پرش به محتوا

فرهنگ رسانه‌ای: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
زهرا فاضل (بحث | مشارکت‌ها)
۱٬۲۲۱ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<big>'''فرهنگ رسانه‌ای'''</big>؛ نظام فرهنگی غالب جهانی و شکل‌دهندۀ هویت، ارزش‌ها و سبک زندگی.<br>
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =  فرهنگ رسانه‌ای.jpg
| زیرنویس تصویر    =  گروهی از پسران در حال استفاده از تلفن‌های همراه هوشمند.
| image_alt        =گوشی بازی پسران
| فایل پادکست      = 
| حجم فایلپادکست    = 
| تاریخ پادکست      = 
| زیرنویس عنوان    = 


فرهنگ رسانه‌ای (Media Culture)، به مجموعه‌ای از نگرش‌ها، ارزش‌ها، الگوهای رفتاری و شیوه‌های زیست گفته می‌شود که تحت‌تأثیر رسانه‌های جمعی و پلتفرم‌های دیجیتال شکل می‌گیرند. این پدیده به‌عنوان یکی از کارگزاران اصلی جامعه‌پذیری در جهان معاصر، ساختارهای هویت فردی و جمعی را دگرگون ساخته و در ابعاد اقتصاد سیاسی، تحلیل متن و رویکرد دریافت مخاطبان ارزیابی می‌شود. پویایی‌های این نظام فرهنگی از یک سو با ایجاد استانداردسازی‌های بصری، اشباع اطلاعاتی و جابه‌جایی مرجعیت‌های تربیتی همراه بوده و از سوی دیگر، بستری برای تقویت هویت‌های جهان‌-‌محلی، کنشگری‌های مدنی و ارتقای مهارت‌های شناختی مانند سواد سلامت فراهم می‌آورد. در بستر جامعۀ ایران، فرهنگ رسانه‌ای در تلاقی میان جریان‌های ارتباطی جهانی و سنت‌های بومی شکل گرفته و مدیریت مصرف آن بر چارچوب‌های سیاست‌گذاری ارتباطی، اخلاق رسانه‌ای و توسعۀ تولیدات بومی استوار است.
| عنوان اصلی       =
==مفهوم‌شناسی==
| عنوان انگلیسی    =
فرهنگ رسانه‌ای به مجموعه‌ای از معانی، هویت‌ها و الگوهای رفتاری گفته می‌شود که در بستر رسانه‌های جمعی، به‌ویژه رسانه‌های نوین دیجیتال، تولید و بازتولید می‌شوند.<ref>[https://civilica.com/doc/1491004/ سعیدی، «تقابل فرهنگ رسانه‌ای و خرده‌فرهنگ‌ها»، 1401ش، ص4-5.]</ref>  این مفهوم بر نقش رسانه‌ها در ساخت معنا، بازنمایی واقعیت، شکل‌دهی به هویت‌های فردی و جمعی و تأثیرگذاری بر فرآیندهای اجتماعی، سیاست، اقتصاد و زندگی روزمره تمرکز دارد. فرهنگ رسانه‌ای به‌دلیل گسترۀ نفوذ خود، متمایل به ایجاد نوعی فرهنگ غالب و همگون‌ساز در سطح جهانی است.<ref>[https://www.jscm.ir/article%20115093.html خدابنده بایگی، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، 1399ش، ص185.]</ref>
| عنوان عربی        =
===تمایز فرهنگ رسانه‌ای و سواد رسانه‌ای===
| عنوان علمی        =
فرهنگ رسانه‌ای شامل الگوهای زیست، فرآورده‌ها و هنجارهای حاکم بر مصرف رسانه است که عادت‌ها و رفتارهای رسانه‌ای جامعه را شکل می‌دهد.<ref> [https://virgool.io/@masihreyhani/%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-cmos1cjqhfwt ریحانی، «فرهنگ و سواد رسانه‌ای»، وب‌سایت ویرگول.]</ref> در مقابل، سواد رسانه‌ای مهارتی فعال است که توانایی تشخیص رسانه‌های معتبر، بررسی صحت پیام‌ها و استفادۀ هدفمند از محتوا را فراهم کرده و امکان مقاومت در برابر القاهای ناخودآگاهِ فرهنگ رسانه‌ای را پدید می‌آورد.<ref>[https://civilica.com/doc/2407494/ خورابلو و دیگران، «تأثیر فرهنگ رسانه‌ای جهانی بر ارزش‌های آموزشی بومی در نظام آموزش ابتدایی»، 1403ش، ص78-80.]</ref> سواد رسانه‌ای، همچنین، به‌عنوان یک سازوکار ناظر درونی، مخاطب را از حالت انفعالی خارج کرده و با ایجاد تعامل متقابل میان مخاطب و متن، معناسازی‌های سطحی را به چالش می‌کشد. تحقق این مهارت تحت عنوان «خودمدیریتی کاربر» مستلزم آموزش‌های بنیادی و ساختاری در مدارس و نهادهای آموزش عالی است.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1077218/%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7 «تنها ابزار غرب برای دستکاری فرهنگ ما رسانه است/ دانشگاه‌ها و مدارس، آموزش‌های رسانه‌ای بنیادی ارائه دهند»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>
| شاخه علمی        =
===تأثیرات زبان‌شناختی===
| نوع مفهوم        =
گفتمان حاکم بر فرهنگ رسانه‌ای بر نظام واژگانی توده‌ها تأثیر می‌گذارد. استفادۀ دگرگون‌شده یا نادقیق از اصطلاحات در بستر رسانه‌های جمعی می‌تواند به‌مرور زمان به ضعف الگوی زبانی جامعه و شکل‌گیری فقر واژگانی در فرهنگ عمومی منجر شود.<ref> [https://virgool.io/@masihreyhani/%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-cmos1cjqhfwt ریحانی، مسیح، «فرهنگ و سواد رسانه‌ای»، وب‌سایت ویرگول.]</ref>
| معنای اصطلاحی      =
==اهمیت و ویژگی‌های ساختاری==
| حوزه کاربرد      =
===کارگزار جامعه‌پذیری مدرن===
| گستره جغرافیایی  =
رسانه‌ها در جامعۀ مدرن از قالب ابزارهای سادۀ انتقال پیام خارج شده و به بستری برای آموزش‌های فرهنگی کلان و دگرگونی در شیوه‌های ادراک مخاطبان بدل شده‌اند؛ به‌گونه‌ای‌که این بستر در زمینه‌های متعددی جایگزین نهادهای سنتیِ هویت‌ساز شده است.<ref> [https://qjmn.farhang.gov.ir/article%2053559.html ذکایی، «مصرف و سبک زندگی: رویکردها، مسائل و آسیب‌ها»، 1391ش، ص30-31.]</ref> از این رو، درک، تفسیر و نقد پیام‌های رسانه‌ای برای مواجهۀ آگاهانه با لایه‌های پنهان این فرهنگ ضرورت دارد.<ref>[https://www.jscm.ir/article%20115093.html خدابنده بایگی، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، 1399ش،  ص185.]</ref>  
| منشأ تاریخی      =
===همگرایی و اشباع اطلاعاتی===
 
