مدرسه فیضیه: تفاوت میان نسخه‌ها

در میان اتفاقاتی که در طول عمر این مدرسهٔ تاریخی رخ داده است، سه حادثه در دورهٔ معاصر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده و تأثیرات گسترده‌ای بر جامعه و تاریخ ایران معاصر گذاشته است. این رویدادها عبارت‌اند از: حملهٔ نیروهای سازمان اطلاعات و امنیت حکومت پهلوی به مدرسهٔ فیضیه (۱۳۴۲ش)، سخنرانی امام خمینی در روز عاشورا (۱۳۴۲ش) و تعطیلی این مدرسه توسط حکومت پهلوی (۱۳۵۴–۱۳۵۷ش).<ref>[http://ensani.ir/fa/article/356075/بررسی-و-تحلیل-نقش-مدرسه-فیضیه-در-تجدید-حیات-شیعه رجایی‌نژاد و فراتی، «بررسی و تحلیل نقش مدرسه فیضیه در تجدید حیات شیعه»، 1394ش، ص67-70.]</ref>

در تاریخ دوم فروردین ۱۳۴۲ش، برابر با سالروز شهادت [[امام جعفر صادق]]، مراسم عزایی با حضور طلاب و مردم توسط آیت‌الله سید محمدرضا گلپایگانی (۱۲۷۸–۱۳۷۲ش) در مدرسهٔ فیضیه برگزار شد. این مراسم به‌دلیل تحریک مردم از سوی فرد ناشناسی، به درگیری انجامید و با دخالت نیروهای [[ساواک]] و مأمورانی که با لباس مبدل میان جمعیت بودند، به خشونت کشیده شد.<ref>[https://irna.ir/xjsDt5 «حمله به فیضیه؛ سرآغاز انحطاط رژیم پهلوی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: 2 فروردین 1398ش.]</ref> اسناد موجود، از آمادگی و دستور قبلی نیروهای ساواک برای سرکوب علما و مردم حکایت دارد. گزارش‌ها گویای حضور شانزده کامیون سرباز مسلح در اطراف فیضیه است. به گفتهٔ برخی، عاملان آن عملیات، نیروهایی متشکل از گارد شاهنشاهی، ارتش و ساواک بودند و فرماندهی عملیات را رئیس ساواک، بر عهده داشت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/80922/روضه-فیضیه-مروری-بر-زمینه-ها-و-پیامدهای-فاجعه-حمله-به-مدرسه-فیضیه-در-فروردین-1342?q=روضه%20فیضیه&score=24.0&rownumber=1 روحبخش، «روضه فیضیه»، زمانه، 1382ش، ص33و34.]</ref> بی‌حرمتی به مقدسات، ضرب و شتم شدید، خسارت به اموال و دارایی‌های موجود در فیضیه<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4892/7650/96018/حمله-به-فیضیه،-اولین-قدم-سقوط-پهلوی محرمی، «حمله به فیضیه، اولین قدم سقوط پهلوی»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: 30 مرداد 1401.]</ref> و آسیب‌های جسمی و روحی، را هم مهاجمان و هم شاهدان ماجرا روایت کرده‌اند. همچنین شاهدان عینی، از پرتاب طلاب از پشت‌بام فیضیه و کشتن آنها توسط نیروهای مهاجم سخن گفته‌اند.<ref>[https://www.yjc.news/00NNqf «از نام‌های قبلی مدرسه فیضیه تا تشکیل هیئت مدیره توسط مراجع تقلید»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

