برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
جز ویکی سازی و تمیزکاری |
||
| (۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =اربعین.jpg|300px|thumb|left | |||
| زیرنویس تصویر =پیاده روی اربعین حسینی | |||
| image_alt = | |||
| فایل پادکست =اربعین.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =10/7 | |||
| تاریخ پادکست =28-3-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
<big>'''اربعین'''</big>؛ چهلمین روز درگذشت افراد و یادبود ويژه امام حسین<br> | <big>'''اربعین'''</big>؛ چهلمین روز درگذشت افراد و یادبود ويژه امام حسین<br> | ||
اربعین، در لغت بهمعنی چهلم و در فرهنگ صوفیها، بهمعنی چهل روز گوشهنشینی برای [[ریاضت]] و [[عبادت]] است.<ref> [https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-2 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه اربعین، سایت واژهیاب.]</ref> همچنین اربعین، در فرهنگ [[مسلمانان]] بهمعنی چهلمین روز درگذشت متوفا و بهویژه چهلمین روز [[شهادت]] [[امام حسین]] است که مصادف با بیستم | اربعین، در لغت بهمعنی چهلم و در فرهنگ صوفیها، بهمعنی چهل روز گوشهنشینی برای [[ریاضت]] و [[عبادت]] است.<ref> [https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-2 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه اربعین، سایت واژهیاب.]</ref> همچنین اربعین، در فرهنگ [[مسلمانان]] بهمعنی چهلمین روز درگذشت متوفا و بهویژه چهلمین روز [[شهادت]] [[امام حسین]] است که مصادف با بیستم [[ماه صفر]] در سال [[تقویم هجری قمری|قمری]] است و بهنام «[[اربعین|اربعین حسینی]]»، شناخته میشود.<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه اربعین، سایت واژهیاب.]</ref> | ||
==اربعین در فرهنگ ایرانیان== | ==اربعین در فرهنگ ایرانیان== | ||
| خط ۱۴: | خط ۴۳: | ||
برگزاری مراسم و بزرگداشت این روز، با آداب و مناسک خاصی همراه است<ref>طوسی، تهذیبالاحکام، ج6، ۱۳۷۶ش، ص125؛ <br> | برگزاری مراسم و بزرگداشت این روز، با آداب و مناسک خاصی همراه است<ref>طوسی، تهذیبالاحکام، ج6، ۱۳۷۶ش، ص125؛ <br> | ||
ابنطاووس، اقبال الاعمال، ۱۳۴۹ش، ص589.</ref> و بزرگان مذهب شیعه، اهتمام ويژهای به برپایی مراسم [[روضهخوانی]] و سوگواری در منازل و [[ | ابنطاووس، اقبال الاعمال، ۱۳۴۹ش، ص589.</ref> و بزرگان مذهب شیعه، اهتمام ويژهای به برپایی مراسم [[روضهخوانی]] و سوگواری در منازل و [[تکیه|تکیهها]] دارند. | ||
==راهپیمایی اربعین حسینی== | ==راهپیمایی اربعین حسینی== | ||
[[پرونده:پیاده روی اربعین۲.jpg|جایگزین=پیادهروی اربعین حسینی، مسیر نجف به کربلا، ۱۴۰۴|بندانگشتی|پیادهروی اربعین حسینی، مسیر نجف به کربلا، ۱۴۰۴ش]] | [[پرونده:پیاده روی اربعین۲.jpg|جایگزین=پیادهروی اربعین حسینی، مسیر نجف به کربلا، ۱۴۰۴|بندانگشتی|پیادهروی اربعین حسینی، مسیر نجف به کربلا، ۱۴۰۴ش]] | ||
پیادهروی بهسوی کربلا در روز اربعین، یکی از سنتهای رایج میان [[شیعیان]] است. از امام حسن عسکری نقل شده است که زیارت اربعین، یکی از نشانههای پنجگانهی مؤمن است.<ref>طوسی، مصباح المتهجد، ۱۴۱۱ق، ص۷۸۷-788.</ref> در برخی از منابع کهن اسلامی به پیادهروی پیشوایان مذهب شیعه در روز اربعین بهسوی کربلا، اشاره شده است. راهپیمایی اربعین حتی با وجود مخالفت زمامداران بنیامیه و بنیعباس نیز برگزار میشد<ref>قاضی طباطبایی، تحقیق دربارۀ اول اربعین حضرت سیدالشهداء (ع)، ۱۳۸۳ش، ص۱-2.