زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| خط ۴۱: | خط ۴۱: | ||
== زمینههای تربیتی و اجتماعی == | == زمینههای تربیتی و اجتماعی == | ||
آمنه ودود، بهعنوان یک زن سیاهپوست در جامعهٔ آمریکا، دورهٔ کودکی خود را در شرایط دشواری سپری کرد و به گفتهٔ خودش، ناچار به تطبیق با الگوهای رفتاری مورد انتظار از سوی [[هنجارهای اجتماعی]] بود. علاوهبر این، وی در دوران تحصیل در ایالات متحده بهدلیل تعلقات نژادی و جنسیتی با محدودیتهای زیادی روبهرو شد. با ورود به کالج، درک عینیتری از معنای [[زن]] و [[سیاهپوست]] بودن در آن جامعه پیدا کرد. نویسندگان، تجربه این نابرابریها در زندگی شخصی او را یکی از عوامل مؤثر در گرایش وی به مطالعات قرآنی با محوریت مسئلهٔ [[برابری جنسیتی]] پس از گرویدن به اسلام میدانند.<ref>بارلاس، «بازخوانی متن مدس از منظر زنان، تفسیر آمنه ودود از قرآن»، 1392ش، ص22.</ref> ودود | آمنه ودود، بهعنوان یک زن سیاهپوست در جامعهٔ آمریکا، دورهٔ کودکی خود را در شرایط دشواری سپری کرد و به گفتهٔ خودش، ناچار به تطبیق با الگوهای رفتاری مورد انتظار از سوی [[هنجارهای اجتماعی]] بود. علاوهبر این، وی در دوران تحصیل در ایالات متحده بهدلیل تعلقات نژادی و جنسیتی با محدودیتهای زیادی روبهرو شد. با ورود به کالج، درک عینیتری از معنای [[زن]] و [[سیاهپوست]] بودن در آن جامعه پیدا کرد. نویسندگان، تجربه این نابرابریها در زندگی شخصی او را یکی از عوامل مؤثر در گرایش وی به مطالعات قرآنی با محوریت مسئلهٔ [[برابری جنسیتی]] پس از گرویدن به اسلام میدانند.<ref>بارلاس، «بازخوانی متن مدس از منظر زنان، تفسیر آمنه ودود از قرآن»، 1392ش، ص22.</ref> ودود نتیجهٔ پژوهشهای خود در این حوزه را تأییدی بر دیدگاه برابریخواهانه در قرآن میدانست. این رویکرد، به شکلگیری فعالیت فکری و اجتماعی او با عنوان [[جهاد جنسیتی]] انجامید که هدف آن بازخوانی مفاهیم قرآنی برای به چالشکشیدن و اصلاح قرائتهای سنتی از جایگاه زنان در جوامع مسلمان عنوان شده است.<ref>Wadud, Qur'an and Woman: Rereading the interpretation Sacred، 1999م، x.</ref> | ||
== دیدگاههای آمنه ودود == | == دیدگاههای آمنه ودود == | ||
آمنه ودود، اسلام را نظامی جامع میداند که باید تجارب و ادراکات زنان را به اندازهٔ مردان بهرسمیت بشناسد. از دید او، گرچه اصول قرآن بر [[برابری]] تأکید دارد، اما در عمل، تفسیر و اجرای تاریخی آن به نفع [[مردان]] انحراف یافته است. وی این نابرابری را نه ناشی از ذات اسلام، بلکه محصول قرائت مردانهای میداند که بر سنت تفسیری حاکم شده است. | آمنه ودود، اسلام را نظامی جامع میداند که باید تجارب و ادراکات زنان را به اندازهٔ مردان بهرسمیت بشناسد. از دید او، گرچه اصول قرآن بر [[برابری]] تأکید دارد، اما در عمل، تفسیر و اجرای تاریخی آن به نفع [[مردان]] انحراف یافته است. وی این نابرابری را نه ناشی از ذات اسلام، بلکه محصول قرائت مردانهای میداند که بر سنت تفسیری حاکم شده است. به همین دلیل، ودود با [[رویکرد هرمنوتیکی|رویکردی هرمنوتیکی]] و با نگاهی زنانه به بازخوانی قرآن پرداخته و میکوشد برابری کامل زنان و مردان را در تمام مراحل هستی از منظر قرآن اثبات کند.<ref>عباسی و موسوی، «قرائتی نو از قرآن با رهیافتی زنمحور بررسی دیدگاههای آمنه ودود در کتاب قرآن و زن»، 1394ش، ص144.</ref> | ||
