برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
جز ویکی سازی |
||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
شیر مایعی سفید رنگ و با طعمی شیرین است که از پستان نوع مادهی پستانداران ترشح میشود.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/شیر-3 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه شیر.]</ref> از شیر، انواع مواد لبنی مانند [[ماست]]، [[پنیر]] و [[کشک]] بهدست میآید.<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۳۰۹.</ref> | شیر مایعی سفید رنگ و با طعمی شیرین است که از پستان نوع مادهی پستانداران ترشح میشود.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/شیر-3 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه شیر.]</ref> از شیر، انواع مواد لبنی مانند [[ماست]]، [[پنیر]] و [[کشک]] بهدست میآید.<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۳۰۹.</ref> | ||
==شیر در فرهنگ ایرانیان== | ==شیر در فرهنگ ایرانیان== | ||
زردشتیان در مراسم گوناگون، از جمله روز ششم فروردین سفره پهن کرده و در آن لیوانی از شیر به یاد وهمن امشاسپند قرار میدهند.<ref>نیکنام، از نوروز تا نوروز، ۱۳۸۲ش، ص۳۰و۳۷.</ref> آنّها در مراسم آفرینگان گاهنبار در کنار آتشدان، خوانچهای پهن کرده و در آن شیر، گل، میوه و آب قرار میدهند.<ref>اورنگ، جشن نوروز، ۱۳۵۱ش، ص۲۷.</ref> زردشتیان یک روز بعد از مراسم عروسی به خانهی داماد رفته و خواهر عروس در ظرفی از جنس نقره، گیاه مَرو و شیر قرار داده و پای راست عروس و داماد را درون ظرف میشوید. به این مراسم «شیر و مَروی» گفته میشود.<ref>مزداپور، «کاربرد آیینی چند گیاه در نزد زردشتیان معاصر ایران»، ۱۳۸۱ش، ص۹۹؛ نیکنام، از نوروز تا نوروز، ۱۳۸۲ش، ص۷۴-۷۵.</ref> | زردشتیان در مراسم گوناگون، از جمله روز ششم [[فروردین]] سفره پهن کرده و در آن لیوانی از شیر به یاد وهمن امشاسپند قرار میدهند.<ref>نیکنام، از نوروز تا نوروز، ۱۳۸۲ش، ص۳۰و۳۷.</ref> آنّها در مراسم آفرینگان گاهنبار در کنار آتشدان، خوانچهای پهن کرده و در آن شیر، گل، میوه و آب قرار میدهند.<ref>اورنگ، جشن نوروز، ۱۳۵۱ش، ص۲۷.</ref> زردشتیان یک روز بعد از مراسم عروسی به خانهی داماد رفته و خواهر عروس در ظرفی از جنس نقره، گیاه مَرو و شیر قرار داده و پای راست عروس و داماد را درون ظرف میشوید. به این مراسم «شیر و مَروی» گفته میشود.<ref>مزداپور، «کاربرد آیینی چند گیاه در نزد زردشتیان معاصر ایران»، ۱۳۸۱ش، ص۹۹؛ نیکنام، از نوروز تا نوروز، ۱۳۸۲ش، ص۷۴-۷۵.</ref> | ||
در ابیانه، برخی به نیت علیاصغر (طفل شیرخواری از امام حسین که در کربلا به شهادت رسید)، شیر نذر کرده و در مراسم طلوعخوانی صبح روز عاشورا نذر خود را ادا میکنند.<ref>نظری داشلیبرون، مردمشناسی روستای ابیانه، ۱۳۸۴ش، ص۵۸۴-۵۸۵.</ref> | در ابیانه، برخی به نیت علیاصغر (طفل شیرخواری از امام حسین که در کربلا به شهادت رسید)، شیر نذر کرده و در مراسم طلوعخوانی صبح روز عاشورا نذر خود را ادا میکنند.<ref>نظری داشلیبرون، مردمشناسی روستای ابیانه، ۱۳۸۴ش، ص۵۸۴-۵۸۵.</ref> | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
