ایران‌پدیا

اعتیاد دختران: تفاوت میان نسخه‌ها

دیداریویکی‌متن
صفحه‌ای تازه حاوی «اعتیاد دختران؛» ایجاد کرد
 
ابرابزار
 
(۱۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۸ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
اعتیاد دختران؛
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =اعتیاد زنان.jpg
| زیرنویس تصویر    =طرح جمع‌آوری زنان معتاد متجاهر در شهر تهران
| image_alt        =زنان معتاد
| فایل پادکست      =اعتیاد دختران.ogg
| حجم فایلپادکست    =۳/۹۵
| تاریخ پادکست      =۰۷-۱۰-۱۴۰۴
| زیرنویس عنوان    =
| عنوان اصلی        = اعتیاد دختران
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        = [[سلامت عمومی]]{{سخ}}[[روان‌شناسی]]{{سخ}}[[علوم اجتماعی]]
| نوع مفهوم        = مسئله سلامت
| معنای اصطلاحی      = وابستگی روانی یا جسمی دختران به یک یا چند [[ماده مخدر]] که با وسوسه شدید، از دست دادن کنترل مصرف و تداوم مصرف علیرغم پیامدهای مضر همراه است
| حوزه کاربرد      = پیشگیری{{سخ}}درمان{{سخ}}بازتوانی{{سخ}}سیاست‌گذاری سلامت
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          = [[اعتیاد]]{{سخ}}[[مصرف مواد مخدر|مصرف مواد]]{{سخ}}[[سلامت روان]]{{سخ}}[[خشونت خانگی]]
| اهمیت            = پیامدهای گسترده جسمانی، روانی و اجتماعی و ضرورت طراحی مداخلات پیشگیرانه و درمانی متناسب با نیازهای خاص دختران
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
'''{{درشت|اعتیاد دختران؛}}''' وابستگی روانی یا جسمی دختران به ماده مخدر.
 
اعتیاد دختران یک مسئله پیچیده در حوزه [[سلامت عمومی]] است که با الگوها، انگیزه‌ها و پیامدهای متفاوتی نسبت به [[مردان]] بروز می‌یابد. انگیزه‌های شایع شامل [[کاهش وزن]]، افزایش [[اعتماد به نفس]]، یا [[خوددرمانی]] برای [[مشکلات روانی]] مانند [[افسردگی]] و [[تروما|ترومای]] ناشی از [[خشونت]] است. عوامل مؤثر در گرایش به مواد، ترکیبی از عوامل فردی مانند [[اختلالات روانی]] همزمان، عوامل خانوادگی نظیر سابقه [[اعتیاد]] یا [[خشونت خانگی]] و عوامل اجتماعی-فرهنگی مانند [[فقر]]، [[تبعیض]] و [[فشار همسالان]] است. پیامدهای آن نیز گسترده بوده و شامل آسیب‌های شدید جسمانی، [[آسیب‌های روانی|روانی]]، [[طرد اجتماعی]] و افزایش [[آسیب‌پذیری]] در برابر خشونت می‌شود. رویکرد مؤثر در مواجهه با این پدیده، نیازمند استراتژی‌های پیشگیری توانمندمحور، ارائه خدمات درمانی تخصصی و حمایت‌گر متناسب با نیازهای خاص [[دختر|دختران]]، و برنامه‌های پایدار بازتوانی و [[حمایت اجتماعی]] برای جلوگیری از عود است.
 
== مفهوم‌شناسی اعتیاد دختران ==
اعتیاد یک بیماری مزمن مغزی است که با [[وسوسه]] شدید، از دست دادن کنترل مصرف و تداوم مصرف علیرغم پیامدهای مضر مشخص می‌شود.<ref>[https://rahtoosheh.dte.ir/article_67774.html مرادی حسین‌آبادی، «اعیتاد زنان؛ زمینه‌ها و پیامدها»، ۱۳۹۷ش، ص۷۵.]</ref> این اختلال منجر به وابستگی روانی و جسمانی می‌شود، به‌طوری که قطع مصرف، علائم ترک را ایجاد می‌کند.<ref>شهیدی، مواد مخدر، امنیت اجتماعی و راه سوم، ۱۳۷۵ش، ص۳۲.</ref> '''دختران معتاد''' به دخترانی اشاره دارد که به‌طور مداوم<ref>آقابخشی، اعتیاد و آسیب‌شناسی خانواده رویکرد مددکاری اجتماعی به مسایل و آسیب‌های جامعه‌ای، ۱۳۸۸ش، ص۳.</ref> یک یا چند [[ماده مخدر]] را مصرف می‌کنند<ref>دانش، مجرم کیست، ۱۳۸۲ش، ص۱۴۳.</ref> و در صورت قطع، با مشکلات جدی رفتاری و جسمانی روبرو می‌شوند.<ref>[https://iranjournals.nlai.ir/handle/123456789/51255 قربانی و همکاران، «بررسی عوامل مرتبط با گرایش به اعتیاد دانشجویان دانشگاه جامع علمی کاربردی نیروی انتظامی واحد ارومیه»، ۱۳۹۴ش، ص۵۲.]</ref>
 
