صفحهای تازه حاوی «{{درشت|'''مسجد در افغانستان؛'''}} مکان عبادت و گردهماییهای دینی و فرهنگی مردم افغانستان در سراسر کشور. مسجد در افغانستان کانون اصلی حیات دینی و اجتماعی، نقش بیبدیلی در سبک زندگی مردم این سرزمین دارد. این نهاد مقدس که تلفیقی از معماری باشکوه...» ایجاد کرد |
|||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
===عبادت=== | ===عبادت=== | ||
مسجد در افغانستان بهعنوان اصلیترین مکان مقدس، کارکردهای متعددی در حوزهٔ جامعهپذیری [[عبادت]] دارد. پخش مستمر اذانهای یومیه، برگزاری نمازهای پنجگانهٔ روزانه و اقامهٔ نماز جمعه از مهمترین کارکردهای عبادی مسجد در افغانستان است. مراسم نمازهای تراویح اهلسنت، نمازهای احیای [[شب قدر|شبهای قدر]] در ماه [[رمضان]]، مراسم نماز [[عید فطر]] و [[عید قربان|قربان]] با حضور گستردهٔ مومنان در مساجد برگزار میشود. همچنین، مسجد بهعنوان مکانی برای انجام مراسم [[دعا]]، ذکر و مناجات نیز مورد استفاده قرار میگیرد.<ref>[https://8am.media/fa/the-role-of-mosques-in-afghanistan-needs-to-be-reviewed/ «نقش مساجد در افغانستان نیاز به بازنگری دارد»، وبسایت روزنامۀ ۸ صبح.]</ref> | |||
===آموزش=== | ===آموزش=== | ||
مساجد در افغانستان از دیرباز بهعنوان نخستین مراکز | مساجد در افغانستان از دیرباز بهعنوان نخستین مراکز [[آموزش علوم دینی در افغانستان]] عمل کرده است. از این بناها در ابتدا بهعنوان [[مکتبخانه|مکتبخانههای]] سنتی استفاده میشد که پایههای ابتدایی سواد و معارف اسلامی را به کودکان میآموختند. در مناطقی مانند هزارهجات، مساجد تنها مراکز آموزشی قابل دسترس تا دهه ۱۳۲۰ش محسوب میشد. این نقش تاریخی باعث شد بسیاری از علمای برجستهٔ دینی کشور تحصیلات ابتدایی خود را در مساجد آغاز کنند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20130617152426-9825-14.pdf اصغری، «تعلیم و تربیت در افغانستان»، 1390ش، ص180.]</ref> | ||
امروزه مسجد در افغانستان به آموزش مباحث اساسی دینی و علمی میپردازند. برنامهٔ آموزشی شامل تدریس قرآن (بهویژه در ماه رمضان)، اصول و فروع [[دین]]، [[نماز]] و احکام شرعی است. در گذشته دروس [[زبان فارسی]]، ریاضیات مقدماتی و صرف و نحو عربی نیز در مسجد بهعنوان مکتبخانه تدریس میشد. این نقش مسجد امروزه نیز در بسیاری از مناطق روستایی تداوم پیدا کرده است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20130617152426-9825-14.pdf اصغری، «تعلیم و تربیت در افغانستان»، 1390ش، ص180.]</ref> | امروزه مسجد در افغانستان به آموزش مباحث اساسی دینی و علمی میپردازند. برنامهٔ آموزشی شامل تدریس قرآن (بهویژه در ماه رمضان)، اصول و فروع [[دین]]، [[نماز]] و احکام شرعی است. در گذشته دروس [[زبان فارسی]]، ریاضیات مقدماتی و صرف و نحو عربی نیز در مسجد بهعنوان مکتبخانه تدریس میشد. این نقش مسجد امروزه نیز در بسیاری از مناطق روستایی تداوم پیدا کرده است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20130617152426-9825-14.pdf اصغری، «تعلیم و تربیت در افغانستان»، 1390ش، ص180.]</ref> | ||
| خط ۳۵: | خط ۳۳: | ||
===تربیت=== | ===تربیت=== | ||
{{اصلی|2=تربیت}} | |||
