رفتار متناسب با سنّ کودک برای افزایش اعتمادبهنفس و جلوگیری از اختلالات اضطرابی.
| |
| ===اِعمال نظارت غیرمستقیم===
| |
| انجامدادن رفتارهای هوشمندانه برای نظارت بر نوجوان مانند آشناشدن با خانوادۀ دوستان فرزند و دعوتکردن دوستان فرزند به منزل برای بالابردن شناخت خود از آنها.
| |
| ===تمرین سبکهای رفتاری جدید===
| |
| انجامدادن رفتارهایی بهظاهر کوچک برای انتقال احساس مهمبودن هویت مستقل فرزند، مانند عدم تجسّس در گفتوگوهای فرزند و دوستان، اجازهگرفتن قبل وارسی وسایل، اجازهدادن برای گاه تنهاماندن نوجوان و در زدن قبل از ورود به اتاق.<ref>[https://newmiind.com/6896/teen-privacy/ «حریم خصوصی نوجوان را چطور تعیین کنیم؟«، وبسایت ذهن نو.]</ref>
| |
| ==پیامد حفظ حریم شخصی در نوجوانان==
| |
| * تقویت ارتباط با خانواده؛
| |
| * افزایش اعتمادبهنفس؛
| |
| * بهبود عملکرد نوجوان؛
| |
| * صمیمیت بیشتر و میل به سرپیچی کمتر از فرامین والدین.<ref>[https://www.heyvagroup.com/mag/parenting/youth/118/%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AD%D9%81%D8%B8-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85.html «حریم خصوصی نوجوانان را حفظ کنیم»، وبسایت هیوا.]</ref>
| |
| ==پانویس==
| |
| {{پانویس}}
| |
|
| |
|
| ==منابع==
| | حریم خصوصی لایههای مختلفی دارد: لایهٔ اول؛ امور نفسانی، جسمانی و خاطرات فرد. لایهٔ دوم؛ روابط خانوادگی بهعنوان بخشی از روابط اجتماعی فرد. لایهٔ سوم؛ تمام روابط اجتماعی، شامل روابط سکونتی، اقتصادی، دوستی، تفریحی و شغلی.<ref>[https://pfk.qom.ac.ir/article_287_daa58fabe1a1e7f17c3cf4f98330317a.pdf شهریاری، «حریم خصوصی و جامعۀ اطلاعاتی»، 1386ش، ص111.]</ref> حریم خصوصی را بر اساس انواع آن به دستههای زیر تقسیم کردهاند:<ref>[https://www.bonyadvokala.com/blog/what-is-privacy/ «حریم خصوصی چیست؟»، وبسایت بنیاد وکلا.]</ref> |
| {{آغاز منابع}}
| | * حریم شخصی دارای انواع گوناگونی است: |
| * انصاری، باقر، «حریم خصوصی و حمایت از آن در حقوق اسلام، تطبیقی و ایران»، مجلۀ دانشکدۀ و علوم اسلامی، شمارۀ 66، 1383ش.
| | * حریم خصوصی در منازل و اماکن؛ |
| * اسکندری، مصطفی، «ماهیت و اهمیت حریم خصوصی»، حکومت اسلامی، سال پانزدهم، شمارۀ 4، زمستان 1389ش.
| | * حریم خصوصی جسمانی؛ |
| * «آیا در رابطۀ عاطفی، حریم خصوصی داریم؟ (سه شرط اصلی در حفظ حریم شخصی)»، وبسایت همیار عشق، تاریخ بازدید: 12 اردیبهشت 1402ش.
| | * حریم خصوصی اطلاعاتی؛ |
| * «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال 2023»، وبسایت بهار من، تاریخ بازدید: 12 اردیبهشت 1402ش.
| | * حریم خصوصی ارتباطی. |
| * «حریم خصوصی از منظر حقوقی»، دانشنامه ویکیفقه، تاریخ بازدید: 28 اردیبهشت 1402ش.
| |
| * «حریم خصوصی چیست؟»، وبسایت بنیاد وکلا، تاریخ درج مطلب: 8 تیر 1401ش.
| |
| * «حریم خصوصی در ایران چگونه تعریف میشود؟»، وبسایت وکلای داداندیش، تاریخ بازدید: 11 اردیبهشت 1402ش.
| |
| * «حریم خصوصی نوجوان را چطور تعیین کنیم؟»، وبسایت ذهن نو، تاریخ بازدید: 12 اردیبهشت 1402ش.
| |
| * «حریم خصوصی نوجوانان را حفظ کنیم»، وبسایت هیوا، تاریخ بازدید: 12 اردیبهشت 1402ش.
| |
| * «حریم خصوصی»، دانشنامه ویکیشیعه، تاریخ بازدید: 12 اردببهشت 1402ش.
| |
| * «حریم شخصی چیست و روشهای حفظ حریم شخصی کدامند؟»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: 11 اردیبهشت 1402ش. | |
| * رئوفی، علی اصغر و دیگران، «اصول حاکم بر لایحۀ حریم خصوصی»، مبانی فقهی علوم اسلامی، سال 13، شمارۀ 25، بهار و تابستان 1399ش. | |
| * سنایی، کامیار، «حریم شخصی»، وبسایت تخصصی روانشناسی کامیار سنایی، تاریخ درج مطلب: 23 فوریۀ 2022م.
| |
| * شهریاری، حمید، «حریم خصوصی و جامعۀ اطلاعاتی»، فصلنامۀ علمی پژوهشی دانشگاه قم، سال هشتم، شمارۀ 3 و 4، خرداد 1386ش.
| |
| * عربزاده، مهدی، «3 روش مقابله با دخالت دیگران در حریم خصوصی خود»، وبسایت آکادمیک NLP، تاریخ بازدید: 12 اردیبهشت 1402ش. | |
| * فتحی، یونس و شاهمرادی، خیراله، «گستره و قلمرو حریم خصوصی در فضای مجازی»، مجلۀ حقوقی دادگستری، سال هشتادویکم، شمارۀ 99، پاییز 1396ش. | |
| * «لزوم و اهمیت حفظ حریم خصوصی افراد»، وبسایت سایکومتریست، تاریخ بازدید: 12 اردیبهشت 1402ش. | |
| * طهماسبیوفا، سیما، «حریم خصوصی چیست و حفظ آن چه اهمیتی دارد؟»، وبسایت همیار آیتی، تاریخ بازدید: 7 اردیبهشت 1402ش.
| |
| * مجاهد، افشین، «رویکرد تطبیقی بر حریم خصوصی»، فصلنامۀ پژوهشهای حقوق تطبیقی، سال چهارم، شمارۀ 13، تابستان 1400ش.
| |
| {{پایان منابع}}
| |
| ویکی ر
| |
|
| |
|
| <big>'''حریم خصوصی؛'''</big> قلمرو خصوصی هر فرد در زندگی.