== روند جهانی اعتیاد دختران ==
بر اساس گزارش‌های [[سازمان جهانی بهداشت]]، [[مصرف دخانیات]] در [[زنان]] و دختران جوان روندی افزایشی داشته است.<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-زنان-226/902515-رشد-درصدی-اعتیاد-میان-دختران-تا-سال «رشد ۱۳۳ درصدی اعتیاد میان دختران ۱۲ تا ۱۵ سال»، وب‌سایت شرق، ۱۴۰۲ش.]</ref> میانگین سن شروع اعتیاد در جهان حدود ۱۹ سال و نرخ شیوع آن در دختران حدود ۷٪ برآورد شده است.<ref>[https://37164343.khabarban.com/ «شیوع اعتیاد زنان در ایران پایین‌تر از نرخ جهانی است»، وب‌سایت خبربان.]</ref>
 
=== وضعیت در ایران ===
نرخ شیوع اعتیاد در [[دانش‌آموزان دختر]] مقطع [[متوسطه دوم]] و [[هنرستان]]‌ها در [[سال تحصیلی]] ۹۴–۱۳۹۳ش، ۲٫۱درصد بوده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/82745258/میانگین-سن-شروع-مصرف-مواد-مخدر-در-زنان-كشور-26-سال-است «میانگین سن شروع مصرف مواد مخدر در زنان کشور 26 سال است»، وب‌سایت ایرنا.]</ref> بر پایه آخرین شیوع‌شناسی رسمی در سال ۱۳۹۵ش، از مجموع حدود ۲٫۸ میلیون نفر مصرف‌کننده مستمر [[مواد مخدر]] در کشور در بازه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال، ۱۵۶ هزار نفر یعنی معادل ۵٫۶درصد را زنان تشکیل می‌دادند.<ref>[https://sahebnews.ir/852121/15-سالگی-سن-آغاز-مصرف-مواد-مخدر-متناسب-با.htm «۱۵سالگی سن آغاز مصرف مواد مخدر»، وب‌سایت صاحب‌نیوز.]</ref> همچنین میانگین سن شروع اعتیاد در دختران ایرانی ۲۶ سال گزارش شده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/82745258/میانگین-سن-شروع-مصرف-مواد-مخدر-در-زنان-كشور-26-سال-است «میانگین سن شروع مصرف مواد مخدر در زنان کشور 26 سال است»، وب‌سایت ایرنا.]</ref>
 
