برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
جز ویکی سازی
 
(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۳: خط ۳:
شیر مایعی سفید رنگ و با طعمی شیرین است که از پستان نوع ماده‌ی پستانداران ترشح می‌شود.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/شیر-3 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه شیر.]</ref>  از شیر، انواع مواد لبنی مانند [[ماست]]، [[پنیر]] و [[کشک]] به‌دست می‌آید.<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۳۰۹.</ref>  
شیر مایعی سفید رنگ و با طعمی شیرین است که از پستان نوع ماده‌ی پستانداران ترشح می‌شود.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/شیر-3 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه شیر.]</ref>  از شیر، انواع مواد لبنی مانند [[ماست]]، [[پنیر]] و [[کشک]] به‌دست می‌آید.<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۳۰۹.</ref>  
==شیر در فرهنگ ایرانیان==
==شیر در فرهنگ ایرانیان==
زردشتیان در مراسم گوناگون، از جمله روز ششم فروردین سفره پهن کرده و در آن لیوانی از شیر به یاد وهمن امشاسپند قرار می‌دهند.<ref>نیک‌نام، از نوروز تا نوروز، ۱۳۸۲ش، ص۳۰و۳۷.</ref>  آن‌ّها در مراسم آفرینگان گاهنبار در کنار آتش‌دان، خوانچه‌ا‌ی پهن کرده و در آن شیر، گل، میوه و آب قرار می‌دهند.<ref>اورنگ، جشن نوروز، ۱۳۵۱ش، ص۲۷.</ref>  زردشتیان یک روز بعد از مراسم عروسی به خانه‌ی داماد رفته و خواهر عروس در ظرفی از جنس نقره، گیاه مَرو و شیر قرار داده و پای راست عروس و داماد را درون ظرف می‌شوید. به این مراسم «شیر و مَروی» گفته می‌شود.<ref>مزداپور، «کاربرد آیینی چند گیاه در نزد زردشتیان معاصر ایران»، ۱۳۸۱ش، ص۹۹؛ نیک‌نام، از نوروز تا نوروز، ۱۳۸۲ش، ص۷۴-۷۵.</ref>
زردشتیان در مراسم گوناگون، از جمله روز ششم [[فروردین]] سفره پهن کرده و در آن لیوانی از شیر به یاد وهمن امشاسپند قرار می‌دهند.<ref>نیک‌نام، از نوروز تا نوروز، ۱۳۸۲ش، ص۳۰و۳۷.</ref>  آن‌ّها در مراسم آفرینگان گاهنبار در کنار آتش‌دان، خوانچه‌ا‌ی پهن کرده و در آن شیر، گل، میوه و آب قرار می‌دهند.<ref>اورنگ، جشن نوروز، ۱۳۵۱ش، ص۲۷.</ref>  زردشتیان یک روز بعد از مراسم عروسی به خانه‌ی داماد رفته و خواهر عروس در ظرفی از جنس نقره، گیاه مَرو و شیر قرار داده و پای راست عروس و داماد را درون ظرف می‌شوید. به این مراسم «شیر و مَروی» گفته می‌شود.<ref>مزداپور، «کاربرد آیینی چند گیاه در نزد زردشتیان معاصر ایران»، ۱۳۸۱ش، ص۹۹؛ نیک‌نام، از نوروز تا نوروز، ۱۳۸۲ش، ص۷۴-۷۵.</ref>
    
    
در ابیانه، برخی به نیت علی‌اصغر (طفل شیرخواری از امام حسین که در کربلا به شهادت رسید)، شیر نذر کرده و در مراسم طلوع‌خوانی صبح روز عاشورا نذر خود را ادا می‌کنند.<ref>نظری داشلی‌برون، مردم‌شناسی روستای ابیانه، ۱۳۸۴ش، ص۵۸۴-۵۸۵.</ref>
در ابیانه، برخی به نیت علی‌اصغر (طفل شیرخواری از امام حسین که در کربلا به شهادت رسید)، شیر نذر کرده و در مراسم طلوع‌خوانی صبح روز عاشورا نذر خود را ادا می‌کنند.<ref>نظری داشلی‌برون، مردم‌شناسی روستای ابیانه، ۱۳۸۴ش، ص۵۸۴-۵۸۵.</ref>
خط ۱۰: خط ۱۰:
    