| | == در فرهنگ و ملل == |
| | حریم خصوصی قبل از طرح در غرب و اسناد و قراردادهای بینالمللی، مورد تأکید آموزههای دینی بوده است. در دین اسلام نیز احترام به حریم خصوصی دیگران از توصیههای مهم است. اولین جرقههای حمایت از حریم خصوصی در غرب به قرن ۱۷ و ۱۸م برمیگردد. با زایش اندیشههای سیاسی نو و ظهور جریانهای فردگرا و آزادیگرا و مطرحشدن آزادیهای فردی بهعنوان بخشی از مطالبات شهروندی، عدم دخالت در زندگی خصوصی مهمترین مشخصهٔ دولت آزادیگرا مطرح شد. در ۱۹۸۰م حریم خصوصی بهعنوان مفهومی حقوقی در مجلهٔ هاروارد بیان شد. اعلامیهٔ جهانی حقوق بشر منتشرشده در سال ۱۹۴۸م، شاخص مدرن حریم خصوصی در سطح بینالمللی است که از حریم ارتباطی و مکانی حمایت میکند. بنابر مادهٔ ۱۲ این قانون، حریم خصوصی، [[خانه]]، [[خانواده]] و آبروی افراد نباید مورد تعرض دیگران قرار بگیرد و افراد در برابر این مزاحمتها مورد حمایت هستند. |
|
| |
|
| حریم خصوصی، از جمله حقوق بنیادین انسان است که با حفظ کرامت و شخصیت او رابطهای تنگاتنگ دارد و در صورت عدم حفظ آن، انسان در حد ابزار تنزل پیدا میکند. بر اساس منابع دینی، تاریخی و حقوقی، برای این حق مسلم انسان، حد و مرزهایی وجود دارد تا بتواند در چارچوب این حد و مرزها به رشد شخصیتی و آرامش برسد. از اینرو نقض آن بهوسیلۀ دیگران جایز نیست. امروزه نفوذ و توسعۀ فرهنگ غرب در جوامع اسلامی و تأثیر آن بر نوع پوشش و مکان زندگی از یک طرف و توسعۀ تکنولوژی و گسترش وسایل ارتباط جمعی از طرف دیگر، از جمله عناصر مهم نقض این حریم بهشمار میروند.
| | === در فرهنگ غربی === |
|
| | فرهنگ غرب بر تقدم حقوق و آزادیهای فردی بنا شده و حریم خصوصی نیز با نگاهی مادیگرایانه پیوند خورده است؛<ref>[https://ensani.ir/fa/article/453056/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D حسینی اکبرنژاد و آیتاللهی، «بررسی تحلیلی - تطبیقی حریم خصوصی زنان در خانواده»، 1399ش، ص8.]</ref> از اینرو با آسیبهایی همچون بیتوجهی به حریم بین زنان و مردان، همراه است.<ref>«آسیبهای امروز غرب ناشی از رعایت نکردن حریم زنان و مردان است»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.]</ref> پیشرفت تکنولوژی و پیدایش اینترنت، با وجود خدمات بزرگ برای جامعهٔ انسانی، تهدید جدی برای حریم خصوصی افراد بهشمار میرود و فاششدن اسرار و اطلاعات افراد، به خطرافتادن [[آبرو]] و حیثیت آنها و کاهش امنیت روانی را در پی داشته است. همچنین وضع بعضی قوانین مانند نصب اسکنرهای نمایانکنندهٔ بدن در فرودگاهها، شنود مکالمات تلفنی و بررسی اطلاعات شخصی افراد، ناقض حریم خصوصی است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/947537/ماهیت-و-اهمیت-حریم-خصوصی اسکندری،«ماهیت و اهمیت حریم خصوصی»، 1389ش، ص167-169.]</ref> |
| ==مفهومشناسی==
| |
| حریم بهمعنای پیرامون و گرداگرد است<ref> [https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/251532/%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ حریم.]</ref> و حریم خصوصی در اصطلاح به قلمروی گفته میشود که فرد انتظار دارد دیگران چه از جهت عرف و چه با اطلاع قبلی، بدون رضایت او در آن تجسس نکرده و به آن تعرض نکنند. گوشی، لباس، اماکن خصوصی و منازل، محل کار، اطلاعات شخصی، ارتباطهای خصوصی شخص با دیگران در این قلمرو جای میگیرند.<ref> [http://pajoohe.ir/%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87---%D8%A8%D8%A فکری، «حریم خصوصی شهروندان در اندیشه امام خمینی - بخش نخست»، وبسایت پژوهه.]</ref>
| |
|
| |
|
| ==حریم خصوصی در فرهنگ غربی== | | === در ایران === |
| فرهنگ غرب بر تقدم حقوق و آزادیهای فردی بنا شده و حریم خصوصی نیز با نگاهی مادیگرایانه پیوند خورده است؛<ref>[https://ensani.ir/fa/article/453056/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D حسینی اکبرنژاد و آیتاللهی، «بررسی تحلیلی - تطبیقی حریم خصوصی زنان در خانواده»، 1399ش، ص8.]</ref> از اینرو با آسیبهایی همچون بیتوجهی به حریم بین زنان و مردان، همراه است.<ref>«آسيبهای امروز غرب ناشی از رعايت نكردن حريم زنان و مردان است»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.]</ref> پیشرفت تکنولوژی و پیدایش اینترنت، با وجود خدمات بزرگ برای جامعۀ انسانی، تهدید جدی برای حریم خصوصی افراد بهشمار میرود و فاششدن اسرار و اطلاعات افراد، به خطرافتادن [[آبرو]] و حیثیت آنها و کاهش امنیت روانی را در پی داشته است. همچنین وضع بعضی قوانین مانند نصب اسکنرهای نمایانکنندۀ بدن در فرودگاهها، شنود مکالمات تلفنی و بررسی اطلاعات شخصی افراد، ناقض حریم خصوصی است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/947537/%d9%85%d8%a7%d9%87%db%8c%d8%aa-%d9%88-%d8%a7%d9%87%d9%85%db%8c%d8%aa-%d8%ad%d8%b1%db%8c%d9%85-%d8%ae%d8%b5%d9%88%d8%b5%db%8c اسکندری،«ماهیت و اهمیت حریم خصوصی»، 1389ش، ص167-169.]</ref>
| | ==== فرهنگ ایرانی ==== |
| | حریم خصوصی در خانوادهٔ ایرانی، متناسب با اصول دیگری مانند اصل تحکیم خانواده، اصل مودت، اصل مصلحت، اصل تعلیم و تربیت، اصل مدیریت خانواده، اصل [[کرامت]]، اصل [[عفاف]]، اصل اطاعت از والدین و اصل احترام به والدین تعریف میشود. بهعنوان مثال قرآن کریم [[پدر]] را مسئول نجات خود، فرزندان و خانواده از آتش جهنم معرفی میکند؛ لذا نمیتوان به بهانهٔ حریم خصوصی از ورود او به فضای ارتباط بین فرزندان با دیگران با هدف اطمینان از مفسدهانگیز نبودن آن، جلوگیری کرد. البته پدر نیز حق سوءاستفاده از حقِ مدیریت بر خانواده را ندارد. بر این اساس بهروزی اعضای خانواده در گرو تنظیم و تعدیل حریم خصوصی با دیگر اصول حاکم بر روابط خانواده است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121209085557-9551-15.pdf نقیبی، «حریم خصوصی در مناسبات و روابط اعضای خانواده»، 1389ش، ص10.]</ref> در فرهنگ اسلامی ـ ایرانی، فطرت، عقل، وجدان، بایستههای اخلاقی و آموزههای دینی انسان را ملزم به رعایت ارزشهای اخلاقی و رعایت حقوق خصوصی میکند.<ref>[https://flj.isu.ac.ir/article_39990_8af05780c64b3fd759d8dcbd5bd7783a.pdf نقیبی، «حریم خصوصی در مناسبات و روابط اعضای خانواده»، 1389ش، ص9-10.]</ref> بقای مناسبتهای عاطفی و اجتماعی در [[خانواده]]، منوط به شناسایی و بهکارگیریِ قواعد اخلاقی و حقوقیِ حاکم بر این مناسبات است. محدودهٔ حریم خصوصی در سبک زندگی اسلامی-ایرانی به قرار ذیل است: |