پس از آن حادثه، همدلی‌های بسیاری با آسیب‌دیدگان صورت گرفت که از میان آنها می‌توان به اعلامیه‌های تسلیت از شهرهای مختلفِ کشور به علما و مردم [[قم]] و تعطیلی حوزهٔ قم و [[نجف]] برای همدردی اشاره کرد. امام خمینی نیز در پی آن حادثه، از آسیب‌دیدگان فیضیه عیادت و برای آنها هدایایی تهیه کرد. همچنین با دستور او مردم با شتاب به رسیدگی و پرستاری از مصدومان پرداختند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/80922/روضه-فیضیه-مروری-بر-زمینه-ها-و-پیامدهای-فاجعه-حمله-به-مدرسه-فیضیه-در-فروردین-1342?q=روضه%20فیضیه&score=24.0&rownumber=1 روحبخش، «روضه فیضیه»، 1382ش، ص34و35.]</ref>

دو ماه پس از حادثهٔ فیضیه و در تاریخ دهم محرم ۱۳۸۳ق مصادف با سیزدهم خرداد ۱۳۴۲ش، یکی از ماندگارترین و أثرگذارترین سخنرانی‌های چند قرن اخیر در مدرسه فیضیه برگزار شد. [[آیت‌الله خمینی]] در این سخنرانی، به نحوهٔ عملکرد حکومت در ادارهٔ کشور و اتخاذ تصمیم‌های مخالف اصول اسلامی اعتراض کرد و در دفاع از استقلال ملی کشور در مقابل دخالت‌های بیگانه سخن گفت.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n15628/ «بازخوانی سخنرانی تاریخی امام در آستانه ۱۵ خرداد ۱۳۴۲»، وب‌سایت پرتال امام خمینی.]</ref> وی همچنین به حادثهٔ فیضیه اشاره و دوباره آن را محکوم کرد.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/C207_40950/شاه_و_اسرائیل،__اساس_گرفتاریهای_ملت_ایران#page243 امام خمینی، «سخنرانی در جمع روحانیون و اهالی قم»، صحیفه امام، ج1، 1378ش، ص246.]</ref> در آن روز جمعیت زیادی از مردم [[قم]] و شهرهای اطراف، در فیضیه حضور داشتند؛ به‌گونه‌ای که مدرسهٔ فیضیه، صحن [[حرم فاطمه معصومه]]، میدان آستانه تا مسجد امام حسن عسگری مملو از جمعیت بود.<ref>[https://irna.ir/xjsDt5 «حمله به فیضیه؛ سرآغاز انحطاط رژیم پهلوی»، وب‌سایت خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> این سخنرانی موجب دستگیری [[امام خمینی]] و به‌دنبال آن، شکل‌گیری تظاهرات اعتراض‌آمیز در پانزده خرداد شد که با کشتار مردم توسط حکومت پهلوی، خشم مردم شدت بیشتری یافت.<ref>[https://qom.icpikw.ir/fa/c3_3145/اماکن_منتسب_به_امام_در_قم/مدرسه_فیضیه «مدرسه فیضیه»، وب‌سایت مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی دفتر قم.]</ref>

از سال ۱۳۴۲ش هیچ‌گاه شعلهٔ قیام در مدرسهٔ فیضیه خاموش نشد و همه‌ساله در سالروز اتفاقات ۱۳۴۲ش، محلی برای اعتراض بود. در هفدهم خرداد سال ۱۳۵۴ش نیز چهارصد نفر از طلاب برای بزرگداشت قیام و اعتراض به حکومت پهلوی، در فیضیه تحصن کرده بودند که با واکنش نیروهای امنیتی مواجه شدند. پس از این اتفاق، حکومت [[پهلوی]] برای جلوگیری از تأثیرات این مدرسه بر افکار عمومی، آن را تعطیل و طلاب را از فیضیه اخراج کرد. این تعطیلی تا پیروزی [[انقلاب اسلامی]] در سال ۱۳۵۷ش به طول ادامه داشت.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/356075/بررسی-و-تحلیل-نقش-مدرسه-فیضیه-در-تجدید-حیات-شیعه رجایی‌نژاد و فراتی، «بررسی و تحلیل نقش مدرسه فیضیه در تجدید حیات شیعه»، ژرفاپژوه، 1394ش، ص69.]</ref>