</ref> و به نمادی برای مخالفت با حکومتهای تحریفکننده [[دین]]، تبدیل شد.<br> | پیادهروی بهسوی کربلا در روز اربعین، یکی از سنتهای رایج میان [[شیعیان]] است. از [[امام حسن عسکری]] نقل شده است که زیارت اربعین، یکی از نشانههای پنجگانهی مؤمن است.<ref>طوسی، مصباح المتهجد، ۱۴۱۱ق، ص۷۸۷-788.</ref> در برخی از منابع کهن اسلامی به پیادهروی پیشوایان مذهب شیعه در روز اربعین بهسوی کربلا، اشاره شده است. راهپیمایی اربعین حتی با وجود مخالفت زمامداران بنیامیه و بنیعباس نیز برگزار میشد<ref>قاضی طباطبایی، تحقیق دربارۀ اول اربعین حضرت سیدالشهداء(ع)، ۱۳۸۳ش، ص۱-2.</ref> و به نمادی برای مخالفت با حکومتهای تحریفکننده [[دین]]، تبدیل شد.<br> | ||
[[شیعیان]] برای مشارکت در این مراسم از سراسر جهان، در | [[شیعیان]] برای مشارکت در این مراسم از سراسر جهان، در [[ماه صفر]] بهسوی کربلا حرکت میکنند و معمولا سفر خود را بهگونهای برنامهریزی میکنند که در روز اربعین، به شهر کربلا برسند.<ref>شبر، ادب الطف او شعراء الحسین (ع)، ج1، ۱۳۸۸ق، ص41-42؛ <br> | ||
فرهنگ عاشورا، ۱۳۸۴ش، ص۴۶۳.</ref> این حرکت نمادین، به یاد و نام [[امام حسین]]، امروزه چنان پرشکوه برگزار میشود که در ۱۳۹۳ش، جمعیتی در حدود ۲۰ میلیون نفر از مردم جهان، در اربعین حسینی، در کربلا حاضر شدند. این جمعیت در ۱۳۹۴ش، به ۲۷ میلیون نفر افزایش یافت. | فرهنگ عاشورا، ۱۳۸۴ش، ص۴۶۳.</ref> این حرکت نمادین، به یاد و نام [[امام حسین]]، امروزه چنان پرشکوه برگزار میشود که در ۱۳۹۳ش، جمعیتی در حدود ۲۰ میلیون نفر از مردم جهان، در اربعین حسینی، در کربلا حاضر شدند. این جمعیت در ۱۳۹۴ش، به ۲۷ میلیون نفر افزایش یافت. | ||
| خط ۲۶: | خط ۵۵: | ||
ایرانیان [[عزاداری]] اربعین حسینی را در نقاط مختلف، با شکوه بسیار برگزار میکنند. در شهر [[قم]]، [[هیئت|هیئتهای]] مذهبی، در چهلمین روز از [[شهادت]] امام حسین، بهصورت دستههای کوچک و بزرگ سوگوار، بهسوی حرم [[حضرت معصومه|فاطمه معصومه]]، حرکت میکنند.<ref>معتمدی، عزاداری سنتی شیعیان، ج2، ۱۳۷۹ش، ص92-94.</ref> | ایرانیان [[عزاداری]] اربعین حسینی را در نقاط مختلف، با شکوه بسیار برگزار میکنند. در شهر [[قم]]، [[هیئت|هیئتهای]] مذهبی، در چهلمین روز از [[شهادت]] امام حسین، بهصورت دستههای کوچک و بزرگ سوگوار، بهسوی حرم [[حضرت معصومه|فاطمه معصومه]]، حرکت میکنند.<ref>معتمدی، عزاداری سنتی شیعیان، ج2، ۱۳۷۹ش، ص92-94.</ref> | ||
در [[مشهد]] نیز هیئتهای مذهبی، در دههی پایانی [[ | در [[مشهد]] نیز هیئتهای مذهبی، در دههی پایانی ماه [[صفر]]، در شبهایی مشخص به حرم [[امام رضا]] میروند.<ref>معتمدی، عزاداری سنتی شیعیان، ج2، ۱۳۷۹ش، ص184.</ref> مردم [[تهران]] در اربعین، [[نذری|نذریهایی]] همچون [[شلهزرد]]، [[خورش قیمه|قیمه]]، [[قورمه سبزی]]، [[حلیم]] و زرشکپلو میپزند و پخش میکنند. دستههای عزاداری نیز بهصورت ثابت یا سیار، به اجرای [[تعزیه]]، سوگواری و نوحهخوانی مشغول میشوند.<ref>شهری، طهران قدیم، ج2، ۱۳۷۱ش، ص434-435.</ref> | ||
بوشهریها در این روز، نذری مخصوص خود یعنی «شلهمرادی» ([[حلوا|حلوای]] نذری) را مهیا میکنند.<ref>عرفان، تعزیه در استان بوشهر، ۱۳۷۹ش، ص۲۰.</ref> مردم [[سیرجان]] نیز پس از مراسم عزاداری اربعین، غذاهایی همچون [[آش]] بیمار، [[شلهزرد]] و شیربرنج را میان عزاداران توزیع میکنند.<ref>مؤید محسنی، فرهنگ عامیانۀ سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۲۸۳.</ref> | بوشهریها در این روز، نذری مخصوص خود یعنی «شلهمرادی» ([[حلوا|حلوای]] نذری) را مهیا میکنند.<ref>عرفان، تعزیه در استان بوشهر، ۱۳۷۹ش، ص۲۰.</ref> مردم [[سیرجان]] نیز پس از مراسم عزاداری اربعین، غذاهایی همچون [[آش]] بیمار، [[شلهزرد]] و شیربرنج را میان عزاداران توزیع میکنند.<ref>مؤید محسنی، فرهنگ عامیانۀ سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۲۸۳.</ref> | ||
