|
|
| (۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{جعبه اطلاعات مفهوم | | {{جعبه اطلاعات مفهوم |
| | تصویر =[[پرونده:بلوغ-زودرس.jpg|بندانگشتی|348x348px]] | | | تصویر =[[پرونده:بلوغ-زودرس.jpg|بندانگشتی|348x348px]] |
| | زیرنویس تصویر = | | | زیرنویس تصویر = |
| | image_alt = | | | image_alt = |
| | فایل پادکست =بلوغ زودرس.ogg | | | فایل پادکست =بلوغ زودرس.ogg |
| | حجم فایلپادکست =2/93 | | | حجم فایلپادکست =۲/۹۳ |
| | تاریخ پادکست =11-1-1405 | | | تاریخ پادکست =۱۱-۱-۱۴۰۵ |
| | زیرنویس عنوان = | | | زیرنویس عنوان = |
| | | | عنوان اصلی = |
| | عنوان اصلی = | | | عنوان انگلیسی = |
| | عنوان انگلیسی = | | | عنوان عربی = |
| | عنوان عربی = | | | عنوان علمی = |
| | عنوان علمی = | | | شاخه علمی = |
| | شاخه علمی = | | | نوع مفهوم = |
| | نوع مفهوم = | | | معنای اصطلاحی = |
| | معنای اصطلاحی = | | | حوزه کاربرد = |
| | حوزه کاربرد = | | | گستره جغرافیایی = |
| | گستره جغرافیایی = | | | منشأ تاریخی = |
| | منشأ تاریخی = | | | نخستین کاربرد = |
| | | | ریشه واژه = |
| | نخستین کاربرد = | | | مرتبط با = |
| | ریشه واژه = | | | اهمیت = |
| | مرتبط با = | | | مبدع = |
| | اهمیت = | | | مروج = |
| | مبدع = | | | مقدس برای = |
| | مروج = | | | مورد احترام = |
| | مقدس برای = | | | آثار مرتبط = |
| | مورد احترام = | |
| | آثار مرتبط = | |
| }} | | }} |
| <big>'''بلوغ زودرس'''</big>؛ تجربه زودهنگام و غیرطبیعی بلوغ جنسی در کودکان.
| |
|
| |
| بلوغ زودرس (pubertas praecox)، نوعی اختلال و بیماری در فرایند رشد طبیعی کودکان است که باعث میشود [[دختر|دختران]] و [[پسر|پسران]] به نحوِ غیرطبیعی و زودتر از موعد مناسب به [[بلوغ (انسان)|بلوغ]] جنسی برسند و گرایش به جنس مخالف در آنها پدیدار شود. بلوغ زودهنگام تبعات منفی فراوانی دارد و نوعی بیماری به حساب میآید.
| |
|
| |
| ==مفهومشناسی==
| |
| بلوغ فرایند تکامل جسمى و عبور از کودکى به بزرگسالى است. آغاز این فرایند همزمان با افزايش جهشى در ترشح هورمونهاى جنسى است.<ref>[[«رشد فیزیولوژیک»، وبسایت ویستا.]]</ref> بلوغ زودرس به ایجاد ویژگیهای ثانویۀ جنسی و بروز علائم بلوغ قبل از 8 سالگی در دختران و قبل از 9 سالگی در پسران اطلاق میشود.<ref>مویری و ربانی، «انواع بلوغ زودرس و علل زمینهای آن و لزوم درمان بیمارستان امام»، وبسایت مجلۀ دانشکدۀ پزشکی دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه تهران.</ref> در فرایند بلوغ زودرس، مغز فرایند بلوغ را با تولید هورمون آزادکنندۀ گنادوتروپین آغاز میکند که این هورمون بعد از رسیدن به غدۀ هیپوفیز، باعث تولید بیشتر هورمون در تخمدان و بیضه میشود.<ref>کرمی، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وبسایت ارولوژی کرمی.</ref>
| |
|
| |
| ==بلوغ زودرس در ایران و جهان==
| |
| طبق نظر محققان [[سن بلوغ]] انسان در بازههای زمانی مختلف در نوسان بوده است. سن بلوغ در برهههایی از تاریخ روند افزایشی و در مقاطعی سیر کاهشی داشته است.<ref>«زنگ خطر بلوغ زودرس»، خبرگزاری مهر.</ref> روند کاهشی سن بلوغ از سال 1920م آغاز شده است<ref>«علت کاهش سن بلوغ در ایران و جهان چیست؟»، وبسایت دنیای اقتصاد.</ref> و از دهۀ 1970م به بعد، به ازای هر دهه، سن بلوغ حداقل سه ماه کاهش داشته است. دختران در جهان در مقایسه با 40 سال قبل، حداقل یک سال زودتر بالغ میشوند.<ref>«سن بلوغ در ایران کاهش یافت/ اثرات بلوغ زودرس چیست؟»، پایگاه خبری تحلیلی سلام نو.</ref> تخمین زده شده که در سطح جهانی، حداقل 1 در 5000 تا 1 در 10000 نفر از کودکان مبتلا به بلوغ زودرس میشوند. در این میان میزان ابتلا در دختران بسیار بیشتر از پسران است. در دو دهۀ اخیر، تعداد قابل توجهی بلوغ زودرس ثبت شده است. بنا بر گزارش ادارۀ سلامت جوانان ایران، سن بلوغ دختران ایرانی از 13.8 به 12.65 رسیده است و در سالهای اخیر ابتلا به بلوغ زودرس در میان کودکان ایرانی افزایش یافته است.<ref>صداقتزادگان و امیدوار، «بررسی تأثیر عوامل اجتماعی و بلوغ زودرس بر جامعهپذیری دختران (مطالعۀ موردی: دختران دورۀ راهنمایی شهر شیراز)»، 1394ش، ص530.</ref>
| |
|
| |
| ==عوامل==
| |
| عواملی مثل محیط جغرافیایی، ژنتیک، ترکیب چربی بدن و رژیم غذایی تأثیرات فراوانی بر سن شروع بلوغ دارند.<ref>آزادی، غلامی و بخشایش، «تجربۀ زیستۀ دختران از بلوغ زودرس: مطالعۀ کیفی»، 1399ش، ص67.</ref> گاهی عفونتها، اختلالات هورمونی، تومورها، ناهنجاریهای مغزی یا صدمات علت بروز بلوغ زودرس میشوند؛<ref>عطایی، «بچهای با حرفهای گنده گنده؛ درباب بلوغ زودرس و رشد شخصیتی زودهنگام »، 1399ش، ص21.</ref> حضور طولانیمدت والدین در خارج از خانه، مشکلات خانوادگی، ورود شبکههای مختلف ماهوارهای به خانهها، ریختن قبح مسائل جنسی،<ref>«کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، روزنامۀ رسالت، 1386ش، ص20.</ref> دسترسی بدون نظارت کودکان به اینترنت و [[سن مجاز دسترسی کودکان به فضای مجازی|فضای مجازی]]، حضور بیشازحد در جمع بزرگان و [[شوخی]] جنسی والدین در حضور کودکان، همنشینی با دوستان بزرگتر از خود از عوامل محیطی هستند که باعث رشد هورمونی و بلوغ زودرس در کودکان میشوند. وراثت، [[چاقی]] و [[جنسیت]] از دیگر عوامل وقوع بلوغ زودرس هستند.<ref>رامجردزاده و حکیمزاده، «بلوغ زودرس»، ماهنامۀ الکترونیکی سیب.</ref> بر اساس تحقیقات انجامشده، شیوع بلوغ زودرس در دختران نسبت به پسران حدود پنج برابر بیشتر است<ref>«بلوغ زودرس»، وبسایت آزمایشگاه نیلو.</ref> و [[استرس روانی|استرس]] و [[اضطراب]] تأثیر بسیاری در ایجاد این اختلال در دختران دارد.<ref>«کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، روزنامۀ رسالت، 1386ش، ص20.</ref>