فرهنگ رسانه‌ای با توسعۀ فناوری‌های ارتباطی و شبکه‌ای شدن مناسبات اجتماعی شناخته می‌شود و از طریق اشاعۀ پیام‌ها برای مخاطبان انبوه، به روند همگرایی فرهنگی و جهانی‌شدن شتاب می‌بخشد.<ref>[https://virgool.io/@masihreyhani/%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-cmos1cjqhfwt ریحانی، «فرهنگ و سواد رسانه‌ای»، وب‌سایت ویرگول؛] [https://civilica.com/doc/1491004/ سعیدی، «تقابل فرهنگ رسانه‌ای و خرده‌فرهنگ‌ها»، 1401ش، ص4-5.]</ref>  این پدیده بر جریان تولید انبوه اطلاعات و بازتولید رویدادها در قالب روایت‌های سرگرمی‌محور استوار است.<ref>[https://www.tebyan.net/news/370813/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C «فرهنگ رسانه و رسانۀ فرهنگی»، وب‌سایت تبیان.]</ref>  حجم متراکم داده‌ها در این نظام سبب سوق یافتن ذهن مخاطبان به‌سمت پردازش خودکار پیام‌ها، تضعیف تفکر انتقادی، پذیرش بی‌چون‌وچرای محتوا و بازنشر مکانیکی اطلاعات می‌شود. همچنین جوامع در این بستر با پدیده «اینفودمیک» یا همه‌گیری اطلاعاتی (گسترش هم‌زمان و شتابان اطلاعات دقیق و نادرست) مواجه می‌شوند که توانایی تمیز داده‌های علمی از شایعات را تضعیف می‌کند.<ref>[https://virgool.io/@masihreyhani/%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-cmos1cjqhfwt ریحانی، مسیح، «فرهنگ و سواد رسانه‌ای»، وب‌سایت ویرگول.]</ref>
| نخستین کاربرد    =
===استانداردسازی بصری و الگوریتمی===
| ریشه واژه        =
فرهنگ رسانه‌ای با اتکا به پلتفرم‌های تصویرمحور و ابزارهای دیجیتال نظیر فیلترها، به استانداردسازی مفاهیم زیبایی ظاهری پرداخته و نمادهای بصری دستکاری‌شده را به‌عنوان جریان اصلی فرهنگ توده‌ای تثبیت می‌کند.<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/khanevde-m/impact-social-media-body.html «تأثیر رسانه‌های اجتماعی بر عزت‌نفس و رضایت از بدن»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>  از سوی دیگر، الگوریتم‌های پیچیدۀ توزیع محتوا با تنظیم اطلاعات بر اساس علایق پیشین کاربران، مخاطبان را در بسترهای همگون اطلاعاتی (اتاق پژواک) محصور کرده و امکان مواجهه با دیدگاه‌های متنوع را محدود می‌سازند.<ref>[https://naghshnews.ir/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF/ «نقش مؤثر رسانه‌های اجتماعی در فرهنگ‌سازی»، پایگاه خبری نقش.]</ref>  
| مرتبط با          =
===انباشت تدریجی و ابعاد شناختی===
| اهمیت            =
این نظام فرهنگی در کوتاه‌مدت پیامدهای جزئی دارد اما در بلندمدت از طریق فرآیند انباشت تدریجی، به جریان‌سازی‌های عمیق اجتماعی و تغییر ناخودآگاه نگرش توده‌ها منجر می‌شود. این ویژگی سبب شده تا فرهنگ رسانه‌ای به‌عنوان بستر اصلی جنگ نرم و ابزار نفوذ ساختاری برای دگرگونی ارزش‌های بومی به‌کار گرفته شود.<ref>[https://www.imna.ir/news/612202/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9 «مروری بر رسانه و نقش آن برای تقابل در برابر تهاجم به فرهنگ»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>  این نفوذ در ابعاد پیشرفته، ماهیتی شناختی به‌خود می‌گیرد که از طریق اشغال فضای ذهنی مخاطبان و به‌کارگیری تاکتیک‌های اطلاعاتی پیش از بازنمایی رسمی داده‌ها عمل می‌کند.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1077218/%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7 «تنها ابزار غرب برای دستکاری فرهنگ ما رسانه است/ دانشگاه‌ها و مدارس، آموزش‌های رسانه‌ای بنیادی ارائه دهند»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>  
| مبدع              =
==چارچوب تحلیل فرهنگ رسانه‌ای==
| مروج              =
شناخت ابعاد ساختاری فرهنگ رسانه‌ای نیازمند یک چارچوب سه‌جانبۀ انتقادی است:
| مقدس برای         =
# اقتصاد سیاسی فرهنگ رسانه‌ای: بررسی ویژگی‌های ساختاری و نقش شرکت‌های ارتباطی بزرگ و نهادهای قدرت در فرآیند تولید، مالکیت و توزیع انبوه محتوای فرهنگی.
| مورد احترام      =
# تحلیل متن رسانه‌ای: مطالعۀ فرآورده‌ها و آثار فرهنگ رسانه‌ای برای شناسایی گفتمان‌ها، مواضع ایدئولوژیک پنهان و الگوهای روایتی حاکم بر آنها.
| آثار مرتبط        =
# رویکرد دریافت و مصرف مخاطبان: بررسی اثرات عینی محصولات فرهنگ رسانه‌ای بر مخاطبان و تغییرات احتمالی در فهم، تفسیر و شیوه‌های استفاده آنها از پیام‌ها.<ref>[https://www.jscm.ir/article%20115093.html خدابنده بایگی، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، 1399ش، ص201-203.]</ref>
}}
 
{{درشت|'''فرهنگ رسانه‌ای'''}}؛ مجموعه باورها، ارزش‌ها و الگوهای رفتار که از سوی رسانه‌ها ترویج می‌شود.
==کارکردها و بازنمایی‌های محوری==
 
===هویت‌بخشی و الگوسازی در زندگی روزمره===
فرهنگ رسانه‌ای (Media Culture)، زیست‌بوم و نظام ارزش‌داوری جدیدی است که فناوری‌های دیجیتال به کمک آن، هنجارهای رفتاری، نگرش‌ها و شیوه‌های زیست انسان‌ها را دگرگون می‌سازد. این پدیده، کارکردی دوقطبی دارد؛ به‌طوری که در کنار ترویج روایت‌های سرگرمی‌محور سطحی و تضعیف مراجع تربیتی سنتی، بستری برای کنشگری جامعه و تعاملات جهان-محلی فراهم می‌آورد. این جریان در ایران، در نقطهٔ تلاقی پیام‌های ارتباطی بین‌المللی با سنت‌های بومی و چارچوب‌های سیاست‌گذاری ارتباطی شکل می‌گیرد.
محصولات فرهنگ رسانه‌ای منابعی هستند که افراد برای تعریف هنجارها و ساخت هویت فردی و جمعی از آنها بهره می‌گیرند.<ref> [https://www.jscm.ir/article%20115093.html خدابنده بایگی، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، 1399ش،  ص197؛] [https://sepidarnews.ir/yaddasht/308935-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%88-%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%A3%D8% «فرهنگ و رسانه هر دو قابلیت تأثیرگذاری و تأثیرپذیری از یکدیگر را دارند»، سپیدار نیوز.]</ref>   این فرآیند معیارهای قضاوت را سامان داده و افراد را با نظام‌های ارزشی هماهنگ می‌کند که نمود عینی آن در مدیریت بدن، گرایش به مد و ذائقۀ پوشش جوانان مشاهده می‌شود.<ref>[https://qjmn.farhang.gov.ir/article%2053559.html ذکایی، «مصرف و سبک زندگی: رویکردها، مسائل و آسیب‌ها»، 1391ش، ص30-31.]</ref> پویایی بازخوردهای نمادین مانند پسندها و نظرات، پدیدۀ «بدن‌پنداری رسانه‌ای‌شده» را شکل می‌دهد که در آن ارزیابی افراد از ارزش جسمی خود با میزان تأیید بیرونی در فضای مجازی پیوند می‌خورد.<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/khanevde-m/impact-social-media-body.html «تأثیر رسانه‌های اجتماعی بر عزت‌نفس و رضایت از بدن»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>  همچنین تثبیت این الگوها به وابستگی یا اعتیاد رسانه‌ای و ترجیح تعاملات مجازی بر روابط عینی می‌انجامد.<ref>[https://www.balagh.ir/content/6146 محمدی سیف، معصومه، «فرهنگ استفاده از رسانه‌ها»، وب‌سایت بلاغ.]</ref>  
 
===بازتعریف اوقات فراغت و هویت دیجیتال===
== مفهوم‌شناسی ==
کارکرد جامعه‌پذیری رسانه‌ای بیشتر به‌صورت ضمنی و از طریق مشاهده و تقلید عمل می‌کند. این نظام با بازتعریف مفهوم اوقات فراغت، ابزارهای دیجیتال را جایگزین فعالیت‌های عینی کرده و با کاهش سهم رسانه‌های مکتوب، الگوهای یادگیری را دگرگون می‌سازد.<ref>[https://www.irna.ir/news/85633821/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AD%D8%AA%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9- «جایی که رسانه حتی جای پدر و مادر را برای کودک می‌گیرد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>  این فضا به کاربران اجازه می‌دهد هویت دیجیتال مستقلی در جامعۀ مجازی بسازند که در سطح کلان، زمینه‌ساز شکل‌گیری تعارض میان هویت واقعی افراد و بازنمایی‌های مجازی آنها می‌شود.<ref>[https://naghshnews.ir/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF/ «نقش مؤثر رسانه‌های اجتماعی در فرهنگ‌سازی»، پایگاه خبری نقش.]</ref>
فرهنگ رسانه‌ای به مجموعه‌ای از نگرش‌ها، ارزش‌ها و الگوهای رفتاری اطلاق می‌شود که در رسانه‌های جمعی، تولید و ترویج می‌شود و نقش کلیدی در شکل‌دهی به سبک زندگی، [[هنجارهای اجتماعی]] و همگون‌سازی فرهنگی دارد.<ref>[https://www.jscm.ir/article%20115093.html خدابنده بایگی، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، 1399ش، ص185.]</ref> در مطالعات فرهنگی، [[رسانه (ارتباطات)|رسانه‌ها]] بستر تعامل با [[فرهنگ]] تلقی می‌شوند و به بازسازی الگوهای معنایی و ایجاد دگرگونی‌های شناختی در مخاطبان می‌پردازند.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/21250/رسانه-و-فرهنگ-سازی دهشیری، «رسانه و فرهنگ‌سازی»، 1388ش، ص180.]</ref> فرهنگ رسانه‌ای از این منظر، نشان‌دهندهٔ محیط فرهنگی، عادت‌ها و [[الگوی مصرف|الگوهای مصرفی]] است که رسانه‌ها بر جامعه حاکم می‌کنند.<ref>[https://civilica.com/doc/2407494/ خورابلو و دیگران، «تأثیر فرهنگ رسانه‌ای جهانی بر ارزش‌های آموزشی بومی در نظام آموزش ابتدایی»، 1403ش، ص78-80.]</ref> شناخت فرهنگ رسانه‌ای معمولاً در سه حوزه بررسی می‌شود: اقتصاد سیاسی، محتوای رسانه‌ای و الگوی مصرف مخاطبان.<ref>[https://www.jscm.ir/article%20115093.html خدابنده بایگی، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، 1399ش، ص201-203.]</ref>
===اشاعۀ ارزش‌های اخلاقی===
 