وی معتقد است قرآن در بافت تاریخی و فرهنگی عربستان دورهٔ نزول، پاسخگوی مسائل اخلاقی، اجتماعی و دینی آن جامعه بوده و باید میان احکام عبادی ثابت و بخشهای عام و قابل تطبیق قرآن تمایز قائل شد.<ref>خندقآبادی، «متنگرایی تاریخی؛ نگاهی به روش تفسیری آمنه ودود با تمرکز بر تفسیر آیة 34 سورة النّساء»، 1394ش، ص43.</ref> بر همین اساس او بر این باور است که بسیاری از تفاسیر، راهحلهای خاص تاریخی قرآن را بهعنوان اصولی جهانشمول تلقی کردهاند. ودود با تأکید بر انعطافپذیری قرآن، معتقد است که روح حاکم بر قرآن، [[عدالت]]، [[اخلاق]] و [[معنویت]] است، نه تقلید صرف از ساختارهای اجتماعی [[صدر اسلام]].<ref>[https://www.dinonline.com/19327 طالبی، «تفسیر قرآن بر پایه حقوق زنان»، دینآنلاین.]</ref> | وی معتقد است قرآن در بافت تاریخی و فرهنگی عربستان دورهٔ نزول، پاسخگوی مسائل اخلاقی، اجتماعی و دینی آن جامعه بوده و باید میان احکام عبادی ثابت و بخشهای عام و قابل تطبیق قرآن تمایز قائل شد.<ref>خندقآبادی، «متنگرایی تاریخی؛ نگاهی به روش تفسیری آمنه ودود با تمرکز بر تفسیر آیة 34 سورة النّساء»، 1394ش، ص43.</ref> بر همین اساس او بر این باور است که بسیاری از تفاسیر، راهحلهای خاص تاریخی قرآن را بهعنوان اصولی جهانشمول تلقی کردهاند. ودود با تأکید بر انعطافپذیری قرآن، معتقد است که روح حاکم بر قرآن، [[عدالت]]، [[اخلاق]] و [[معنویت]] است، نه تقلید صرف از ساختارهای اجتماعی [[صدر اسلام]].<ref>[https://www.dinonline.com/19327 طالبی، «تفسیر قرآن بر پایه حقوق زنان»، دینآنلاین.]</ref> | ||
| خط ۵۷: | خط ۵۷: | ||
برخی منتقدین به این نکته اشاره کردهاند که تأکید بر روح کلی حاکم بر قرآن نمیتواند بهطور مطلق در تمامی احکام، اعمال شود.<ref>کلانتری و گوهریان، قرآن چگونگی پاسخگویی به نیازهای زمان، 1386ش، ص35.</ref> در حوزهٔ احکام عبادی و نیز بخشی از احکام اجتماعی مانند [[ازدواج]]، [[طلاق]]، [[خمس]] و [[زکات]]، از آنجا که عقل بشر بهطور مستقل قادر به درک جزئیات و حکمتهای کامل آنها نیست، این احکام بهصورت تفصیلی و با بیان مناطات کلی تشریح شدهاند و وظیفهٔ [[مکلف]]، تبعیت از همان جزئیات است. برای سازگاری [[قرآن]] با شرایط متغیر زمانی، گاه نیاز به استنباط معنای عمیقتر آیات وجود دارد و صرف توجه به روح کلی، بدون در نظر گرفتن ظاهر آیات و تناسب با دیگر مفاهیم قرآنی، نمیتواند به کشف این معانی بینجامد.<ref>Hidayatulah, Aysha (2014). Feminist Edges of the Quran. Newyork: Oxford university press. ص 140</ref> | برخی منتقدین به این نکته اشاره کردهاند که تأکید بر روح کلی حاکم بر قرآن نمیتواند بهطور مطلق در تمامی احکام، اعمال شود.<ref>کلانتری و گوهریان، قرآن چگونگی پاسخگویی به نیازهای زمان، 1386ش، ص35.