سفره نذری: تفاوت میان نسخه‌ها

| زیرنویس تصویر    =سفره حضرت رقیه (س) در قم حرم حضرت معصومه

| image_alt        =سفره حضرت رقیه (س) در قم حرم حضرت معصومه

| فایل پادکست      =سفره نذری.ogg

| حجم فایلپادکست    =12/2 

| تاریخ پادکست      =31-2-1405 

| زیرنویس عنوان    =

سفره نذری، سنتی کهن در [[ایران]] و پیوندی معنوی میان [[انسان]] و [[خدا]] یا پیشوایان دینی است و با هدف برآورده شدن حاجت خاصی پهن می‌شود. این رسم نه‌تنها میان [[مسلمانان]]، بلکه میان [[زرتشتی|زرتشتیان]] و [[کلیمی|کلیمی‌ها]] نیز رواج داشته و پیشینهٔ آن به دوران پیش از [[زرتشت]] بازمی‌گردد. سفره‌های نذری براساس [[جنسیت]]، [[نیت]] و توان مالی نذرکننده، متفاوت بوده و محتویات مشترک آن‌ها شامل [[آش]]، [[نان و پنیر]]، [[حلوا]] یا [[کاچی]]، [[سبزی]] و [[شمع]] است. برخی سفره‌ها، مانند [[سفره بی‌بی سه‌شنبه|بی‌بی سه‌شنبه]] و [[سفره دختر شاه پریان|دختر شاه پریان]]، در [[آیین زرتشتی]] نیز حضور دارند و با [[قصه‌گویی]] و نمادهایی چون عدد ۳، رنگ [[سبز (رنگ)|سبز]] و [[سفید]] و [[آب]]، مفاهیم [[ازدواج]]، [[رفاه]] و [[برکت]] را بازنمایی می‌کنند. امروزه، باور به تفکیک جنسیتی سفره‌ها و نیت‌های مشخص، کمتر شده و همه به این سنت به‌عنوان نماد برکت و ارادت نگاه می‌کنند. سفره نذری، پلی میان [[تاریخ]]، [[فرهنگ]] و [[معنویت]] نزد ایرانیان است و همچنان در مناسبت‌ها و [[زندگی]] مردم جاری است.

[[نذر]]، نشانۀ نوعی پیوند معنوی میان انسان با خدا یا پیشوایان دینی است تا حاجت معینی برآورده شود؛<ref>همایون‌سپهر، «زنان میراث‌دار سفره‌های هفت‌سین و نذری»، ۱۳۸۷ش، ص۹.</ref> در این راستا، انسان قصد می‌کند کاری را به‌خاطر خدا و جلب رضایت او انجام دهد تا واقعه مطلوب و معینی در زندگی او رخ دهد. مطابق آموزه‌های اسلامی، این کار که در حالت عادی ممکن است [[مستحب]] باشد در پی نیت نذرکننده، انجام آن بر شخص نذرکننده، [[واجب]] می‌شود. حالت دیگر نذر، زمانی است که فرد تصمیم می‌گیرد کاری را که [[مکروه]] و ناپسند بوده، ترک کند. معمولاً این نذرها، مشروط هستند، مثلاً فرد نیت می‌کند که اگر حاجتش روا شود، سفره اطعامی برای همسایگان بگستراند. از معروف‌ترین این سفره‌ها می‌توان به [[سفره حضرت ابوالفضل]] و [[سفره ام‌البنین]] اشاره کرد. پهن کردن سفره برای ادای نذر، ازجمله باورهای سنتی و کهن ایرانیان است. زنان، همواره بیشتر از مردان به این نوع نذری‌ها و سفره‌ها تمایل نشان داده و در زمان‌هایی خاص، سفرهٔ نذری انداخته و مراسم مربوط به آن را برگزار می‌کنند.<ref>مزداپور، «درآمدی بر سفره‌های مقدس زرتشتی»، ۱۳۷۶ش، ص70.</ref>

البته امروزه باور به تفکیک جنسیتی سفره نذری از بین رفته است و همه به خوراکی‌های سفره‌های نذری به‌عنوان برکت نگاه می‌کنند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/257657/%D8%B3%D9%81%D8%B1%D9%87-%D9%86%D8%B0%D8%B1%DB%8C کرباسیان، «سفره نذری»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>

[[پرونده:266565.jpg|جایگزین=سفره حضرت عباس |بندانگشتی|سفره حضرت عباس]]به‌جز سفره‌های نذری امام حسن، علی‌اصغر و حضرت رقیه، در سایر سفره‌های نذری چهار جزء مشترک وجود دارد: ۱. [[آش]]؛ ۲. [[حلوا]] یا [[کاچی]]؛ ۳. [[نان]] و [[پنیر]] و [[سبزی]]؛ ۴. [[شمع]].<ref>اسدیان خرم‌آبادی، باورها و دانسته‌ها در لرستان و ایلام، ۱۳۵۸ش، ص200؛ هدایت، نیرنگستان، ۱۳۱۱ش، ص64؛ ماسه، معتقدات و آداب ایرانی، ج2، ۱۳۵۷ش، ص73؛ فقیهی شیرازی، «سفره، آش و خوراکی‌های نذری در تهران»، ۱۳۸۲ش، ص209.</ref> سایر محتویات سفره‌های نذری براساس توان مالی فرد حاجت‌مند تهیه می‌شود. سفره بی‌بی سه‌شنبه ازجمله سفره‌های معروف نذری در [[سیستان]] است. برای این سفره، یک نوع آش که به [[آش بی‌بی سه‌شنبه]] معروف است، تدارک می‌بینند. برای پخت این آش، از هفت خانه که فاطمه‌نامی در آن باشد، مواد لازم شامل سبزی، حبوبات، سیرداغ، پیازداغ، رشتهٔ آش و کوفته ریزه را تهیه کرده و در سه روز سه‌شنبه می‌پزند؛ دو نوبت قبل از رسیدن به حاجت مدنظر و یک نوبت پس از آن.<ref>[https://article.tebyan.net/62335/آش-های-محلی-استان-مرکزی پورمسلمی، «آش‌های استان مرکزی»، وب‌سایت تبیان.]</ref>