| |
|
| |
| ==علائم==
| |
| علائم بلوغ زودرس در پسران رشد سریع قد، رشد آلت تناسلی، رشد مو در زیر بغل و ناحیه آلت تناسلی<ref>«پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وبسایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.</ref> و در دختران [[قاعدگی]]، آکنه، رشد سینهها و رشد مو در ناحیۀ آلت تناسلی هستند.<ref>مزارعی، «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ میدهد؟»، مجلۀ اینترنتی دکتردکتر.</ref>
| |
| ==تشخیص==
| |
| آزمایش خون، رادیوگرافی استخوانهای دستوپا، معاینه، تحلیل تاریخچۀ خانوادگی، ام. آر. آی مغزی و آزمایش تیروئید از جمله اقدامات تشخیصی بلوغ زودرس هستند.<ref>بابکان راد، «بلوغ زودرس»، مجلۀ اینترنتی مرکز مام.</ref>
| |
|
| |
| ==انواع==
| |
| بلوغ زودرس به دو نوع اصلی مرکزی و محیطی تقسیم میشود. تومورهای مغزی، ترومای مغزی و پرتودرمانی مغزی مهمترین علل بروز بلوغ زودرس مرکزی هستند که از مغز نشأت گرفته و موجب افزایش تولید هورمونهای تخمدان، بیضهها و غدد آدرنال میشوند؛<ref>جاودانی، «بلوغ زودرس مرکزی»، وبسایت دُروانا.</ref> اما علت بروز بلوغ زودرس محیطی، مغز نیست، بلکه علت آن به غدد فوق کلیوی، غدۀ هیپوفیز، مشکلات تخمدان و بیضه مربوط میشود،<ref>کرمی، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وبسایت ارولوژی کرمی.</ref> این مشکلات باعث ترشح استروژن و تستوسترون بیشتر و زودهنگام و درنتیجه بلوغ زودرس در کودکان میشود.<ref>«پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وبسایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.</ref>
| |
|
| |
| ==عوارض==
| |
| کوتاهی قد،<ref>بابکان راد، «بلوغ زودرس»، مجلۀ اینترنتی مرکز مام.</ref> بروز مشکلات در تحصیل و مدرسه، [[خودارضایی]]، اختلال در خواب،<ref>نجفی علمی، «فناوری و تربیت: فناوری اطلاعات و تأثیر آن بر بلوغ زودرس آسیبها، راهکارها»، 1389ش، ص46.</ref> ضعف عمومی بدن، اختلال فکری، توقف رشد عقلی و جسمی، اضطراب، وسواس، ضعف روحیه، گرایش به [[بیبندوباری]] و بزهکاری ازجمله اثرات منفی و عوارض بلوغ زودرس در کودکان هستند.<ref>قایمی، «بلوغ زودرس»، 1364ش، ص893.</ref> همچنین بلوغ زودهنگام ممکن است خطر ابتلا به سرطان را در زندگی بیمار افزایش دهد.<ref>خبازی، «حقایقی که والدین باید در مورد بلوغ زودرس بدانند»، وبسایت آزمایشگاه قدس.</ref>
| |
|
| |
| ==پیشگیری==
| |
| پیشگیری یکی از راههای مقابله با پدیدۀ بلوغ زودرس است؛ طوری که برای ریشهکن کردن این بیماری 90 درصد به تدابیر پیشگیری و 10 درصد به راهکارهای درمانی اتکا میشود.<ref>علوی لنگرودی، «بررسی پدیدۀ بلوغ زودرس»، 1381ش، ص192.</ref> روابط خانوادگی محبتآمیز و عاطفی،<ref>«کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، روزنامۀ رسالت، 1386ش، ص20.</ref> انتخاب سبک زندگی مناسب در رفتار والدین و فرزندان مثل تفکیک مرز حریم شخصی والدین و فرزندان، انتخاب مدرسۀ مناسب برای فرزندان، انتخاب دوستان مناسب و همسن، محدود کردن استفاده از [[آسیبپذیری نوجوانان در فضای مجازی|فضای مجازی]] و تلویزیون، رعایت اصول [[اخلاق جنسی]] در خانواده، پرهیز از شوخیهای رکیک، پرهیز از بوسیدن بیش از حد فرزندان، پوشش مناسب فرزندان و پرهیز از آرایش کودکان باعث پیشگیری از بلوغ زودرس در کودکان هستند.<ref>سعیدی، «چطور از بلوغ زودرس بچهها جلوگیری کنیم؟/ راهکارهای موثر در تربیت جنسی بچهها»، فارس نیوز.</ref> تغذیۀ مناسب، جلوگیری از چاقی مفرط کودکان و استفادۀ کمتر از مواد غذایی کنسروی حاوی مواد نگهدارنده از جمله اقدامات پیشگیرانه از ابتلای کودکان به بلوغ زودرس هستند.<ref>«بلوغ زودرس چیست؟ + دلایل بلوغ زودرس»، وبسایت بیتوته.</ref>
| |
|
| |
| ==درمان==
| |
| بعد از ابتلا، درصورتیکه کودکِ بیمار مبتلا به بیماری زمینهای دیگری نباشد، با تزریق دارویی چون لوپرولید تکامل به تأخیر میافتد؛ اما با توجه به علت بروز، ممکن است در برخی مواقع نیاز به جراحی مغز باشد.<ref>جاودانی، «بلوغ زودرس مرکزی»، وبسایت دُروانا.</ref>
| |
|
| |
| ==پانویس==
| |
| {{پانویس}}
| |
|
| |
| ==منابع==
| |
| {{آغاز منابع}}
| |
| *آزادی، اسما و دیگران، «تجربۀ زیستۀ دختران از بلوغ زودرس: مطالعۀ کیفی»، فصلنامۀ اندیشه و رفتار، دورۀ پانزدهم، شمارۀ 57، پاییز 1399ش.