| | # حریم خصوصی جسمانی؛ جسم انسان دارای حرمت است بهمعنای اینکه تفتیش آن بهوسیلهٔ دیگران جایز نیست، حتی برای اعضاء خانواده؛ |
| | # اتاق خصوصی یا حریم خلوت بهمعنای بخشی از مکان مشترک بین اعضای خانواده است که فرد در آن به امور شخصی خود میپردازد مانند اتاق زن و شوهر که مکان خلوت و اختصاصی آنها بهشمار میرود؛ |
| | # حریم جنسی؛ فضای مربوط به مناسبات زناشوییِ زن و شوهر که سایر اعضای خانواده از ورود و نظارت بر آن منع شدهاند؛ |
| | # حریم ارتباطی؛ از جمله حقوق اجتماعی انسان، داشتنِ روابطِ اجتماعی است که در برخی موارد اختصاصی بوده و نباید دیگران از آن مطلع شوند مانند جایزنبودن استراق سمع مکالمههای تلفنی فرد توسط سایر افراد خانواده؛ |
| | # حریم اطلاعات؛ بهطور معمول اعضای خانواده از روحیات، عقاید، معایب، خصوصیات شخصی و اسرار یکدیگر آگاهی دارند، اما افشای این ویژگیها نزد دیگران را تجاوز به حریم شخصیتی خود تلقی میکنند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121209085557-9551-15.pdf نقیبی، «حریم خصوصی در مناسبات و روابط اعضای خانواده»، 1389ش، ص5.]</ref> |
|
| |
|
| ==جایگاه و اهمیت حریم خصوصی در اسلام== | | ==== نظام حقوقی ایران ==== |
| اسلام از آغاز، حامی حریم خصوصی بوده و نقض آن را نکوهش کرده است. مفهوم حریم خصوصی در منابع دینی با اصطلاحاتی همچون ممنوعیت تجسس،<ref>سورۀ حجرات، آیۀ 12.</ref> عیبجویی،<ref>سورۀ حجرات، آیۀ 11.</ref> سوءظن و [[غیبت]] و همچنین ممنوعیت ورود به منازل دیگران بدون اذن صاحبخانه.<ref>سورۀ نور، آیۀ 27.</ref> قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز بر حق مالکیت و غیرقابل تعرضبودن حقوق مربوط به شخصیت انسان، تأکید کرده است.<ref> [https://www.sid.ir/paper/818882/fa#downloadbottom <nowiki>صادقی، «حمایت از حریم اطلاعاتی و ارتباطی در اسناد بینالمللی و حقوق ایران»، 1386ش، ص11.]</nowiki>]</ref>
| | قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر حق مالکیت و غیرقابل تعرضبودن حقوق مربوط به شخصیت انسان، تأکید کرده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/818882/fa#downloadbottom <nowiki>صادقی، «حمایت از حریم اطلاعاتی و ارتباطی در اسناد بینالمللی و حقوق ایران»، 1386ش، ص11.]</nowiki>]</ref> طبق اصل ۲۲ قانون اساسی، جان، مال، مسکن، آبرو و شغل افراد متعلق به خودشان است و کسی حق ورود به آن را ندارد مگر مواردی که قانون اجازه آن را داده باشد.<ref>[http://www.dadfarandadandish.com/articles/178988/حریم-خصوصی-در-ایران-چگونه-تعریف-می-شود؟/ «حریم خصوصی در ایران چگونه تعریف میشود؟»، وبسایت وکلای داداندیش.]</ref> مطابق اصل ۲۳ قانون اساسی نیز تفتیش عقاید افراد ممنوع است. همچنین بر اساس اصل ۲۵ قانون اساسی، نامهها و مکالمات تلفنی و الکترونیکی شامل حریم خصوصی میشود.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/حریم_خصوصی_از_منظر_حقوقی «حریم خصوصی از منظر حقوقی»، دانشنامه ویکیفقه.]</ref> طبق مادهٔ ۶۴۸ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی، مجازات افشای غیرقانونی اسرار توسط کسانی که به مناسبت شغل خود محرم اسرار افراد میشوند، شامل حبس از سه ماه و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی یک میلیون و پانصد هزار تا شش میلیون ریال است.<ref>[https://www.bonyadvokala.com/blog/what-is-privacy/ «حریم خصوصی چیست؟»، وبسایت بنیاد وکلا.]</ref> |
|
| |
|
| ==مصادیق حریم خصوصی بر اساس آیات و روایات== | | == اهمیت و گستره == |
| پژوهشگران در بررسی و تحلیل منابع دینی و تاریخی، مصادیق فردیِ حریم خصوصی را به دو بخش عمده تقسیم کردهاند:
| | افراد برای برخورداری از وجههٔ اجتماعی مورد احترام و تصویر مناسب از شخصیت خود تمایل به ایجاد حدّومرز در تعامل با افراد دارند. با وجود حریم شخصی است که [[روابط خانوادگی]]، دوستی و کاری معنا و مفهوم صحیح پیدا میکنند. برقراری ارتباط سالم و به دور از تنش، بهرسمیتشناختن خطوط قرمز، دسترسی به اهداف، علایق و احساسات، با حفظ حریم خصوصی محقق میشود. |
|
| |
|
| الف) '''مصادیق فردی'''؛ این قسم به شخص، از جهت انسانبودن او تعلق میگیرد و خود به سه بخش قابل تقسیم است:
| | حریم خصوصی مفهومی سیّال و شامل مواردی، مانند آزادی فکر و آزادی از نظارت دیگران، نظارت بر جسم و اطلاعات خود، تنهایی در منزل، حمایت از حیثیت و اعتبار و حمایت در مقابل تفتیشها، جسم، لباس، وسایل همراه فرد، اطلاعات شخصی و خصوصی فرد، محل کار، اماکن خصوصی و منزل میشود. همچنین زندگی خصوصی، خانواده و مسکن، تمامیت جسمی و ذهنی، آبرو و اعتبار، قرارگرفتن در معرض تهمت، اموری که شخص مایل به افشای آنها نیست، نام، هویّت و تشابه به فرد، مکاتبات و اطلاعاتی که فرد در نتیجهٔ اعتماد شغلی بهدست آورده یا به کسی داده است در زمرهٔ حریم خصوصی قرار دارد. |
|
| |
|
| *'''حریم جسمانی'''؛ این حریم علاوه بر دوران حیات، پس از مرگ نیز برقرار است و مصونماندن جسد از مُثلهشدن، تاختوتاز بر جسد و همچنین مصونماندن از تجاوز و بیحرمتی را شامل میشود.<ref> [https://lib.eshia.ir/50081/12/538/%D8%A7%D8%B5%D9%84_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%89%22_%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8%D8%AA%22_%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%B9%D9%82%D8%A8_%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D9%83%D9%87_%D8%A8%D9%87_%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%89_% طباطبايى، ترجمه تفسير الميزان، ج12، 1374ش، ص538.]</ref>
| | == در ادیان == |
| *'''حریم روانی'''؛ قلمرو حریم خصوصیِ روانی، ساحت روح و روان انسان است. حفظ این حریم نشاندهندۀ وجود خصائص والای معنوی و اخلاقی در انسان است که آرامش روحی و روانی، حس همزیستی مصالحتآمیز و اعتماد را بهدنبال دارد<ref>[https://farsnews.ir/news/13920207000597/%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B9- «حریم خصوصی در کلام و سیره امام علی (ع)»، خبرگزاری فارس.]</ref> و نباید با غیبت، تجسس و عیبجویی، نقش شود.
