برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
جز ویکی سازی |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۶: | خط ۱۶: | ||
==جشنهای پاییزی== | ==جشنهای پاییزی== | ||
ایرانیان باستان، جشنهای بسیاری مانند مهرگان (شانزدهم مهر) و آبانگاه (بیستم آبان) در پاییز برپا میکردند. گرامیداشت مهرگان و رامروز (بیست و یکم مهر) از سفارشهای زردشت است.<ref>بیرونی، الآثار الباقیة، ۱۹۲۳م، ص۲۲۲-۲۲4.</ref> رامروز، روزی است که فریدون بر ضحاک پیروز شد و او را در کوه دماوند به بند کشید.<ref>بیرونی، الآثار الباقیة، ۱۹۲۳م، ص۲23.</ref> مهرگان نیز اولین ماه از سال هخامنشی بوده و جشن ویژه ایزد مهر (میترا)، جشن برداشت محصول و عید کشاورزان در آن برگزار میشد.<br> | ایرانیان باستان، جشنهای بسیاری مانند مهرگان (شانزدهم مهر) و آبانگاه (بیستم آبان) در پاییز برپا میکردند. گرامیداشت مهرگان و رامروز (بیست و یکم مهر) از سفارشهای زردشت است.<ref>بیرونی، الآثار الباقیة، ۱۹۲۳م، ص۲۲۲-۲۲4.</ref> رامروز، روزی است که فریدون بر ضحاک پیروز شد و او را در [[کوه دماوند]] به بند کشید.<ref>بیرونی، الآثار الباقیة، ۱۹۲۳م، ص۲23.</ref> مهرگان نیز اولین ماه از سال هخامنشی بوده و جشن ویژه ایزد مهر (میترا)، جشن برداشت محصول و عید کشاورزان در آن برگزار میشد.<br> | ||
امروزه در آذربایجان شرقی، 15 روز آخر پاییز را به خانهتکانی میپردازند و خود را برای شبنشینیهای زمستان، آماده میکنند. در بروجرد، نیمه آبان را شروع زمستان میدانند. در این ایام، زنها به شستوشوی لحاف کرسی و منقلها در کنار رودخانهها مشغول میشدند تا آن را برای فصل سرما آماده کنند.<ref>کرزبر یاراحمدی، فرهنگ مردم بروجرد، ۱۳۸۸ش، ص۲۵۱-۲۵۲.</ref> مراسم قالیشویان در [[مشهد اردهال]] نیز، در نزدیکیهای 16ام مهر انجام میشود.<ref>بلوکباشی، قالیشویان: مناسک نمادین قالیشویی در مشهد اردهال، ۱۳۷۹ش، ص۸۲.</ref><br> | امروزه در آذربایجان شرقی، 15 روز آخر پاییز را به خانهتکانی میپردازند و خود را برای شبنشینیهای زمستان، آماده میکنند. در بروجرد، نیمه آبان را شروع زمستان میدانند. در این ایام، زنها به شستوشوی لحاف کرسی و منقلها در کنار رودخانهها مشغول میشدند تا آن را برای فصل سرما آماده کنند.<ref>کرزبر یاراحمدی، فرهنگ مردم بروجرد، ۱۳۸۸ش، ص۲۵۱-۲۵۲.</ref> مراسم قالیشویان در [[مشهد اردهال]] نیز، در نزدیکیهای 16ام مهر انجام میشود.<ref>بلوکباشی، قالیشویان: مناسک نمادین قالیشویی در مشهد اردهال، ۱۳۷۹ش، ص۸۲.</ref><br> | ||