رسانه‌ها از طریق الگوسازی مفاهیمی همچون صلح، عفو، دگرخواهی و مصالحۀ اجتماعی، به‌عنوان میانجی بازتولید تعالیم فرهنگی و ارزشی در مناسبات میان‌فردی عمل می‌کنند.<ref>[https://www.imna.ir/news/612202/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9 «مروری بر رسانه و نقش آن برای تقابل در برابر تهاجم به فرهنگ»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>
== ویژگی‌ها ==
===ارتقای سواد سلامت===
[[پرونده:فرهنگ رسانه‌ای۱.png|جایگزین=استفاده از تلفن همراه برای درس خوندن|بندانگشتی|استفاده از تلفن همراه به‌عنوان بستری برای آموزش]]
فرهنگ رسانه‌ای بر قابلیت افراد برای دستیابی، درک و به‌کارگیری اطلاعات حیاتی نظیر سواد سلامت تأثیر گذاشته و کیفیت و امید به زندگی توده‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ هرچند رسانه‌ها می‌توانند هم‌زمان عامل انتقال اطلاعات علمی یا بستر بازتولید الگوهای ناصحیح باشند.<ref>[https://sums.ac.ir/%D8%A2%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D9%88-%D8%AA%D8%B3%D8%AA%DB%8C1/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB% «نقش رسانه در آگاهی‌بخشی و فرهنگ‌سازی در سواد سلامت»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی شیراز.]</ref>
* فرهنگ رسانه‌ای، به‌دلیل ماهیت پویا و مبتنی بر پلتفرم، جایگزین نهادهای سنتی مانند [[خانواده]] و [[مدرسه]] شده و اکنون کارگزار اصلی فرهنگ‌پذیری است.<ref>[https://qjmn.farhang.gov.ir/article%2053559.html ذکایی، «مصرف و سبک زندگی: رویکردها، مسائل و آسیب‌ها»، 1391ش، ص30-31.]</ref> تولیدات این فضا اغلب سطحی و سیال هستند<ref>[https://www.jscm.ir/article%20115093.html خدابنده بایگی، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، 1399ش،  ص185.]</ref> و با خلق نمادها و بازتولید الگوهای مصرف، ارتباطات و سبک زندگی، تعادل روابط فردی و اجتماعی را دستخوش تغییر می‌کند.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/21250/رسانه-و-فرهنگ-سازی دهشیری، «رسانه و فرهنگ‌سازی»، 1388ش، ص181-182.]</ref>
===بازنمایی مناسبات قدرت و سلطه===
* پلتفرم‌های تصویرمحور با نمایش چهره‌های آرمانی و دستکاری‌شده، کاربران را به مقایسهٔ خود با این تصاویر ایده‌آل وامی‌دارند و فاصلهٔ میان واقعیت و ذهنیت را عمیق‌تر می‌سازند.<ref>[https://gama.ir/blog/10260/%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4-%D8%A8%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8 «تأثیرات رسانه بر نگرش بدنی: نقش پیام‌های رسانه‌ای در شکل‌گیری نگاه افراد به بدن خود و دیگران»، وب‌سایت گاما.]</ref> همچنین الگوریتم‌ها با محدود کردن تنوع اطلاعات، کاربران را در حباب‌های فکری خود محبوس کرده و توانایی تفکر نقادانه را تضعیف می‌کنند.<ref>[https://jisr.ut.ac.ir/article%2036574.html معمار و دیگران، «شبکه‌های اجتماعی مجازی و بحران هویت (با تأکید بر بحران هویتی ایران)»، 1391ش، ص167-168.]</ref>
فرهنگ رسانه‌ای به‌عنوان ابزاری برای بازنمایی الگوهای قدرت عمل کرده و از طریق برجسته‌سازی یا حاشیه‌رانی، به بازتعریف جایگاه گروه‌های اجتماعی می‌پردازد. ایدئولوژی‌های مرتبط با طبقه، جنسیت و نژاد در بستر تولیدات رسانه‌ای روابط ساختاری موجود را بازتولید می‌کنند؛ هرچند این گونه‌ها هم‌زمان می‌توانند زمینه‌ساز مقاومت فرهنگی یا توانمندسازی گروه‌های فرودست نیز باشند.<ref>[https://www.jscm.ir/article%20115093.html خدابنده بایگی، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، 1399ش،  ص197-198.]</ref>
* فرهنگ رسانه‌ای با تغییر مفاهیم زمان و مکان، بستری برای هویت‌های مجازی و ناپایدار فراهم می‌آورد که با هنجارهای زندگی واقعی در تعارض است و تنش‌های عصبی و خستگی روانی را افزایش می‌دهد. انبوه داده‌های ناهمگون نیز به اضطراب دیجیتالی، احساس گم‌گشتگی و تنهایی میان‌فردی دامن می‌زند.<ref>[https://jisr.ut.ac.ir/article%2036574.html معمار و دیگران، «شبکه‌های اجتماعی مجازی و بحران هویت (با تأکید بر بحران هویتی ایران)»، 1391ش، ص167-168.]</ref>
==پیامدهای فرهنگی و اجتماعی==
* فرهنگ رسانه‌ای از سه طریق بر مخاطب اثر می‌گذارد: الف) گزینش‌گرانه: جذب آگاهانهٔ عناصر مفید فرهنگ بیگانه؛ ب) تشبه‌پذیری: دگرگونی کامل [[هویت]] در برابر پیام‌های مسلط؛ ج) فرهنگ‌گرایی پلتفرمی: تغییر مهندسی‌شده در ذائقه و سبک [[مصرف]].<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/21250/رسانه-و-فرهنگ-سازی دهشیری، «رسانه و فرهنگ‌سازی»، 1388ش، ص183-185.]</ref>
===چالش‌های تربیتی و گسست نسلی===
* همگرایی و سرگرمی‌محوری از دیگر ویژگی‌های این فرهنگ است که با تولید پیام برای مخاطبان انبوه، به [[جهانی‌شدن]] شتاب می‌بخشد، اما به‌جای عمق‌بخشی، بر لذت‌های زودگذر و منافع تجاری تأکید دارد و فرهنگی توده‌ای و کاذب می‌آفریند.<ref>[https://www.tebyan.net/news/370813/فرهنگ-رسانه-و-رسانه-فرهنگی «فرهنگ رسانه و رسانۀ فرهنگی»، وب‌سایت تبیان.]</ref>
فرهنگ رسانه‌ای زمینه‌ساز بروز تغییرات در خرده‌نظام‌های تربیتی و شکل‌گیری تضادهای هنجاری میان ارزش‌های بومی-جمعی و ارزش‌های رسانه‌ای‌شده جهانی (مانند فردگرایی افراطی) می‌شود.<ref> [https://qjmn.farhang.gov.ir/article%2053559.html ذکایی، «مصرف و سبک زندگی: رویکردها، مسائل و آسیب‌ها»، 1391ش، ص30-31.] [https://civilica.com/doc/2407494/ خورابلو و دیگران، «تأثیر فرهنگ رسانه‌ای جهانی بر ارزش‌های آموزشی بومی در نظام آموزش ابتدایی»، 1403ش، ص75-78.]</ref>  ورود این پدیده به جامعه، الگوهای ارتباطی داخل خانواده را دستخوش تغییر کرده و موجب بروز جدایی فکری، عاطفی و فیزیکی میان نسل‌ها می‌شود.<ref>[https://www.balagh.ir/content/6146 محمدی سیف، معصومه، «فرهنگ استفاده از رسانه‌ها»، وب‌سایت بلاغ.]</ref>  دسترسی بی‌واسطۀ کودکان به مضامین بزرگسالان و الگوگیری از مشاهیر رسانه‌ای به‌جای مربیان سنتی، پدیدۀ «بلوغ زودرس فرهنگی» و کاهش پذیرش سنت‌های نسل قبل را در پی دارد.<ref>[https://www.irna.ir/news/85633821/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AD%D8%AA%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9- «جایی که رسانه حتی جای پدر و مادر را برای کودک می‌گیرد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>  شکل حاد این روند به‌صورت جامعه‌پذیری زودهنگام پلتفرمی بروز می‌یابد که پیش از تکوین کامل تفکر انتقادی، کودک را در معرض فرآورده‌های این فرهنگ قرار می‌دهد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1077218/%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7 «تنها ابزار غرب برای دستکاری فرهنگ ما رسانه است/ دانشگاه‌ها و مدارس، آموزش‌های رسانه‌ای بنیادی ارائه دهند»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>
* فرهنگ رسانه‌ای با انباشت تدریجی پیام‌ها، بر ناخودآگاه جمعی نیز اثر می‌گذارد. این ویژگی دو روی دارد: هم می‌تواند به نفوذ ساختاری و تضعیف ارزش‌های بومی بینجامد<ref>[https://www.imna.ir/news/612202/مروری-بر-رسانه-و-نقش-آن-برای-تقابل-در-برابر-ت٠«مروری بر رسانه و نقش آن برای تقابل در برابر تهاجم به فرهنگ»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> و هم به بازتولید هویت و مصونیت‌سازی فرهنگی کمک کند. این فرایند با بازنمایی جهت‌دار، چارچوب‌های ذهنی مخاطبان را دگرگون می‌سازد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1077218/تنها-ابزار-غرب-برای-دستکاری-فرهنگ-ما-رسانه-ا «تنها ابزار غرب برای دستکاری فرهنگ ما رسانه است/ دانشگاه‌ها و مدارس، آموزش‌های رسانه‌ای بنیادی ارائه دهند»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>
===کنشگری مدنی و تقابل‌های هویتی===
 
