حمید گلزار (بحث | مشارکتها) صفحهای تازه حاوی «مسعود سعد سلمان؛ از شعرای فارسیزبان دوران سلطان محمود غزنوی. مسعود سعد سلمان، شاعر دربار غزنوی بود که نزدیک به نوزده سال از عمر خود را در قلعههای دِهَک، سو، نای و مرنج در زندان به سر برد. او، از نخستین شاعران فارسیزبان است که زنداننامه س...» ایجاد کرد |
جز تمیز کاری |
||
| (۴ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
مسعود سعد سلمان؛ از شعرای فارسیزبان دوران سلطان محمود غزنوی. | مسعود سعد سلمان؛ از شعرای فارسیزبان دوران سلطان محمود غزنوی. | ||
مسعود سعد سلمان، شاعر دربار غزنوی بود که نزدیک به نوزده سال از عمر خود را در قلعههای دِهَک، سو، نای و مرنج در زندان به سر برد. او، از نخستین شاعران فارسیزبان است که زنداننامه سروده است. | مسعود سعد سلمان، شاعر دربار غزنوی بود که نزدیک به نوزده سال از عمر خود را در قلعههای دِهَک، سو، نای و مرنج در زندان به سر برد. او، از نخستین شاعران [[فارسیزبان]] است که زنداننامه سروده است. | ||
==تولد و خانواده== | ==تولد و خانواده== | ||
مسعود سعد در حدود سال | مسعود سعد در حدود سال ۴۴۰ق، در لاهور و در زمان سلطنت مودود بن مسعود، متولد شد.<ref>شمیسا، زندان نای، 1375ش، ص124.</ref> دوران [[کودکی]] و [[نوجوانی]] شاعر در لاهور به آموختن علم و ادب و نيز فراگرفتن فنون جنگاوری، شکار، [[تيراندازی]] و [[سوارکاری]] سپری شد.<ref>[https://bankmaghale.ir/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B3%D8%B9%D8%AF-%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86/ «مسعود سعد سلمان»، وبسایت بانک مقاله.]</ref> | ||
خاندان او، از [[همدان]] بوده و پدر و نیاکان او همگی از فضلا و دانشمندان آن دوران بودهاند. پدر مسعود از کارگزاران دربار [[غزنویان]] بود و دستی بر شعرسرایی داشت.<ref> [https://www.irna.ir/news/84230953/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B3%D8%B9%D8%AF-%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86 «دربارۀ امیر مسعود سعد سلمان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> | |||
==فعالیتها در دربار غزنویان== | ==فعالیتها در دربار غزنویان== | ||
زندگی مسعود سعد سلمان با پادشاهی شش حاکم بهنامهای فرخزاد غزنوی، ابراهیم غزنوی، مسعود بن ابراهیم، شیرزاد غزنوی، ارسلان شاه و بهرام شاه همزمان بوده است. مسعود سعد بهمدت شصت سال بهعنوان یکی از کارگزاران دیوان غزنوی به خدمت پرداخته و شغل او کتابداری دربار بوده است.<ref>[https://mohamadrezateimouri.com/biography-of-saad-salman/ «مسعود سعد سلمان»، وبسایت محمد رضا تیموری.]</ref> | زندگی مسعود سعد سلمان با پادشاهی شش حاکم بهنامهای فرخزاد غزنوی، ابراهیم غزنوی، مسعود بن ابراهیم، شیرزاد غزنوی، ارسلان شاه و بهرام شاه همزمان بوده است. مسعود سعد بهمدت شصت سال بهعنوان یکی از کارگزاران دیوان غزنوی به خدمت پرداخته و شغل او کتابداری دربار بوده است.<ref>[https://mohamadrezateimouri.com/biography-of-saad-salman/ «مسعود سعد سلمان»، وبسایت محمد رضا تیموری.]</ref> | ||
==زندان== | ==زندان== | ||
در | در [[غزنین]]، همانطور که از مضمون اشعار مسعود فهمیده میشود، شاعران و درباریان حسود چنان ذهن پادشاه را نسبت به او بدگمان کردند که بدون دلیل، فرمان زندانی شدن این شاعر را صادر کرد. مدت حبس او را هجده تا نوزده سال تخمین زدهاند. مسعود سعد، دوران تاریک زندگی خود را در دخمهها و زندانهای تنگ و تاریکِ «سو»، «دهک»، «نای» و «مرنج» گذرانده است.<ref>قاری، «بررسی دو آرایۀ ادبی موازنه و حسن تعلیل در اشعار مسعود سعد»، اندیشههای ادبی، 1385ش، ص112.</ref> | ||
سختیهای روزگار در زندگی مسعود باعث شد که بیان حال او منحصر به فرد، جانسوز و تأثیرگذار باشد. مسعود دو دوره زندانی شدن را تجربه کرد؛ نخست در زمان سلطان ابراهیم که این شاعر مدت ده سال را در زندانهای سو، دهک و نای گذراند:<ref>سعد سلمان، دیوان، 1374ش، ص421.</ref> | سختیهای روزگار در زندگی مسعود باعث شد که بیان حال او منحصر به فرد، جانسوز و تأثیرگذار باشد. مسعود دو دوره زندانی شدن را تجربه کرد؛ نخست در زمان سلطان ابراهیم که این شاعر مدت ده سال را در زندانهای سو، دهک و نای گذراند:<ref>سعد سلمان، دیوان، 1374ش، ص421.</ref> | ||
