برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
زهرا غلامی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:قالی-شویان.jpg|بندانگشتی|آیین قالی شویان در مشهد اردهال]]
{{جعبه اطلاعات مفهوم
<big>'''قالی شویان؛'''</big> آیین مذهبی بزرگداشت شهادت امام‌زاده سلطان‌علی در مشهد اردهال.
| تصویر            =قالی-شویان.jpg
| زیرنویس تصویر    =آیین قالی شویان در مشهد اردهال  
| image_alt        =
| فایل پادکست      =قالی‌شویان.ogg 
| حجم فایلپادکست    =۸/۸۶
| تاریخ پادکست      =۹-۴-۱۴۰۵ 
| زیرنویس عنوان    = 


مراسم مذهبی قالی شویان نوعی مراسم نمادین از تشییع پیکر امام‌زاده سلطان‌علی است که در مشهد اردهال [[کاشان]] برگزار می‌شود. هر سال دسته‌های عزاداری در این مکان به صورت نمادین، مراسم تشییع و غسل پیکر این امام‌زاده را برگزار کرده و به عزاداری می‌پردازند.   
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
 
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
<big>'''قالی‌شویان'''؛</big> آیین مذهبی بزرگداشت شهادت امام‌زاده سلطان‌علی در مشهد اردهال.
 
مراسم مذهبی قالی‌شویان نوعی مراسم نمادین از تشییع پیکر امام‌زاده سلطان‌علی است که در [[مشهد اردهال]] در نزدیکی شهر [[کاشان]] برگزار می‌شود. هر سال دسته‌های عزاداری در این مکان به صورت نمادین، مراسم تشییع و غسل پیکر این امام‌زاده را برگزار کرده و به عزاداری می‌پردازند.   
==نام‌گذاری==
==نام‌گذاری==
«قالی‌شویان» نوعی آیین سنتی و مذهبی است که همه ساله در دومین جمعه [[پاییز]] مصادف با [[شهادت]] امام‌زاده سلطان‌علی فرزند [[امام محمد باقر]]، در مشهد اردهال برگزار می‌شود.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1017063/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . آزادبخش، «مروری بر مراسم قالی‌شویان»، 1388ش، ص155.]</ref>  مشهد اردهال یا مشهد قالی، نام روستایی است در غرب شهر کاشان که محل شهادت امام‌زاده سلطان‌علی بوده و هم‌اکنون نیز بارگاه او در آن‌جا است.<ref>  [https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref>  در این مراسم که به «جمعه‌قالی» نیز شهرت دارد،<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . «آیین قالی‌شویان»، ویکی فقه.]</ref>  اهالی فین [[کاشان]] در یک مراسم نمادین با چوب‌دستی‌هایی که در دست دارند قالیچه‌ای را در نهر آب نزدیک به امام‌زاده، شست‌وشو می‌دهند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref>
«قالی‌شویان» نوعی آیین سنتی و مذهبی است که همه ساله در دومین جمعه [[پاییز]] مصادف با [[شهادت]] امام‌زاده سلطان‌علی فرزند [[امام محمد باقر]]، در مشهد اردهال برگزار می‌شود.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1017063/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . آزادبخش، «مروری بر مراسم قالی‌شویان»، 1388ش، ص155.]</ref>  مشهد اردهال یا مشهد قالی، نام روستایی است در غرب شهر کاشان که محل شهادت امام‌زاده سلطان‌علی بوده و هم‌اکنون نیز بارگاه او در آن‌جا است.<ref>  [https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref>  در این مراسم که به «جمعه‌قالی» نیز شهرت دارد،<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . «آیین قالی‌شویان»، ویکی فقه.]</ref>  اهالی فین [[کاشان]] در یک مراسم نمادین با چوب‌دستی‌هایی که در دست دارند قالیچه‌ای را در نهر آب نزدیک به امام‌زاده، شست‌وشو می‌دهند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref>