توسعۀ فرهنگ رسانه‌ای تعاملی، حس مشارکت‌پذیری اجتماعی را تقویت کرده و رسانه‌ها را به بازوی نظارتی و صدای مطالبه‌گری مدنی در حوزه‌های سلامت و رفاه عمومی بدل ساخته است.<ref>[https://sums.ac.ir/%D8%A2%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D9%88-%D8%AA%D8%B3%D8%AA%DB%8C1/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB% «نقش رسانه در آگاهی‌بخشی و فرهنگ‌سازی در سواد سلامت»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی شیراز.]</ref>  جهت‌گیری مسئولانۀ رسانه‌ها در ترویج گفتمان صلح، به تضعیف فرهنگ منازعه و تعدیل بار مراجع حقوقی می‌انجامد. با این حال، فعالیت شبکه‌های فرامرزی و پلتفرم‌های تعاملی، قشر جوان را به‌شکل مداوم در معرض پیام‌های جهت‌دار قرار می‌دهد که با هدف قرار دادن هستۀ مرکزی فرهنگ عمومی، زمینه‌ساز آشکارسازی شکاف‌های هویتی و ضرورت بازتعریف مفاهیم اصیل فرهنگی می‌شود.<ref>[https://www.imna.ir/news/612202/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9 «مروری بر رسانه و نقش آن برای تقابل در برابر تهاجم به فرهنگ»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>
== پیامدها ==
===الگوریتمی شدن فرهنگ رسانه‌ای کودکان===
 
ورود فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی از طریق اسباب‌بازی‌های هوشمند و پلتفرم‌های تعاملی، ماهیت مصرف رسانه‌ای کودکان را تعاملی کرده است. این فرآیند در چهار محور ساختاری ردیابی می‌شود:
* افراد، محصولات فرهنگ رسانه‌ای را برای تعریف هنجارها و ساخت هویت فردی و جمعی به‌کار می‌گیرند<ref>[https://www.jscm.ir/article%20115093.html خدابنده بایگی، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، 1399ش،  ص197؛] [https://sepidarnews.ir/yaddasht/308935-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%88-%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%A3%D8% «فرهنگ و رسانه هر دو قابلیت تأثیرگذاری و تأثیرپذیری از یکدیگر را دارند»، سپیدار نیوز.]</ref> و نمود عینی آن را در [[مدیریت بدن]]، [[مدگرایی|گرایش به مد]] و ذائقهٔ پوشش نشان می‌دهند.<ref>[https://qjmn.farhang.gov.ir/article%2053559.html ذکایی، «مصرف و سبک زندگی: رویکردها، مسائل و آسیب‌ها»، 1391ش، ص30-31.]</ref> تثبیت این الگوها نیز به ترجیح تعاملات فضای مجازی و رسانه‌ای بر روابط عینی می‌انجامد.<ref>[https://www.balagh.ir/content/6146 محمدی سیف، «فرهنگ استفاده از رسانه‌ها»، وب‌سایت بلاغ.]</ref>
# ابزارها و زیرساخت‌های هوشمند: سخت‌افزارها و اپلیکیشن‌هایی که بستر ارتباط اولیه کودک را شکل می‌دهند.
* فرهنگ رسانه‌ای با کاربست ساده‌انگارانه یا نادرست واژگان و مفاهیم، موجب تضعیف زبان عمومی جامعه می‌شود و با ابداع اصطلاحات جدید و سرعت‌بخشی به انتقال مفاهیم نیز دامنهٔ واژگانی توده‌ها را پویا و روزآمد می‌سازد.<ref>[https://civilica.com/doc/2407494/ خورابلو و دیگران، «تأثیر فرهنگ رسانه‌ای جهانی بر ارزش‌های آموزشی بومی در نظام آموزش ابتدایی»، 1403ش، ص78-80.]</ref>
# مفاهیم و دلالت‌های ضمنی: پیام‌ها و ارزش‌های پنهانی که از طریق الگوریتم‌ها به کودک القا می‌شوند.
* فرهنگ رسانه‌ای با ایجاد تضاد میان ارزش‌های بومی و رسانه‌ای، خرده‌نظام‌های تربیتی را به چالش می‌کشد<ref>[https://qjmn.farhang.gov.ir/article%2053559.html ذکایی، «مصرف و سبک زندگی: رویکردها، مسائل و آسیب‌ها»، 1391ش، ص30-31.] [https://civilica.com/doc/2407494/ خورابلو و دیگران، «تأثیر فرهنگ رسانه‌ای جهانی بر ارزش‌های آموزشی بومی در نظام آموزش ابتدایی»، 1403ش، ص75-78.]</ref> و با دگرگون‌ساختن الگوهای ارتباطی، به جدایی فکری و عاطفی نسل‌ها منجر می‌شود. همچنین الگوگیری از مشاهیر مجازی به‌جای مربیان سنتی، پذیرش سنت‌های نسل قبل را کاهش می‌دهد.<ref>[https://www.irna.ir/news/85633821/جایی-که-رسانه-حتی-جای-پدر-و-مادر-را-برای-کودک- «جایی که رسانه حتی جای پدر و مادر را برای کودک می‌گیرد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
# تولید و کنشگری تعاملی: واکنش‌های فعالانه کودک و فرآیند تولید محتوای شخصی توسط او.
* ورود فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی از طریق ابزارهای هوشمند، ماهیت مصرف و زیست کودکان را دگرگون کرده است.<ref>[https://civilica.com/doc/2384063/ فرجی، «بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر فرهنگ رسانه‌ای کودکان با رویکرد درک چشم‌انداز در حال تغییر، روندها و پیامدها»، 1403ش، ص587-589.]</ref> انطباق شناختی با فرهنگ رسانه‌ای، [[کودک]] را در معرض پذیرش بی‌چون‌وچرای این فرهنگ قرار می‌دهد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1077218/تنها-ابزار-غرب-برای-دستکاری-فرهنگ-ما-رسانه-ا «تنها ابزار غرب برای دستکاری فرهنگ ما رسانه است/ دانشگاه‌ها و مدارس، آموزش‌های رسانه‌ای بنیادی ارائه دهند»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>
# تحلیل و انطباق شناختی: چگونگی درک اطلاعات توسط کودک که به‌دلیل عدم تکامل سواد رسانه‌ای انتقادی، او را در معرض پذیرش بی‌چون‌وچرای پیام‌ها قرار می‌دهد.<ref> [https://civilica.com/doc/2384063/ فرجی، «بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر فرهنگ رسانه‌ای کودکان با رویکرد درک چشم‌انداز در حال تغییر، روندها و پیامدها»، 1403ش، ص587-589.]</ref>
 