| خط ۳۴: | خط ۶۳: | ||
مراسم «چایینه» در ایلام نیز توسط زنان صورت میگیرد. در این مراسم، یک زن به نوحهخوانی مشغول شده و باقی زنان چایینهخوان، با حالتی پریشان، به سینهزنی میپردازند. در این مراسم، عزاداران با [[شربت]] و هریسه پذیرایی میشوند.<ref>آمانگلدی، «چایینه، رسم سنتی محرم در ایلام»، ۱۳۷۹ش، ص۱۹۷-۱۹۸.</ref> | مراسم «چایینه» در ایلام نیز توسط زنان صورت میگیرد. در این مراسم، یک زن به نوحهخوانی مشغول شده و باقی زنان چایینهخوان، با حالتی پریشان، به سینهزنی میپردازند. در این مراسم، عزاداران با [[شربت]] و هریسه پذیرایی میشوند.<ref>آمانگلدی، «چایینه، رسم سنتی محرم در ایلام»، ۱۳۷۹ش، ص۱۹۷-۱۹۸.</ref> | ||
اربعین مختص به ایران نبوده و شامل کشورهی شیعه نشین دیگر نیز این مراسم را برگزار میکنند. برای مثال [[اربعین در افغانستان]] یکی از مناسک مهم مذهبی در این کشور است. | اربعین مختص به ایران نبوده و شامل کشورهی شیعه نشین دیگر نیز این مراسم را برگزار میکنند. برای مثال [[اربعین در افغانستان]] یکی از مناسک مهم مذهبی در این کشور است. | ||
==اربعین حسینی در باور ایرانیان== | ==اربعین حسینی در باور ایرانیان== | ||
در بیشتر نقاط ایران، مردم در دو | در بیشتر نقاط ایران، مردم در دو [[ماه محرم]] و [[ماه صفر]]، رخت عزا بر تن دارند<ref>مقیمی اسکویی، اسکو از ساحل دریاچۀ ارومیه تا قلۀ سهند، ۱۳۸۵ش، ص۲۹۹.</ref> و هیچگونه مراسم [[شادی]] و سروری را برگزار نمیکنند. در این ایام، هر کار و رفتار زشتی از بین مردم رخت بربسته و افراد به انجام کار خیر، رغبت بیشتری مییابند؛ شوخی، خنده، خوشگذرانی و عیش و نوش نیز در این دو ماه بهکلی متروک میشود و پوشیدن رخت نو نیز، ناپسند است.<ref>شهری، طهران قدیم، ج2، ۱۳۷۱ش، ص368-369.</ref> | ||
در مناطق جنوبی [[ایران]]، زنان در طول این دو ماه، زیورآلات خود را از تن بیرون میکنند.<ref>مختارپور، «محرم در کیش»، ۱۳۸۳ش، ص۱۳۶.</ref> مردم، بهخصوص زنان، بخشی از نذریهای اربعین را بهمنظور [[تبرک]]، نگه داشته و آن را برای حاجتروایی میخورند.<ref>شهاب کوملهای، فرهنگ عامۀ کومله، ۱۳۸۶ش، ص۱۸۶-۱۸۷.</ref> | |||
==اربعین در ادبیات فارسی== | ==اربعین در ادبیات فارسی== | ||
واژه اربعین، از دیرباز در ادبیات رسمی و [[ادبیات شفاهی|شفاهی]] ایرانیان بهکار رفته و معمولا در اشاره به چهل روز، آمده است. برای مثال، [[حافظ]] در [[شعر فارسی|شعر]] خود میگوید:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh483 حافظ، غزلیات، غزل شماره 483، بیت 2، سایت گنجور.]</ref> <br> | واژه اربعین، از دیرباز در ادبیات رسمی و [[ادبیات شفاهی|شفاهی]] ایرانیان بهکار رفته و معمولا در اشاره به چهل روز، آمده است. برای مثال، [[حافظ]] در [[شعر فارسی|شعر]] خود میگوید:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh483 حافظ، غزلیات، غزل شماره 483، بیت 2، سایت گنجور.]</ref> <br> | ||
| خط ۹۲: | خط ۱۲۳: | ||
*مؤید محسنی، مهری، فرهنگ عامیانۀ سیرجان، کرمان، مرکز کرمانشناسی، ۱۳۸۱ش. | *مؤید محسنی، مهری، فرهنگ عامیانۀ سیرجان، کرمان، مرکز کرمانشناسی، ۱۳۸۱ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{شیعه-افقی}} | |||