== الگوهای مصرف ==
الگوی گرایش و مصرف مواد در دختران اغلب با مردان متفاوت است:
* '''شروع مستقیم با مواد پرخطر''': برخلاف الگوی پلکانی رایج در مردان (شروع از [[سیگار]])، گاهی [[مصرف]] در دختران مستقیماً با مواد پرخطرتری مانند متامفتامین ([[شیشه (روان‌گردان)|شیشه]]) یا [[مشروبات الکلی]] آغاز می‌شود.<ref>[https://sls.tabrizu.ac.ir/article_8621.html نیازی و نوروزی، «تحلیل تجارب زیسته زنان مصرف‌کننده مواد به‌واسطه سالن‌های زیبایی و ورزشی: پژوهش کیفی»، ۱۳۹۶ش، ص۱۶۷.]</ref>
* '''انگیزه‌های متفاوت''': انگیزه‌های رایج شامل [[کاهش وزن]]، افزایش [[اعتماد به نفس]]، مقابله با [[اضطراب اجتماعی]] یا [[خوددرمانی]] برای [[دردهای عاطفی]]، [[افسردگی]] و [[تروما]] (ناشی از [[تجاوز]] یا [[خشونت خانگی]]) است.<ref>محمدی، مواد مخدر و اعتیاد به آن: انواع، سبب‌شناسی و پیشگیری، ۱۳۸۷ش، ص۳۸.</ref>
* '''مواد پر مصرف''': [[مواد محرک]] (برای [[لاغری]] و انرژی)، [[مواد سستی‌زا]] (برای فرار از مشکلات)<ref>قربانی و ابراهیمی، «بررسی عوامل فردی و اجتماعی مؤثر در گرایش به سوء مصرف موادمخدر در بین زنان و ارائه راهکارهای پیشگیرانه (موردمطالعه: رنان شهرستان ارومیه)»، ۱۳۹۵ش، ۱۵۶–۱۵۴.</ref> و همچنین سوءمصرف [[داروهای آرام‌بخش]] و [[داروی مسکن|مسکن]]، به دلیل دسترسی آسان‌تر و پنهان‌کاری، در میان دختران شیوع بیشتری دارد.<ref>فرجاد، آسیب‌شناسی اجتماعی و جامعه‌شناسی انحرافات، ۱۳۷۸ش، ص۱۵۲.</ref>
 
== عوامل زمینه‌ساز ==
[[اعتیاد دختران]] محصول تعامل چندین عامل است:<ref>قادری و همکاران، سبب‌شناسی اعتیاد زنان، ۱۳۹۶ش، ص۱۴۰؛ [https://etiadpajohi.ir/article-1-2590-fa.pdf سلیمانی و همکاران، «بررسی عوامل گرایش زنان به اعتیاد استان آذربایجان غربی و ارائه راهکار»، ۱۴۰۰ش، ص۷.]</ref>
 
=== عوامل فردی ===
* باورهای شناختی ناکارآمد مانند ناتوانی در تحمل پریشانی
* نگرش مثبت به مواد<ref>پوررضوی، «عوامل جرم‌شناسی مؤثر بر اعتیاد زنان و راهکارهای مقابله با آن»، ۱۴۰۲ش، ص۱۳۳–۱۳۲.</ref>
* اختلالات روان‌پزشکی همزمان مثل افسردگی، [[اضطراب]]، [[اختلال استرس پس از سانحه]] (PTSD)
* [[عزت‌نفس]] پایین و ضعف در [[مهارت حل مسئله|مهارت‌های حل مسئله]]<ref>[http://dles.jrl.police.ir/article_12723.html قربانی و همکاران، «بررسی تأثیر والدین در گرایش به اعتیاد و فراز از خانه فرزندان (مطالعه موردی: شهرستان ارومیه)»، 1393ش، ص22-23.]</ref>
 
=== عوامل خانوادگی ===
* سابقه اعتیاد در [[خانواده]]: قوی‌ترین عامل خطرپذیر.
* سبک‌های [[فرزندپروری]] ناکارآمد ([[بی‌تفاوتی]]، [[سخت‌گیری افراطی]])
* کمبود [[حمایت عاطفی]] و [[طلاق والدین]].<ref>آبادینسکی، جامعه‌شناسی مواد مخدر، ۱۳۸۲ش، ص۹۵.</ref>
* خشونت خانگی: تجربه [[کودک‌آزاری]] جسمی، جنسی یا عاطفی.<ref>[https://etiadpajohi.ir/browse.php?a_id=492&sid=1&slc_lang=fa صفری، «اعتیاد و زنان: تفاوت‌های جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، 1382ش، ص125 و 131-132.]</ref>
 