در گذشته مساجد در افغانستان به پرورش طلاب علوم دینی و نیروهای فرهنگی میپرداختند. بسیاری از مدارس دینی و حوزوی در مجاورت مساجد فعالیت داشت. این مراکز به امامان جماعت، مبلغان دینی و معلمان مورد نیاز جامعهٔ دینی را آموزش [[تربیت]] میکردند. امروزه نیز این نقش در برخی از مناطق روستایی ادامه دارد. این نقش تربیتی باعث حفظ و تداوم سنتهای دینی و فرهنگی در جامعه افغانستان شده است.<ref>[https://avapress.com/fa/news/203500/%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%82%D9%85-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1 «همایش تحول در نظام آموزشی مکتبخانههای مساجد افغانستان با حضور جمعی از اهالی حوزه و دانشگاه، در سالن شهید مطهری مدرسه حجتیه شهر مقدس قم برگزار شد.»، خبرگزاری آوا.]</ref> | در گذشته مساجد در افغانستان به پرورش طلاب علوم دینی و نیروهای فرهنگی میپرداختند. بسیاری از مدارس دینی و حوزوی در مجاورت مساجد فعالیت داشت. این مراکز به امامان جماعت، مبلغان دینی و معلمان مورد نیاز جامعهٔ دینی را آموزش [[تربیت]] میکردند. امروزه نیز این نقش در برخی از مناطق روستایی ادامه دارد. این نقش تربیتی باعث حفظ و تداوم سنتهای دینی و فرهنگی در جامعه افغانستان شده است.<ref>[https://avapress.com/fa/news/203500/%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%82%D9%85-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1 «همایش تحول در نظام آموزشی مکتبخانههای مساجد افغانستان با حضور جمعی از اهالی حوزه و دانشگاه، در سالن شهید مطهری مدرسه حجتیه شهر مقدس قم برگزار شد.»، خبرگزاری آوا.]</ref> | ||
===همبستگی اجتماعی=== | ===همبستگی اجتماعی=== | ||
{{اصلی|همبستگی اجتماعی}} | |||
مسجد در افغانستان کانون تجمعات بوده و فضایی برای تعامل و همبستگی میان اقشار مختلف جامعه فراهم میآورد. در مناطق روستایی، مسجد اولین جایی است که مردم برای حل مشکلات محلی به آن مراجعه میکنند. بهویژه در فصل [[زمستان]]، بسیاری از روستاییان که کار کشاورزی را تعطیل میکنند، در مساجد گرد هم آمده و به بحث و تبادل نظر در مورد مسائل دینی، فرهنگی و اجتماعی میپردازند. این اماکن همچنین پناهگاهی برای مسافران و نیازمندان بوده و در بحرانهای طبیعی، بهعنوان مراکز امدادرسانی عمل میکنند.<ref>[https://www.irna.ir/news/5516090/%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C%D9%87%D8%A7 «مساجد در افغانستان، کارکردها و ویژگیها»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | |||
امروزه مساجد در افغانستان به محل اصلی برگزاری انواع مراسم و آیینهای اجتماعی یادبود درگذشتگان است. بیشتر آیینهای مذهبی و فرهنگی مانند [[ختم قرآن]] و یادبودهای سوم، هفتم، چهلم و سالگرد درگذشت افراد در مسجد برگزار میشود. این کارکردهای اجتماعی مساجد به تقویت پیوندها و [[همبستگی اجتماعی]] کمک شایانی میکند و نقش محوری در ایجاد و حفظ ارتباط بین نسلهای مختلف دارد. در دوران جهاد با شوروی، مساجد به پایگاههای فرماندهی و برنامهریزی تبدیل و بسیاری از تصمیمات مهم در این مکانها گرفته میشد.<ref>[https://www.irna.ir/news/5516090/%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C%D9%87%D8%A7 «مساجد در افغانستان، کارکردها و ویژگیها»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | |||
===هویتسازی=== | |||
