صفحه‌ای تازه حاوی «'''<big>نیمه شعبان</big>'''؛ از مناسبت‌های دینی مورد توجه مسلمانان و به‌ویژه شیعیان. در آموزه‌های دینی مسلمانان، به انجام مناسک و دعاهای ویژه‌ای در شب پانزدهم ماه شعبان سفارش شده است. روز نیمۀ شعبان نیز در باور شیعیان، روز میلاد دوازدهمین امام...» ایجاد کرد
 
جز ویکی سازی
 
(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۳: خط ۳:
در آموزه‌های دینی مسلمانان، به انجام مناسک و دعاهای ویژه‌ای در شب پانزدهم ماه شعبان سفارش شده است. روز نیمۀ شعبان نیز در باور [[شیعیان]]، روز میلاد دوازدهمین امام شیعه است که ولیّ عصر و امام زمان نامیده می‌شود.
در آموزه‌های دینی مسلمانان، به انجام مناسک و دعاهای ویژه‌ای در شب پانزدهم ماه شعبان سفارش شده است. روز نیمۀ شعبان نیز در باور [[شیعیان]]، روز میلاد دوازدهمین امام شیعه است که ولیّ عصر و امام زمان نامیده می‌شود.
==نام‌گذاری==
==نام‌گذاری==
پانزدهم ماه شعبان در فرهنگ مسلمانان فارسی‌زبان، «نیمۀ شعبان» نامیده شده است. شب نیمۀ شعبان را در کشورهای ایران، هند، پاکستان و افغانستان، «شب برات» نیز می‌گویند؛ زیرا بر این باور هستند که در آن شب، برات آزادی از آتش به اهل طاعت و بندگی عطا می‌شود.<ref>  سلیمیان‌، فرهنگ‌‌نامه مهدویت، 1383ش، ص271؛ واسطی حنفی، تاج‌العروس، 1414‌ق، ج13، ص601؛ رامپوری، غیاث ‌اللغات، ۱۳۹۳ش، ص۵۰۳-۵۰۴.</ref>  همچنین برخی معتقدند که خداوند در این شب، حاجت بندگان را برآورده کرده و برای هر یک برات‌‌نامه‌ای‌ می‌نویسد.<ref>  کاشانی، تفسیر کبیر منهج‌الصادقین، 1336ش، ج8، ص266.</ref> شب برات را در ترکیه، «برات کاندیلی»<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6024/8021/105283/%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%B1 شیخ‌زاده، «باشکوه‌ترین جشن تولد برای کامل‌ترین انسان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.] </ref>  و در شرق عربستان «ناصفة شعبان» می‌گویند. در فرهنگ مسلمانان، شب نیمه شعبان، «لیلة ‌المبارکه» و «لیلة ‌الرحمة» دانسته شده<ref>کاشانی، تفسیر کبیر، 1336ش، ج8، ص266.</ref>  و در منطقۀ آسیای جنوبی، آن را شب رهایی می‌دانند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6024/8021/105283/%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%B1 شیخ‌زاده، «باشکوه‌ترین جشن تولد برای کامل‌ترین انسان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه]</ref>  به‌مناسبت نیمۀ شعبان در بسیاری از کشورهای [[مسلمان]]، آيين‌ها و مناسک ویژه‌ای برگزار می‌شود.<ref>[https://mosbatesabz.com/mag/shaaban/ «نیمه شعبان جشن بزرگ مسلمانان»، وب‌سایت مثبت سبز.]</ref>   
پانزدهم ماه شعبان در فرهنگ مسلمانان فارسی‌زبان، «نیمۀ شعبان» نامیده شده است. شب نیمۀ شعبان را در کشورهای ایران، هند، پاکستان و افغانستان، [[شب برات]] نیز می‌گویند؛ زیرا بر این باور هستند که در آن شب، برات آزادی از آتش به اهل طاعت و بندگی عطا می‌شود.<ref>  سلیمیان‌، فرهنگ‌‌نامه مهدویت، 1383ش، ص271؛ واسطی حنفی، تاج‌العروس، 1414‌ق، ج13، ص601؛ رامپوری، غیاث ‌اللغات، ۱۳۹۳ش، ص۵۰۳-۵۰۴.</ref>  همچنین برخی معتقدند که خداوند در این شب، حاجت بندگان را برآورده کرده و برای هر یک برات‌‌نامه‌ای‌ می‌نویسد.