حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر = | | تصویر = | ||
| زیرنویس تصویر =تصویری از دانشآموزان در یک مدرسه در شهر تهران دهه ۹۰ | | زیرنویس تصویر =تصویری از دانشآموزان در یک مدرسه در شهر تهران دهه ۹۰ | ||
| image_alt =دانشآموزان در یک مدرسه در شهر تهران دهه ۹۰ | | image_alt =دانشآموزان در یک مدرسه در شهر تهران دهه ۹۰ | ||
| خط ۴۹: | خط ۴۹: | ||
==آداب از منظر جامعهشناسی== | ==آداب از منظر جامعهشناسی== | ||
به نظر جامعهشناسان آداب از سنخ قواعد و هنجارهای اجتماعی بوده و مانند سایر هنجارها، ترجمان عینی مجموعهای از ارزشهای اجتماعی متناسب است. هنجارها بهطور معمول طیفی از ارزشهای پذیرفتهشده را نمایندگی میکنند. هنجارهای مقبول در یک جامعه همچنین با میانجی ارزشها بر نظامی از باورها و اندیشههای بنیادین مبتنی بوده و آداب نیز جلوهٔ ظاهری رفتار انسان است.<ref>شرف الدین، «نسبت میان اخلاق و آداب»، 1393ش، ص71</ref> بیتوجهی به آداب موجب صدمه، وحشت، بیزاری اخلاقی یا خشم میشود و مجازات متخلف را در پی دارد.<ref>گولد و کولب، فرهنگ علوم اجتماعی، 1367ش، ص554.</ref> | به نظر جامعهشناسان آداب از سنخ قواعد و هنجارهای اجتماعی بوده و مانند سایر هنجارها، ترجمان عینی مجموعهای از ارزشهای اجتماعی متناسب است. هنجارها بهطور معمول طیفی از ارزشهای پذیرفتهشده را نمایندگی میکنند. هنجارهای مقبول در یک جامعه همچنین با میانجی ارزشها بر نظامی از باورها و اندیشههای بنیادین مبتنی بوده و آداب نیز جلوهٔ ظاهری رفتار انسان است.<ref>شرف الدین، «نسبت میان اخلاق و آداب»، 1393ش، ص71</ref> بیتوجهی به آداب موجب صدمه، وحشت، بیزاری اخلاقی یا خشم میشود و مجازات متخلف را در پی دارد.<ref>گولد و کولب، فرهنگ علوم اجتماعی، 1367ش، ص554.</ref> | ||
| خط ۵۵: | خط ۵۴: | ||
==آداب در فقه اسلامی== | ==آداب در فقه اسلامی== | ||
در ابواب [[فقه اسلامی]]، آداب بهطور غالب به مجموع رفتارهایی اطلاق میشود که فعل یا ترک آنها از دید شرع، موجب حسن و کمال رفتار میشود؛ مانند آداب [[نماز]]، [[روزه]]، [[حج]]، [[زیارت امام رضا|زیارت]]، [[دعا]]، [[عبادت]]، [[ازدواج]]، [[قربانی کردن|قربانی]]، [[ذبح اسلامی|ذبح]]، جهاد، [[آداب فرزندآوری|فرزندآوری]]، [[روابط جنسی همسران|روابط جنسی همسران]]. آداب در این معنا، گاه بهعنوان عملی مستقل نگریسته میشود؛ مانند نظافتکردن و ناخنگرفتن و گاه بهعنوان صفت رفتار ملاحظه میشود؛ مانند آداب غذاخوردن و مانند موارد بالا. در بعضی آداب مانند [[غسل جمعه]] و [[زیارت در فرهنگ شیعه|زیارت]]، قصد قربت معتبر است و در بعضی دیگر مانند آداب [[تجارت]]، معتبر نیست. آداب همچنین در باب حدود و تعزیرات فقه، به معنای ادبکردن یا تنبیه بهکار رفته است.<ref>هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهلبیت، 1382ش، ج1، ص108-109.</ref> از نظر مرتضی مطهری، آداب مورد تأیید و تأکید اسلام، سنت نامیده میشود.<ref>مطهری، اسلام و نیازهای زمان، 1381ش، ج1، ص173. ر</ref> | |||