مساجد در افغانستان بهعنوان نهادهای [[فرهنگ|فرهنگی]] و معنوی، نقش اساسی در شکلدهی و تقویت هویت جمعی ایفا میکنند. در مناسبتهای مختلف مذهبی و ملی، مراسم گوناگون در مسجد برگزار میشود که به تقویت هویت فرهنگی کمک میکنند. برای مثال برگزاری مراسم اعیاد فطر و قربان، مراسم افطار و شبهای قدر درماه رمضان، جشنهای میلاد [[پیامبر اسلام]] و امامان (در میان [[شیعیان]]) در این فضاها، موجب تحکیم پیوندهای اجتماعی و تقویت باورهای دینی میشود.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/1830600/%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D9%82%D8%AF%D9%8A%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C- «مساجد قدیمی افغانستان؛ کانون آموزش علوم اسلامی»، خبرگزاری بینامللی قرآن.]</ref> | |||
در ایام [[محرم]] و [[عاشورا]]، مسجد به کانون اصلی برگزاری مراسم [[عزاداری امام حسین]] تبدیل میشود. در این ایام، مجالس [[عزاداری]]، [[روضهخوانی]] و سینهزنی با حضور پرشور مردم در مساجد برگزار شده که علاوه بر جنبههای مذهبی، به حفظ و انتقال فرهنگ عاشورایی و ارزشهای [[ایثار]] و [[شهادت]] نیز کمک میکند.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/1830600/%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D9%82%D8%AF%D9%8A%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C- «مساجد قدیمی افغانستان؛ کانون آموزش علوم اسلامی»، خبرگزاری بینامللی قرآن.]</ref> | |||
از بعد معماری، مساجد تاریخی افغانستان گویای غنای هنری و فرهنگی این سرزمین بوده و سبکهای معماری متنوع، تزئینات هنری ظریف و کتیبههای نفیس در [[مسجد جامع|مساجد جامع]] و تاریخی مانند مسجد جامع هرات و مسجد پلخشتی کابل نشاندهندهٔ تلفیق هنر اسلامی با ویژگیهای بومی افغانستان است. این آثار معماری نمادهای فرهنگی و میراث هنری برای نسلهای آینده حفظ شده است.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/1830600/%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D9%82%D8%AF%D9%8A%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C- «مساجد قدیمی افغانستان؛ کانون آموزش علوم اسلامی»، خبرگزاری بینامللی قرآن.]</ref> | |||
===یاریگری اجتماعی=== | ===یاریگری اجتماعی=== | ||
در بسیاری از مناطق، مساجد بهعنوان مراکز حل و فصل اختلافات محلی عمل میکند. علمای دینی و موسفیدان محلی در این مکانها به داوری و [[میانجیگری]] پرداخته و با استناد به احکام شرعی یا عرف محلی به حل اختلافات میپردازند. این نقش نشاندهندهٔ اعتماد عمیق جامعه به نهاد مسجد و کارکردهای آن است. مسجد در افغانستان در برخی موارد بهعنوان مراکز جمعآوری و توزیع کمکهای مردمی عمل کرده و در تأمین نیازهای نیازمندان جامعه مشارکت میکنند. همچنین، در زمانهای بحرانی مانند حادثهٔ وقوع سیل یا [[زلزله]]، این مکانها به عنوان پایگاههای امدادی مورد استفاده قرار میگیرند.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/1830600/%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D9%82%D8%AF%D9%8A%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C- «مساجد قدیمی افغانستان؛ کانون آموزش علوم اسلامی»، خبرگزاری بینامللی قرآن.]</ref> | |||
==مسجدهای تاریخی افغانستان== | ==مسجدهای تاریخی افغانستان== | ||
===مسجد نهگنبد=== | ===مسجد نهگنبد=== | ||