| |
| *بابکان راد، المیرا، «بلوغ زودرس»، وبسایت مجلۀ اینترنتی مرکز مام، تاریخ بازدید: 18 اسفند 1401ش.
| |
| *«بلوغ زودرس چیست؟ + دلایل بلوغ زودرس»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: 18 اسفند 1401ش.
| |
| *«بلوغ زودرس چیست؟»، وبسایت فیلیا، تاریخ بازدید: 18 اسفند 1401ش.
| |
| *«بلوغ زودرس»، وبسایت آزمایشگاه نیلو، تاریخ درج مطلب: 4 اردیبهشت 1401ش.
| |
| *«پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وبسایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران، تاریخ بازدید: 17 اسفند 1401ش.
| |
| *جاودانی، حسن، «بلوغ زودرس مرکزی»، وبسایت دُروانا، تاریخ بازدید: 15 اسفند 1401ش.
| |
| *حجاری، سارا، «بلوغ دیررس، بلوغ زودرس»، مجلۀ پیوند، شمارۀ 313، 1384ش.
| |
| *خبازی، نرجس، «حقایقی که والدین باید در مورد بلوغ زودرس بدانند»، وبسایت آزمایشگاه قدس، تاریخ درج مطلب: 7 سپتامبر 2020م.
| |
| *رامجردزاده، زینب و حکیمزاده، افسون، «بلوغ زودرس»، ماهنامۀ الکترونیکی سیب، فروردین و اردیبهشت 1399ش.
| |
| *«رشد فیزیولوژیک»، وبسایت ویستا، تاریخ بازدید: 5 فروردین 1402ش.
| |
| *«زنگ خطر بلوغ زودرس»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 13 بهمن 1399ش.
| |
| *سعیدی، زهرا، «چطور از بلوغ زودرس بچهها جلوگیری کنیم؟/ راهکارهای مؤثر در تربیت جنسی بچهها»، فارسنیوز، تاریخ درج مطلب: 5 مرداد 1400ش.
| |
| *«سن بلوغ در ایران کاهش یافت/ اثرات بلوغ زودرس چیست؟»، پایگاه خبری تحلیلی سلام نو، تاریخ درج مطلب: 24 آذر 1401ش.
| |
| *صداقتزادگان، شهناز و امیدوار، پوران، «بررسی تأثیر عوامل اجتماعی و بلوغ زودرس بر جامعهپذیری دختران (مطالعۀ موردی: دختران دورۀ راهنمایی شهر شیراز)»، فصلنامۀ مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورۀ 4، شمارۀ3 ، پاییز 1394ش.
| |
| *عطایی، فاطمه، «بچهای با حرفهای گنده گنده؛ در باب بلوغ زودرس و رشد شخصیتی زودهنگام»، مجلۀ رشد آموزش خانواده، شماره 10، دیماه 1399ش.
| |
| *«علت کاهش سن بلوغ در ایران و جهان چیست؟»، وبسایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 23 فروردین 1398ش.
| |
| *علوی لنگرودی، سید کاظم، «بررسی پدیدۀ بلوغ زودرس»، کاوشنامۀ زبان و ادبیات فارسی، شمارۀ 5 و 6، پاییز و زمستان 1381ش.
| |
| *قایمی، علی، «بلوغ زودرس»، مجلۀ پیوند، شمارۀ 73، آبان 1364ش.
| |
| *«کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، روزنامۀ رسالت، شمارۀ 6347، تاریخ انتشار: 2 بهمن 1386ش.
| |
| *کرمی، علیاکبر، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وبسایت ارولوژی کریمی، تاریخ درج مطلب: 17 مرداد 1401ش.
| |
| *مزارعی، «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ میدهد؟»، وبسایت مجلۀ دکتردکتر، تاریخ درج مطلب: 16 اسفند 1401ش.
| |
| *مویری، حشمت و ربانی، علی، «انواع بلوغ زودرس و علل زمینهای آن و لزوم درمان بیمارستان امام»، مجلۀ دانشکدۀ پزشکی دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه تهران، سال 60، شمارۀ 2، تابستان 1381ش.
| |
| *نجفی علمی، محمود، «فناوری و تربیت: فناوری اطلاعات و تأثیر آن بر بلوغ زودرس آسیبها، راهکارها»، مجلۀ پیوند، شمارۀ 366 و 367، فروردین و اردیبهشت 1389ش.