نزد مردم کردزبان نیز اول پاییز بهمنزله آغاز سال است و آنها تلاش میکنند تا جشن عروسی فرزندان خود را در این روزهای سال برپا کنند. این مردم، ماه مهر را که هنگام برداشت محصول درخت رز یا انگور است «رَزبَر» مینامند. جشن قوچاندازی در گله نیز در اواخر ماه مهر برگزار میشود.<ref>سلیمی، زمستان در فرهنگ مردم کرد، ۱۳۸۱ش، ص۳۸-۳۹.</ref> | نزد مردم کردزبان نیز اول پاییز بهمنزله آغاز سال است و آنها تلاش میکنند تا جشن عروسی فرزندان خود را در این روزهای سال برپا کنند. این مردم، ماه مهر را که هنگام برداشت محصول درخت رز یا انگور است «رَزبَر» مینامند. جشن قوچاندازی در گله نیز در اواخر ماه مهر برگزار میشود.<ref>سلیمی، زمستان در فرهنگ مردم کرد، ۱۳۸۱ش، ص۳۸-۳۹.</ref> | ||
==پاییز در ادبیات ایرانیان== | ==پاییز در ادبیات ایرانیان== | ||
از نامهای رایج برای فصل پاییز، واژه خزان، در ادبیات فارسی مرسومتر است. منوچهری در شعر خود میگوید:<ref>[https://ganjoor.net/manoochehri/divanm/mosammatm/sh1 منوچهری، دیوان اشعار، مسمطات، بیت 1، سایت گنجور.]</ref> <br> | از نامهای رایج برای فصل پاییز، واژه خزان، در ادبیات فارسی مرسومتر است. منوچهری در شعر خود میگوید:<ref>[https://ganjoor.net/manoochehri/divanm/mosammatm/sh1 منوچهری، دیوان اشعار، مسمطات، بیت 1، سایت گنجور.]</ref> <br> | ||
| خط ۳۰: | خط ۳۱: | ||
مولوی نیز در اشعاری، خزان را نابودکننده زیباییها و موجب ریزش برگها دانسته است:<ref>[https://ganjoor.net/moulavi/masnavi/daftar1/sh96 مولانا، مثنوی معنوی، دفتر اول، بخش 96، بیت 15، سایت گنجور.]</ref><br> | [[مولوی]] نیز در اشعاری، خزان را نابودکننده زیباییها و موجب ریزش برگها دانسته است:<ref>[https://ganjoor.net/moulavi/masnavi/daftar1/sh96 مولانا، مثنوی معنوی، دفتر اول، بخش 96، بیت 15، سایت گنجور.]</ref><br> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
| خط ۵۵: | خط ۵۶: | ||
ذوالفقاری، فرهنگ بزرگ ضربالمثلهای فارسی، ج1، ۱۳۸۸ش، ص623.</ref> و نیز «روز پاییز هیچش به بر نیست» (کنایه از کوتاهی روزهای پاییز) را دارند.<ref>فتاحی قاضی، امثال و حکم کردی، ج2، ۱۳۷۵ش، ص139.</ref> مثل معروف مازندرانی «پاییز که پلو میپزی، به فکر بهار هم باش که زنبیل به دوش از این خانه به آن خانه باید بروی»، در میان مردم سوادکوه بهصورت «پاییز که زیاد میپزی، بهار را بهیاد داشته باش» مرسوم است. مَثل مازندرانی دیگری بهصورت «جوجه خروس پاییزه است» کنایه از شخص بیتجربه است،<ref>ذوالفقاری، فرهنگ بزرگ ضربالمثلهای فارسی، ج1، ۱۳۸۸ش، ص756.</ref> که در میان تهرانیها بهصورت «جوجۀ پاییزه سر جوجۀ بهاره را میخواهد کلاه بگذارد» معروف شده است.<ref>شاملو، کتاب کوچه، حرف «پ»، دفتر اول، ۱۳۸۵ش، ص۱۵۶.</ref><br> | ذوالفقاری، فرهنگ بزرگ ضربالمثلهای فارسی، ج1، ۱۳۸۸ش، ص623.</ref> و نیز «روز پاییز هیچش به بر نیست» (کنایه از کوتاهی روزهای پاییز) را دارند.