برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
|||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''کابل؛'''}} پایتخت افغانستان. | {{درشت|'''کابل؛'''}} پایتخت افغانستان. | ||
کابل بهعنوان پایتخت افغانستان، مرکز سیاسی، اقتصادی و فرهنگی این کشور بوده و اقوام مختلف از جمله [[تاجیکهای افغانستان|تاجیکها]]، [[قوم پشتون|پشتونها]]، [[قوم هزاره|هزارهها]] و [[قوم ازبک|ازبکها]] را در خود جای داده است که هر یک در محلات خاصی ساکن شدهاند. کابل از دیرباز کانون تحولات تاریخی و فرهنگی افغانستان بوده و آثار تاریخی متعددی همچون باغ بابر، قلعهٔ بالاحصار و مساجد کهن را در خود جای داده است. | کابل بهعنوان پایتخت افغانستان، مرکز سیاسی، اقتصادی و فرهنگی این کشور بوده و اقوام مختلف از جمله [[تاجیکهای افغانستان|تاجیکها]]، [[قوم پشتون|پشتونها]]، [[قوم هزاره|هزارهها]] و [[قوم ازبک|ازبکها]] را در خود جای داده است که هر یک در محلات خاصی ساکن شدهاند. کابل از دیرباز کانون تحولات تاریخی و فرهنگی افغانستان بوده و آثار تاریخی متعددی همچون باغ بابر، قلعهٔ بالاحصار و [[مسجد|مساجد]] کهن را در خود جای داده است. | ||
در حالحاضر زندگی در [[کابل]] تلفیقی از سنت و مدرنیته است؛ در حالی که بازارهای سنتی با معماری تاریخی به فعالیت خود ادامه میدهند، مراکز خرید مدرن و فضاهای شهری جدید نیز در حال توسعه است. سیستم حمل و نقل شهری بهطور عمده متکی بر خودروهای شخصی و اتوبوسهای خصوصی است و ترافیک سنگین از چالشهای اصلی شهروندان محسوب میشود. | در حالحاضر زندگی در [[کابل]] تلفیقی از سنت و مدرنیته است؛ در حالی که بازارهای سنتی با معماری تاریخی به فعالیت خود ادامه میدهند، مراکز خرید مدرن و فضاهای شهری جدید نیز در حال توسعه است. سیستم حمل و نقل شهری بهطور عمده متکی بر خودروهای شخصی و اتوبوسهای خصوصی است و ترافیک سنگین از چالشهای اصلی شهروندان محسوب میشود. | ||
آموزش و تحصیلات در کابل از موقعیت بهتری نسبت به دیگر ولایات افغانستان برخوردار بوده اما نسبت به استاندارهای جهانی ضعیف است. کابل میزبان دانشگاههای معتبری مانند دانشگاه کابل، پلیتخنیک و تعلیم و تربیه بوده و مدارس دینی اهلسنت و حوزههای علمیهٔ [[شیعه|شیعیان]] در توسعهٔ فرهنگ دینی شهر نقش فعالی داشته است. | آموزش و [[تحصیلات عالی افغانستان|تحصیلات عالی]] در کابل از موقعیت بهتری نسبت به دیگر ولایات افغانستان برخوردار بوده اما نسبت به استاندارهای جهانی ضعیف است. کابل میزبان دانشگاههای معتبری مانند دانشگاه کابل، پلیتخنیک و تعلیم و تربیه بوده و مدارس دینی اهلسنت و حوزههای علمیهٔ [[شیعه|شیعیان]] در توسعهٔ فرهنگ دینی شهر نقش فعالی داشته است. | ||
مناسبات مذهبی و ملی نظیر [[عید فطر]]، [[عید قربان]] و [[نوروز]] با شکوه خاصی در کابل برگزار میشود. این آیینها به تقویت همبستگی اجتماعی و حفظ هویت ملی کمک میکند و غنای فرهنگی این منطقه را نشان میدهد. با وجود چالشهای متعدد شهری، کابل همچنان بهعنوان نماد وحدت ملی و مرکز تحولات اجتماعی و فرهنگی افغانستان شناخته میشود. | مناسبات مذهبی و ملی نظیر [[عید فطر]]، [[عید قربان]] و [[نوروز]] با شکوه خاصی در کابل برگزار میشود. این آیینها به تقویت [[همبستگی اجتماعی]] و حفظ [[هویت ملی]] کمک میکند و غنای فرهنگی این منطقه را نشان میدهد. با وجود چالشهای متعدد شهری، کابل همچنان بهعنوان نماد وحدت ملی و مرکز تحولات اجتماعی و فرهنگی افغانستان شناخته میشود. | ||
==نامگذاری کابل== | ==نامگذاری کابل== | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
==کابل در دوران معاصر== | ==کابل در دوران معاصر== | ||
===دوره امانالله خان و استقلال=== | ===دوره امانالله خان و استقلال=== | ||