در ابواب [[فقه اسلامی]]، آداب بهطور غالب به مجموع رفتارهایی اطلاق میشود که فعل یا ترک آنها از دید شرع، موجب حسن و کمال رفتار میشود؛ مانند آداب [[نماز]]، [[روزه]]، [[حج]]، [[زیارت امام رضا|زیارت]]، [[دعا]]، [[عبادت]]، [[ازدواج]]، [[قربانی کردن|قربانی]]، [[ذبح اسلامی|ذبح]]، جهاد، [[فرزندآوری]]، [[روابط جنسی همسران|روابط جنسی همسران]]. آداب در این معنا، گاه بهعنوان عملی مستقل نگریسته میشود؛ مانند نظافتکردن و ناخنگرفتن و گاه بهعنوان صفت رفتار ملاحظه میشود؛ مانند آداب غذاخوردن و مانند موارد بالا. در بعضی آداب مانند [[غسل جمعه]] و [[زیارت در فرهنگ شیعه|زیارت]]، قصد قربت معتبر است و در بعضی دیگر مانند آداب [[تجارت]]، معتبر نیست. آداب همچنین در باب حدود و تعزیرات فقه، به معنای ادبکردن یا تنبیه بهکار رفته است.<ref>هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهلبیت، 1382ش، ج1، ص108-109.</ref> از نظر مرتضی مطهری، آداب مورد تأیید و تأکید اسلام، سنت نامیده میشود.<ref>مطهری، اسلام و نیازهای زمان، 1381ش، ج1، ص173. ر</ref> | |||
==آداب از منظر عرفا== | ==آداب از منظر عرفا== | ||
| خط ۸۴: | خط ۸۲: | ||
==آداب در دنیای غرب== | ==آداب در دنیای غرب== | ||
با توجه به جهانبینی مادیگرا و [[سکولاریسم|سکولار]] غرب و سیطرهٔ فرهنگ سرمایهداری و [[مصرفگرایی|مصرفمحور]] در کشورهای غربی، آداب رفتار در غرب تابع باورها و ارزشهای انسانگرایانه (اومانیستی) و محدود به جهان مادی است. برای مثال آداب پیچیده و پرمصرف مهمانیدادن در [[هتل]]های بسیار لوکس و گرانقیمت، آداب پوشیدن لباسهای متنوع، بدننما و گرانقیمت، [[آرایش]] متنوع ظاهر و آداب رسیدگی به بدن بهمنظور تجاریسازی [[زیبایی]] و ترویج زندگی [[تجملگرایی|تجملاتی]]، رفاه زیاد و سرگرمیهای جذاب و متنوع بوده که همه اینها بر اساس منطق حسگرایی، [[لذتجویی]]، زیباییهای ظاهری و تبلیغ فرهنگ سرمایهداری قابل درک و توضیح است.<ref>حسینزاده، سبک زندگی: زمینههای پذیرش آداب، 1393ش، ص31.</ref> | با توجه به جهانبینی مادیگرا و [[سکولاریسم|سکولار]] غرب و سیطرهٔ فرهنگ سرمایهداری و [[مصرفگرایی|مصرفمحور]] در کشورهای غربی، آداب رفتار در غرب تابع باورها و ارزشهای انسانگرایانه (اومانیستی) و محدود به جهان مادی است. برای مثال آداب پیچیده و پرمصرف مهمانیدادن در [[هتل]]های بسیار لوکس و گرانقیمت، آداب پوشیدن لباسهای متنوع، بدننما و گرانقیمت، [[آرایش]] متنوع ظاهر و آداب رسیدگی به بدن بهمنظور تجاریسازی [[زیبایی]] و ترویج زندگی [[تجملگرایی|تجملاتی]]، رفاه زیاد و سرگرمیهای جذاب و متنوع بوده که همه اینها بر اساس منطق حسگرایی، [[لذتجویی]]، زیباییهای ظاهری و تبلیغ فرهنگ سرمایهداری قابل درک و توضیح است.<ref>حسینزاده، سبک زندگی: زمینههای پذیرش آداب، 1393ش، ص31.</ref> | ||