=== عوامل اجتماعی-فرهنگی ===
[[پرونده:اعتیاد زنان1.jpg|جایگزین=نمایش استعمال مواد مخدر در سریال زخم‌کاری|بندانگشتی|نمایش استعمال مواد مخدر در سریال زخم‌کاری]]
* [[بیکاری]]،<ref>کی‌نیا، مبانی جرم‌شناسی، ۱۳۸۸ش، ج۲، ص۱۸۳.</ref> [[فقر]] و [[بی‌عدالتی]]<ref>[http://www.jsi-isa.ir/article_23891.html علیوردی‌نیا و همکاران، «مطالعه جامعه‌شناختی بزهکاری: آزمون تجربی نظریه فشار عمومی اگنیو»، 1386ش، ص91-93.]</ref>
* [[تبعیض جنسیتی]]
* دسترسی آسان به مواد<ref>محمدی‌اصل، اعتیاد زنان، 1397ش، ص58.</ref>
* فشار همسالان برای پذیرفته شدن در گروه<ref>[https://etiadpajohi.ir/browse.php?a_id=492&sid=1&slc_lang=fa صفری، «اعتیاد و زنان: تفاوت‌های جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، ۱۳۸۲ش، ص۱۲۶.]</ref>
* عادی‌سازی مصرف مواد در برخی فضاها مثل [[مهمانی]]<ref>[https://rahtoosheh.dte.ir/article_67774.html مرادی، «اعتیاد زنان، زمینه‌ها و پیامدها»، ۱۳۹۷ش، ص۸۲.]</ref>
* [[کودک‌همسری]] و [[ازدواج اجباری|ازدواج‌های اجباری]]
* تأثیر رسانه‌ها و ترویج [[سبک زندگی]] [[مصرف‌گرایی|مصرف‌گرا]]<ref>مصطفوی، بهشت خانواده، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۱۲۸.</ref> یا عادی‌سازی مصرف در مهمانی‌ها<ref>[https://rahtoosheh.dte.ir/article_67774.html مرادی، «اعتیاد زنان، زمینه‌ها و پیامدها»، ۱۳۹۷ش، ص۸۲.]</ref>
 
== پیامدها و عوارض ==
پیامدهای اعتیاد در دختران به‌دلیل تفاوت‌های فیزیولوژیک و نقش‌های اجتماعی، ابعاد پیچیده‌تری نسبت به مردان دارد.<ref>[https://rjsw.atu.ac.ir/article_10947.html یحیی‌زاده پیرسرائی و کیانی، «تجربه‌ها و پیامدهای اجتماعی مصرف مواد مخدر در زنان»، ۱۳۹۷ش، ص۴۳.]</ref>
 
=== پیامدهای فردی ===
* تهدید [[سلامت جسمی]]: افزایش خطر سکته مغزی، [[بیماری‌های قلبی]]، [[سرطان]]‌ها، [[بیماری‌های آمیزشی]] ([[ایدز]]، [[هپاتیت]]) و مشکلات [[باروری]] ([[سقط جنین|سقط]]، [[ناباروری]]، [[یائسگی زودرس]]).
* تهدید [[سلامت روان]]: تشدید [[اختلالات روانی]]، افزایش خطر [[خودکشی]] و مرگ‌ومیر.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/89413/ قاسمی‌روشن، «توانمندی خانواده در پیشگیری انحرافات اجتماعی»، ۱۳۸۸ش، ص۲۰.]</ref>
 
=== پیامدهای خانوادگی و اجتماعی ===
در سطح خانوادگی، اعتیاد به‌عنوان مانعی در مسیر [[ازدواج]] و عامل طرد شدن [[دختران]] از سوی [[خانواده]] عمل می‌کند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/91008/ قاسمی‌روشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»، 1382ش، بی‌ص.]</ref> در سطح اجتماعی، [[داغ ننگ]] ناشی از [[اعتیاد زنان|اعتیاد در زنان]] عمیق‌تر بوده و مسیر بازگشت به زندگی عادی را دشوار می‌سازد. این مسئله ارتباط مستقیمی با افزایش آسیب‌هایی نظیر [[تن‌فروشی]]، تجربه [[تجاوز]] و [[بارداری ناخواسته|بارداری‌های ناخواسته]] دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/457767/بررسی-علل-گرایش-زنان-به-مواد-روان-گردان-در-شهرستان-مشگین-شهر-در-فاصله-زمانی-بین-1394-1399 رضایی و صمدی‌اندزقی، «بررسی علل گرایش زنان به مواد روان‌گردان در شهرستان مشگین‌شهر در فاصله زمانی بین 1399- 1394ش»، 1399ش، ص307؛] [https://www.sid.ir/paper/891440/fa ذوالفقاری، «زنان و تفاوت‌های جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص6.]</ref>
 