تاریخ معاصر کابلکه با پادشاهی امانالله خان و کسب استقلال افغانستان از بریتانیا در ۱۹۱۹م آغاز میشود، نشاندهندهٔ فراز و نشیبهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی عمیقی است. امانالله با اجرای اصلاحات گسترده در ساختارهای دولتی، سبک زندگی و فرهنگ | تاریخ معاصر کابلکه با پادشاهی [[امانالله|امانالله خان]] و کسب استقلال افغانستان از بریتانیا در ۱۹۱۹م آغاز میشود، نشاندهندهٔ فراز و نشیبهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی عمیقی است. امانالله با اجرای اصلاحات گسترده در ساختارهای دولتی، سبک زندگی و [[فرهنگ]]، از جمله تغییر الگوهای پوشش و محدودکردن نفوذ علمای دینی، تلاش کرد تا جامعه افغانستان را به سمت سبک زندگی غربی سوق دهد. این اصلاحات اگرچه در راستای نوسازی کشور بود، اما با مخالفتهای شدید داخلی مواجه شد و در نهایت به سقوط حکومت وی انجامید. | ||
===دوره محمدظاهر شاه و گسترش روابط با غرب=== | ===دوره محمدظاهر شاه و گسترش روابط با غرب=== | ||
| خط ۱۲۶: | خط ۱۲۶: | ||
==زبان مردم کابل== | ==زبان مردم کابل== | ||
بیشتر مردم کابل به [[زبان فارسی]] | بیشتر مردم کابل به [[فارسی دری|زبان فارسی دری]] و پشتو صحبت میکنند اما فارسی دری بهعنوان زبان ریشه دار در تاریخ کهن این منطقه اصلیترین ابزار ارتباطی در تعاملات روزمره، نهادهای دولتی، فضای کسبوکار و عرصههای فرهنگی و رسانهای است. | ||
اگرچه پشتو نیز بهعنوان زبان رسمی در کابل حضور دارد، اما فارسی دری بهدلیل کاربرد گستردهتر، زبان مشترک میان تمام اقوام ساکن پایتخت، از جمله گویشوران زبانهایی نظیر پشتو، ازبکی، ترکمنی و پشهای محسوب شده و تسهیلگر ارتباطات میانفردی و اجتماعی در بافت چندفرهنگی شهر است. این جایگاه تاریخی و فرهنگی، فارسی دری را نه تنها به یک ابزار ارتباطی، بلکه به بخشی جداییناپذیر از هویت و سبک زندگی شهروندان کابل تبدیل کرده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/08/15/1566272/تاریخچه-فارسی-ستیزی-و-نقش-انگلیس-در-افغانستان «تاریخچه فارسیستیزی و نقش انگلیس در افغانستان»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | اگرچه پشتو نیز بهعنوان زبان رسمی در کابل حضور دارد، اما فارسی دری بهدلیل کاربرد گستردهتر، زبان مشترک میان تمام اقوام ساکن پایتخت، از جمله گویشوران زبانهایی نظیر پشتو، ازبکی، ترکمنی و پشهای محسوب شده و تسهیلگر ارتباطات میانفردی و اجتماعی در بافت چندفرهنگی شهر است. این جایگاه تاریخی و فرهنگی، فارسی دری را نه تنها به یک ابزار ارتباطی، بلکه به بخشی جداییناپذیر از هویت و سبک زندگی شهروندان کابل تبدیل کرده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/08/15/1566272/تاریخچه-فارسی-ستیزی-و-نقش-انگلیس-در-افغانستان «تاریخچه فارسیستیزی و نقش انگلیس در افغانستان»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
| خط ۲۲۸: | خط ۲۲۸: | ||
===آیینهای ملی و مذهبی=== | ===آیینهای ملی و مذهبی=== | ||
{{اصلی|جشن نوروز}} | {{اصلی|جشن نوروز}} | ||
در روز نخست سال نو مراسم باشکوهی در «زیارتگاه سخی» برگزار میشود که بلندکردن علم [[امام علی]] یکی از آنها است، تهیه [[سمنو]] (سمنک) که توأم با شعرخوانی است در آغاز شب عید انجام میشود. هفت میوه و [[هفتسین]]، غذای ویژهٔ شب [[عید نوروز]]، جشن دهقان و [[دید و بازدید|دیدوبازدید]]، بخشی از مراسم ویژه نوروز محسوب میشود. همچنین کشتی پهلوانی، تخممرغ جنگی، [[بزکشی]] و گُدیپران (بادبادکبازی) ازجمله بازیهای سنتی مردم در ایام عید نوروز است.<ref>[https://www.mizan.news/138321/نگاهی-به-آداب-و-رسوم-عید-نوروز-در-افغان/ «نگاهی به آداب و رسوم “عید نوروز” در افغانستان»، خبرگزاری میزان.]