| خط ۲۱: | خط ۲۳: | ||
مسعود در این زندانها، بهترین و جانسوزترین اشعار خود را سرود که به «حبسیّات» شهرت دارند. در این حبسّیهها شاعر، اندوه، رنج، احساسات و عواطف خود را توصیف میکند.<ref>شمیسا، زندان نای، 1374ش، ص236.</ref> | مسعود در این زندانها، بهترین و جانسوزترین اشعار خود را سرود که به «حبسیّات» شهرت دارند. در این حبسّیهها شاعر، اندوه، رنج، احساسات و عواطف خود را توصیف میکند.<ref>شمیسا، زندان نای، 1374ش، ص236.</ref> | ||
مسعود به شفاعت ثقةالملک طاهر بن علی بن مشکان (در سال | مسعود به شفاعت ثقةالملک طاهر بن علی بن مشکان (در سال ۵۰۰ق) از زندان آزاد شد و پس از آن، عمر خود را در سِمَت کتابداری سپری کرد.<ref>ظفری، حبسیّه در ادب فارسی، 1364ش، ص43.</ref> | ||
==آثار== | ==آثار== | ||
مسعود سعد از قصیدهسرایانی بود که به سبک خراسانی، شعر میسرود. دیوان او که مشتمل بر شانزده هزار بیت شعر است بر مهارت مسعود در سرایش هرگونه شعر فارسی، گواهی میدهد. بیشتر اشعار او حبسیّه است.<ref>[https://www.kanoon.ir/Article/16230 «زندگی مسعود سعد بن سلمان»، کانون فرهنگی اموزش قلم چی.]</ref> حبسیات مسعود سعد سلمان از دلنشینترین شعرهای [[زبان فارسی]] و از شاهکارهای این شاعر محسوب میشود. مسعود در این شعرها از دوری فرزندان خود، مرگ فرزند و نیز دختر، پدر و مادر نالیده و دردها و آلام غربت را بازگو کرده است. در این اشعار، مسعود دلیل زندانی شدن خود را همت بلند خود دانسته که تن به خواری و تملق نداده است. او در این شعرها، خود را بیگناه قلمداد میکند. مسعود در حبسیّات، موضوعات بسیاری از قبیل ستایش، هجو، غزل، خودستایی، سرزنش، شکایت و گلایه را مطرح کرده است.<ref>الزغلول، «حبسیات عربی و فارسی با تکیه بر حبسیات ابوفراس حمدانی و مسعود سعد سلمان»، نامۀ پارسی، 1382ش، ص132.</ref> | مسعود سعد از قصیدهسرایانی بود که به سبک خراسانی، شعر میسرود. دیوان او که مشتمل بر شانزده هزار بیت شعر است بر مهارت مسعود در سرایش هرگونه شعر فارسی، گواهی میدهد. بیشتر اشعار او حبسیّه است.<ref>[https://www.kanoon.ir/Article/16230 «زندگی مسعود سعد بن سلمان»، کانون فرهنگی اموزش قلم چی.]</ref> حبسیات مسعود سعد سلمان از دلنشینترین شعرهای [[زبان فارسی]] و از شاهکارهای این شاعر محسوب میشود. مسعود در این شعرها از دوری فرزندان خود، مرگ فرزند و نیز دختر، پدر و مادر نالیده و دردها و آلام غربت را بازگو کرده است. در این اشعار، مسعود دلیل زندانی شدن خود را همت بلند خود دانسته که تن به خواری و تملق نداده است. او در این شعرها، خود را بیگناه قلمداد میکند. مسعود در حبسیّات، موضوعات بسیاری از قبیل ستایش، هجو، غزل، خودستایی، سرزنش، شکایت و گلایه را مطرح کرده است.<ref>الزغلول، «حبسیات عربی و فارسی با تکیه بر حبسیات ابوفراس حمدانی و مسعود سعد سلمان»، نامۀ پارسی، 1382ش، ص132.</ref> | ||
| خط ۴۱: | خط ۴۴: | ||
از نظر عبدالحسین زرینکوب اشعار مسعود در ابداع ترکیبات، تشبیهات و توصیفات تازه، امتیاز بالایی دارد.<ref> [https://www.irna.ir/news/84230953/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B3%D8%B9%D8%AF-%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86 «دربارۀ امیر مسعود سعد سلمان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> | از نظر عبدالحسین زرینکوب اشعار مسعود در ابداع ترکیبات، تشبیهات و توصیفات تازه، امتیاز بالایی دارد.<ref> [https://www.irna.ir/news/84230953/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B3%D8%B9%D8%AF-%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86 «دربارۀ امیر مسعود سعد سلمان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> | ||
==درگذشت== | ==درگذشت== | ||
مسعود سعد سلمان در | مسعود سعد سلمان در ۵۱۵ق درگذشت.<ref> [https://www.irna.ir/news/84230953/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B3%D8%B9%D8%AF-%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86 «دربارۀ امیر مسعود سعد سلمان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