| |
| {{پایان منابع}}
| |
| ویکی ر
| |
|
| |
| [[پرونده:بلوغ زودرس (2).jpg|جایگزین=بلوغ زودرس پسر|بندانگشتی|نمونه ای از بلوغ زودرس در یک پسر]]
| |
| {{درشت|'''بلوغ زودرس'''}}؛ تجربه زودهنگام و غیرطبیعی بلوغ جنسی در کودکان. | | {{درشت|'''بلوغ زودرس'''}}؛ تجربه زودهنگام و غیرطبیعی بلوغ جنسی در کودکان. |
|
| |
|
| بلوغ زودرس (pubertas praecox)، نوعی اختلال و بیماری در فرایند رشد طبیعی کودکان است که باعث میشود [[دختر|دختران]] و پسران به نحوِ غیرطبیعی و زودتر از موعد مناسب به [[بلوغ]] جنسی برسند و گرایش به [[دوستی با جنس مخالف|جنس مخالف]] در آنها پدیدار شود. بلوغ زودهنگام تبعات منفی فراوانی دارد و نوعی بیماری به حساب میآید. | | بلوغ زودرس (pubertas praecox)، نوعی اختلال و بیماری در فرایند رشد طبیعی کودکان است که باعث میشود [[دختر|دختران]] و [[پسر|پسران]] بهنحوِ غیرطبیعی و زودتر از موعد به [[بلوغ (انسان)|بلوغ]] جنسی برسند و گرایش به جنس مخالف در آنها پدیدار شود. بلوغ زودهنگام تبعات منفی فراوانی دارد و نوعی بیماری به حساب میآید. |
|
| |
|
| == مفهومشناسی بلوغ زودرس == | | == مفهومشناسی == |
| بلوغ فرایند تکامل جسمی و عبور از [[کودک|کودکی]] به بزرگسالی است. آغاز این فرایند همزمان با افزایش جهشی در ترشح هورمونهای جنسی است.<ref>[[«رشد فیزیولوژیک»، وبسایت ویستا.]]</ref> [[بلوغ زودرس]] به ایجاد ویژگیهای ثانویهٔ جنسی و بروز علائم بلوغ قبل از ۸ سالگی در دختران و قبل از ۹ سالگی در پسران اطلاق میشود.<ref>مویری و ربانی، «انواع بلوغ زودرس و علل زمینهای آن و لزوم درمان بیمارستان امام»، وبسایت مجلهٔ دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه تهران.</ref> در فرایند بلوغ زودرس، مغز فرایند بلوغ را با تولید هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین آغاز میکند که این هورمون بعد از رسیدن به غدهٔ هیپوفیز، باعث تولید بیشتر هورمون در تخمدان و بیضه میشود.<ref>کرمی، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وبسایت ارولوژی کرمی.</ref>
| | بلوغ، فرایند تکامل جسمی و عبور از کودکی به بزرگسالی است. آغاز این فرایند همزمان با افزایش جهش در ترشح هورمونهای جنسی است.<ref>[https://doctoreto.com/blog/sexual-maturation-of-girls/ خرمآبادی، «نکاتی که باید درباره بلوغ جنسی دختران بدانید»، وبسایت دکترتو.]</ref> بلوغ زودرس به ایجاد ویژگیهای ثانویهٔ جنسی و بروز علائم بلوغ قبلاز ۸ سالگی در دختران و قبلاز ۹ سالگی در پسران اطلاق میشود.<ref>[https://tumj.tums.ac.ir/article-1-1266-fa.html مویری و ربانی، «انواع بلوغ زودرس و علل زمینهای آن و لزوم درمان بیمارستان امام»، وبسایت مجلۀ دانشکدۀ پزشکی دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه تهران.]</ref> در فرایند بلوغ زودرس، مغز فرایند بلوغ را با تولید هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین آغاز میکند که این هورمون بعداز رسیدن به غدهٔ هیپوفیز، باعث تولید بیشتر هورمون در تخمدان و بیضه میشود.<ref>[https://urologykarami.com/بلوغ-زودرس-چیست؟-علایم،-دلایل،-تشخیص-و/ کرمی، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وبسایت ارولوژی کرمی.]</ref> |
|
| |
|
| == بلوغ زودرس در ایران و جهان == | | == بلوغ زودرس در ایران و جهان == |
| طبق نظر محققان سن بلوغ انسان در بازههای زمانی مختلف در نوسان بوده است. سن بلوغ در برهههایی از تاریخ روند افزایشی و در مقاطعی سیر کاهشی داشته است.<ref>«زنگ خطر بلوغ زودرس»، خبرگزاری مهر.</ref> روند کاهشی سن بلوغ از سال ۱۹۲۰م آغاز شده است<ref>«علت کاهش سن بلوغ در ایران و جهان چیست؟»، وبسایت دنیای اقتصاد.</ref> و از دههٔ ۱۹۷۰م به بعد، به ازای هر دهه، سن بلوغ حداقل سه ماه کاهش داشته است. دختران در جهان در مقایسه با ۴۰ سال قبل، حداقل یک سال زودتر بالغ میشوند.<ref>«سن بلوغ در ایران کاهش یافت/ اثرات بلوغ زودرس چیست؟»، پایگاه خبری تحلیلی سلام نو.</ref> | | طبق نظر محققان، سن بلوغ انسان در بازههای زمانی مختلف در نوسان بوده است. سن بلوغ در برهههایی از تاریخ، روند افزایشی و در مقاطعی سیر کاهشی داشته است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5135594/زنگ-خطر-بلوغ-زودرس «زنگ خطر بلوغ زودرس»، خبرگزاری مهر.]</ref> روند کاهشی سن بلوغ از سال ۱۹۲۰م آغاز شده است<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3513958-علت-کاهش-سن-بلوغ-در-ایران-دنیا-چیست «علت کاهش سن بلوغ در ایران و جهان چیست؟»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> و از دههٔ ۱۹۷۰ میلادی به بعد، به ازای هر دهه، سن بلوغ حداقل سه ماه کاهش داشته است. دختران در جهان در مقایسه با ۴۰ سال قبل، حداقل یک سال زودتر بالغ میشوند.<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1268092-سن-بلوغ-در-ایران-کاهش-یافت «سن بلوغ در ایران کاهش یافت»، پایگاه خبری برترینها.]</ref> تخمین زده شده که در سطح جهانی، حداقل ۱ در ۵۰۰۰ تا ۱ در ۱۰۰۰۰ نفر از کودکان مبتلا به بلوغ زودرس میشوند. در این میان میزان ابتلا در دختران، بسیار بیشتر از پسران است. در دو دههٔ اخیر، تعداد قابل توجهی بلوغ زودرس ثبت شده است. بنابر گزارش ادارهٔ سلامت جوانان ایران، سن بلوغ دختران ایرانی از ۱۳٫۸ به ۱۲٫۶۵ رسیده است و در سالهای اخیر ابتلا به بلوغ زودرس میان کودکان ایرانی افزایش یافته است.<ref>[https://journal.ut.ac.ir/article_56207_0.html صداقتزادگان و امیدوار، «بررسی تأثیر عوامل اجتماعی و بلوغ زودرس بر جامعهپذیری دختران (مطالعۀ موردی: دختران دورۀ راهنمایی شهر شیراز)»، 1394ش، ص530.]</ref> |