    
مردم در اصطلاحات خود نیز از شیر استفاده می‌کنند. برای نمونه «شیرت خشک می‌شود» زمانی استفاده می‌شود که کسی زیادی عصبانی باشد و طرف مقابل برای تحقیر او این اصطلاح را استفاده می‌کند.<ref>جمال‌زاده، فرهنگ لغات عامیانه، ۱۳۴۱ش، ص۲۶۲.</ref>  مردم برای تنوع زیاد چیزی می‌گویند «از شیر مرغ تا جان آدمی‌زاد پیدا می‌شود».
مردم در اصطلاحات خود نیز از شیر استفاده می‌کنند. برای نمونه «شیرت خشک می‌شود» زمانی استفاده می‌شود که کسی زیادی عصبانی باشد و طرف مقابل برای تحقیر او این اصطلاح را استفاده می‌کند.<ref>جمال‌زاده، فرهنگ لغات عامیانه، ۱۳۴۱ش، ص۲۶۲.</ref>  مردم برای تنوع زیاد چیزی می‌گویند «از شیر مرغ تا جان آدمی‌زاد پیدا می‌شود».
==غذاهای تهیه شده از شیر==
==غذاهای تهیه شده از شیر==
در دوران [[صفویه]]، آشپزها از شیر، غذاهایی مانند شیربرنج، شیر و رشته، شیرپلاو و بریان‌پلاوشیر، طبخ می‌کردند.<ref>باورچی بغدادی، «کارنامه در باب طباخی و صنعت آن»، ۱۳۶۰ش، ص۷۸و۷۹و۹۵؛ نورالله، «مادة الحیاة»، ۱۳۶۰ش، ص۲۱۵.</ref>  در دوران قاجاریه نیز از شیر، غذاهایی مانند ترخینه، قیماق، شیرپلو، حلوای ماست و یخ در بهشت تهیه می‌کردند.<ref>جامع الصنایع، ۱۳۸۹ش، ص۱۰و۱۲و۱۶و۲۶و۵۲؛ آشپزباشی، سفره اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۶و۱۷و۳۳.</ref>  شاه‌سون‌ها در غذاهایی مانند کلکه، بولاما، خشیل و اپک‌آشی از شیر استفاده می‌کنند.<ref>قاسمی، مغان نگین آذربایجان، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۴-۱۲۶.</ref>  مردم تنکابن از مخلوط آب پنیر و شیر، غذایی به‌نام «لور» طبخ می‌کنند.<ref>مشایخی، نگاهی همه‌سویه به تنکابن، ۱۳۸۰ش، ص۲۷۴-۲۷۵.</ref>  در [[گیلان]] در غذاهایی مانند دمی‌شیر، آش کویی و بنیه‌کدو از شیر استفاده می‌کنند.<ref>برومبرژه، «آشپزی در گیلان»، ۱۳۸۶ش، ص۱۱۸و۱۲۴-۱۲۵؛ دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۸۱۹-۸۲۰.</ref>  در رودبار از شیر، شکر و آرد نوعی نان به‌نام «شیرنن» تهیه می‌کنند.
در دوران [[صفویه]]، آشپزها از شیر، غذاهایی مانند شیربرنج، شیر و رشته، شیرپلاو و بریان‌پلاوشیر، طبخ می‌کردند.<ref>باورچی بغدادی، «کارنامه در باب طباخی و صنعت آن»، ۱۳۶۰ش، ص۷۸و۷۹و۹۵؛ نورالله، «مادة الحیاة»، ۱۳۶۰ش، ص۲۱۵.</ref>  در دوران قاجاریه نیز از شیر، غذاهایی مانند ترخینه، قیماق، شیرپلو، حلوای ماست و یخ در بهشت تهیه می‌کردند.<ref>جامع الصنایع، ۱۳۸۹ش، ص۱۰و۱۲و۱۶و۲۶و۵۲؛ آشپزباشی، سفره اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۶و۱۷و۳۳.</ref>  شاه‌سون‌ها در غذاهایی مانند کلکه، بولاما، خشیل و اپک‌آشی از شیر استفاده می‌کنند.<ref>قاسمی، مغان نگین آذربایجان، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۴-۱۲۶.</ref>  مردم تنکابن از مخلوط آب پنیر و شیر، غذایی به‌نام «لور» طبخ می‌کنند.<ref>مشایخی، نگاهی همه‌سویه به تنکابن، ۱۳۸۰ش، ص۲۷۴-۲۷۵.</ref>  در [[گیلان]] در غذاهایی مانند دمی‌شیر، آش کویی و بنیه‌کدو از شیر استفاده می‌کنند.<ref>برومبرژه، «آشپزی در گیلان»، ۱۳۸۶ش، ص۱۱۸و۱۲۴-۱۲۵؛ دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۸۱۹-۸۲۰.</ref>  در [[رودبار]] از شیر، شکر و آرد نوعی نان به‌نام «شیرنن» تهیه می‌کنند.


==شیر در طب قدیم==
==شیر در طب قدیم==