==تاریخچه==
==تاریخچه==
امام‌زاده سلطان‌علی، فرزند [[امام باقر العلوم|امام محمد باقر]] به در‌خواست اهالی کاشان به ایران آمد و پس از مدتی توسط حاکم منطقه در [[مسجد]] به شهادت رسید. <ref>  [https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) . «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref> ﻣﺮدم ﻓﻴﻦ ﻛﺎﺷﺎن در اعتراض به این جنایت، با ﭼﻮب و ﭼﻤـﺎق ﺑـﻪ سمت مشهد اردهال در کاشان حرکت کردند و با دﺷﻤﻨﺎن امام‌زاده سلطان‌علی مبارزه‌ کرده و آنها را کشتند.<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . «آیین قالی‌شویان»، ویکی فقه.]</ref>  سپس پیکر امامزاده را در یک قالی نهاده و در بالای تپه دفن کردند. اهالی منطقه از زمان وقوع این حادثه تاریخی تاکنون، هر ‌سال مراسم نمادین قالی‌شویان را برگزار می‌کنند.<ref>  . فیض، گنجینه آثار قم، ۱۳۵۰ش، ج۲، ص۵۸.</ref>
امام‌زاده سلطان‌علی، فرزند [[امام محمد باقر]] به در‌خواست اهالی کاشان به ایران آمد و پس از مدتی توسط حاکم منطقه در [[مسجد]] به شهادت رسید. <ref>  [https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) . «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref> ﻣﺮدم ﻓﻴﻦ ﻛﺎﺷﺎن در اعتراض به این جنایت، با ﭼﻮب و ﭼﻤـﺎق ﺑـﻪ سمت مشهد اردهال در کاشان حرکت کردند و با دﺷﻤﻨﺎن امام‌زاده سلطان‌علی مبارزه‌ کرده و آنها را کشتند.<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . «آیین قالی‌شویان»، ویکی فقه.]</ref>  سپس پیکر امامزاده را در یک قالی نهاده و در بالای تپه دفن کردند. اهالی منطقه از زمان وقوع این حادثه تاریخی تاکنون، هر ‌سال مراسم نمادین قالی‌شویان را برگزار می‌کنند.<ref>  . فیض، گنجینه آثار قم، ۱۳۵۰ش، ج۲، ص۵۸.</ref>
[[پرونده:قالی شویان.jpg|بندانگشتی]]
[[پرونده:قالی شویان.jpg|بندانگشتی]]
==فلسفۀ شکل‌گیری آیین قالی‌شویان==
==فلسفۀ شکل‌گیری آیین قالی‌شویان==
قالی از عنصر‌های نمادین در آیین‌های مذهبی ایران است؛ اما در مراسم قالی‌شویان از نقش زیرانداز دور شده و نمادی از پیکر یا تابوت امام‌زاده سلطان‌علی محسوب می‌شود. قالی به‌عنوان عنصری فرهنگی در زیست‌بوم کاشان، عاملیت فیزیکی داشته و از منظر انسان‌شناسی، بستری برای تجلی معنای تشییع پیکر و تصویر‌سازی نوعی مراسم سوگواری است.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2012531/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%84 . کاکاوند، «قالی به مثابۀ عنصر فرهنگی در مناسک نمادین قالی‌شویی مشهد اردهال»، 1401ش، ص149.]</ref>  برخی پژوهشگران، این مراسم آیینی را نوعی هویت‌بخشی به مناسک دانسته‌اند که در همسازی با محیط و زمان، امروزه پررونق‌تر از گذشته برگزار می‌شود.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/269754/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%84 . خان‌محمدی، «تحلیل مردم‌شناختی مناسک مذهبی در فرآیند جهانی‌شدن (مطالعه موردی مناسک قالی‌شویان مشهد اردهال)»، 1385ش، ص71.]</ref>
قالی از عنصر‌های نمادین در آیین‌های مذهبی ایران است؛ اما در مراسم قالی‌شویان از نقش زیرانداز دور شده و نمادی از پیکر یا تابوت امام‌زاده سلطان‌علی محسوب می‌شود. قالی به‌عنوان عنصری فرهنگی در زیست‌بوم کاشان، عاملیت فیزیکی داشته و از منظر انسان‌شناسی، بستری برای تجلی معنای تشییع پیکر و تصویر‌سازی نوعی مراسم سوگواری است.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2012531/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%84 . کاکاوند، «قالی به مثابۀ عنصر فرهنگی در مناسک نمادین قالی‌شویی مشهد اردهال»، 1401ش، ص149.]</ref>  برخی پژوهشگران، این مراسم آیینی را نوعی هویت‌بخشی به مناسک دانسته‌اند که در همسازی با محیط و زمان، امروزه پررونق‌تر از گذشته برگزار می‌شود.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/269754/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%84 . خان‌محمدی، «تحلیل مردم‌شناختی مناسک مذهبی در فرآیند جهانی‌شدن (مطالعه موردی مناسک قالی‌شویان مشهد اردهال)»، 1385ش، ص71.]</ref>