<ref>  کاشانی، تفسیر کبیر منهج‌الصادقین، 1336ش، ج8، ص266.</ref> شب برات را در ترکیه، «برات کاندیلی»<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6024/8021/105283/%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%B1 شیخ‌زاده، «باشکوه‌ترین جشن تولد برای کامل‌ترین انسان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.] </ref>  و در شرق عربستان «ناصفة شعبان» می‌گویند. در فرهنگ مسلمانان، شب نیمه شعبان، «لیلة ‌المبارکه» و «لیلة ‌الرحمة» دانسته شده<ref>کاشانی، تفسیر کبیر، 1336ش، ج8، ص266.</ref>  و در منطقۀ آسیای جنوبی، آن را شب رهایی می‌دانند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6024/8021/105283/%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%B1 شیخ‌زاده، «باشکوه‌ترین جشن تولد برای کامل‌ترین انسان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه]</ref>  به‌مناسبت نیمۀ شعبان در بسیاری از کشورهای [[مسلمان]]، آيين‌ها و مناسک ویژه‌ای برگزار می‌شود.<ref>[https://mosbatesabz.com/mag/shaaban/ «نیمه شعبان جشن بزرگ مسلمانان»، وب‌سایت مثبت سبز.]</ref>   
==فضیلت شب نیمۀ شعبان==
==فضیلت شب نیمۀ شعبان==
شب نیمه شعبان در فرهنگ مسلمانان و به‌ویژه شیعیان، دارای اهمیت و فضیلت فراوانی است؛ برخی روایات، این شب را برترین شب‌ها پس از شب قدر، شب بخشش‌ گناهان، نزول رحمت و تقسیم روزی معرفی کرده‌اند.<ref>سید بن طاووس، اقبال‌الاعمال، 1376ش، ج3، ص212 و 315؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۹۴، ص۸۵؛ ج98، ص413.</ref>   
شب نیمه شعبان در فرهنگ مسلمانان و به‌ویژه شیعیان، دارای اهمیت و فضیلت فراوانی است؛ برخی روایات، این شب را برترین شب‌ها پس از شب قدر، شب بخشش‌ گناهان، نزول رحمت و تقسیم روزی معرفی کرده‌اند.<ref>سید بن طاووس، اقبال‌الاعمال، 1376ش، ج3، ص212 و 315؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۹۴، ص۸۵؛ ج98، ص413.</ref>   
==میلاد امام زمان==
==میلاد امام زمان==
شیعیان با تکیه بر تعدادی از روایات، نیمه ماه شعبان سال 255ق را زادروز امام دوازدهم شیعیان می‌دانند.<ref>شیخ طوسی، کمال‌الدین و تمام‌النعمه، 1395ش، ج2، ص 424؛ شیخ مفید، الارشاد، 1413ق، ج2، ص339.</ref>  برخی دانشمندان اهل‌سنت نیز به ولادت امام زمان در نیمه شعبان، باور دارند.<ref>رضوانی، موعودشناسی و پاسخ به شبهات، 1384ش، ص174-175.</ref>  در روایاتی از پیشوایان مذهب شیعه، ولادت امام زمان به‌عنوان دلیل اهمیت نیمۀ شعبان، معرفی شده است.<ref>شیخ مفید، الإرشاد، 1413ق، ج2، ص339؛ طبرسی، تاج‌الموالد، 1422ق، ص 109.</ref>  
[[شیعه|شیعیان]] با تکیه بر تعدادی از روایات، نیمه ماه شعبان سال ۲۵۵ق را زادروز امام دوازدهم شیعیان می‌دانند.<ref>شیخ طوسی، کمال‌الدین و تمام‌النعمه، 1395ش، ج2، ص 424؛ شیخ مفید، الارشاد، 1413ق، ج2، ص339.</ref>  برخی دانشمندان اهل‌سنت نیز به ولادت امام زمان در نیمه شعبان، باور دارند.<ref>رضوانی، موعودشناسی و پاسخ به شبهات، 1384ش، ص174-175.</ref>  در روایاتی از پیشوایان مذهب شیعه، ولادت امام زمان به‌عنوان دلیل اهمیت نیمۀ شعبان، معرفی شده است.<ref>شیخ مفید، الإرشاد، 1413ق، ج2، ص339؛ طبرسی، تاج‌الموالد، 1422ق، ص 109.</ref>
 