| | === در اسلام === |
| | اسلام از آغاز، حامی حریم خصوصی بوده و نقض آن را نکوهش کرده است. مفهوم حریم خصوصی در منابع دینی با اصطلاحاتی همچون ممنوعیت تجسس،<ref>سورهٔ حجرات، آیهٔ 12.</ref> عیبجویی،<ref>سورهٔ حجرات، آیهٔ 11.</ref> سوءظن و [[غیبت]] و همچنین ممنوعیت ورود به منازل دیگران بدون اذن صاحبخانه.<ref>سورهٔ نور، آیهٔ 27.</ref> |
| | در قرآن کریم مفاهیمی مانند سوءظنّ، ممنوعیت تجسّس، منع غیبت، اجازهگرفتن قبل از ورود به منازل دیگران و ستّار بودن خداوند اشاره به حریم خصوصی و اهمیت آن دارد. |
|
| |
|
| ب) '''متعلقات فردی'''؛ این قسم نیز به دو بخش متعلقات مالی (داراییها)<ref> [https://lib.eshia.ir/13188/10/52/%D9%84%D8%A7_%D9%8A%D9%8E%D8%AD%D9%90%D9%84%D9%91%D9%8F_%D9%84%D8%A3%D9%90%D8%AD%D8%AF%D9%8D_%D8%A3%D9%86_%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%B5%D9%8E%D8%B1%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E_%D9%81%D9%8A_%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%90_%D8%BA%D9%8 محمدي ري شهري، ميزان الحكمة، 1362ش، ج8، ص439.]</ref> و متعلقات معنوی (مانند اَسرار) تقسیم میشود.<ref>[https://lib.eshia.ir/27443/1/268/%D8%A5%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%A1%D9%8F_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%90%D9%91%D8%B1%D9%90%D9%91_%D8%B3%D9%8F%D9%82%D9%88%D8%B7%D9%8C <nowiki>محمدي ري شهري، ميزان الحكمة،1362ش ، ج1، ص268.]</nowiki>]</ref>
| | از نظر شریعت اسلامی، کمک به رشد و کمال شخصیتی فرد، جلوگیری از ظلم و حفظ آبروی افراد مبانی دینی حریم خصوصی بهشمار میروند. پژوهشگران اسلامی در بررسی و تحلیل منابع دینی و تاریخی، مصادیق فردیِ حریم خصوصی را به دو بخش متعلقات و مصادیق فردی تقسیم کردهاند. در متعلقات فردی گفته شده که این قسم نیز به دو بخش متعلقات مالی (داراییها)<ref>[https://lib.eshia.ir/13188/10/52/%D9%84%D8%A7_%D9%8A%D9%8E%D8%AD%D9%90%D9%84%D9%91%D9%8F_%D9%84%D8%A3%D9%90%D8%AD%D8%AF%D9%8D_%D8%A3%D9%86_%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%B5%D9%8E%D8%B1%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E_%D9%81%D9%8A_%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%90_%D8%BA%D9%8 محمدی ری شهری، میزان الحکمة، 1362ش، ج8، ص439.]</ref> و متعلقات معنوی (مانند اَسرار) تقسیم میشود.<ref>[https://lib.eshia.ir/27443/1/268/إفشاءُ_السِّرِّ_سُقوطٌ <nowiki>محمدي ري شهري، ميزان الحكمة،1362ش ، ج1، ص268.]</nowiki>]</ref> در خصوص مصادیق فردی گفته شده است که این قسم به شخص، از جهت انسانبودن او تعلق میگیرد و خود به سه بخش قابل تقسیم است: |
| | * حریم جسمانی؛ این حریم علاوه بر دوران حیات، پس از مرگ نیز برقرار است و مصونماندن جسد از مُثلهشدن، تاختوتاز بر جسد و همچنین مصونماندن از تجاوز و بیحرمتی را شامل میشود.<ref>[https://lib.eshia.ir/50081/12/538/اصل_در_معناى%22_عقوبت%22_%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%B9%D9%82%D8%A8_%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D9%83%D9%87_%D8%A8%D9%87_%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%89_% طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، ج12، 1374ش، ص538.]</ref> |
| | * حریم روانی؛ قلمرو حریم خصوصیِ روانی، ساحت روح و روان انسان است. حفظ این حریم نشاندهندهٔ وجود خصائص والای معنوی و اخلاقی در انسان است که آرامش روحی و روانی، حس همزیستی مصالحتآمیز و اعتماد را بهدنبال دارد<ref>[https://farsnews.ir/news/13920207000597/حریم-خصوصی-در-کلام-و-سیره-امام-علی-ع- «حریم خصوصی در کلام و سیره امام علی (ع)»، خبرگزاری فارس.]</ref> و نباید با غیبت، تجسس و عیبجویی، نقش شود. |
| | عدهای معتقدند حجاب و نوع پوشش افراد، یک مسئله شخصی و داخل در حریم خصوصی است. حال آنکه چگونگی پوشش افراد در جامعه، با منافع اجتماعی ارتباط داشته و مشمول قوانین اجتماعی میشود. حجاب علاوه بر تأمین مصالح فردی، دربرگیرندهٔ مصالح اجتماعی است. از جمله آثار مثبت رعایت حجاب شرعی، آرامش روانی شهروندان اعم از زن و مرد، استحکام بنیان خانواده، استواری اجتماع و مصونیت آن از نگاههای جنسی است. بیتوجهی به حجاب و نوع پوشش افراد میتواند سبب رواج بیعفتی، فساد اخلاقی، افزایش جنایات جنسی و انحطاط اخلاق اجتماعی شود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/107631/آیا-حوزه-حجاب-حریم-خصوصی-است-یا-حریم-عمومی «آیا حوزه حجاب حریم خصوصی است یا حریم عمومی؟»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> |
|
| |
|
| ==حریم خصوصی در سبک زندگی ایرانی- اسلامی==
| | حریم خصوصی، لازمهٔ زندگی سالم و طبیعی است و نقض آن، سبب از بین رفتن آرامش افراد میشود؛ اما در مقابل آن، حریم عمومی قرار دارد که امری مخفی و غیرقابل دسترسی نیست و تدبیر امور و ساماندادن آن حق عموم شهروندان و حتی حاکمیت است. از این منظر، حفظ نظام اسلامی بهمثابه حریم عمومی جامعه، مقدم بر حریم خصوصی افراد است<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=2994 «حفظ نظام اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> و افراد نمیتوانند با هر سلیقه و در هر شرایطی و با بهرهگیری ناصحیح از حریم خصوصی در اجتماع حاضر شوند. اگر اعمال و رفتار افراد، حریم عمومی را جریحهدار کند، همگان موظف هستند که آن را کنترل کنند که البته خود، نوعی حمایت از حریم خصوصی افراد بهشمار میرود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/245081/حریم-خصوصی-و-امر-به-معروف-و-نهی-از-منکر راعی، «حریم خصوصی و امر به معروف و نهی از منکر»، 1389ش، ص131.]</ref> |
| در فرهنگ اسلامی ـ ایرانی، فطرت، عقل، وجدان، بایستههای اخلاقی و آموزههای دینی انسان را ملزم به رعایت ارزشهای اخلاقی و رعایت حقوق خصوصی میکند.<ref> [https://flj.isu.ac.ir/article_39990_8af05780c64b3fd759d8dcbd5bd7783a.pdf نقیبی، «حریم خصوصی در مناسبات و روابط اعضای خانواده»، 1389ش، ص9-10.]</ref> بقای مناسبتهای عاطفی و اجتماعی در [[خانواده]]، منوط به شناسایی و بهکارگیریِ قواعد اخلاقی و حقوقیِ حاکم بر این مناسبات است. محدودۀ حریم خصوصی در سبک زندگی اسلامی-ایرانی به قرار ذیل است: | |