|
| |
|
| تخمین زده شده که در سطح جهانی، حداقل ۱ در ۵۰۰۰ تا ۱ در ۱۰۰۰۰ نفر از کودکان مبتلا به بلوغ زودرس میشوند. در این میان میزان ابتلا در دختران بسیار بیشتر از پسران است. در دو دههٔ اخیر، تعداد قابل توجهی بلوغ زودرس ثبت شده است. بنا بر گزارش ادارهٔ سلامت [[جوانی|جوانان]] [[ایران]]، سن بلوغ دختران ایرانی از ۱۳٫۸ به ۱۲٫۶۵ رسیده است و در سالهای اخیر ابتلا به بلوغ زودرس در میان کودکان ایرانی افزایش یافته است.<ref>صداقتزادگان و امیدوار، «بررسی تأثیر عوامل اجتماعی و بلوغ زودرس بر جامعهپذیری دختران (مطالعهٔ موردی: دختران دورهٔ راهنمایی شهر شیراز)»، 1394ش، ص530.</ref>
| | == انواع بلوغ زودرس == |
| | بلوغ زودرس به دو نوع اصلی مرکزی و محیطی تقسیم میشود: |
| | * بلوغ زودرس مرکزی، ریشهٔ مغزی دارد. از مهمترین علل آن میتوان به تومورهای مغزی، آسیبهای تروماتیک مغز و پرتودرمانی ناحیهٔ سر اشاره کرد. این نوع بلوغ موجب افزایش ترشح هورمونهای تخمدان، بیضهها و غدد آدرنال میشود.<ref>[https://drdr.ir/mag/early-puberty-in-girls/ «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ میدهد؟»، وبسایت دکتر دکتر.]</ref> |
| | * بلوغ زودرس محیطی، ریشهٔ مغزی ندارد و ناشی از اختلال در غدد محیطی بدن مانند غدد فوقکلیوی، غدهٔ هیپوفیز، تخمدانها یا بیضهها است.<ref>[https://urologykarami.com/بلوغ-زودرس-چیست؟-علایم،-دلایل،-تشخیص-و/ کرمی، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وبسایت ارولوژی کرمی.]</ref> این اختلالات موجب ترشح زودهنگام و بیش از حد استروژن و تستوسترون شده و در نتیجه، نشانههای بلوغ را بدون فعالشدن محور مرکزی مغزی به وجود میآورند.<ref>[https://iranlab.net/بلوغ-زودرس/ «پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وبسایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.]</ref> |
|
| |
|
| == عوامل بلوغ زودرس == | | == عوامل بلوغ زودرس == |
| [[پرونده:بلوغ زودرس (1).jpg|جایگزین=دسترسی کودکان به اینترنت|بندانگشتی|تصویری از دسترسی یک کودک به اینترنت]]
| | عوامل متعددی همچون محیط جغرافیایی، ژنتیک، ترکیب چربی بدن، رژیم غذایی، وراثت و جنسیت در تعیین سن شروع بلوغ نقش دارند.<ref>[https://sid.ir/paper/957484/fa آزادی و دیگران، «تجربۀ زیستۀ دختران از بلوغ زودرس: مطالعۀ کیفی»، 1399ش، ص67.]</ref> همچنین برخی اختلالات مانند عفونتها، مشکلات هورمونی، تومورها، ناهنجاریهای مغزی یا صدمات جسمی نیز میتوانند موجب بلوغ زودرس شوند.<ref>[https://www.roshdmag.ir/fa/article/25943/بچه-ا-ی-با-حرف-های-گنده-گنده عطایی، «بچهای با حرفهای گنده گنده»، وبسایت دفتر انتشارات و فناوری آموزشی.]</ref> عواملی نیز مانند حضور طولانیمدت والدین خارج از خانه، مشکلات خانوادگی، دسترسی بدون نظارت کودکان به اینترنت و فضای مجازی، ورود شبکههای ماهوارهای، ریختن قبح مسائل جنسی در جامعه،<ref>[http://imencms.ir/Article/25040/کاهش-نظارت-خانواده-وبلوغ-زودرس-فرزندان#homePage «کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، وبسایت پورتال ایمن.]</ref> شوخی جنسی والدین در حضور کودکان، همنشینی با دوستان بزرگتر و حضور بیش از حد کودکان در جمع بزرگسالان، ازجمله عواملی هستند که به رشد هورمونی و بروز بلوغ زودرس در کودکان دامن میزنند. وراثت، [[چاقی]] و [[جنسیت]] نیز از دیگر عوامل وقوع بلوغ زودرس هستند.<ref>رامجردزاده و حکیمزاده، «بلوغ زودرس»، ماهنامهٔ الکترونیکی سیب.</ref> |
| عواملی مثل محیط جغرافیایی، [[ژنتیک]]، ترکیب چربی بدن و [[رژیم غذایی]] تأثیرات فراوانی بر سن شروع بلوغ دارند.<ref>آزادی، غلامی و بخشایش، «تجربهٔ زیستهٔ دختران از بلوغ زودرس: مطالعهٔ کیفی»، 1399ش، ص67.</ref> گاهی عفونتها، اختلالات هورمونی، تومورها، ناهنجاریهای مغزی یا صدمات علت بروز بلوغ زودرس میشوند؛<ref>عطایی، «بچهای با حرفهای گنده گنده؛ درباب بلوغ زودرس و رشد شخصیتی زودهنگام»، 1399ش، ص21.</ref> حضور طولانیمدت والدین در خارج از [[خانه]]، مشکلات خانوادگی، ورود شبکههای مختلف ماهوارهای به خانهها، ریختن قبح مسائل جنسی،<ref>«کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، روزنامهٔ رسالت، 1386ش، ص20.</ref>
| |
| | |
| دسترسی بدون نظارت کودکان به اینترنت و [[فضای مجازی]]، حضور بیشازحد در جمع بزرگان و شوخی جنسی [[ادب قرآنی ورود به اتاق والدین|والدین]] در حضور کودکان، همنشینی با دوستان بزرگتر از خود از عوامل محیطی هستند که باعث رشد هورمونی و بلوغ زودرس در کودکان میشوند. وراثت، چاقی و [[جنسیت]] از دیگر عوامل وقوع بلوغ زودرس هستند.<ref>رامجردزاده و حکیمزاده، «بلوغ زودرس»، ماهنامهٔ الکترونیکی سیب.</ref>
| |
|
| |
|
| بر اساس تحقیقات انجامشده، شیوع بلوغ زودرس در دختران نسبت به پسران حدود پنج برابر بیشتر است<ref>«بلوغ زودرس»، وبسایت آزمایشگاه نیلو.</ref> و [[استرس]] و [[اضطراب]] تأثیر بسیاری در ایجاد این اختلال در دختران دارد.<ref>«کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، روزنامهٔ رسالت، 1386ش، ص20.</ref>