===مناسبات و تعامل متقابل با خرده‌فرهنگ‌ها===
== فرهنگ رسانه‌ای در ایران ==
خرده‌فرهنگ‌ها رابطه‌ای دوسویه و پویا با فرهنگ رسانه‌ای جریان اصلی دارند که مکانیسم‌های آن در سه شکل بروز می‌یابد:
[[پرونده:فرهنگ رسانه‌ای۲.jpg|جایگزین=آرایشگاه زنانه در تابلو تبلیغاتی|بندانگشتی|آرایشگاه زنانه در تابلو تبلیغاتی شهر بابل]]
# جذب و تجاری‌سازی: رسانه‌های جریان اصلی، عناصر متمایزکنندۀ خرده‌فرهنگ‌ها مانند سبک پوشش، مد یا موسیقی را جذب، انبوه‌سازی و تجاری کرده و با عمومی‌سازی آنها، بار معناییِ اعتراضی یا متمایزکنندۀ اولیۀ آنها را خنثی می‌سازند.
فرهنگ رسانه‌ای در ایران، حاصل تلاقی جریان‌های ارتباطی جهانی و سنت‌های بومی است؛ ایرانی‌ها مظاهر رسانه‌ای جهان را با معیارهای مذهبی و مقتضیات محلی خود بازتعریف می‌کنند.<ref>[https://hamshahritraining.ir/article/3685/ایرانی-شدن-فرهنگ-رسانه «ایرانی شدن فرهنگ رسانه»، مرکز آموزش و پژوهش همشهری.]</ref> با این حال، مصرف نامتوازن این فضا گاهی نسل جدید را تحت تأثیر صنعت فرهنگ جهانی، به دگرخودپنداری مجازی مبتلا می‌سازد که پیامد آن  ناکامی عاطفی است. در سال‌های اخیر، بازتعریف جنبش‌های جهانی اصلاح فرهنگ رسانه‌ای مانند مثبت‌نگری به بدن و پذیرش تنوع زیبایی، در قالب تولید محتوای واقع‌گرایانه توسط کاربران داخلی، به ابزاری برای مقابله با استانداردهای تجاری رسانه‌های بزرگ تبدیل شده است.<ref>[https://jisr.ut.ac.ir/article%2036574.html معمار و دیگران، «شبکه‌های اجتماعی مجازی و بحران هویت (با تأکید بر بحران هویتی ایران)»، 1391ش، ص171.]</ref>
# مقاومت نمادین: خرده‌فرهنگ‌ها برای حفظ اصالت خود و ممانعت از حل شدن در فرهنگ همگون‌ساز رسانه‌ای، به خلق زبان‌های رمزی جدید و استفادۀ خلاقانه و مستقل از فضاهای مجازی روی می‌آورند.
 
# بازتولید و مرزبندی: بازنمایی‌ها و کلیشه‌سازی‌های رسانه‌ای دربارۀ خرده‌فرهنگ‌ها مانند برچسب‌زدن‌های هنجارشکن، به‌صورت غیرمستقیم و معکوس به تقویت مرزهای هویتی درون‌گروهیِ آن خرده‌فرهنگ‌ها کمک می‌کند.<ref>[https://civilica.com/doc/1491004/ سعیدی، «تقابل فرهنگ رسانه‌ای و خرده‌فرهنگ‌ها»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>
فرهنگ رسانه‌ای در ایران با دو چالش اصلی روبرو است:
==فرهنگ رسانه‌ای در بستر جامعه ایران==
 
===چالش‌های ساختاری و روند تجاری‌سازی ذائقۀ عمومی===
# خلأ نظری ناشی از تبیین‌نشدن هنجارهای رسانه‌ای متناسب با ارزش‌های اسلامی-ایرانی
فرهنگ رسانه‌ای در ایران با دو چالش روبه‌رو است: نخست، خلأ نظری ناشی از عدم تبیین دقیق هنجارهای رسانه‌ای متناسب با ارزش‌های اسلامی-ایرانی که زمینه‌ساز تعارض‌های هویتی در مصرف فرهنگی است. دوم، شکل‌گیری رویکردهای عوام‌گرایانه در برخی پلتفرم‌ها که برای جلب مخاطب انبوه و بقای اقتصادی، به بازتولید الگوهای سرگرمی‌محور سطحی و جنجال‌آفرینی روی می‌آورند.<ref>[https://www.tebyan.net/news/370813/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C «فرهنگ رسانه و رسانۀ فرهنگی»، وب‌سایت تبیان.]</ref> 
# عوام‌گرایی پلتفرمی که در آن برخی رسانه‌ها برای جلب مخاطب انبوه و بقای اقتصادی، به بازتولید الگوهای سرگرمی‌محور سطحی و جنجال‌آفرینی روی می‌آورند.<ref>[https://jisr.ut.ac.ir/article%2036574.html معمارو دیگران، «شبکه‌های اجتماعی مجازی و بحران هویت (با تأکید بر بحران هویتی ایران)»، 1391ش، ص165-166.]</ref>
===سیاست‌های فرهنگی و مدیریت مصرف===
 
چارچوب‌های سیاست‌گذاری ارتباطی در ایران برای مدیریت این فضا بر چهار محور استوار است:
=== سیاست‌های فرهنگی ===
# تأکید بر اخلاق رسانه‌ای بر پایۀ حق‌گرایی و اتقان منابع به‌عنوان پادزهر جریان‌های شایعه‌محور.<ref>[https://www.tebyan.net/news/370813/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C «فرهنگ رسانه و رسانۀ فرهنگی»، وب‌سایت تبیان.]</ref>   
سیاست‌گذاری در ایران برای مدیریت این فضا بر چهار محور استوار است:
# توسعۀ رسانه‌های ملی و بومی با هدف تقویت هویت جمعی و کاهش نفوذ الگوهای همگون‌ساز خارجی.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/94453/%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B1%D9%85 «توسعۀ رسانه‌ای و تهدیدهای نرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> 
# تأکید بر اخلاق رسانه‌ای بر پایهٔ حق‌گرایی و اتقان منابع برای مقابله با شایعات.<ref>[https://www.tebyan.net/news/370813/فرهنگ-رسانه-و-رسانه-فرهنگی «فرهنگ رسانه و رسانۀ فرهنگی»، وب‌سایت تبیان.]</ref>
# حمایت از گردش آزاد اطلاعات و پاسخگویی به‌منظور افزایش اعتماد عمومی و ممانعت از انحصار.<ref>[https://www.irna.ir/news/81831438/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D8%A3%D8%AB%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8% «فرهنگ‌سازی رسانه‌ای متأثر از گردش آزاد اطلاعات»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> 
# توسعهٔ رسانه‌های بومی و ملی با هدف تقویت هویت جمعی در برابر الگوهای همگون‌ساز خارجی.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/94453/توسعه-رسانه-ای-و-تهدیدهای-نرم «توسعۀ رسانه‌ای و تهدیدهای نرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
# تولید محتوای داستانی و رسانه‌ای متناسب با باورهای بومی برای رقابت با فرهنگ رسانه‌ای جهانی.<ref> [https://www.balagh.ir/content/6146 محمدی سیف، معصومه، «فرهنگ استفاده از رسانه‌ها»، وب‌سایت بلاغ.]</ref>
# حمایت از گردش آزاد اطلاعات و پاسخ‌گویی به‌منظور افزایش اعتماد عمومی و رفع انحصار.<ref>[https://www.irna.ir/news/81831438/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D8%A3%D8%AB%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8% «فرهنگ‌سازی رسانه‌ای متأثر از گردش آزاد اطلاعات»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
===ماهیت جهان-محلی فرهنگ رسانه‌ای ایرانی===
# تولید محتوای داستانی و رسانه‌ای متناسب با باورهای بومی برای رقابت با فرهنگ رسانه‌ای جهانی.<ref>[https://www.balagh.ir/content/6146 محمدی سیف، معصومه، «فرهنگ استفاده از رسانه‌ها»، وب‌سایت بلاغ.]</ref>
فرهنگ رسانه‌ای در ایران حاصل تلاقی جریان‌های ارتباطی جهانی و سنت‌های بومی است که از آن تحت عنوان رویکرد جهان‌-‌محلی یاد می‌شود. مخاطبان ایرانی مظاهر رسانه‌ای جهان را با معیارهای فرهنگی، مذهبی و مقتضیات محلی خود تطبیق داده و بازتعریف می‌کنند؛ فرآیندی که شکلی تلفیقی از فرهنگ رسانه‌ای را پدید می‌آورد.<ref>[https://hamshahritraining.ir/article/3685/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87 «ایرانی شدن فرهنگ رسانه»، مرکز آموزش و پژوهش همشهری.]</ref>  نمود عینی این پویایی، ورود و بازتعریف جریان‌های بومیِ متأثر از جنبش‌های جهانی اصلاح فرهنگ رسانه‌ای (نظیر پذیرش تنوع زیبایی و مثبت‌نگری به بدن) است که در قالب تولید محتوای واقع‌گرایانه توسط کاربران داخلی، با استانداردهای تجاری رسانه‌های بزرگ مقابله می‌کند.<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/khanevde-m/impact-social-media-body.html «تأثیر رسانه‌های اجتماعی بر عزت‌نفس و رضایت از بدن»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
 