</ref> در حوزهٔ احکام عبادی و نیز بخشی از احکام اجتماعی مانند [[ازدواج]]، [[طلاق]]، [[خمس]] و [[زکات]]، از آنجا که عقل بشر بهطور مستقل قادر به درک جزئیات و حکمتهای کامل آنها نیست، این احکام بهصورت تفصیلی و با بیان مناطات کلی تشریح شدهاند و وظیفهٔ [[مکلف]]، تبعیت از همان جزئیات است. برای سازگاری [[قرآن]] با شرایط متغیر زمانی، گاه نیاز به استنباط معنای عمیقتر آیات وجود دارد و صرف توجه به روح کلی، بدون در نظر گرفتن ظاهر آیات و تناسب با دیگر مفاهیم قرآنی، نمیتواند به کشف این معانی بینجامد.<ref>Hidayatulah, Aysha (2014). Feminist Edges of the Quran. Newyork: Oxford university press. ص 140</ref> | ||
منتقدان بر این باورند که | منتقدان بر این باورند که اندیشهٔ آمنه ودود دربارهٔ حجاب، با لحن دستوری و تشریعی آیات قرآنیِ مرتبط با حجاب در تضاد است. از این دیدگاه، نزول آیات قرآن در این زمینه، اصلاح نواقص پوشش دوران جاهلیت و نیز وضع قانونی پایدار محسوب میشود؛ بنابراین، تقلیل این دستورات به یک گزارش تاریخیِ ساده، با ساختار زبانی و هدفمندی احکام قرآنی در تضاد است.<ref>بهمنپوری و آلکثیر، بررسی و نقد استنباط فمینیستها از حجاب، 1394ش، ص170.</ref> | ||
منتقدان در نقد رویکرد تساویخواهانهٔ وی متذکر شدهاندکه رویکرد آزادیخواهانه (لیبرال) فمینیسم، گاه بهصورت تقلیدی در آثار فمینیستی بازتولید میشود و لازم است مشخص شود کدام نوع «تساوی» مدنظر است و سپس بر پایهٔ تحقیقات نظری و فلسفی مستدل به اثبات برسد.<ref>Hidayatulah, Aysha (2014). Feminist Edges of the Quran. Newyork: Oxford university press. ص 140</ref> | منتقدان در نقد رویکرد تساویخواهانهٔ وی متذکر شدهاندکه رویکرد آزادیخواهانه (لیبرال) فمینیسم، گاه بهصورت تقلیدی در آثار فمینیستی بازتولید میشود و لازم است مشخص شود کدام نوع «تساوی» مدنظر است و سپس بر پایهٔ تحقیقات نظری و فلسفی مستدل به اثبات برسد.<ref>Hidayatulah, Aysha (2014). Feminist Edges of the Quran. Newyork: Oxford university press. ص 140</ref> | ||
| خط ۷۱: | خط ۷۱: | ||
== افتخارات و جوایز == | == افتخارات و جوایز == | ||
ودود در سال ۲۰۰۸ میلادی، مجموعه مقالات شخصی خود را به آرشیو مقالات اسلامی دانشگاه دیپل شیکاگو اهدا کرد. وی همچنین دارای | ودود در سال ۲۰۰۸ میلادی، مجموعه مقالات شخصی خود را به آرشیو مقالات اسلامی دانشگاه دیپل شیکاگو اهدا کرد. وی همچنین دارای سابقهٔ ارائهٔ بیش از ۲۰۰ سخنرانی در کنفرانسها و همایشهای علمی است. ازجمله جوایز و عناوین کسبشده توسط او میتوان به قرارگیری در فهرست ۵۰۰ زن الهامبخش جهان در ۲۰۱۰م و دریافت عنوان زن دلاور از کنگرهٔ واشینگتن در ۲۰۰۹م اشاره کرد. در ۲۰۱۲م کتابی با عنوان جهاد برای برابری در آمریکا منتشر شد که شامل مجموعهای از مقالات با محوریت زندگی، آثار و اندیشههای ودود است. این کتاب در قالب پنج محور اصلی و شامل ۳۲ مقاله، تنظیم شده است.<ref>موسوی، «قرائتی زنمحور از گزارههای اخلاقی قرآن»، 1391ش، ص152-153.</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