| | براساس پژوهشها، شیوع بلوغ زودرس در دختران حدود پنجبرابر پسران است<ref>[https://www.niloulab.com/ArticleDetail/133/بلوغ-زودرس «بلوغ زودرس»، وبسایت آزمایشگاه نیلو.]</ref> و استرس و اضطراب نقش قابلتوجهی در ایجاد این اختلال در دختران دارد.<ref>[http://imencms.ir/Article/25040/کاهش-نظارت-خانواده-وبلوغ-زودرس-فرزندان#homePage «کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، وبسایت پورتال ایمن.]</ref> |
|
| |
|
| == علائم بلوغ زودرس == | | == علائم و تشخیص بلوغ زودرس == |
| علائم بلوغ زودرس در پسران رشد سریع قد، [[رشد]] آلت تناسلی، رشد مو در زیر بغل و ناحیه آلت تناسلی<ref>«پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وبسایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.</ref> و در دختران قاعدگی، آکنه، رشد سینهها و رشد مو در ناحیهٔ آلت تناسلی هستند.<ref>مزارعی، «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ میدهد؟»، مجلهٔ اینترنتی دکتردکتر.</ref> | | علائم بلوغ زودرس در پسران رشد سریع قد، رشد آلت تناسلی، رشد مو در زیر بغل و ناحیه آلت تناسلی<ref>[https://iranlab.net/بلوغ-زودرس/ «پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وبسایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.]</ref> و در دختران [[قاعدگی]]، آکنه، رشد سینهها و رشد مو در ناحیهٔ آلت تناسلی است.<ref>[https://drdr.ir/mag/early-puberty-in-girls/ «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ میدهد؟»، وبسایت مجلۀ اینترنتی دکتردکتر.]</ref> از طریق آزمایش خون، رادیوگرافی استخوانهای دستوپا، معاینه، تحلیل تاریخچهٔ خانوادگی، ام.آر.آی مغزی و آزمایش تیروئید میتوان بلوغ زودرس را تشخیص داد.<ref>[https://mom.ir/blog/Women-and-men-health/Early-Maturity بابکانراد، «بلوغ زودرس»، وبسایت مجلۀ اینترنتی مرکز مام.]</ref> |
| | |
| == تشخیص بلوغ زودرس ==
| |
| آزمایش خون، رادیوگرافی استخوانهای دستوپا، معاینه، تحلیل تاریخچهٔ خانوادگی، ام.آر. آی مغزی و آزمایش تیروئید از جمله اقدامات تشخیصی بلوغ زودرس هستند.<ref>بابکان راد، «بلوغ زودرس»، مجلهٔ اینترنتی مرکز مام.</ref> | |
| | |
| == انواع بلوغ زودرس ==
| |
| بلوغ زودرس به دو نوع اصلی مرکزی و محیطی تقسیم میشود. تومورهای مغزی، ترومای مغزی و پرتودرمانی مغزی مهمترین علل بروز بلوغ زودرس مرکزی هستند که از مغز نشأت گرفته و موجب افزایش تولید هورمونهای تخمدان، بیضهها و غدد آدرنال میشوند؛<ref>جاودانی، «بلوغ زودرس مرکزی»، وبسایت دُروانا.</ref> اما علت بروز بلوغ زودرس محیطی، مغز نیست، بلکه علت آن به غدد فوق کلیوی، غدهٔ هیپوفیز، مشکلات تخمدان و بیضه مربوط میشود،<ref>کرمی، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وبسایت ارولوژی کرمی.</ref> این مشکلات باعث ترشح استروژن و تستوسترون بیشتر و زودهنگام و درنتیجه بلوغ زودرس در کودکان میشود.<ref>«پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وبسایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.</ref>
| |
|
| |
|
| == عوارض بلوغ زودرس == | | == عوارض بلوغ زودرس == |
| کوتاهی قد،<ref>بابکان راد، «بلوغ زودرس»، مجلهٔ اینترنتی مرکز مام.</ref> بروز مشکلات در تحصیل و [[مدرسه]]، [[خودارضایی]]، [[اختلال خواب]]،<ref>نجفی علمی، «فناوری و تربیت: فناوری اطلاعات و تأثیر آن بر بلوغ زودرس آسیبها، راهکارها»، 1389ش، ص46.</ref> ضعف عمومی بدن، اختلال فکری، توقف رشد عقلی و جسمی، [[اضطراب]]، [[اختلال وسواسی جبری|وسواس]]، ضعف روحیه، گرایش به بیبندوباری و بزهکاری ازجمله اثرات منفی و عوارض بلوغ زودرس در کودکان هستند.<ref>قایمی، «بلوغ زودرس»، 1364ش، ص893.</ref> همچنین بلوغ زودهنگام ممکن است خطر ابتلا به [[سرطان]] را در زندگی بیمار افزایش دهد.<ref>خبازی، «حقایقی که والدین باید در مورد بلوغ زودرس بدانند»، وبسایت آزمایشگاه قدس.</ref> | | بلوغ زودرس پیامدهای منفی گستردهای در ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی برای کودکان به همراه دارد. در بعد جسمی، این اختلال میتواند موجب کوتاهی قد،<ref>[https://mom.ir/blog/Women-and-men-health/Early-Maturity بابکانراد، «بلوغ زودرس»، وبسایت مجلۀ اینترنتی مرکز مام.]</ref> ضعف عمومی بدن، اختلال در خواب،<ref>نجفی علمی، «فناوری و تربیت: فناوری اطلاعات و تأثیر آن بر بلوغ زودرس آسیبها، راهکارها»، 1389ش، ص46.</ref> توقف رشد عقلی و جسمی و حتی افزایش خطر ابتلا به برخی سرطانها در بزرگسالی شود.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/892268/بلوغ-زودرس-عامل-افزایش-این-سرطان-در-زنان-جوان «بلوغ زودرس عامل افزایش این سرطان در زنان جوان»، همشهری آنلاین.]</ref> در بعد روانی و رفتاری، کودکان مبتلا به بلوغ زودرس با مشکلاتی چون اضطراب، وسواس، ضعف روحیه، اختلال فکری و نیز گرایش به خودارضایی و بیبندوباری مواجه میشوند. در سطح اجتماعی نیز این کودکان اغلب با دشواریهایی در تحصیل و مدرسه روبرو شده و ممکن است بهسمت بزهکاری و ناهنجاریهای رفتاری سوق یابند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/101373/بلوغ-زودرس قایمی، «بلوغ زودرس»، 1364ش، ص893.]</ref> |
|
| |
|
| == پیشگیری از بلوغ زودرس == | | == پیشگیری از بلوغ زودرس == |