مسجد نهگنبد که با نامهای نهگنبدان و [[مسجد]] حج پیاده نیز شناخته میشود، یکی از کهنترین مساجد افغانستان محسوب میشود. این بنا در ۳ کیلومتری جنوب شهر [[بلخ]] در قریه «ده رازی» واقع شده و به باور بسیاری از مردم منطقه، نخستین مسجد ساخته شده در افغانستان است. این مکان در گذشته بخشی از مجموعه بزرگ نیایشگاههای بودایی بوده که حدود ۳۰۰ اتاق کوچک برای آموزش و اسکان زائران داشته است. دلیل نامگذاری این مسجد به تعداد ۹ گنبد آن اشاره دارد که در معماری اولیه وجود داشتهاند. نام حج پیاده نیز بهطور احتمالی به زیارتگاهبودن آن در ادوار تاریخی مربوط میشود. قدمت این بنا به دوره پیش از [[اسلام]] و به عنوان نیایشگاه بوداییان (نوبهار) بازمیگردد. پس از اسلام، این مکان به مسجد تبدیل شد. تاریخ دقیق ساخت آن مورد اختلاف است؛ برخی آن را به قرن دوم هجری و دوران ابوخالد برمک یا فضل پسر یحیای برمکی نسبت میدهند، برخی دیگر آن را مربوط به دوره سامانیان (قرن سوم و چهارم هجری) میدانند. | مسجد نهگنبد که با نامهای نهگنبدان و [[مسجد]] حج پیاده نیز شناخته میشود، یکی از کهنترین مساجد افغانستان محسوب میشود. این بنا در ۳ کیلومتری جنوب شهر [[بلخ]] در قریه «ده رازی» واقع شده و به باور بسیاری از مردم منطقه، نخستین مسجد ساخته شده در افغانستان است. این مکان در گذشته بخشی از مجموعه بزرگ نیایشگاههای بودایی بوده که حدود ۳۰۰ اتاق کوچک برای آموزش و اسکان زائران داشته است. دلیل نامگذاری این مسجد به تعداد ۹ گنبد آن اشاره دارد که در معماری اولیه وجود داشتهاند. نام حج پیاده نیز بهطور احتمالی به زیارتگاهبودن آن در ادوار تاریخی مربوط میشود. قدمت این بنا به دوره پیش از [[اسلام]] و به عنوان نیایشگاه بوداییان (نوبهار) بازمیگردد. پس از اسلام، این مکان به مسجد تبدیل شد. تاریخ دقیق ساخت آن مورد اختلاف است؛ برخی آن را به قرن دوم هجری و دوران ابوخالد برمک یا فضل پسر یحیای برمکی نسبت میدهند، برخی دیگر آن را مربوط به دوره سامانیان (قرن سوم و چهارم هجری) میدانند.<ref>[https://ofoghandisha.com/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C/%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-9-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D9%87-%DA%AF%D9%86%D8%A8/ «آشنایی با مساجد افغانستان-۹| مسجد نه گنبد(مسجد حج پیاده) بلخ»، وبسایت افق اندیشه، تاریخ درج مطلب: ۲۹ بهمن ۱۴۰۳ش.]</ref> | ||
این مسجد با مساحتی حدود ۴۰۰ متر مربع، از خشت پخته، گل پخته، سنگ، گچ و چوب ساخته شده است. معماری آن تلفیقی از سبکهای بودایی، [[ساسانیان|ساسانی]] و اسلامی است و دارای ۱۶ ستون اصلی (۶ ستون داخلی و ۱۰ ستون متصل به دیوار) بوده است. تزئینات گچبری با نقشهای گیاهی مانند برگهای توت، پیچک تاک و گل نیلوفر از ویژگیهای بارز این بنا است. عمق برخی از این گچبریها به بیش از دو سانتیمتر میرسد. ابن بطوطه، جهانگرد مشهور، آن را از نظر زیبایی با مسجد الحمراء در اسپانیا مقایسه کرده است. همچنین، این بنا نمونهای از تحول فرهنگی و مذهبی منطقه از دوران بودایی به اسلامی را نشان میدهد. بخشهای زیادی از این بنای تاریخی در اثر حوادث طبیعی و گذر زمان از بین رفته است. با این حال، بقایای به جا مانده، هنوز هم جلوهای از هنر و معماری اصیل دورههای کهن را به نمایش میگذارد.<ref>[https://ofoghandisha.com/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C/%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-9-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D9%87-%DA%AF%D9%86%D8%A8/ «آشنایی با مساجد افغانستان-۹| مسجد نه گنبد(مسجد حج پیاده) بلخ»، وبسایت افق اندیشه، تاریخ درج مطلب: ۲۹ بهمن ۱۴۰۳ش.]