مقرنس: تفاوت میان نسخه‌ها

{{درشت|'''مُقَرنَس'''}}؛ تزیین هندسی و چندلایهٔ زیرگنبدها و نیم‌گنبدها در معماری ایرانی{{سخ}}

مقرنس، از عناصر تزئینی [[معماری]] ایرانی و بنایی است که طاق و اطراف آن، پایه‌پایه و دارای اضلاع است. در [[زبان فارسی]] به آن، آهوپای می‌گویند.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/مقرنس دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه مقرنس، سایت واژه‌یاب.]</ref> مقرنس، همچنین نوعی از تزئینات ساختمان است که در اتاق‌ها و ایوان‌ها به‌شکل نقش و نگار برجسته یا پله‌پله، گچ‌بری می‌کنند.<ref>[https://www.vajehyab.com/amid/مقرنس عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه مقرنس، سایت واژه‌یاب.]</ref>

== مقرنس در دوره پس از اسلام ==

با ظهور اسلام در [[ایران]]، هنرهای ایرانی با حفظ قدمت خود، جنبه‌ای الهی نیز یافتند. هنر مقرنس در ایران پس از [[اسلام]] را به هفت گروه تقسیم می‌کنند:

# دوره [[مغول]]؛ مانند مسجد علیشاه [[تبریز]]، مناره‌های مسجد اشترجان، آرامگاه شیخ عبدالصمد در [[نطنز]]، مسجد جامع [[اردبیل]]، مقبرة سلطان محمد الجایتو و مسجد جامع پامنار.<ref>زمانی، مقرنس تزئینی در آثار تاریخی ایران، ۱۳۵۰ش، ص10 و 18 و 20.</ref>

# دوره پس از صفویان تا اواخر دوره [[قاجار]]، که شامل دوره [[زندیان]] نیز می‌شود؛ در این دوره، مقرنس به‌همان سبک و سیاق دوره‌های قبل ادامه داشت. از جمله آثار دوره افشاریان، مقرنس‌های کاخ خورشید، [[مسجد وکیل شیراز]] و بنای هفت‌تنان [[شیراز]] است. در دوره [[قاجاریان]]، عناصر هنری با رنگ و بوی غرب آمیخته شد و آثار ایرانی ـ اسلامی، عمدتاً ریشه‌های بومی خود را از دست دادند. از جمله بناهای به‌جا مانده از این دوره می‌توان به مسجد سپهسالار [[تهران]] و تیمچهٔ امین‌الدوله [[کاشان]] اشاره کرد.

# دوره کنونی؛ مانند ایوان‌های مسجد امام حسین.