<ref>فتاحی قاضی، امثال و حکم کردی، ج2، ۱۳۷۵ش، ص139.</ref> مثل معروف مازندرانی «پاییز که پلو میپزی، به فکر بهار هم باش که زنبیل به دوش از این خانه به آن خانه باید بروی»، در میان مردم سوادکوه بهصورت «پاییز که زیاد میپزی، بهار را بهیاد داشته باش» مرسوم است. مَثل مازندرانی دیگری بهصورت «جوجه خروس پاییزه است» کنایه از شخص بیتجربه است،<ref>ذوالفقاری، فرهنگ بزرگ ضربالمثلهای فارسی، ج1، ۱۳۸۸ش، ص756.</ref> که در میان تهرانیها بهصورت «جوجۀ پاییزه سر جوجۀ بهاره را میخواهد کلاه بگذارد» معروف شده است.<ref>شاملو، کتاب کوچه، حرف «پ»، دفتر اول، ۱۳۸۵ش، ص۱۵۶.</ref><br> | ||
«برادر پاییزی» کنایهای کرمانشاهی نسبت به دوستانی است که معرفت کمتری داشته و تنها در فصل پاییز که فصل برداشت محصول است، خود را نشان میدهند.<ref>شمس، نگاهی به فرهنگ مردم کرمانشان، ۱۳۷۸ش، ص۱۲.</ref> مردم لر نیز مثل معروف «بهار با بهاری خودش، پاییز با پاییزی خودش» را دارند.<ref>ذوالفقاری، فرهنگ بزرگ ضربالمثلهای فارسی، ج1، ۱۳۸۸ش، ص548.</ref> مردم هشترود، فصل پاییز را در مقایسه با بهار بهتر دانسته و معتقدند که «هرچه در بهار بکاری، به پای محصول پاییزه نمیرسد».<ref>ذوالفقاری، فرهنگ بزرگ ضربالمثلهای فارسی، ج2، ۱۳۸۸ش، ص1858.</ref> | «برادر پاییزی» کنایهای کرمانشاهی نسبت به دوستانی است که معرفت کمتری داشته و تنها در فصل پاییز که فصل برداشت محصول است، خود را نشان میدهند.<ref>شمس، نگاهی به فرهنگ مردم کرمانشان، ۱۳۷۸ش، ص۱۲.</ref> مردم لر نیز مثل معروف «بهار با بهاری خودش، پاییز با پاییزی خودش» را دارند.<ref>ذوالفقاری، فرهنگ بزرگ ضربالمثلهای فارسی، ج1، ۱۳۸۸ش، ص548.</ref> مردم هشترود، فصل پاییز را در مقایسه با بهار بهتر دانسته و معتقدند که «هرچه در بهار بکاری، به پای محصول پاییزه نمیرسد».<ref>ذوالفقاری، فرهنگ بزرگ ضربالمثلهای فارسی، ج2، ۱۳۸۸ش، ص1858.</ref> | ||
==پاییز و هواشناسی مردمی== | ==پاییز و هواشناسی مردمی== | ||
درگذشته، هواشناسی تنها از طریق مشاهدات و تجربیات مردم صورت میگرفت و اصول آن، از نسلی به نسل دیگر منتقل میشد. در گیلان، مردم معتقد بودند که در اواخر ماه آذر، درخت میوهای که دوباره شکوفه بزند و میوه بدهد، نشان از زمستانی سخت همراه با برف و کولاک دارد.<ref>شهاب کوملهای، فرهنگ عامۀ کومله، ۱۳۸۶ش، ص۱۶۲؛ <br> | درگذشته، هواشناسی تنها از طریق مشاهدات و تجربیات مردم صورت میگرفت و اصول آن، از نسلی به نسل دیگر منتقل میشد. در گیلان، مردم معتقد بودند که در اواخر ماه آذر، درخت میوهای که دوباره شکوفه بزند و میوه بدهد، نشان از زمستانی سخت همراه با برف و کولاک دارد.<ref>شهاب کوملهای، فرهنگ عامۀ کومله، ۱۳۸۶ش، ص۱۶۲؛ <br> | ||