==پانویس==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
==منابع==
 
* «ایرانی شدن فرهنگ رسانه»، مرکز آموزش و پژوهش همشهری، تاریخ بارگذاری: 15 مهر 1392ش.
== منابع ==
* «تأثیر رسانه‌های اجتماعی بر عزت‌نفس و رضایت از بدن»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 29 اردیبهشت 1405ش.
{{آغاز منابع}}
* «توسعۀ رسانه‌ای و تهدیدهای نرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: 11 آذر 1404ش.
* «ایرانی شدن فرهنگ رسانه»، مرکز آموزش و پژوهش همشهری، تاریخ بارگذاری: ۱۵ مهر ۱۳۹۲ش.
* «تنها ابزار غرب برای دستکاری فرهنگ ما رسانه است/ دانشگاه‌ها و مدارس، آموزش‌های رسانه‌ای بنیادی ارائه دهند»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: 4 خرداد 1402ش.
* «تأثیرات رسانه بر نگرش بدنی: نقش پیام‌های رسانه‌ای در شکل‌گیری نگاه افراد به بدن خود و دیگران»، وب‌سایت گاما، تاریخ درج مطلب: ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ش.
* «جایی که رسانه حتی جای پدر و مادر را برای کودک می‌گیرد»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 22 آبان 1403ش.
* «توسعهٔ رسانه‌ای و تهدیدهای نرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: ۱۱ آذر ۱۴۰۴ش.
* خدابنده بایگی، ایمان، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، جامعه، فرهنگ، رسانه، دورۀ 9، شمارۀ 34، 1399ش.
* «تنها ابزار غرب برای دستکاری فرهنگ ما رسانه است/ دانشگاه‌ها و مدارس، آموزش‌های رسانه‌ای بنیادی ارائه دهند»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۴ خرداد ۱۴۰۲ش.
* خورابلو، فاطمه و دیگران، «تأثیر فرهنگ رسانه‌ای جهانی بر ارزش‌های آموزشی بومی در نظام آموزش ابتدایی»، مجلۀ یافته‌های پیشروان علوم تربیتی و آموزشی، دورۀ 1، شمارۀ 7، 1403ش.
* «جایی که رسانه حتی جای پدر و مادر را برای کودک می‌گیرد»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۲ آبان ۱۴۰۳ش.
* داگلاس، کنر، «فرهنگ رسانه‌ای و پیروزی نمایش»، رسانه، به‌ترجمۀ اسماعیل یزدان‌پور، شمارۀ 67، 1385ش.
* خدابنده بایگی، ایمان، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، جامعه، فرهنگ، رسانه، دورهٔ ۹، شمارهٔ ۳۴، ۱۳۹۹ش.
* ذکایی، محمدسعید، «مصرف و سبک زندگی: رویکردها، مسائل و آسیب‌ها»، فصلنامۀ رسانه، دورۀ 23، شمارۀ 3، پیاپی 88، 1391ش.
* خورابلو، فاطمه و دیگران، «تأثیر فرهنگ رسانه‌ای جهانی بر ارزش‌های آموزشی بومی در نظام آموزش ابتدایی»، مجلهٔ یافته‌های پیشروان علوم تربیتی و آموزشی، دورهٔ ۱، شمارهٔ ۷، ۱۴۰۳ش.
* ریحانی، مسیح، «فرهنگ و سواد رسانه‌ای»، وب‌سایت ویرگول، تاریخ بازدید: 10 آذر 1404ش.
* دهشیری، محمدرضا، «رسانه و فرهنگ‌سازی»، تحقیقات فرهنگی ایران، شمارهٔ ۴، ۱۳۸۸ش.
* سعیدی، محسن، «تقابل فرهنگ رسانه‌ای و خرده‌فرهنگ‌ها»، نهمین کنفرانس بین‌المللی علوم انسانی، اجتماعی و سبک زندگی، وب‌سایت سیویلیکا، تاریخ درج مطلب: 5 مرداد 1401ش.
* ذکایی، محمدسعید، «مصرف و سبک زندگی: رویکردها، مسائل و آسیب‌ها»، فصلنامهٔ رسانه، دورهٔ ۲۳، شمارهٔ ۳، پیاپی ۸۸، ۱۳۹۱ش.
* فرجی، مهران، «بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر فرهنگ رسانه‌ای کودکان با رویکرد درک چشم‌انداز در حال تغییر، روندها و پیامدها»، سومین کنفرانس فضای سایبری، 1403ش.
* فرجی، مهران، «بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر فرهنگ رسانه‌ای کودکان با رویکرد درک چشم‌انداز در حال تغییر، روندها و پیامدها»، سومین کنفرانس فضای سایبری، ۱۴۰۳ش.
* «فرهنگ رسانه و رسانۀ فرهنگی»، وب‌سایت تبیان، تاریخ بازدید: 11 آذر 1404ش.
* «فرهنگ رسانه و رسانهٔ فرهنگی»، وب‌سایت تبیان، تاریخ بازدید: ۱۱ آذر ۱۴۰۴ش.
* «فرهنگ‌سازی رسانه‌ای متأثر از گردش آزاد اطلاعات»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ بارگذاری: 18 آبان 1394ش.
* «فرهنگ‌سازی رسانه‌ای متأثر از گردش آزاد اطلاعات»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ بارگذاری: ۱۸ آبان ۱۳۹۴ش.
* «فرهنگ و رسانه هر دو قابلیت تأثیرگذاری و تأثیرپذیری از یکدیگر را دارند»، سپیدار نیوز، تاریخ بارگذاری: 23 مرداد 1403ش.
* «فرهنگ و رسانه هر دو قابلیت تأثیرگذاری و تأثیرپذیری از یکدیگر را دارند»، سپیدار نیوز، تاریخ بارگذاری: ۲۳ مرداد ۱۴۰۳ش.
* محمدی سیف، معصومه، «فرهنگ استفاده از رسانه‌ها»، وب‌سایت بلاغ، تاریخ بارگذاری: 26 اسفند 1394ش.
* محمدی سیف، معصومه، «فرهنگ استفاده از رسانه‌ها»، وب‌سایت بلاغ، تاریخ بارگذاری: ۲۶ اسفند ۱۳۹۴ش.
* «مروری بر رسانه و نقش آن برای تقابل در برابر تهاجم به فرهنگ»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: 30 بهمن 1402ش.
* «مروری بر رسانه و نقش آن برای تقابل در برابر تهاجم به فرهنگ»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ بهمن ۱۴۰۲ش.
* «نقش رسانه در آگاهی‌بخشی و فرهنگ‌سازی در سواد سلامت»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، تاریخ بازدید: 29 اردیبهشت 1405ش.
* معمار، ثریا و دیگران، «شبکه‌های اجتماعی مجازی و بحران هویت (با تأکید بر بحران هویتی ایران)»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورهٔ ۱، شمارهٔ ۴، ۱۳۹۱ش.
* «نقش مؤثر رسانه‌های اجتماعی در فرهنگ‌سازی»، پایگاه خبری نقش، تاریخ درج مطلب: 29 آبان 1402ش.
{{پایان منابع}}

نسخهٔ کنونی تا ۳۰ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۳۵

فرهنگ رسانه‌ای
گوشی بازی پسران
گروهی از پسران در حال استفاده از تلفن‌های همراه هوشمند.

فرهنگ رسانه‌ای؛ مجموعه باورها، ارزش‌ها و الگوهای رفتار که از سوی رسانه‌ها ترویج می‌شود.