== پیشگیری و درمان ==
[[پرونده:اعتیاد زنان2.jpg|جایگزین= کارگاه آموزشی آشنایی با راه‌های پیشگیری از اعتیاد |بندانگشتی|برگزاری کارگاه آموزشی آشنایی با راه‌های پیشگیری از اعتیاد در نگارخانه مدیریت فرهنگی اجتماعی شهرداری در ملارد]]
برنامه‌های پیشگیری از اعتیاد دختران معمولاً در سطوح مختلفی طراحی می‌شوند:
* سطح عمومی: توانمندسازی دختران، تقویت [[مهارت‌های زندگی]]، ایجاد فضاهای امن [[ورزش|ورزشی]] و فرهنگی، مقابله با [[کلیشه‌های جنسیتی]].<ref>[https://etiadpajohi.ir/article-1-2421-fa.html نادری و همکاران، «تدوین الگویی در جهت ساماندهی زنان وابسته به مواد بی‌خانمان و خیابانی شهر کرمانشاه: یک رویکرد کیفی با نظریه داده بنیاد»، ۱۴۰۰ش، ص۱۰۵]؛ گل‌محمدی خامنه، «اعتیاد به مواد مخدر، جرم انگاری یا جرم زدایی؟»، ۱۳۷۸ش، ص۱۹۹.</ref>
* سطح انتخابی (برای گروه‌های در معرض خطر): [[غربالگری]] و شناسایی زودهنگام در [[مدرسه|مدارس]]، ارائه [[مشاوره]] و آموزش مهارت‌هایی مانند «نه گفتن» و [[مدیریت هیجان]] به دخترانی که در معرض [[خشونت]] یا [[ترک تحصیل]] هستند.<ref>شریفی‌نیا، الگوهای روان‌درمانی یکپارچه، 1391ش، ص296؛ قنبرپور، «نقش گروه همسالان و فشار جمعی در محیط‌های جوان»، ۱۳۷۹ش، ص۱۶۹–۱۶۳.</ref>
* سطح قضایی: رویکردهای سلامت‌محور به جای مجازات‌محور برای مصرف‌کنندگان.<ref>اسدی فرد، «الگوی مدیریت پیشگیری اجتماعی از اعتیاد بانوان به مواد مخدر»، ۱۴۰۳ش، ص۳۰–۲۸؛ عبدالرسولی، «پیشگیری از اعتیاد از منظر رویکرد اجتماعی: نقش سرمایه اجتماعی»، ۱۳۹۷ش، ص۹۸–۹۷.</ref>
 
=== درمان و بازتوانی ===
[[پرونده:اعتیاد زنان۳.jpg|جایگزین=مرکز ترک اعتیاد بانوان تهران|بندانگشتی|مرکز ترک اعتیاد بانوان بهبود گستران همگام در تهران]]
درمان موفق برای دختران نیازمند توجه به نیازهای خاص آنان است:
* محیط امن و حمایت‌گر: مراکز درمانی باید از رویکردهای تنبیهی پرهیز کرده و فضایی امن و مبتنی بر اعتماد ایجاد کنند.<ref>محمدی کرکانکی، «بررسی کارکردهای اجتماعی مثبت و منفی کمپ‌های ترک اعتیاد زنان در شهر تهران از منظر مددجویان»، ۱۳۹۲ش، ص۸۱–۷۹.</ref>
* تیم تخصصی چندرشته‌ای: حضور [[روان‌شناس]]، روان‌پزشک و [[مددکار اجتماعی]] آموزش‌دیده در حوزه اعتیاد زنان ضروری است.
* درمان اختلالات همزمان: درمان همزمان اختلالات روانی (مانند افسردگی یا PTSD) همراه با [[اعتیاد]].
* برنامه‌های توانمندسازی: ارائه حرفه‌آموزی، آموزش‌های تحصیلی و هنردرمانی برای بازسازی [[هویت]] و [[عزت‌نفس]].
* حمایت‌های پس از ترخیص: ایجاد شبکه‌های حمایتی اجتماعی سالم و پیگیری مستمر برای جلوگیری از عود که بازگشت به محیط قبلی از علل اصلی آن است.<ref>محمدی کرکانکی، «بررسی کارکردهای اجتماعی مثبت و منفی کمپ‌های ترک اعتیاد زنان در شهر تهران از منظر مددجویان»، ۱۳۹۲ش، ص۸۲.</ref>
 