==جشن نیمه شعبان==
==جشن نیمه شعبان==
یکی از آیین‌های شیعیان، برگزاری‌ جشن، چراغانی‌های گسترده، مولودی‌خوانی، قربانی کردن و اطعام فقرا به‌مناسبت ولادت امام زمان، در شب و روز نیمۀ شعبان است. برگزاری این جشن‌ در ایران نسبت به سایر کشورها، پررنگ‌تر است.<ref> [https://www.yjc.ir/fa/news/6074066/%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%B7%D8%AD-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86 «تصاویری از چراغانی‌های سطح شهر به مناسبت نیمة شعبان» باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>  [[مسجد جمکران]] از مکان‌های اصلی جشن نیمۀ شعبان در ایران به‌شمار می‌رود. نیمۀ شعبان، در ایران تعطیل رسمی بوده و روز جهانی مستضعفان نامیده شده است. شیعیان عراق نیز در این روز ضمن برگزاری جشن، به زیارت [[امام حسین]] می‌روند. پیاده‌روی به‌سمت [[کربلا]] در ایام نیمه شعبان مرسوم است.<ref> [https://fa.wikishia.net/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87_%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86&mobileaction=toggle_view_desktop «نیمه شعبان»، ویکی شیعه.]</ref>  
یکی از آیین‌های شیعیان، برگزاری‌ جشن، چراغانی‌های گسترده، مولودی‌خوانی، قربانی کردن و اطعام فقرا به‌مناسبت ولادت امام زمان، در شب و روز نیمۀ شعبان است. برگزاری این جشن‌ در ایران نسبت به سایر کشورها، پررنگ‌تر است.<ref> [https://www.yjc.ir/fa/news/6074066/%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%B7%D8%AD-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86 «تصاویری از چراغانی‌های سطح شهر به مناسبت نیمة شعبان» باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>  [[مسجد جمکران]] از مکان‌های اصلی جشن نیمۀ شعبان در ایران به‌شمار می‌رود. نیمۀ شعبان، در ایران تعطیل رسمی بوده و روز جهانی مستضعفان نامیده شده است. شیعیان عراق نیز در این روز ضمن برگزاری جشن، به زیارت [[امام حسین]] می‌روند. پیاده‌روی به‌سمت [[کربلا]] در ایام نیمه شعبان مرسوم است.<ref> [https://fa.wikishia.net/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87_%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86&mobileaction=toggle_view_desktop «نیمه شعبان»، ویکی شیعه.]</ref>  
==مناسک نیمۀ شعبان==
==مناسک نیمۀ شعبان==
در آموزه‌های شیعی به اعمال و مناسکی مانند غسل در شب نیمه شعبان،<ref>شیخ طوسی، تهذیب‌ الاحکام، 1407ق، ج1، ص117؛ شیخ طوسی، مصباح ‌المتهجد و سلاح‌المتعبد، 1411ق، ج2، ص648.</ref>  شب‌زنده‌داری (احیا)،<ref>مجلسی، بحار‌الانوار، ۱۴۰۳ق، ج94، ص86.</ref>  نماز، استغفار،<ref>شیخ صدوق، امالی، 1376ش، ص27.</ref>  خواندن دعای کمیل،<ref>شیخ طوسی، مصباح‌المتهجد و سلاح‌المتعبد، 1411ق، ج2، ص844.</ref>  زیارت امام حسین،<ref>شیخ طوسی، امالی، 1414ق، ص48؛ شیخ طوسی، تهذیب‌الاحکام، 1407ق، ج6، ص49.</ref>  خواندن دعای خاص امام زمان، نماز جعفر طیار<ref>شیخ طوسی، مصباح‌المتهجد و سلاح‌المتعبد، 1411ق، ج2، ص842.</ref>  و گرفتن روزه در روز نیمه شعبان،<ref> بیهقی، شعب الایمان، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص379.</ref>  سفارش شده است.  