</ref> | در روز نخست سال نو مراسم باشکوهی در «زیارتگاه سخی» برگزار میشود که بلندکردن علم [[امام علی]] یکی از آنها است، تهیه [[سمنو]] (سمنک) که توأم با شعرخوانی است در آغاز شب عید انجام میشود. هفت میوه و [[هفتسین]]، غذای ویژهٔ شب [[عید نوروز]]، جشن دهقان و [[دید و بازدید|دیدوبازدید]]، بخشی از مراسم ویژه نوروز محسوب میشود. همچنین کشتی پهلوانی، تخممرغ جنگی، [[بزکشی]] و گُدیپران (بادبادکبازی) ازجمله بازیهای سنتی مردم در ایام عید نوروز است.<ref>[https://www.mizan.news/138321/نگاهی-به-آداب-و-رسوم-عید-نوروز-در-افغان/ «نگاهی به آداب و رسوم “عید نوروز” در افغانستان»، خبرگزاری میزان.]</ref> | ||
| خط ۲۴۳: | خط ۲۴۲: | ||
====عید فطر==== | ====عید فطر==== | ||
{{اصلی|عید فطر}} | |||
عید فطر بهعنوان یکی از اعیاد بزرگ اسلامی، در کابل با شکوه و تقدس ویژهای به مدت ۳ روز برگزار میشود. خرید لباس نو، تهیهٔ غذاهای مخصوص و انواع شیرینیجات از سنتهای رایج پیش از عید در کابل است. | عید فطر بهعنوان یکی از اعیاد بزرگ اسلامی، در کابل با شکوه و تقدس ویژهای به مدت ۳ روز برگزار میشود. خرید لباس نو، تهیهٔ غذاهای مخصوص و انواع شیرینیجات از سنتهای رایج پیش از عید در کابل است. | ||
| خط ۲۴۸: | خط ۲۴۸: | ||
====عید قربان==== | ====عید قربان==== | ||
{{اصلی|عید قربان}} | |||
عید قربان در کابل که به مدت ۳ روز طول میکشد با آیینهای ویژهای همراه است. در سپیدهدم روز عید، [[اذان]] نماز عید در فضای شهر طنینانداز میشود و نمازگزاران به سوی مصلیها و مساجد بزرگ روانه میشود. پس از ادای نماز، مراسم قربانی با خواندن ذکرهای مخصوص انجام میشود. این سنت که نماد اطاعت از فرمان الهی و [[ایثار]] است، با مشارکت گسترده مردم صورت میپذیرد. | |||
در این ایام، سفرههای غذا در بسیاری از خانههای کابل برای پذیرایی از مهمانان گشوده میشود و غذاهای سنتی تهیه میشود. کودکان با شرکت در بازیهای گروهی مانند تخممرغجنگی و بادبادکبازی، [[شادی]] و نشاط را در محلات شهر گسترش میدهند. برنامههای فرهنگی و مراسم ذکر و منقبت نیز در گوشه و کنار شهر برگزار میشود.<ref>[https://www.icro.ir/newSingle/آداب-و-رسوم-عید-قربان-در-افغانستان؛-%C2«Ø§Ø²-ÙرباÙÛ-کردÙ-Ù-ÙÙ
از-عÛد-تا-بادبادک-بازÛ-Ù-تخÙ
-Ù
رغ-جÙÚ¯Û%C2»-/17384 «آداب و رسوم عید قربان در افغانستان؛ «از قربانی کردن و نماز عید تا بادبادک بازی و تخم مرغ جنگی»، وبسایت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی.]</ref> | در این ایام، سفرههای غذا در بسیاری از خانههای کابل برای پذیرایی از مهمانان گشوده میشود و غذاهای سنتی تهیه میشود. کودکان با شرکت در بازیهای گروهی مانند تخممرغجنگی و بادبادکبازی، [[شادی]] و نشاط را در محلات شهر گسترش میدهند. برنامههای فرهنگی و مراسم ذکر و منقبت نیز در گوشه و کنار شهر برگزار میشود.<ref>[https://www.icro.ir/newSingle/آداب-و-رسوم-عید-قربان-در-افغانستان؛-%C2«Ø§Ø²-ÙرباÙÛ-کردÙ-Ù-ÙÙ
از-عÛد-تا-بادبادک-بازÛ-Ù-تخÙ
-Ù
رغ-جÙÚ¯Û%C2»-/17384 «آداب و رسوم عید قربان در افغانستان؛ «از قربانی کردن و نماز عید تا بادبادک بازی و تخم مرغ جنگی»، وبسایت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی.]</ref> | ||
| خط ۳۵۰: | خط ۳۵۱: | ||
===مناره چاکاری=== | ===مناره چاکاری=== | ||
دارای صلیب شکسته بودایی ماهایانا و تراوادا بوده که در دورهٔ کوشانی ساخت شده بود و آثاری از هنر یونانی_باختری داشت. این مناره در ۱۹۹۸م تخریب شد.<ref>[[ | دارای صلیب شکسته بودایی ماهایانا و تراوادا بوده که در دورهٔ کوشانی ساخت شده بود و آثاری از هنر یونانی_باختری داشت. این مناره در ۱۹۹۸م تخریب شد.<ref>[[En:Kabul|“Kabul”, Wikipedia.]]</ref> | ||
===پارک زرنگار=== | ===پارک زرنگار=== | ||