== پانویس ==
{{پانویس}}
 
== منابع ==
{{آغاز منابع}}
* آبادینسکی، هووارد، جامعه‌شناسی مواد مخدر، ترجمه محمدعلی زکرایی، تهران، آیینه کتاب، ۱۳۸۲ش.
* آقابخشی، حبیب، اعتیاد و آسیب‌شناسی خانواده رویکرد مددکاری اجتماعی به مسایل و آسیب‌های جامعه‌ای، تهران، دانشگاه علوم بهزیستی و توان بخشی، ۱۳۸۸ش.
* اسدی فرد، محمد، «الگوی مدیریت پیشگیری اجتماعی از اعتیاد بانوان به مواد مخدر»، اعتیاد پژوهی، دوره ۱۸، شماره ۷۲، ۱۴۰۳ش.
* پوررضوی، یلدا، «عوامل جرم‌شناسی مؤثر بر اعتیاد زنان و راهکارهای مقابله با آن»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی هدی، جامعه الزهرا، ۱۴۰۲ش.
* تکلوی، سمیه؛ رمضانی، مهسا، «مقایسه شکست عاطفی و صفات سه‌گانه تاریک شخصیت در زنان با و بدون آمادگی به اعتیاد»، اعتیاد پژوهی، سال ۱۳، شماره ۵۳، ۱۳۹۸ش.
* دانش، تاج زمان، مجرم کیست، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۲ش.
* ذوالفقاری، مریم‌السادات، «زنان و تفاوت‌های جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، کنفرانس بین‌المللی فرهنگ آسیب‌شناسی روانی و تربیت، ۱۳۹۶ش.
* رضایی، علی و صمدی‌اندزقی، علی، «بررسی علل گرایش زنان به مواد روان‌گردان در شهرستان مشگین‌شهر در فاصله زمانی بین ۱۳۹۹–۱۳۹۴ش»، تحقیقات حقوق قضایی، شماره ۲، ۱۳۹۹ش.
* سلیمانی، اسماعیل و همکاران، «بررسی عوامل گرایش زنان به اعتیاد استان آذربایجان غربی و ارائه راهکار»، اعتیادپژوهی، دوره ۱۵، شماره ۶۲، ۱۴۰۰ش.
* شهیدی، محمدحسن، مواد مخدر، امنیت اجتماعی و راه سوم، تهران، اطلاعات، ۱۳۷۵ش.
* صفری، فاطمه، «اعتیاد و زنان: تفاوت‌های جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، اعتیادپژوهی، شماره ۲، ۱۳۸۲ش.
* عبدالرسولی، رضا، «پیشگیری از اعتیاد از منظر رویکرد اجتماعی و نقش سرمایه اجتماعی»، سلامت اجتماعی و اعتیاد، شماره ۱۸، ۱۳۹۷ش.
* علیوردی‌نیا، اکبر؛ ریاحی، محمداسماعیل؛ موسوی چاشمی، سیده‌ملیحه، «مطالعه جامعه‌شناختی بزهکاری: آزمون تجربی نظریه فشار عمومی اگنیو»، جامعه‌شناسی ایران، سال ۸، شماره ۲، ۱۳۸۶ش.
* فرجاد، محمدحسین، آسیب‌شناسی اجتماعی و جامعه‌شناسی انحرافات، تهران، دفتر تحقیقات و انتشارات بدر، ۱۳۷۸ش.
* قادری، صلاح الدین؛ نوری، رویا؛ کریمی، جلیل، «سبب‌شناسی اعتیاد زنان (مقایسه دیدگاه‌های مصرف‌کنندگان، متخصصان و مردم)»، بررسی مسائل اجتماعی ایران، سال۸، شماره۱، ۱۳۹۶ش.
* قاسمی‌روشن، ابراهیم، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»، مطالعات راهبردی زنان، سال۶، شماره۲۲، ۱۳۸۲ش.
* قاسمی‌روشن، ابراهیم، «توانمندی خانواده در پیشگیری انحرافات اجتماعی»، کتاب زنان، شماره ۱۷، ۱۳۸۸ش.
* قربانی، ابراهیم؛ اکبری، کریم؛ آقازاده، رحیم، «بررسی تأثیر والدین در گرایش به اعتیاد و فرار از خانه فرزندان (مطالعه موردی: شهرستان ارومیه)»، مطالعات مبارزه با مواد مخدر، شماره ۲۳–۲۲، ۱۳۹۳ش.
