ربیع‌الاول: تفاوت میان نسخه‌ها

ربیع‌الاول، سومین ماه از ماه‌های دوازده‌گانة قمری در فرهنگ اسلامی است که بین ماه‌های [[صفر]] و [[ربیع الثانی|ربیع‌الثانی]] قرار گرفته است. به‌دلیل وجود برخی مناسک و مناسبت‌های مذهبی همچون ولادت [[حضرت محمد|پیامبر اسلام]] و [[امام جعفر صادق|امام صادق]]، این ماه از اهمیت و جایگاه بالایی نزد [[مسلمان|مسلمانان]] به‌ویژه [[شیعه|شیعیان]] برخوردار است.

ربیع از مادهٔ «ربع» گرفته شده و معنای اصلی این ماده «چهار» است. در حقیقت، مردم عرب به فصل بهار که یک‌چهارم سال است، ربیع می‌گویند. به‌دلیل این‌که دو ماه ربیع (ربیع‌الاول و ربیع‌الثانی) در آغاز این فصل واقع شده، این ماه را ربیع الاول می‌خوانند.<ref>مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، 1368ش، ج۴، ص۳۲.</ref>

در عصر اعراب جاهلی، از این ماه با نام‌های متعددی همچون «طالیق» و «خوَّان» یاد شده است. مدت روزهای این ماه و ماه ربیع‌الثانی قراردادی و تناوبی بوده، بدین صورت که یک سال ماه ربیع الاول ۲۹ روز و ربیع الثانی ۳۰ روز و سال بعد ربیع‌الاول ۳۰ روز و ربیع‌الثانی ۲۹ روز بوده است. این قاعده، بعد از اسلام مانند سایر ماه‌های قمری بر اساس رؤیت هلال ۲۹ یا ۳۰ روزه است. برپایی بازار سالیانه‌ای به‌نام دومةالجَندل از اول تا پانزدهم ربیع‌الاول، از جمله آداب‌ورسوم اعراب جاهلی در این ماه بوده است.<ref>قاسملو، «ربیع»، دانشنامهٔ جهان اسلام، 1393ش، ج19، ص477.</ref>

ماه ربیع‌الاول، بعد از دو ماه [[ماه محرم|محرم]] و صفر که ماه غم و اندوهِ [[شیعه|شیعیان]] است واقع شده و به‌دلیل قرار گرفتن ولادت پیامبر، [[امام جعفر صادق|امام صادق]] و آغاز امامت امام زمان، به ماه [[شادی]] و سرور [[اهل‌بیت]] در میان شیعیان معروف است. از این ماه، همچنین، به ماه نزول رحمت و برکات الهی و «بهار ماه‌ها» یاد می‌شود.<ref>ملکی، المراقبات، 1416ق، ص43.</ref>

#ترک کردن مکه توسط پیامبر و خوابیدن [[امام علی]] در بستر او (۱ ربیع‌الاول: لیلة المبیت).

#شهادت امام حسن عسکری (۸ ربیع‌الاول ۲۶۰ق).

#به امامت رسیدن امام زمان (۹ ربیع‌الاول ۲۶۰ق).

#ولادت حضرت محمد (۱۷ ربیع‌الاول: عام‌الفیل).

#ولادت امام صادق (۱۷ ربیع‌الاول ۸۳ق)؛<ref>قمی، مفاتیح‌الجنان، 1370ش، اعمال ربیع‌الاول.</ref>

در تقویم اسلامی، روز دوازدهم (به روایت اهل تسنن) و هفدهم ربیع‌الاول (به روایت اهل تشیع)، ولادت [[پیامبر اسلام]] است. در این روز مسلمانان با تزئین و چراغانی‌کردن [[مساجد]] و اماکن مذهبی، برپایی مراسم سخنرانی، مدیحه‌سرایی، شعرخوانی، مولودی‌خوانی و پخش شیرینی، [[چای]] و [[شربت]]، [[جشن]] می‌گیرند. برگزاری جشن‌های عقد [[ازدواج]] و [[مراسم عروسی]] از دیگر برنامه‌های مسلمانان در این ایام است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3012985/مراسم-جشن-میلاد-پیامبر-ص-و-امام-صادق-ع-درخارج-کشور-برگزار-شد «مراسم جشن میلاد پیامبر و امام صادق در خارج کشور برگزار شد»، خبرگزاری مهر.]</ref>

با ابتکار [[امام خمینی]]، این هفته (از دوازدهم تا هفدهم ربیع‌الاول)، در برخی کشورهای اسلامی به هفتهٔ وحدت مشهور شده است. به همین مناسبت هر سال در ایران، کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی برگزار می‌شود. اندیشمندان و صاحب‌نظران از کشورهای مختلف در این کنفرانس شرکت کرده و دربارهٔ الگوگیری [[مسلمانان]] از سیرهٔ اخلاقی و عملی پیامبر اسلام سخن گفته و بر لزوم تقریب و اتحاد میان مسلمان جهان و پرهیز از هرگونه اختلاف و تفرقه‌افکنی میان مسلمانان، تبادل‌نظر می‌کنند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84091329/هفته-وحدت-یادآور-ولادت-بشارت-دهنده-وحی-و-پیام-آور-اخلاق «هفته وحدت؛ یادآور ولادت بشارت‌دهنده وحی و پیام‌آور اخلاق»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

ولادت [[امام جعفر صادق]] در هفدهم ربیع‌الاول، یکی دیگر از مناسبت‌های مذهبی در این ماه است که شیعیان جهان در کشورهای مختلف، آن را جشن می‌گیرند و علاوه بر برنامه‌های شاد و مفرح چون مولودی‌خوانی، پخش شربت و شیرینی، برخی از سخنرانان به بیان سیرهٔ اخلاقی و نقش تربیتی و آموزشی امام صادق می‌پردازند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3012985/مراسم-جشن-میلاد-پیامبر-ص-و-امام-صادق-ع-درخارج-کشور-برگزار-شد «مراسم جشن میلاد پیامبر و امام صادق در خارج کشور برگزار شد»، خبرگزاری مهر.]</ref>

در ادبیات و اشعارِ شاعران فارسی‌زبان نیز واژهٔ ربیع و ربیع‌الاول به کار رفته است؛ برای مثال، [[نظامی گنجوی|نظامی]] می‌گوید:<ref>دهخدا، لغت‌نامه، 1373ش، ج7، ص10483.</ref>

[[مولانا|مولوی]] می‌گوید:<ref>مولوی، مثنوی معنوی،1401ش، دفتر چهارم، «بیت 2585».</ref>