در آموزه‌های شیعی به اعمال و مناسکی مانند غسل در شب نیمه شعبان،<ref>شیخ طوسی، تهذیب‌ الاحکام، 1407ق، ج1، ص117؛ شیخ طوسی، مصباح ‌المتهجد و سلاح‌المتعبد، 1411ق، ج2، ص648.</ref>  شب‌زنده‌داری (احیا)،<ref>مجلسی، بحار‌الانوار، ۱۴۰۳ق، ج94، ص86.</ref>  [[نماز]]، استغفار،<ref>شیخ صدوق، امالی، 1376ش، ص27.</ref>  خواندن دعای کمیل،<ref>شیخ طوسی، مصباح‌المتهجد و سلاح‌المتعبد، 1411ق، ج2، ص844.</ref>  زیارت امام حسین،<ref>شیخ طوسی، امالی، 1414ق، ص48؛ شیخ طوسی، تهذیب‌الاحکام، 1407ق، ج6، ص49.</ref>  خواندن دعای خاص امام زمان، نماز جعفر طیار<ref>شیخ طوسی، مصباح‌المتهجد و سلاح‌المتعبد، 1411ق، ج2، ص842.</ref>  و گرفتن روزه در روز نیمه شعبان،<ref> بیهقی، شعب الایمان، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص379.</ref>  سفارش شده است.
 
==دیدگاه اهل سنت==
==دیدگاه اهل سنت==
اهل سنت به‌ویژه طریقت‌های صوفیه، به فضیلت نیمه شعبان معتقد بوده و به شب‌زنده‌داری و انجام امور عبادی نظیر خواندن قرآن، برپایی نمازهای مستحبی، دعا و روزه‌داری در روز نیمه شعبان اهتمام می‌ورزند.<ref> [https://theo.ui.ac.ir/page-MaArfMain/fa/13/news/29869-G850/type-dorsasearch «سال‌روز تولد امام دوازدهم شیعیان، مبارک باد»، وب‌سایت دانشکده الهیات و معارف اهل‌بیت دانشگاه اصفهان.]</ref>  خواندن صد رکعت نماز (صلوة الخیر) از جمله اعمال عبادی مشترک میان اهل تشیع و تسنن است. مراسم شب برات در برخی از مناطق اسلامی ‌مانند شبه قاره هند با زیارت قبور، دادن غذا و صدقه به نیازمندان همراه است. <ref> [https://theo.ui.ac.ir/page-MaArfMain/fa/13/news/29869-G850/type-dorsasearch «سال‌روز تولد امام دوازدهم شیعیان، مبارک باد»، وب‌سایت دانشکده الهیات و معارف اهل‌بیت دانشگاه اصفهان.]</ref>  
اهل سنت به‌ویژه طریقت‌های صوفیه، به فضیلت نیمه شعبان معتقد بوده و به شب‌زنده‌داری و انجام امور عبادی نظیر خواندن قرآن، برپایی نمازهای مستحبی، دعا و روزه‌داری در روز نیمه شعبان اهتمام می‌ورزند.<ref> [https://theo.ui.ac.ir/page-MaArfMain/fa/13/news/29869-G850/type-dorsasearch «سال‌روز تولد امام دوازدهم شیعیان، مبارک باد»، وب‌سایت دانشکده الهیات و معارف اهل‌بیت دانشگاه اصفهان.]</ref>  خواندن صد رکعت نماز (صلوة الخیر) از جمله اعمال عبادی مشترک میان اهل تشیع و تسنن است. مراسم [[شب برات]] در برخی از مناطق اسلامی ‌مانند شبه قاره هند با زیارت قبور، دادن غذا و صدقه به نیازمندان همراه است. <ref> [https://theo.ui.ac.ir/page-MaArfMain/fa/13/news/29869-G850/type-dorsasearch «سال‌روز تولد امام دوازدهم شیعیان، مبارک باد»، وب‌سایت دانشکده الهیات و معارف اهل‌بیت دانشگاه اصفهان.]</ref>  
==نیمه شعبان در ادبیات فارسی==
==نیمه شعبان در ادبیات فارسی==
نیمه شعبان در فرهنگ و ادب فارسی، شب برات نامیده شده است. ابوریحان بیرونی در کتاب «التفهیم» از شب پانزدهم ماه [[شعبان]] به شب برات و بزرگ تعبیر کرده و عبادت و نیکی در آن شب را سبب نجات از دوزخ دانسته است.<ref>[[ابوریحان بیرونی]]، التّفهیم، 1316ش، ص 252. </ref>   
نیمه شعبان در فرهنگ و ادب فارسی، شب برات نامیده شده است. ابوریحان بیرونی در کتاب «التفهیم» از شب پانزدهم ماه [[شعبان]] به شب برات و بزرگ تعبیر کرده و عبادت و نیکی در آن شب را سبب نجات از دوزخ دانسته است.<ref>[[ابوریحان بیرونی]]، التّفهیم، 1316ش، ص 252. </ref>