</ref> | این مسجد با مساحتی حدود ۴۰۰ متر مربع، از خشت پخته، گل پخته، سنگ، گچ و چوب ساخته شده است. معماری آن تلفیقی از سبکهای بودایی، [[ساسانیان|ساسانی]] و اسلامی است و دارای ۱۶ ستون اصلی (۶ ستون داخلی و ۱۰ ستون متصل به دیوار) بوده است. تزئینات گچبری با نقشهای گیاهی مانند برگهای توت، پیچک تاک و گل نیلوفر از ویژگیهای بارز این بنا است. عمق برخی از این گچبریها به بیش از دو سانتیمتر میرسد. ابن بطوطه، جهانگرد مشهور، آن را از نظر زیبایی با مسجد الحمراء در اسپانیا مقایسه کرده است. همچنین، این بنا نمونهای از تحول فرهنگی و مذهبی منطقه از دوران بودایی به اسلامی را نشان میدهد. بخشهای زیادی از این بنای تاریخی در اثر حوادث طبیعی و گذر زمان از بین رفته است. با این حال، بقایای به جا مانده، هنوز هم جلوهای از هنر و معماری اصیل دورههای کهن را به نمایش میگذارد.<ref>[https://ofoghandisha.com/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C/%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-9-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D9%87-%DA%AF%D9%86%D8%A8/ «آشنایی با مساجد افغانستان-۹| مسجد نه گنبد(مسجد حج پیاده) بلخ»، وبسایت افق اندیشه، تاریخ درج مطلب: ۲۹ بهمن ۱۴۰۳ش.]</ref> | ||
| خط ۹۵: | خط ۹۲: | ||
بهسال هفتصد و هفتاد و شش بعد از هجرت *** که نقش بند حوادث نمود صورت این<ref>گویا اعتمادی، آبدات نفیسه هرات، ۱۳۴۳ش، ص۲۱.</ref> | بهسال هفتصد و هفتاد و شش بعد از هجرت *** که نقش بند حوادث نمود صورت این<ref>گویا اعتمادی، آبدات نفیسه هرات، ۱۳۴۳ش، ص۲۱.</ref> | ||
==={{درشت|مسجد عیدگاه | ==={{درشت|مسجد عیدگاه }}=== | ||
مسجد عیدگاه از قدیمیترین و بزرگترین مساجد شهر [[کابل]] است که سبک معماری آن نیز گویای قدمت [[مسجد]] و میراث غنی [[مسلمانان]] است. این مسجد در طول تاریخ، میزبان مراسمها، اعیاد و اجتماعات سیاسی بوده است.<ref>[https://www.gpsmycity.com/attractions/id-gah-mosque-54623.html “Id Gah Mosque”, Kabul, GPSMYCITY.]</ref> عیدگاه، سالانه در دو [[عید فطر|عیدِ فطر]] و [[عید قربان|قربان]]، میزبان جمعیتی در حدود ۲ میلیون نفر بهمنظور اقامهٔ نماز است.<ref>[https://www.budowle.pl/place/id-gah-mosque/28555 “Id Gah Mosque”, budowle.]</ref> مؤسس دولت مدرن افغانستان، احمدشاه درانی، نماز عید قربان (عید اضحی) را در سال ۱۷۵۶م در این مکان اقامه کرد و بههمین دلیل این مسجد را «عیدگاه» میخوانند.<ref>[https://www.archnet.org/sites/2733 “Id Gah Mosque”, ARCHNET.]</ref> | مسجد عیدگاه از قدیمیترین و بزرگترین مساجد شهر [[کابل]] است که سبک معماری آن نیز گویای قدمت [[مسجد]] و میراث غنی [[مسلمانان]] است. این مسجد در طول تاریخ، میزبان مراسمها، اعیاد و اجتماعات سیاسی بوده است.<ref>[https://www.gpsmycity.com/attractions/id-gah-mosque-54623.html “Id Gah Mosque”, Kabul, GPSMYCITY.]</ref> عیدگاه، سالانه در دو [[عید فطر|عیدِ فطر]] و [[عید قربان|قربان]]، میزبان جمعیتی در حدود ۲ میلیون نفر بهمنظور اقامهٔ نماز است.<ref>[https://www.budowle.pl/place/id-gah-mosque/28555 “Id Gah Mosque”, budowle.]</ref> مؤسس دولت مدرن افغانستان، احمدشاه درانی، نماز عید قربان (عید اضحی) را در سال ۱۷۵۶م در این مکان اقامه کرد و بههمین دلیل این مسجد را «عیدگاه» میخوانند.<ref>[https://www.archnet.org/sites/2733 “Id Gah Mosque”, ARCHNET.]</ref> | ||