|
| |
|
| #حریم خصوصی جسمانی؛ جسم انسان دارای حرمت است بهمعنای اینکه تفتیش آن بهوسیلۀ دیگران جایز نیست، حتی برای اعضاء خانواده؛
| | بر اساس آموزههای دینی، بسیاری از مفاهیم در زندگی فردی و اجتماعی با قائلشدن حد و مرز برای خود، معنا و مفهوم صحیح خود را پیدا میکند و آثار مفیدی برای انسان در پی دارد، از جمله: |
| #اتاق خصوصی یا حریم خلوت بهمعنای بخشی از مکان مشترک بین اعضای خانواده است که فرد در آن به امور شخصی خود میپردازد مانند اتاق زن و شوهر که مکان خلوت و اختصاصی آنها بهشمار میرود؛
| | # بهرهمندی از وجههٔ اجتماعی و احترام؛ |
| #حریم جنسی؛ فضای مربوط به مناسبات زناشوییِ زن و شوهر که سایر اعضای خانواده از ورود و نظارت بر آن منع شدهاند؛ | | # داشتن تصویر مناسب از شخصیت خود؛ |
| #حریم ارتباطی؛ از جمله حقوق اجتماعی انسان، داشتنِ روابطِ اجتماعی است که در برخی موارد اختصاصی بوده و نباید دیگران از آن مطلع شوند مانند جایزنبودن استراق سمع مکالمههای تلفنی فرد توسط سایر افراد خانواده؛ | | # ارزش قائلشدن دیگران برای فرد و خواستههای بهحق او؛ |
| #حریم اطلاعات؛ بهطور معمول اعضای خانواده از روحیات، عقاید، معایب، خصوصیات شخصی و اسرار یکدیگر آگاهی دارند، اما افشای این ویژگیها نزد دیگران را تجاوز به حریم شخصیتی خود تلقی میکنند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121209085557-9551-15.pdf نقیبی، «حریم خصوصی در مناسبات و روابط اعضای خانواده»، 1389ش، ص5.]</ref> | | # قضاوتنشدن نابهجای شخصیت افراد؛ |
| | # برخورداری از تعاملات سالم و دوستانه؛ |
| | # حفظ [[عزت نفس]] و کرامت انسان.<ref>[https://psychometrist.ir/Article/detail/lzom-o-ahmit-hfth-hrim-khsosi-afrad «لزوم و اهمیت حفظ حریم خصوصی افراد»، وبسایت سایکومتریست.]</ref> |
|
| |
|
| ==آثار حفظ حریم خصوصی در سبک زندگی ایرانیاسلامی== | | == پیامدها == |
| بر اساس آموزههای دینی، بسیاری از مفاهیم در زندگی فردی و اجتماعی با قائلشدن حد و مرز برای خود، معنا و مفهوم صحیح خود را پیدا میکند و آثار مفیدی برای انسان در پی دارد، از جمله:
| | از جمله پیامد عدم حفظ حریم شخصی، موارد زیر عنوان شدهاند: در معرض دید دیگران قرارگرفتن ناکامیها، سبب آسیبپذیری،<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/zendegi-behtar/privacy8-privacy-practices.html «حریم شخصی چیست و روشهای حفظ حریم شخصی کدامند؟»، وبسایت بیتوته.]</ref> ناامیدی و آشفتگی میشود. همچنین این امر گاهی موجب میشود تا افراد بهصورت دائمی به پیشنهادات غیرکارآمد دیگران گوش فرا دهند و حتی مجبور باشند دلایل عدم موفقیت خود را برای آنها توضیح دهند.<ref>[https://dr-sanaie.com/privacy-حریم-شخصی/ سنایی، «حریم شخصی»، وبسایت تخصصی روانشناسی کامیار سنایی.]</ref> همچنین پیامد حفظ حریم شخصی را چنین گزارش کردند: |
| | * کسب هویت، نگرش، عقیده و احساس شخصی؛ |
| | * احساس امنیت و آرامش در جامعه؛ |
| | * آزادی و استقلال و تکریم شخصیت انسان؛ |
| | * تعیین سرنوشت برای خود؛ |
| | * همزیستی مسالمتآمیز در جامعه؛ |
| | * سلامت روان؛ |
| | * رشد و شکوفایی [[استعداد انسان]]؛ |
| | * تقویت و تحکیم رابطه. |
|
| |
|
| #بهرهمندی از وجهۀ اجتماعی و احترام؛
| | == آسیبشناسی == |
| #داشتن تصویر مناسب از شخصیت خود؛
| | === نقض حریم خصوصی === |
| #ارزش قائلشدن دیگران برای فرد و خواستههای بهحق او؛
| | ارضاکننده بودن کنجکاوی دیگران درمورد فرد، حسّ مهمبودن، اشتیاق دیگران به دانستن اطلاعات از زندگی فرد، شغل، محلّ زندگی، کارهای روزمره، اشخاص در ارتباط، کیفیت روابط، برنامهٔ فرد برای تحقق جذابیت و دوست داشتنیبودن از عوامل سوقدهندهٔ فرد به ارائهٔ اطلاعات شخصی به دیگران هستند.<ref>[https://dr-sanaie.com/privacy-حریم-شخصی/ سنایی، «حریم شخصی»، وبسایت تخصصی روانشناسی کامیار سنایی.]</ref> |
| #قضاوتنشدن نابهجای شخصیت افراد؛
| |
| #برخورداری از تعاملات سالم و دوستانه؛
| |
| #حفظ [[عزت نفس]] و کرامت انسان.<ref>[https://psychometrist.ir/Article/detail/lzom-o-ahmit-hfth-hrim-khsosi-afrad «لزوم و اهمیت حفظ حریم خصوصی افراد»، وبسایت سایکومتریست.]</ref>
| |
|
| |
|
| ==عوامل نقض حریم خصوصی== | | === عوامل نقض حریم خصوصی === |
| در سبک زندگی امروزی، عوامل زیر میتواند حریم خصوصی افراد را نقض کند: | | در سبک زندگی امروزی، عوامل زیر میتواند حریم خصوصی افراد را نقض کند: |
| | # ورود مشتری بدون نوبت قبلی و مهمان سرزده در زمان استراحت؛ |
| | # دریافت پیامکها و تماسهای کاری بعد از اتمام ساعت کاری؛ |
| | # ورود مأمور برق، آب و گاز بدون هماهنگی به منزل؛ |
| | # ورود بدون هماهنگی صاحبخانه به مِلک مستأجر؛ |
| | # دخالت نابهجای نزدیکان در انتخاب رشتهٔ تحصیلی، شغل، همسر و تعیین محل زندگی؛ |
| | # برهمزدن آرامش و نظم در مکانهای عمومی.<ref>[https://www.chetor.com/72120-تمرین-کمک-حریم-شخصی-حفظ-کنید/ تارم، «۱۲ تمرینی که به شما کمک میکند حریم شخصی خود را حفظ نمایید»، وبسایت چطور.]</ref> |
|
| |
|
| #ورود مشتری بدون نوبت قبلی و مهمان سرزده در زمان استراحت؛
| | === راهکار مقابله === |
| #دریافت پیامکها و تماسهای کاری بعد از اتمام ساعت کاری؛
| | از جمله راهکار مقابله با نقض حریم خصوصی چنین گزارش شده است: |
| #ورود مأمور برق، آب و گاز بدون هماهنگی به منزل؛
| | * عدم شرکت در گفتوگوهای بیثمر؛ |
| #ورود بدون هماهنگی صاحبخانه به مِلک مستأجر؛
| | * ردکردن دعوت افراد مداخلهگر؛ |
| #دخالت نابهجای نزدیکان در انتخاب رشتۀ تحصیلی، شغل، همسر و تعیین محل زندگی؛
| | * عکسالعمل نشانندادن به بیاحترامی افراد مداخلهگر؛ |
| #برهمزدن آرامش و نظم در مکانهای عمومی.<ref>[https://www.chetor.com/72120-%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%85%DA%A9-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C-%D8%AD%D9%81%D8%B8-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF/ تارم، «۱۲ تمرینی که به شما کمک میکند حریم شخصی خود را حفظ نمایید»، وبسایت چطور.] </ref>