فرهنگ رسانه‌ای (Media Culture)، زیست‌بوم و نظام ارزش‌داوری جدیدی است که فناوری‌های دیجیتال به کمک آن، هنجارهای رفتاری، نگرش‌ها و شیوه‌های زیست انسان‌ها را دگرگون می‌سازد. این پدیده، کارکردی دوقطبی دارد؛ به‌طوری که در کنار ترویج روایت‌های سرگرمی‌محور سطحی و تضعیف مراجع تربیتی سنتی، بستری برای کنشگری جامعه و تعاملات جهان-محلی فراهم می‌آورد. این جریان در ایران، در نقطهٔ تلاقی پیام‌های ارتباطی بین‌المللی با سنت‌های بومی و چارچوب‌های سیاست‌گذاری ارتباطی شکل می‌گیرد.

مفهوم‌شناسی

فرهنگ رسانه‌ای به مجموعه‌ای از نگرش‌ها، ارزش‌ها و الگوهای رفتاری اطلاق می‌شود که در رسانه‌های جمعی، تولید و ترویج می‌شود و نقش کلیدی در شکل‌دهی به سبک زندگی، هنجارهای اجتماعی و همگون‌سازی فرهنگی دارد.[۱] در مطالعات فرهنگی، رسانه‌ها بستر تعامل با فرهنگ تلقی می‌شوند و به بازسازی الگوهای معنایی و ایجاد دگرگونی‌های شناختی در مخاطبان می‌پردازند.[۲] فرهنگ رسانه‌ای از این منظر، نشان‌دهندهٔ محیط فرهنگی، عادت‌ها و الگوهای مصرفی است که رسانه‌ها بر جامعه حاکم می‌کنند.[۳] شناخت فرهنگ رسانه‌ای معمولاً در سه حوزه بررسی می‌شود: اقتصاد سیاسی، محتوای رسانه‌ای و الگوی مصرف مخاطبان.[۴]

ویژگی‌ها

استفاده از تلفن همراه برای درس خوندن
استفاده از تلفن همراه به‌عنوان بستری برای آموزش
  • فرهنگ رسانه‌ای، به‌دلیل ماهیت پویا و مبتنی بر پلتفرم، جایگزین نهادهای سنتی مانند خانواده و مدرسه شده و اکنون کارگزار اصلی فرهنگ‌پذیری است.[۵] تولیدات این فضا اغلب سطحی و سیال هستند[۶] و با خلق نمادها و بازتولید الگوهای مصرف، ارتباطات و سبک زندگی، تعادل روابط فردی و اجتماعی را دستخوش تغییر می‌کند.[۷]
  • پلتفرم‌های تصویرمحور با نمایش چهره‌های آرمانی و دستکاری‌شده، کاربران را به مقایسهٔ خود با این تصاویر ایده‌آل وامی‌دارند و فاصلهٔ میان واقعیت و ذهنیت را عمیق‌تر می‌سازند.[۸] همچنین الگوریتم‌ها با محدود کردن تنوع اطلاعات، کاربران را در حباب‌های فکری خود محبوس کرده و توانایی تفکر نقادانه را تضعیف می‌کنند.[۹]
  • فرهنگ رسانه‌ای با تغییر مفاهیم زمان و مکان، بستری برای هویت‌های مجازی و ناپایدار فراهم می‌آورد که با هنجارهای زندگی واقعی در تعارض است و تنش‌های عصبی و خستگی روانی را افزایش می‌دهد. انبوه داده‌های ناهمگون نیز به اضطراب دیجیتالی، احساس گم‌گشتگی و تنهایی میان‌فردی دامن می‌زند.[۱۰]
  • فرهنگ رسانه‌ای از سه طریق بر مخاطب اثر می‌گذارد: الف) گزینش‌گرانه: جذب آگاهانهٔ عناصر مفید فرهنگ بیگانه؛ ب) تشبه‌پذیری: دگرگونی کامل هویت در برابر پیام‌های مسلط؛ ج) فرهنگ‌گرایی پلتفرمی: تغییر مهندسی‌شده در ذائقه و سبک مصرف.[۱۱]
  • همگرایی و سرگرمی‌محوری از دیگر ویژگی‌های این فرهنگ است که با تولید پیام برای مخاطبان انبوه، به جهانی‌شدن شتاب می‌بخشد، اما به‌جای عمق‌بخشی، بر لذت‌های زودگذر و منافع تجاری تأکید دارد و فرهنگی توده‌ای و کاذب می‌آفریند.[۱۲]
  • فرهنگ رسانه‌ای با انباشت تدریجی پیام‌ها، بر ناخودآگاه جمعی نیز اثر می‌گذارد. این ویژگی دو روی دارد: هم می‌تواند به نفوذ ساختاری و تضعیف ارزش‌های بومی بینجامد[۱۳] و هم به بازتولید هویت و مصونیت‌سازی فرهنگی کمک کند. این فرایند با بازنمایی جهت‌دار، چارچوب‌های ذهنی مخاطبان را دگرگون می‌سازد.[۱۴]

پیامدها

  • افراد، محصولات فرهنگ رسانه‌ای را برای تعریف هنجارها و ساخت هویت فردی و جمعی به‌کار می‌گیرند[۱۵] و نمود عینی آن را در مدیریت بدن، گرایش به مد و ذائقهٔ پوشش نشان می‌دهند.[۱۶] تثبیت این الگوها نیز به ترجیح تعاملات فضای مجازی و رسانه‌ای بر روابط عینی می‌انجامد.[۱۷]
  • فرهنگ رسانه‌ای با کاربست ساده‌انگارانه یا نادرست واژگان و مفاهیم، موجب تضعیف زبان عمومی جامعه می‌شود و با ابداع اصطلاحات جدید و سرعت‌بخشی به انتقال مفاهیم نیز دامنهٔ واژگانی توده‌ها را پویا و روزآمد می‌سازد.[۱۸]
  • فرهنگ رسانه‌ای با ایجاد تضاد میان ارزش‌های بومی و رسانه‌ای، خرده‌نظام‌های تربیتی را به چالش می‌کشد[۱۹] و با دگرگون‌ساختن الگوهای ارتباطی، به جدایی فکری و عاطفی نسل‌ها منجر می‌شود. همچنین الگوگیری از مشاهیر مجازی به‌جای مربیان سنتی، پذیرش سنت‌های نسل قبل را کاهش می‌دهد.[۲۰]
  • ورود فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی از طریق ابزارهای هوشمند، ماهیت مصرف و زیست کودکان را دگرگون کرده است.[۲۱] انطباق شناختی با فرهنگ رسانه‌ای، کودک را در معرض پذیرش بی‌چون‌وچرای این فرهنگ قرار می‌دهد.[۲۲]

فرهنگ رسانه‌ای در ایران

آرایشگاه زنانه در تابلو تبلیغاتی
آرایشگاه زنانه در تابلو تبلیغاتی شهر بابل

فرهنگ رسانه‌ای در ایران، حاصل تلاقی جریان‌های ارتباطی جهانی و سنت‌های بومی است؛ ایرانی‌ها مظاهر رسانه‌ای جهان را با معیارهای مذهبی و مقتضیات محلی خود بازتعریف می‌کنند.[۲۳] با این حال، مصرف نامتوازن این فضا گاهی نسل جدید را تحت تأثیر صنعت فرهنگ جهانی، به دگرخودپنداری مجازی مبتلا می‌سازد که پیامد آن ناکامی عاطفی است. در سال‌های اخیر، بازتعریف جنبش‌های جهانی اصلاح فرهنگ رسانه‌ای مانند مثبت‌نگری به بدن و پذیرش تنوع زیبایی، در قالب تولید محتوای واقع‌گرایانه توسط کاربران داخلی، به ابزاری برای مقابله با استانداردهای تجاری رسانه‌های بزرگ تبدیل شده است.[۲۴]

فرهنگ رسانه‌ای در ایران با دو چالش اصلی روبرو است:

  1. خلأ نظری ناشی از تبیین‌نشدن هنجارهای رسانه‌ای متناسب با ارزش‌های اسلامی-ایرانی
  2. عوام‌گرایی پلتفرمی که در آن برخی رسانه‌ها برای جلب مخاطب انبوه و بقای اقتصادی، به بازتولید الگوهای سرگرمی‌محور سطحی و جنجال‌آفرینی روی می‌آورند.[۲۵]

سیاست‌های فرهنگی

سیاست‌گذاری در ایران برای مدیریت این فضا بر چهار محور استوار است:

  1. تأکید بر اخلاق رسانه‌ای بر پایهٔ حق‌گرایی و اتقان منابع برای مقابله با شایعات.[۲۶]
  2. توسعهٔ رسانه‌های بومی و ملی با هدف تقویت هویت جمعی در برابر الگوهای همگون‌ساز خارجی.[۲۷]
  3. حمایت از گردش آزاد اطلاعات و پاسخ‌گویی به‌منظور افزایش اعتماد عمومی و رفع انحصار.[۲۸]
  4. تولید محتوای داستانی و رسانه‌ای متناسب با باورهای بومی برای رقابت با فرهنگ رسانه‌ای جهانی.[۲۹]

پانویس

  1. ↑ خدابنده بایگی، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، 1399ش، ص185.
  2. ↑ دهشیری، «رسانه و فرهنگ‌سازی»، 1388ش، ص180.
  3. ↑ خورابلو و دیگران، «تأثیر فرهنگ رسانه‌ای جهانی بر ارزش‌های آموزشی بومی در نظام آموزش ابتدایی»، 1403ش، ص78-80.
  4. ↑ خدابنده بایگی، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، 1399ش، ص201-203.
  5. ↑ ذکایی، «مصرف و سبک زندگی: رویکردها، مسائل و آسیب‌ها»، 1391ش، ص30-31.
  6. ↑ خدابنده بایگی، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، 1399ش، ص185.
  7. ↑ دهشیری، «رسانه و فرهنگ‌سازی»، 1388ش، ص181-182.
  8. ↑ «تأثیرات رسانه بر نگرش بدنی: نقش پیام‌های رسانه‌ای در شکل‌گیری نگاه افراد به بدن خود و دیگران»، وب‌سایت گاما.
  9. ↑ معمار و دیگران، «شبکه‌های اجتماعی مجازی و بحران هویت (با تأکید بر بحران هویتی ایران)»، 1391ش، ص167-168.
  10. ↑ معمار و دیگران، «شبکه‌های اجتماعی مجازی و بحران هویت (با تأکید بر بحران هویتی ایران)»، 1391ش، ص167-168.
  11. ↑ دهشیری، «رسانه و فرهنگ‌سازی»، 1388ش، ص183-185.
  12. ↑ «فرهنگ رسانه و رسانۀ فرهنگی»، وب‌سایت تبیان.
  13. ↑ «مروری بر رسانه و نقش آن برای تقابل در برابر تهاجم به فرهنگ»، خبرگزاری ایمنا.
  14. ↑ «تنها ابزار غرب برای دستکاری فرهنگ ما رسانه است/ دانشگاه‌ها و مدارس، آموزش‌های رسانه‌ای بنیادی ارائه دهند»، خبرگزاری دانشجو.
  15. ↑ خدابنده بایگی، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، 1399ش، ص197؛ «فرهنگ و رسانه هر دو قابلیت تأثیرگذاری و تأثیرپذیری از یکدیگر را دارند»، سپیدار نیوز.
  16. ↑ ذکایی، «مصرف و سبک زندگی: رویکردها، مسائل و آسیب‌ها»، 1391ش، ص30-31.
  17. ↑ محمدی سیف، «فرهنگ استفاده از رسانه‌ها»، وب‌سایت بلاغ.
  18. ↑ خورابلو و دیگران، «تأثیر فرهنگ رسانه‌ای جهانی بر ارزش‌های آموزشی بومی در نظام آموزش ابتدایی»، 1403ش، ص78-80.
  19. ↑ ذکایی، «مصرف و سبک زندگی: رویکردها، مسائل و آسیب‌ها»، 1391ش، ص30-31. خورابلو و دیگران، «تأثیر فرهنگ رسانه‌ای جهانی بر ارزش‌های آموزشی بومی در نظام آموزش ابتدایی»، 1403ش، ص75-78.
  20. ↑ «جایی که رسانه حتی جای پدر و مادر را برای کودک می‌گیرد»، خبرگزاری ایرنا.
  21. ↑ فرجی، «بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر فرهنگ رسانه‌ای کودکان با رویکرد درک چشم‌انداز در حال تغییر، روندها و پیامدها»، 1403ش، ص587-589.
  22. ↑ «تنها ابزار غرب برای دستکاری فرهنگ ما رسانه است/ دانشگاه‌ها و مدارس، آموزش‌های رسانه‌ای بنیادی ارائه دهند»، خبرگزاری دانشجو.
  23. ↑ «ایرانی شدن فرهنگ رسانه»، مرکز آموزش و پژوهش همشهری.
  24. ↑ معمار و دیگران، «شبکه‌های اجتماعی مجازی و بحران هویت (با تأکید بر بحران هویتی ایران)»، 1391ش، ص171.
  25. ↑ معمارو دیگران، «شبکه‌های اجتماعی مجازی و بحران هویت (با تأکید بر بحران هویتی ایران)»، 1391ش، ص165-166.
  26. ↑ «فرهنگ رسانه و رسانۀ فرهنگی»، وب‌سایت تبیان.
  27. ↑ «توسعۀ رسانه‌ای و تهدیدهای نرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  28. ↑ «فرهنگ‌سازی رسانه‌ای متأثر از گردش آزاد اطلاعات»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  29. ↑ محمدی سیف، معصومه، «فرهنگ استفاده از رسانه‌ها»، وب‌سایت بلاغ.

منابع

  • «ایرانی شدن فرهنگ رسانه»، مرکز آموزش و پژوهش همشهری، تاریخ بارگذاری: ۱۵ مهر ۱۳۹۲ش.
  • «تأثیرات رسانه بر نگرش بدنی: نقش پیام‌های رسانه‌ای در شکل‌گیری نگاه افراد به بدن خود و دیگران»، وب‌سایت گاما، تاریخ درج مطلب: ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ش.
  • «توسعهٔ رسانه‌ای و تهدیدهای نرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: ۱۱ آذر ۱۴۰۴ش.
  • «تنها ابزار غرب برای دستکاری فرهنگ ما رسانه است/ دانشگاه‌ها و مدارس، آموزش‌های رسانه‌ای بنیادی ارائه دهند»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۴ خرداد ۱۴۰۲ش.
  • «جایی که رسانه حتی جای پدر و مادر را برای کودک می‌گیرد»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۲ آبان ۱۴۰۳ش.
  • خدابنده بایگی، ایمان، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، جامعه، فرهنگ، رسانه، دورهٔ ۹، شمارهٔ ۳۴، ۱۳۹۹ش.
  • خورابلو، فاطمه و دیگران، «تأثیر فرهنگ رسانه‌ای جهانی بر ارزش‌های آموزشی بومی در نظام آموزش ابتدایی»، مجلهٔ یافته‌های پیشروان علوم تربیتی و آموزشی، دورهٔ ۱، شمارهٔ ۷، ۱۴۰۳ش.
  • دهشیری، محمدرضا، «رسانه و فرهنگ‌سازی»، تحقیقات فرهنگی ایران، شمارهٔ ۴، ۱۳۸۸ش.
  • ذکایی، محمدسعید، «مصرف و سبک زندگی: رویکردها، مسائل و آسیب‌ها»، فصلنامهٔ رسانه، دورهٔ ۲۳، شمارهٔ ۳، پیاپی ۸۸، ۱۳۹۱ش.
  • فرجی، مهران، «بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر فرهنگ رسانه‌ای کودکان با رویکرد درک چشم‌انداز در حال تغییر، روندها و پیامدها»، سومین کنفرانس فضای سایبری، ۱۴۰۳ش.
  • «فرهنگ رسانه و رسانهٔ فرهنگی»، وب‌سایت تبیان، تاریخ بازدید: ۱۱ آذر ۱۴۰۴ش.
  • «فرهنگ‌سازی رسانه‌ای متأثر از گردش آزاد اطلاعات»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ بارگذاری: ۱۸ آبان ۱۳۹۴ش.
  • «فرهنگ و رسانه هر دو قابلیت تأثیرگذاری و تأثیرپذیری از یکدیگر را دارند»، سپیدار نیوز، تاریخ بارگذاری: ۲۳ مرداد ۱۴۰۳ش.
  • محمدی سیف، معصومه، «فرهنگ استفاده از رسانه‌ها»، وب‌سایت بلاغ، تاریخ بارگذاری: ۲۶ اسفند ۱۳۹۴ش.
  • «مروری بر رسانه و نقش آن برای تقابل در برابر تهاجم به فرهنگ»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ بهمن ۱۴۰۲ش.
  • معمار، ثریا و دیگران، «شبکه‌های اجتماعی مجازی و بحران هویت (با تأکید بر بحران هویتی ایران)»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورهٔ ۱، شمارهٔ ۴، ۱۳۹۱ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=فرهنگ_رسانه‌ای&oldid=55028»