* قربانی، ابراهیم؛ مجرد، یوسف؛ اکبری، یوسف، «بررسی عوامل مرتبط با گرایش به اعتیاد دانشجویان دانشگاه جامع علمی کاربردی نیروی انتظامی واحد ارومیه»، نشریه علمی دانش انتظامی دفتر تحقیقات کاربردی استان آذربایجان غربی، شماره ۲۶، ۱۳۹۴ش.
* قربانی، ابراهیم؛ ابراهیمی، علی، «بررسی عوامل فردی و اجتماعی مؤثر در گرایش به سوء مصرف موادمخدر در بین زنان و ارائه راهکارهای پیشگیرانه (موردمطالعه: زنان شهرستان ارومیه)»، مطالعات پیشگیری از جرم، شماره ۴۱، ۱۳۹۵ش.
* قنبرپور، فریبا، «نقش گروه همسالان و فشار جمعی در محیط‌های جوان»، چکیده مقالات سمینار اعتیاد جوانان، تهران، دانشگاه علم و صنعت، ۱۳۷۹ش.
* کی‌نیا، مهدی، مبانی جرم‌شناسی، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۸۸ش.
* گل محمدی خامنه، علی، «اعتیاد به مواد مخدر، جرم انگاری یا جرم زدایی؟»، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، تهران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، ۱۳۷۸ش.
* محمدی، کوروش، مواد مخدر و اعتیاد به آن: انواع، سبب‌شناسی و پیشگیری، هنرهای زیبا، ۱۳۸۷ش.
* محمدی‌اصل، عباس، اعتیاد زنان، تهران، افکار، ۱۳۹۷ش.
* محمدی کرکانکی، سمیرا، «بررسی کارکردهای اجتماعی مثبت و منفی کمپ‌های ترک اعتیاد زنان در شهر تهران از منظر مددجویان»، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی، ۱۳۹۲ش.
* مرادی حسین‌آبادی، محمد، «اعتیاد زنان؛ زمینه‌ها و پیامدها»، ره توشه، شماره ۱۵۷، ۱۳۹۷ش.
* مصطفوی، سیدجواد، بهشت خانواده، قم، دارالکفر، ۱۳۸۵ش.
* نادری، نادر؛ کرمیان، فرانک؛ خسروی، احسان، «تدوین الگویی در جهت ساماندهی زنان وابسته به مواد بی‌خانمان و خیابانی شهر کرمانشاه: یک رویکرد کیفی با نظریه داده بنیاد»، اعتیاد پژوهی، شماره ۵۹، ۱۴۰۰ش.
* نیازی، محسن؛ نوروزی، میلاد، «تحلیل تجارب زیسته زنان مصرف‌کننده مواد به‌واسطه سالن‌های زیبایی و ورزشی: پژوهش کیفی»، جامعه‌شناسی سبک زندگی، سال ۳، دوره ۱۰، ۱۳۹۶ش.
* یحیی‌زاده پیرسرائی، حسن؛ کیانی، مرجان، «تجربه‌ها و پیامدهای اجتماعی مصرف مواد مخدر در زنان»، مددکاری اجتماعی، شماره ۱۵، ۱۳۹۷ش.
* «رشد ۱۳۳ درصدی اعتیاد میان دختران ۱۲ تا ۱۵ سال»، وب‌سایت شرق، تاریخ درج مطلب: ۳ آبان ۱۴۰۲ش.
* «شیوع اعتیاد زنان در ایران پایین‌تر از نرخ جهانی است/ کشف ۷۰۰ تن مواد مخدر در کشور»، وب‌سایت خبربان، تاریخ درج مطلب: ۹ آذر ۱۴۰۴ش.
* «۱۵سالگی سن آغاز مصرف مواد مخدر»، وب‌سایت صاحب‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۶ بهمن ۱۳۹۶ش.
* «میانگین سن شروع مصرف مواد مخدر در زنان کشور ۲۶ سال است»، وب‌سایت ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۷ آذر ۱۳۹۶ش.
{{پایان منابع}}
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/اعتیاد_دختران»