| | * تغییر درجهٔ بلندی و کوتاهی صدا و توقف طولانی در گفتوگوی تلفنی برای نشاندادن عدم تمایل به ادامهٔ گفتوگو؛ |
| | * قطع رابطه.<ref>[https://academicnlp.com/interference-their-privacy/ عربزاده، مهدی، «3 روش مقابله با دخالت دیگران در حریم خصوصی خود»، وبسایت آکادمیک NLP.]</ref> |
| | * تقویت مهارت نهگفتن با افزایش اعتمادبهنفس، عزتنفس و رشد فردی؛ |
| | * تحمل نهشنیدن برای احترام به حریم شخصی سایرین؛<ref>[https://bahareman.com/چه-چیزهایی-حریم-شخصی-هستند؟/ «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال 2023»، وبسایت بهارمن.]</ref> |
| | * پذیرش مسئولیت (برعهدهگرفتن تصمیمات زندگی بر دوش خود و داشتن شجاعت اشتباهکردن)؛ |
| | * تصمیمگیری برای حدومرز صحبت با افراد مختلف طبق فرهنگهای مختلف؛ |
| | * وارد نکردن زندگی شخصی در محیط کار؛<ref>[https://dr-sanaie.com/privacy-حریم-شخصی/. سنایی، «حریم شخصی»، وبسایت تخصصی روانشناسی کامیار سنایی.]</ref> |
| | * عدم پذیرش بیچونوچرای تمام خواستههای دیگران؛ |
| | * مشخصکردن رفتارهای قابل قبول در ارتباط با افراد؛ |
| | * یادآوری رفتارهای نامناسب در ارتباط با افراد؛ |
| | * داشتن آزادی شخصی؛ |
| | * عدم وابستگی به سایرین؛ |
| | * کمکنخواستن زیاد از بقیه؛<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/zendegi-behtar/privacy8-privacy-practices.html «حریم شخصی چیست و روشهای حفظ حریم شخصی کدامند؟»، وبسایت بیتوته.]</ref> |
| | * اشتراک گذاشتن اطلاعات کمتر در نمایهٔ شبکههای اجتماعی؛ |
| | * قاطعیت در رفتار (اجازهندادن به بقیه درمورد سؤالپیچ کردن درمورد مسائل شخصی)؛ |
| | * رعایت اصول حفاظتی در مقابله با هک و سرقت اطلاعات دیجیتال.<ref>[https://bahareman.com/چه-چیزهایی-حریم-شخصی-هستند؟/ «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال 2023»، وبسایت بهارمن.]</ref> |
|
| |
|
| ==مناسبات حریم خصوصی و اصول حاکم بر سبک زندگی ایرانیاسلامی== | | == چالشها == |
| حریم خصوصی در خانوادۀ ایرانی، متناسب با اصول دیگری مانند اصل تحکیم خانواده، اصل مودت، اصل مصلحت، اصل تعلیم و تربیت، اصل مدیریت خانواده، اصل [[کرامت]]، اصل [[عفاف]]، اصل اطاعت از والدین و اصل احترام به والدین تعریف میشود. بهعنوان مثال قرآن کریم [[پدر]] را مسئول نجات خود، فرزندان و خانواده از آتش جهنم معرفی میکند؛ لذا نمیتوان به بهانۀ حریم خصوصی از ورود او به فضای ارتباط بین فرزندان با دیگران با هدف اطمینان از مفسدهانگیز نبودن آن، جلوگیری کرد. البته پدر نیز حق سوءاستفاده از حقِ مدیریت بر خانواده را ندارد. بر این اساس بهروزی اعضای خانواده در گرو تنظیم و تعدیل حریم خصوصی با دیگر اصول حاکم بر روابط خانواده است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121209085557-9551-15.pdf نقیبی، «حریم خصوصی در مناسبات و روابط اعضای خانواده»، 1389ش، ص10.]</ref> | | تأثیر فرهنگ بیگانه بر مفهوم حریم خصوصی در سبک زندگی ایرانی- اسلامی، از جمله مسائل مهم جامعهٔ ایرانی در این روزگار است. این اثرگذاری در عرصهٔ پوشش افراد، معماری خانهها مانند جدانبودن بخشهای اندرونی مانند آشپزخانه از سایر قسمتهای خانه، منسوخشدن برخورداری خانهها از حیاط، دالان ورودی و هشتی، جدا نبودن [[حمام]] و دستشویی، نظارت فزاینده بر روابط افراد از طریق دوربینهای مداربسته و ردیابی اطلاعات مرتبط با هویت افراد و محتوای پیامهای ارسالی از طریق اینترنت، دیده میشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1164519/%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AD%D8%B1%DB% افشاری، «آسیبشناسی تأثیر توسعۀ فرهنگ غرب بر حریم خصوصی خانوادۀ»، 1395ش، ص147-159].</ref> |
|
| |
|
| ==چالشهای حریم خصوصی== | | === حریم خصوصی در نوجوانان === |
| تأثیر فرهنگ بیگانه بر مفهوم حریم خصوصی در سبک زندگی ایرانی- اسلامی، از جمله مسائل مهم جامعۀ ایرانی در این روزگار است. این اثرگذاری در عرصۀ پوشش افراد، معماری خانهها مانند جدانبودن بخشهای اندرونی مانند آشپزخانه از سایر قسمتهای خانه، منسوخشدن برخورداری خانهها از حیاط، دالان ورودی و هشتی، جدا نبودن [[حمام]] و دستشویی، نظارت فزاینده بر روابط افراد از طریق دوربینهای مداربسته و ردیابی اطلاعات مرتبط با هویت افراد و محتوای پیامهای ارسالی از طریق اینترنت، دیده میشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1164519/%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AD%D8%B1%DB% افشاری، «آسیبشناسی تأثیر توسعۀ فرهنگ غرب بر حریم خصوصی خانوادۀ»، 1395ش، ص147-159].</ref>
| | با توجه به بروز تغییرات فیزیکی و روحی در سنّ بلوغ، رشد مغزی سریع نوجوانان، تفکر درمورد قدرت، بروز تغییرات جنسی در آنها و کنار آمدن با شرایط جدید، نوجوانان احتیاج به حفظ حریم خصوصی پیدا میکنند. افراد در مرحلهٔ نوجوانی با فاصلهگرفتن از خانواده و ایجاد نوعی حریم برای خود، بهدنبال استقلال بیشتر و نشاندادن توانایی بیشتر نسبت به گذشته هستند.<ref>[https://www.heyvagroup.com/mag/parenting/youth/118/حریم-خصوصی-نوجوانان-را-حفظ-کنیم.html «حریم خصوصی نوجوانان را حفظ کنیم»، وبسایت هیوا.]</ref> پژوهشگران حوزه خانواده بر این باورند که حفظ حریم شخصی در نوجوانان، محاسن متعددی دارد از جمله، تقویت ارتباط با خانواده؛ افزایش اعتمادبهنفس؛ بهبود عملکرد نوجوان؛ صمیمیت بیشتر و میل به سرپیچی کمتر از فرامین والدین.<ref>[https://www.heyvagroup.com/mag/parenting/youth/118/حریم-خصوصی-نوجوانان-را-حفظ-کنیم.html «حریم خصوصی نوجوانان را حفظ کنیم»، وبسایت هیوا.]</ref> کارشناسان در این خصوص راههای حفظ حریم شخصی در نوجوانان را چنین فهرست کردند:<ref>[https://newmiind.com/6896/teen-privacy/ «حریم خصوصی نوجوان را چطور تعیین کنیم؟«، وبسایت ذهن نو.]</ref> |
| | * وضع چهارچوب و قوانین جدید: تعریف محدودهٔ حریم شخصی نوجوان و چهارچوبها در حفظ رابطهٔ خانوادگی، مثل تعداد ساعات بیرون ماندن از خانه یا کسب اطلاع دوستان صمیمی او. |