| پیشگیری یکی از راههای مقابله با پدیدهٔ بلوغ زودرس است؛ طوری که برای ریشهکن کردن این بیماری ۹۰ درصد به تدابیر پیشگیری و ۱۰ درصد به راهکارهای درمانی اتکا میشود.<ref>علوی لنگرودی، «بررسی پدیدهٔ بلوغ زودرس»، 1381ش، ص192.</ref> [[روابط خانوادگی]] محبتآمیز و عاطفی،<ref>«کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، روزنامهٔ رسالت، 1386ش، ص20.</ref> انتخاب [[سبک زندگی]] مناسب در رفتار والدین و فرزندان مثل تفکیک مرز [[حریم شخصی]] والدین و فرزندان، انتخاب [[مدرسه|مدرسهٔ]] مناسب برای فرزندان، انتخاب دوستان مناسب و همسن، محدود کردن استفاده از فضای مجازی و تلویزیون، رعایت اصول [[اخلاق]] جنسی در [[خانواده]]، پرهیز از شوخیهای رکیک، پرهیز از بوسیدن بیش از حد فرزندان، پوشش مناسب فرزندان و پرهیز از آرایش کودکان باعث پیشگیری از بلوغ زودرس در کودکان هستند.<ref>سعیدی، «چطور از بلوغ زودرس بچهها جلوگیری کنیم؟ / راهکارهای مؤثر در تربیت جنسی بچهها»، فارس نیوز.</ref> تغذیهٔ مناسب، جلوگیری از [[چاقی]] مفرط کودکان و استفادهٔ کمتر از مواد غذایی کنسروی حاوی مواد نگهدارنده از جمله اقدامات پیشگیرانه از ابتلای کودکان به بلوغ زودرس هستند.<ref>«بلوغ زودرس چیست؟ + دلایل بلوغ زودرس»، وبسایت بیتوته.</ref>
| | پیشگیری، نقش محوری در مقابله با بلوغ زودرس ایفا میکند؛ بهگونهای که حدود ۹۰درصد راهکارهای مقابله با این پدیده بر تدابیر پیشگیرانه و تنها ۱۰درصد بر روشهای درمانی استوار است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/336721/بررسی-پدیده-بلوغ-زودرس علوی لنگرودی، «بررسی پدیدۀ بلوغ زودرس»، 1381ش، ص192.]</ref> ایجاد روابط خانوادگی محبتآمیز و عاطفی،<ref>[http://imencms.ir/Article/25040/کاهش-نظارت-خانواده-وبلوغ-زودرس-فرزندان#homePage «کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، وبسایت پورتال ایمن.]</ref> رعایت حریم شخصی میان والدین و فرزندان، انتخاب مدرسه و دوستان مناسب و همسن برای کودکان، محدود کردن دسترسی به فضای مجازی و تلویزیون، رعایت اصول اخلاق جنسی در خانواده، پرهیز از شوخیهای رکیک و بوسیدن بیش از حد فرزندان، توجه به پوشش مناسب و خودداری از آرایش کودکان باعث پیشگیری از بلوغ زودرس در کودکان هستند.<ref>[https://farsnews.ir/Life_Fars/1701882000000641380/چه-کنیم-فرزندمان-دچار-بلوغ-جنسی-زودرس-نشود «چه کنیم فرزندمان دچار بلوغ جنسی زودرس نشود؟»، خبرگزاری فارس.]</ref> تغذیهٔ مناسب، جلوگیری از چاقی مفرط کودکان و کاهش مصرف مواد غذایی کنسروی حاوی مواد نگهدارنده نیز ازجمله اقدامات پیشگیرانه از ابتلای کودکان به بلوغ زودرس معرفی شدهاند.<ref>[https://www.beytoote.com/baby/hygienebaby/precocious4-puberty5.html «بلوغ زودرس چیست؟+دلایل بلوغ زودرس»، وبسایت بیتوته.]</ref> |
|
| |
|
| == درمان بلوغ زودرس == | | == درمان بلوغ زودرس == |
| بعد از ابتلا، درصورتیکه کودکِ بیمار مبتلا به بیماری زمینهای دیگری نباشد، با تزریق دارویی چون لوپرولید تکامل به تأخیر میافتد؛ اما با توجه به علت بروز، ممکن است در برخی مواقع نیاز به جراحی مغز باشد.<ref>جاودانی، «بلوغ زودرس مرکزی»، وبسایت دُروانا.</ref> | | بعد از ابتلا درصورتیکه کودکِ بیمار، مبتلا به بیماری زمینهای دیگری نباشد، با تزریق دارویی چون لوپرولید تکامل به تأخیر میافتد؛ اما با توجه به علت بروز، ممکن است در برخی مواقع نیاز به جراحی مغز باشد.<ref>[https://drdr.ir/mag/early-puberty-in-girls/ «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ میدهد؟»، وبسایت مجله اینترنتی دکتر دکتر.]</ref> |
|
| |
|
| == پانویس == | | == پانویس == |
| خط ۱۳۶: |
خط ۶۵: |
| {{آغاز منابع}} | | {{آغاز منابع}} |
| * آزادی، اسما و دیگران، «تجربهٔ زیستهٔ دختران از بلوغ زودرس: مطالعهٔ کیفی»، فصلنامهٔ اندیشه و رفتار، دورهٔ پانزدهم، شمارهٔ ۵۷، پاییز ۱۳۹۹ش. | | * آزادی، اسما و دیگران، «تجربهٔ زیستهٔ دختران از بلوغ زودرس: مطالعهٔ کیفی»، فصلنامهٔ اندیشه و رفتار، دورهٔ پانزدهم، شمارهٔ ۵۷، پاییز ۱۳۹۹ش. |
| * بابکان راد، المیرا، «بلوغ زودرس»، وبسایت مجلهٔ اینترنتی مرکز مام، تاریخ بازدید: ۱۸ اسفند ۱۴۰۱ش. | | * بابکانراد، المیرا، «بلوغ زودرس»، وبسایت مجلهٔ اینترنتی مرکز مام، تاریخ بازدید: ۱۸ اسفند ۱۴۰۱ش. |
| * «بلوغ زودرس چیست؟ + دلایل بلوغ زودرس»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۸ اسفند ۱۴۰۱ش.
| |
| * «بلوغ زودرس چیست؟»، وبسایت فیلیا، تاریخ بازدید: ۱۸ اسفند ۱۴۰۱ش.
| |
| * «بلوغ زودرس»، وبسایت آزمایشگاه نیلو، تاریخ درج مطلب: ۴ اردیبهشت ۱۴۰۱ش. | | * «بلوغ زودرس»، وبسایت آزمایشگاه نیلو، تاریخ درج مطلب: ۴ اردیبهشت ۱۴۰۱ش. |
| | * «بلوغ زودرس چیست؟ +دلایل بلوغ زودرس»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۸ اسفند ۱۴۰۱ش. |
| | * «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ میدهد؟»، وبسایت دکتر دکتر، آخرین بهروزرسانی: ۱۴ تیر ۱۴۰۵ش. |
| | * «بلوغ زودرس عامل افزایش این سرطان در زنان جوان»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳۰ مهر ۱۴۰۳ش. |
| * «پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وبسایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران، تاریخ بازدید: ۱۷ اسفند ۱۴۰۱ش. | | * «پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وبسایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران، تاریخ بازدید: ۱۷ اسفند ۱۴۰۱ش. |
| * جاودانی، حسن، «بلوغ زودرس مرکزی»، وبسایت دُروانا، تاریخ بازدید: ۱۵ اسفند ۱۴۰۱ش. | | * «چه کنیم فرزندمان دچار بلوغ جنسی زودرس نشود؟»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۵ آذر ۱۴۰۲ش. |
| * حجاری، سارا، «بلوغ دیررس، بلوغ زودرس»، مجلهٔ پیوند، شمارهٔ ۳۱۳، ۱۳۸۴ش.