| خط ۱۰۳: | خط ۱۰۰: | ||
====معماری مسجد عیدگاه==== | ====معماری مسجد عیدگاه==== | ||
مسجد در یک طبقه با استفاده از سنگ، آجر و ملات آهک ساخته شده است. طرح مسجد عیدگاه شامل دو ردیف موازی از فضاهای گنبدی شکل است که در جهت شمالی- جنوبی قرار گرفته و در مجموع ۲۳۰ متر طول دارد. علاوه بر آن، این مسجد دارای ۷۶ گنبد کوچکتر است که در ۲ ردیف ۱۹ تایی در شمال و بهتعداد مساوی در جنوب کشیده شدهاند. یک گنبد مرکزی بزرگ به ارتفاع ۱۳ متر نیز در قسمت مرکزی قرار دارد.<ref>بهبودی، آثار باستامی افغانستان، 1392ش، ص27.</ref> | |||
گنبد اصلی با آهن پوشیده شده و باقی گنبدها کاهگل است.<ref>بهبودی، آثار باستامی افغانستان، 1392ش، ص27.</ref> دو پلکان در انتهای ساختمان واقع شده و کل مساحت مسجد، در حدود ۲۸۰۰ متر مربع است.<ref>[https://www.archnet.org/sites/2733 “Id Gah Mosque”, ARCHNET.]</ref> رواقها و منارههای مسجد منقش به نقوش اسلامی است.<ref>[https://atis.af/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%B9%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84/ نظری، «مسجد عیدگاه کابل»، در وبسایت سیستم معلوماتی گردشگری افغانستان.]</ref> نمای مسجد به رنگ سفید و کرِم بوده و دارای چهار منارهٔ بزرگ در جلو و پشت و یک مناره نیز در مرکز بام است. مسجد حدود یک متر بالاتر از صحن ساخته شده و سه دروازهٔ بزرگ در سمت شرقی آن، با طاقهای طلاکاری و تزئین شده، وجود دارد.<ref>[https://www.pixstory.com/story/what-do-you-know-about-kabul-eidgah-mosque/41949 "What do you know about Kabul Eidgah Mosque?", pixstory.]</ref> از جذابیتهای طراحی این مسجد که آن را منحصر به فرد کرده، طول زیاد و عرض کم آن است.<ref>[https://safiransafar.com/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%B9%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/ رهنما، «مسجد جامع عیدگاه افغانستان»، سفیران سفر]</ref> سبک معماری این مسجد از نوع اسلامی- مغولی است.<ref>[https://tarikhema.org/ancient/other/afgan/36406/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%B9%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84/ زارع، «تاریخچه مسجد عیدگاه در کابل»، در وبسایت تاریخِ ما.]</ref> | |||
در زمان نادرخان (۱۹۳۳-۱۹۲۹م) مسجد تعمیر شد و یک تراس روباز بزرگ به آن اضافه شد. در جریان سالهایی که افغانستان تحت اِشغال شوروی قرار گرفته بود، در سال ۱۹۸۶م، درختان این مسجد قطع شده و محوطهٔ باغ با بتن سنگفرش شد تا زمینه برای رژهٔ نظامی فراهم شود. پس از آن و در خلال سالهایی که افغانستان درگیر جنگهای داخلی بود، با توجه به موقعیت مسجد و اینکه ساختمانهای مجاور آن بهشدت آسیب دیده بودند، مسجد عیدگاه از تخریب جدی و گسترده در امان ماند.<ref>[https://www.archnet.org/sites/2733 “Id Gah Mosque”, ARCHNET.]</ref> در آپریل ۲۰۱۶م یک انفجار بزرگ در سمت ادارهٔ امنیت ملی به درهای شیشهای در طاق مسجد آسیب زد که بقایای این درها اکنون برداشته شده است.<ref>[https://www.archnet.org/sites/2733 “Id Gah Mosque”, ARCHNET.]</ref> | |||
==={{درشت|مسجد شاه دو شمشیره}}=== | ==={{درشت|مسجد شاه دو شمشیره}}=== | ||