| | * عمل متناسب با رشد نوجوان: عمل هماهنگ با سرعت رشد روانی فرزند و یادآورشدن اینکه برای اِعمال آزادی عمل در زندگی باید مسئولیت کارهای خود را بر عهده بگیرد. |
| | * پذیرفتن رشد فرزند و داشتن آمادگی روحی: آمادگی والدین برای مواجه با بزرگشدن کودک و رفتار متناسب با سنّ کودک برای افزایش اعتمادبهنفس و جلوگیری از اختلالات اضطرابی. |
| | * اِعمال نظارت غیرمستقیم:انجامدادن رفتارهای هوشمندانه برای نظارت بر نوجوان مانند آشناشدن با خانوادهٔ دوستان فرزند و دعوتکردن دوستان فرزند به منزل برای بالابردن شناخت خود از آنها. |
| | * تمرین سبکهای رفتاری جدید:انجامدادن رفتارهایی بهظاهر کوچک برای انتقال احساس مهمبودن هویت مستقل فرزند، مانند عدم تجسّس در گفتوگوهای فرزند و دوستان، اجازهگرفتن قبل وارسی وسایل، اجازهدادن برای گاه تنهاماندن نوجوان و در زدن قبل از ورود به اتاق. |
|
| |
|
| ==رابطۀ حریم خصوصی با امر به معروف و نهی از منکر== | | === حریم خصوصی در زندگی مشترک === |
| حریم خصوصی، لازمۀ زندگی سالم و طبیعی است و نقض آن، سبب از بین رفتن آرامش افراد میشود؛ اما در مقابل آن، حریم عمومی قرار دارد که امری مخفی و غیر قابل دسترسی نیست و تدبیر امور و ساماندادن آن حق عموم شهروندان و حتی حاکمیت است. از این منظر، حفظ نظام اسلامی بهمثابه حریم عمومی جامعه، مقدم بر حریم خصوصی افراد است<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=2994 «حفظ نظام اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آيتالله خامنهای.]</ref> و افراد نمیتوانند با هر سلیقه و در هر شرایطی و با بهرهگیری ناصحیح از حریم خصوصی در اجتماع حاضر شوند. اگر اعمال و رفتار افراد، حریم عمومی را جریحهدار کند، همگان موظف هستند که آن را کنترل کنند که البته خود، نوعی حمایت از حریم خصوصی افراد بهشمار میرود.<ref> [https://ensani.ir/fa/article/245081/%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%81-%D9%88-%D9%86%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%DA%A9%D8%B1 راعی، «حریم خصوصی و امر به معروف و نهی از منکر»، 1389ش، ص131.]</ref>
| | به اعتقاد روانشناسان در زندگی مشترک لازم نیست فرد همهٔ اطلاعات را با شریک خود به اشتراک بگذارد.<ref>[https://bahareman.com/چه-چیزهایی-حریم-شخصی-هستند؟/ «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال 2023»، وبسایت بهارمن.]</ref> موارد زیر بهعنوان شروط اساسی حریم خصوصی در زندگی مشترک بیان شده است: |
| | * تعهد: حریم خصوصی در زندگی مشترک باید در راستای حفظ تعهدات باشد؛ برای مثال درخواست تنهاماندن برای طولانیمدت، داشتن چندین حساب کاربری مخفیانه بدون حقّ کنجکاوی طرف مقابل و توقع خبرنگرفتن همسر از محتوای صحبت با جنس مخالف از عوامل نقض تعهد در زندگی مشترک است. |
| | * اعتماد:ثمرهٔ حفظ حریم شخصی در رابطهٔ مشترک باید موجب اعتماد و امنیت در فرد دیگر شود. |
| | * توافق: مشخصکردن حریم شخصی در زندگی بدون درنظرگرفتن نظر و عقیدهٔ همسر، امکانپذیر نیست. صحبت و توافق دوجانبه درمورد حدّومرز آزادی و لازم است.<ref>[https://lovesradio.com/should-we-have-privacy-in-relationship/ «آیا در رابطۀ عاطفی، حریم خصوصی داریم؟ (سه شرط اصلی در حفظ حریم شخصی)»، وبسایت همیار عشق.]</ref> |
|
| |
|
| ==رابطۀ حریم خصوصی با حجاب==
| | == پانویس == |
| عدهای معتقدند حجاب و نوع پوشش افراد، یک مسئله شخصی و داخل در حریم خصوصی است. حال آنکه چگونگی پوشش افراد در جامعه، با منافع اجتماعی ارتباط داشته و مشمول قوانین اجتماعی میشود. حجاب علاوه بر تأمین مصالح فردی، در برگیرندۀ مصالح اجتماعی است. از جمله آثار مثبت رعایت حجاب شرعی، آرامش روانی شهروندان اعم از زن و مرد، استحکام بنیان خانواده، استواری اجتماع و مصونیت آن از نگاههای جنسی است. بیتوجهی به حجاب و نوع پوشش افراد میتواند سبب رواج بیعفتی، فساد اخلاقی، افزایش جنایات جنسی و انحطاط اخلاق اجتماعی شود.<ref> [https://hawzah.net/fa/Article/View/107631/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C «آیا حوزه حجاب حریم خصوصی است یا حریم عمومی؟»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref>
| |
|
| |
| ==پانویس== | |
| {{پانویس}} | | {{پانویس}} |
|
| |
|
| ==منابع== | | == منابع == |
| *قرآن کریم. | | {{آغاز منابع}} |
| *اسکندری، مصطفی، «ماهیت و اهمیت حریم خصوصی»، فصلنامۀ حکومت اسلامی، دورۀ 15، شمارۀ 4، 1389ش. | | * قرآن کریم. |
| *«آسيبهای امروز غرب ناشی از رعايت نكردن حريم زنان و مردان است»، خبرگزاری بینالمللی قرآن، تاریخ درج مطلب: 22 تیر 1388ش.
| | * «آسیبهای امروز غرب ناشی از رعایت نکردن حریم زنان و مردان است»، خبرگزاری بینالمللی قرآن، تاریخ درج مطلب: ۲۲ تیر ۱۳۸۸ش. |
| *افشاری، فاطمه، «آسیبشناسی تأثیر توسعۀ فرهنگ غرب بر حریم خصوصی خانواده ایرانی»، فصلنامۀ راهبردی توسعۀ پیاپی، دورۀ 12، شمارۀ 47، پاییز 1395ش. | | * «آیا حوزه حجاب حریم خصوصی است یا حریم عمومی؟»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۶ بهمن ۱۳۹۷ش. |
| *انصاری، باقر، «حریم خصوصی و حمایت از آن در حقوق اسلام تطبیقی و ایران»، مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم اسلامی، دورۀ 66، شمارۀ پیاپی 520، 1383ش. | | * «آیا در رابطهٔ عاطفی، حریم خصوصی داریم؟ (سه شرط اصلی در حفظ حریم شخصی)»، وبسایت همیار عشق، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. |
| *«آیا حوزه حجاب حریم خصوصی است یا حریم عمومی؟»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 6 بهمن 1397ش. | | * «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال ۲۰۲۳»، وبسایت بهار من، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. |
| *تارم، سعید، «۱۲ تمرینی که به شما کمک میکند حریم شخصی خود را حفظ نمایید»، وبسایت چطور، تاریخ درج مطلب: مهر 1396ش. | | * «حریم خصوصی از منظر حقوقی»، دانشنامه ویکیفقه، تاریخ بازدید: ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. |
| *«حریم خصوصی در کلام و سیره امام علی»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 10 اردیبهشت 1392ش.