مردم در اصطلاحات خود نیز از شیر استفاده میکنند. برای نمونه «شیرت خشک میشود» زمانی استفاده میشود که کسی زیادی عصبانی باشد و طرف مقابل برای تحقیر او این اصطلاح را استفاده میکند.<ref>جمالزاده، فرهنگ لغات عامیانه، ۱۳۴۱ش، ص۲۶۲.</ref> مردم برای تنوع زیاد چیزی میگویند «از شیر مرغ تا جان آدمیزاد پیدا میشود». | مردم در اصطلاحات خود نیز از شیر استفاده میکنند. برای نمونه «شیرت خشک میشود» زمانی استفاده میشود که کسی زیادی عصبانی باشد و طرف مقابل برای تحقیر او این اصطلاح را استفاده میکند.<ref>جمالزاده، فرهنگ لغات عامیانه، ۱۳۴۱ش، ص۲۶۲.</ref> مردم برای تنوع زیاد چیزی میگویند «از شیر مرغ تا جان آدمیزاد پیدا میشود». | ||
==غذاهای تهیه شده از شیر== | ==غذاهای تهیه شده از شیر== | ||
در دوران [[صفویه]]، آشپزها از شیر، غذاهایی مانند شیربرنج، شیر و رشته، شیرپلاو و بریانپلاوشیر، طبخ میکردند.<ref>باورچی بغدادی، «کارنامه در باب طباخی و صنعت آن»، ۱۳۶۰ش، ص۷۸و۷۹و۹۵؛ نورالله، «مادة الحیاة»، ۱۳۶۰ش، ص۲۱۵.</ref> در دوران قاجاریه نیز از شیر، غذاهایی مانند ترخینه، قیماق، شیرپلو، حلوای ماست و یخ در بهشت تهیه میکردند.<ref>جامع الصنایع، ۱۳۸۹ش، ص۱۰و۱۲و۱۶و۲۶و۵۲؛ آشپزباشی، سفره اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۶و۱۷و۳۳.</ref> شاهسونها در غذاهایی مانند کلکه، بولاما، خشیل و اپکآشی از شیر استفاده میکنند.<ref>قاسمی، مغان نگین آذربایجان، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۴-۱۲۶.</ref> مردم تنکابن از مخلوط آب پنیر و شیر، غذایی بهنام «لور» طبخ میکنند.<ref>مشایخی، نگاهی همهسویه به تنکابن، ۱۳۸۰ش، ص۲۷۴-۲۷۵.</ref> در [[گیلان]] در غذاهایی مانند دمیشیر، آش کویی و بنیهکدو از شیر استفاده میکنند.<ref>برومبرژه، «آشپزی در گیلان»، ۱۳۸۶ش، ص۱۱۸و۱۲۴-۱۲۵؛ دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۸۱۹-۸۲۰.</ref> در رودبار از شیر، شکر و آرد نوعی نان بهنام «شیرنن» تهیه میکنند. | در دوران [[صفویه]]، آشپزها از شیر، غذاهایی مانند شیربرنج، شیر و رشته، شیرپلاو و بریانپلاوشیر، طبخ میکردند.<ref>باورچی بغدادی، «کارنامه در باب طباخی و صنعت آن»، ۱۳۶۰ش، ص۷۸و۷۹و۹۵؛ نورالله، «مادة الحیاة»، ۱۳۶۰ش، ص۲۱۵.</ref> در دوران قاجاریه نیز از شیر، غذاهایی مانند ترخینه، قیماق، شیرپلو، حلوای ماست و یخ در بهشت تهیه میکردند.<ref>جامع الصنایع، ۱۳۸۹ش، ص۱۰و۱۲و۱۶و۲۶و۵۲؛ آشپزباشی، سفره اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۶و۱۷و۳۳.</ref> شاهسونها در غذاهایی مانند کلکه، بولاما، خشیل و اپکآشی از شیر استفاده میکنند.<ref>قاسمی، مغان نگین آذربایجان، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۴-۱۲۶.</ref> مردم تنکابن از مخلوط آب پنیر و شیر، غذایی بهنام «لور» طبخ میکنند.<ref>مشایخی، نگاهی همهسویه به تنکابن، ۱۳۸۰ش، ص۲۷۴-۲۷۵.</ref> در [[گیلان]] در غذاهایی مانند دمیشیر، آش کویی و بنیهکدو از شیر استفاده میکنند.<ref>برومبرژه، «آشپزی در گیلان»، ۱۳۸۶ش، ص۱۱۸و۱۲۴-۱۲۵؛ دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۸۱۹-۸۲۰.</ref> در [[رودبار]] از شیر، شکر و آرد نوعی نان بهنام «شیرنن» تهیه میکنند. | ||
==شیر در طب قدیم== | ==شیر در طب قدیم== | ||