| | * خرمآبادی، فاطمه، «نکاتی که باید دربارهٔ بلوغ جنسی دختران بدانید»، وبسایت دکترتو، آخرین بهروزرسانی: ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش. |
| * خبازی، نرجس، «حقایقی که والدین باید در مورد بلوغ زودرس بدانند»، وبسایت آزمایشگاه قدس، تاریخ درج مطلب: ۷ سپتامبر ۲۰۲۰م. | |
| * رامجردزاده، زینب و حکیمزاده، افسون، «بلوغ زودرس»، ماهنامهٔ الکترونیکی سیب، فروردین و اردیبهشت ۱۳۹۹ش. | | * رامجردزاده، زینب و حکیمزاده، افسون، «بلوغ زودرس»، ماهنامهٔ الکترونیکی سیب، فروردین و اردیبهشت ۱۳۹۹ش. |
| * «رشد فیزیولوژیک»، وبسایت ویستا، تاریخ بازدید: ۵ فروردین ۱۴۰۲ش.
| | * «سن بلوغ در ایران کاهش یافت»، پایگاه خبری برترینها، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آذر ۱۴۰۱ش. |
| * «زنگ خطر بلوغ زودرس»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۳ بهمن ۱۳۹۹ش.
| |
| * سعیدی، زهرا، «چطور از بلوغ زودرس بچهها جلوگیری کنیم؟ / راهکارهای مؤثر در تربیت جنسی بچهها»، فارسنیوز، تاریخ درج مطلب: ۵ مرداد ۱۴۰۰ش.
| |
| * «سن بلوغ در ایران کاهش یافت/ اثرات بلوغ زودرس چیست؟»، پایگاه خبری تحلیلی سلام نو، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آذر ۱۴۰۱ش. | |
| * صداقتزادگان، شهناز و امیدوار، پوران، «بررسی تأثیر عوامل اجتماعی و بلوغ زودرس بر جامعهپذیری دختران (مطالعهٔ موردی: دختران دورهٔ راهنمایی شهر شیراز)»، فصلنامهٔ مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورهٔ ۴، شمارهٔ ۳، پاییز ۱۳۹۴ش. | | * صداقتزادگان، شهناز و امیدوار، پوران، «بررسی تأثیر عوامل اجتماعی و بلوغ زودرس بر جامعهپذیری دختران (مطالعهٔ موردی: دختران دورهٔ راهنمایی شهر شیراز)»، فصلنامهٔ مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورهٔ ۴، شمارهٔ ۳، پاییز ۱۳۹۴ش. |
| * عطایی، فاطمه، «بچهای با حرفهای گنده گنده؛ در باب بلوغ زودرس و رشد شخصیتی زودهنگام»، مجلهٔ رشد آموزش خانواده، شماره ۱۰، دیماه ۱۳۹۹ش. | | * عطایی، فاطمه، «بچهای با حرفهای گنده گنده»، وبسایت دفتر انتشارات و فناوری آموزشی، تاریخ درج مطلب: ۹ فروردین ۱۴۰۰ش. |
| * «علت کاهش سن بلوغ در ایران و جهان چیست؟»، وبسایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۳۹۸ش. | | * «علت کاهش سن بلوغ در ایران و جهان چیست؟»، وبسایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۳۹۸ش. |
| * علوی لنگرودی، سید کاظم، «بررسی پدیدهٔ بلوغ زودرس»، کاوشنامهٔ زبان و ادبیات فارسی، شمارهٔ ۵ و ۶، پاییز و زمستان ۱۳۸۱ش. | | * علوی لنگرودی، سید کاظم، «بررسی پدیدهٔ بلوغ زودرس»، کاوشنامهٔ زبان و ادبیات فارسی، شمارهٔ ۵ و ۶، پاییز و زمستان ۱۳۸۱ش. |
| * قایمی، علی، «بلوغ زودرس»، مجلهٔ پیوند، شمارهٔ ۷۳، آبان ۱۳۶۴ش. | | * قایمی، علی، «بلوغ زودرس»، مجلهٔ پیوند، شمارهٔ ۷۳، آبان ۱۳۶۴ش. |
| * «کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، روزنامهٔ رسالت، شمارهٔ ۶۳۴۷، تاریخ انتشار: ۲ بهمن ۱۳۸۶ش.
| |
| * کرمی، علیاکبر، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وبسایت ارولوژی کریمی، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۴۰۱ش. | | * کرمی، علیاکبر، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وبسایت ارولوژی کریمی، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۴۰۱ش. |
| * مزارعی، «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ میدهد؟»، وبسایت مجلهٔ دکتردکتر، تاریخ درج مطلب: ۱۶ اسفند ۱۴۰۱ش.
| |
| * مویری، حشمت و ربانی، علی، «انواع بلوغ زودرس و علل زمینهای آن و لزوم درمان بیمارستان امام»، مجلهٔ دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه تهران، سال ۶۰، شمارهٔ ۲، تابستان ۱۳۸۱ش. | | * مویری، حشمت و ربانی، علی، «انواع بلوغ زودرس و علل زمینهای آن و لزوم درمان بیمارستان امام»، مجلهٔ دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه تهران، سال ۶۰، شمارهٔ ۲، تابستان ۱۳۸۱ش. |
| * نجفی علمی، محمود، «فناوری و تربیت: فناوری اطلاعات و تأثیر آن بر بلوغ زودرس آسیبها، راهکارها»، مجلهٔ پیوند، شمارهٔ ۳۶۶ و ۳۶۷، فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۹ش. | | * نجفی علمی، محمود، «فناوری و تربیت: فناوری اطلاعات و تأثیر آن بر بلوغ زودرس آسیبها، راهکارها»، مجلهٔ پیوند، شمارهٔ ۳۶۶ و ۳۶۷، فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۹ش. |
| {{پایان منابع}} | | {{پایان منابع}} |
|
| |
| ویکی ز
| |