| | * «حریم خصوصی چیست؟»، وبسایت بنیاد وکلا، تاریخ درج مطلب: ۸ تیر ۱۴۰۱ش. |
| *حسینی اکبرنژاد، هاله و آیتاللهی، سوده، «بررسی تحلیلی - تطبیقی حریم خصوصی زنان در خانواده»، نشریۀ مطالعات راهبردی زنان، دورۀ 22، شمارۀ 88، تابستان 1399ش. | | * «حریم خصوصی در ایران چگونه تعریف میشود؟»، وبسایت وکلای داداندیش، تاریخ بازدید: ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. |
| *حکیمی، نجیب الله و دیگران، «قلمرو حریم خصوصی از منظر قرآن کریم و حقوق بشر»، دوفصلنامۀ تخصصی پژوهشهای نوین در آموزههای قرآن و سنت، دورۀ 3، شمارۀ 5، بهار و تابستان 1399ش. | | * «حریم خصوصی در کلام و سیره امام علی»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۲ش. |
| *خامنهای، سیدعلی، «حفظ نظام اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آيتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: 1 فروردین 1394ش. | | * «حریم خصوصی نوجوان را چطور تعیین کنیم؟»، وبسایت ذهن نو، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. |
| *دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: 18 اردیبهشت 1403ش. | | * «حریم خصوصی نوجوانان را حفظ کنیم»، وبسایت هیوا، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. |
| *راعی، مسعود، «حریم خصوصی و امر به معروف و نهی از منکر»، فصلنامۀ علمی پژوهشی حکومت اسلامی، دورۀ 15، شمارۀ 2، تابستان 1389ش. | | * «حریم خصوصی»، دانشنامه ویکیشیعه، تاریخ بازدید: ۱۲ اردببهشت ۱۴۰۲ش. |
| *صادقی، حسین، « حمایت از حریم اطلاعاتی و ارتباطی در اسناد بینالمللی و حقوق ایران»، همایش بینالمللی شهر الکترونیک تهران، دورۀ 1، 1386ش. | | * «حریم شخصی چیست و روشهای حفظ حریم شخصی کدامند؟»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. |
| *طباطبايى، محمدحسين، ترجمه تفسير الميزان، قم، انتشارات اسلامى، چ5، 1374ش. | | * «لزوم و اهمیت حفظ حریم خصوصی افراد»، وبسایت سایکومتریست، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. |
| *فکری، محمد، «حریم خصوصی شهروندان در اندیشه امام خمینی - بخش نخست»، وبسایت پژوهه، تاریخ درج مطلب: 27 مرداد 1397ش. | | * اسکندری، مصطفی، «ماهیت و اهمیت حریم خصوصی»، فصلنامهٔ حکومت اسلامی، دورهٔ ۱۵، شمارهٔ ۴، ۱۳۸۹ش. |
| *«لزوم و اهمیت حفظ حریم خصوصی افراد»، وبسایت سایکومتریست، تاریخ بازدید: 18 اردیبهشت 1403ش. | | * افشاری، فاطمه، «آسیبشناسی تأثیر توسعهٔ فرهنگ غرب بر حریم خصوصی خانواده ایرانی»، فصلنامهٔ راهبردی توسعهٔ پیاپی، دورهٔ ۱۲، شمارهٔ ۴۷، پاییز ۱۳۹۵ش. |
| *محمدي ريشهري، محمد، میزان الحکمة، وبسایت کتابخانۀ آنلاین مدرسۀ فقاهت، 1362ش. | | * انصاری، باقر، «حریم خصوصی و حمایت از آن در حقوق اسلام تطبیقی و ایران»، مجلهٔ دانشکدهٔ حقوق و علوم اسلامی، دورهٔ ۶۶، شمارهٔ پیاپی ۵۲۰، ۱۳۸۳ش. |
| *نقیبی، ابوالقاسم، «حریم خصوصی در مناسبات و روابط اعضای خانواده»، دوفصلنامۀ علمی- ترویجی فقه و حقوق خانواده، دورۀ 15، شمارۀ 2، بهار و تابستان 1389ش. | | * انصاری، باقر، «حریم خصوصی و حمایت از آن در حقوق اسلام، تطبیقی و ایران»، مجلهٔ دانشکدهٔ و علوم اسلامی، شمارهٔ ۶۶، ۱۳۸۳ش. |
| ویکی ز
| | * تارم، سعید، «۱۲ تمرینی که به شما کمک میکند حریم شخصی خود را حفظ نمایید»، وبسایت چطور، تاریخ درج مطلب: مهر ۱۳۹۶ش. |
| | * حسینی اکبرنژاد، هاله و آیتاللهی، سوده، «بررسی تحلیلی - تطبیقی حریم خصوصی زنان در خانواده»، نشریهٔ مطالعات راهبردی زنان، دورهٔ ۲۲، شمارهٔ ۸۸، تابستان ۱۳۹۹ش. |
| | * حکیمی، نجیب الله و دیگران، «قلمرو حریم خصوصی از منظر قرآن کریم و حقوق بشر»، دوفصلنامهٔ تخصصی پژوهشهای نوین در آموزههای قرآن و سنت، دورهٔ ۳، شمارهٔ ۵، بهار و تابستان ۱۳۹۹ش. |
| | * خامنهای، سیدعلی، «حفظ نظام اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۳۹۴ش. |
| | * دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۳ش. |
| | * رئوفی، علی اصغر و دیگران، «اصول حاکم بر لایحهٔ حریم خصوصی»، مبانی فقهی علوم اسلامی، سال ۱۳، شمارهٔ ۲۵، بهار و تابستان ۱۳۹۹ش. |
| | * راعی، مسعود، «حریم خصوصی و امر به معروف و نهی از منکر»، فصلنامهٔ علمی پژوهشی حکومت اسلامی، دورهٔ ۱۵، شمارهٔ ۲، تابستان ۱۳۸۹ش. |
| | * سنایی، کامیار، «حریم شخصی»، وبسایت تخصصی روانشناسی کامیار سنایی، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فوریهٔ ۲۰۲۲م. |
| | * شهریاری، حمید، «حریم خصوصی و جامعهٔ اطلاعاتی»، فصلنامهٔ علمی پژوهشی دانشگاه قم، سال هشتم، شمارهٔ ۳ و ۴، خرداد ۱۳۸۶ش. |
| | * صادقی، حسین، «حمایت از حریم اطلاعاتی و ارتباطی در اسناد بینالمللی و حقوق ایران»، همایش بینالمللی شهر الکترونیک تهران، دورهٔ ۱، ۱۳۸۶ش. |
| | * طباطبایی، محمدحسین، ترجمه تفسیر المیزان، قم، انتشارات اسلامی، چ۵، ۱۳۷۴ش. |
| | * طهماسبیوفا، سیما، «حریم خصوصی چیست و حفظ آنچه اهمیتی دارد؟»، وبسایت همیار آیتی، تاریخ بازدید: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. |
| | * عربزاده، مهدی، «۳ روش مقابله با دخالت دیگران در حریم خصوصی خود»، وبسایت آکادمیک NLP، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. |
| | * فتحی، یونس و شاهمرادی، خیراله، «گستره و قلمرو حریم خصوصی در فضای مجازی»، مجلهٔ حقوقی دادگستری، سال هشتادویکم، شمارهٔ ۹۹، پاییز ۱۳۹۶ش. |
| | * فکری، محمد، «حریم خصوصی شهروندان در اندیشه امام خمینی - بخش نخست»، وبسایت پژوهه، تاریخ درج مطلب: ۲۷ مرداد ۱۳۹۷ش. |
| | * مجاهد، افشین، «رویکرد تطبیقی بر حریم خصوصی»، فصلنامهٔ پژوهشهای حقوق تطبیقی، سال چهارم، شمارهٔ ۱۳، تابستان ۱۴۰۰ش. |
| | * محمدی ریشهری، محمد، میزان الحکمة، وبسایت کتابخانهٔ آنلاین مدرسهٔ فقاهت، ۱۳۶۲ش. |
| | * نقیبی، ابوالقاسم، «حریم خصوصی در مناسبات و روابط اعضای خانواده»، دوفصلنامهٔ علمی- ترویجی فقه و حقوق خانواده، دورهٔ ۱۵، شمارهٔ ۲، بهار و تابستان ۱۳۸۹ش.{{پایان منابع}} |
