جز حمید فاضل صفحهٔ التفهیم لاوائل صناع التنجیم را به التفهیم لاوائل صناعة التنجیم منتقل کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''التفهیم لاوائل صناعة التنجیم''' کتابی در ریاضیات و اخترشناسی از ابوریحان بیرونی. | |||
التَّفهیم لِأوائلِ صناعة التَّنجیم، از متون معتبر علمی در ریاضیات و نجوم است که توسط [[ابوریحان بیرونی]] در قرن پنجم هجری نوشته شده و تأثیر علمی زیادی در جهان گذاشته است. این کتاب به زبانهای مختلف ترجمه شده و بسیاری از دانشمندان در آثار علمی خود از آن استفاده کردهاند. | |||
==معرفی== | ==معرفی== | ||
التفهیم لاوائل صناعة التنجیم کتابی مهم و اثرگذار دربارة ریاضیات و آموزش مبانی احکام نجوم است. این کتاب را «ابوریحان محمد بن احمد بیرونی» در 420ق در شهر غزنی [[افغانستان]] و هنگام پادشاهی «محمود غزنوی» نوشته اما برخلاف کتابهای دیگر خود، آن را به هیچیک از پادشاهان غزنوی اهدا نکرده است.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details?id=11062 قاسملو، «التفهیم»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref> این اثر بهصورت پرسش و پاسخ و بهترتیبی که فهم آن برای نوآموزان علوم آسان باشد، بهدرخواست «ریحانه»، دختر «حسین خوارزمی» نگاشته شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/915414/%d8%a7%d9%84%d8%aa%d9%81%d9%87%db%8c%d9%85-%d9%84%d8%a7%d9%88%d8%a7%db%8c%d9%84-%d8%b5%d9%86%d8%a7%d8%b9%d9%87-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d9%86%d8%ac%db%8c%d9%85 خاکپور، «التفهیم لاوائل صناعة التنجیم»، مجلۀ کتاب ماه علوم و فنون، 1391ش، ص74.]</ref> هر بند از این کتاب با پرسشی از سوی دانشآموز فرضی، آغاز میشود و با پاسخ استاد به پایان میرسد. نویسندۀ کتاب، در تنظیم کتاب و انتخاب ساختار سؤال و جواب، جنبۀ خودآموز بودن این اثر را در نظر داشته است. <ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/224328/%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%81%D9%87%D9%8A%D9%85-%D9%84%D8%A7%D9%88%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%B5%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%86%D8%AC%D9%8A%D9%85 کرامتی، «التفهيم لأوائل صناعة التنجيم»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> در این کتاب، نظریات بسیاری از دانشمندان اسلامی و یونانی که آثار آنها به عربی ترجمه شده است، دیده میشود. همچنین حدود 100 کلمة سانسکریت در التفهیم وجود دارد که عموماً اصطلاحات نجومی، نام ماهها و بعضی نامهای جغرافیایی است.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details?id=11062 قاسملو، «التفهیم»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref> | التفهیم لاوائل صناعة التنجیم کتابی مهم و اثرگذار دربارة ریاضیات و آموزش مبانی احکام نجوم است. این کتاب را «ابوریحان محمد بن احمد بیرونی» در 420ق در شهر غزنی [[افغانستان]] و هنگام پادشاهی «محمود غزنوی» نوشته اما برخلاف کتابهای دیگر خود، آن را به هیچیک از پادشاهان غزنوی اهدا نکرده است.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details?id=11062 قاسملو، «التفهیم»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref> این اثر بهصورت پرسش و پاسخ و بهترتیبی که فهم آن برای نوآموزان علوم آسان باشد، بهدرخواست «ریحانه»، دختر «حسین خوارزمی» نگاشته شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/915414/%d8%a7%d9%84%d8%aa%d9%81%d9%87%db%8c%d9%85-%d9%84%d8%a7%d9%88%d8%a7%db%8c%d9%84-%d8%b5%d9%86%d8%a7%d8%b9%d9%87-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d9%86%d8%ac%db%8c%d9%85 خاکپور، «التفهیم لاوائل صناعة التنجیم»، مجلۀ کتاب ماه علوم و فنون، 1391ش، ص74.]</ref> هر بند از این کتاب با پرسشی از سوی دانشآموز فرضی، آغاز میشود و با پاسخ استاد به پایان میرسد. نویسندۀ کتاب، در تنظیم کتاب و انتخاب ساختار سؤال و جواب، جنبۀ خودآموز بودن این اثر را در نظر داشته است. <ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/224328/%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%81%D9%87%D9%8A%D9%85-%D9%84%D8%A7%D9%88%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%B5%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%86%D8%AC%D9%8A%D9%85 کرامتی، «التفهيم لأوائل صناعة التنجيم»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> در این کتاب، نظریات بسیاری از دانشمندان اسلامی و یونانی که آثار آنها به عربی ترجمه شده است، دیده میشود. همچنین حدود 100 کلمة سانسکریت در التفهیم وجود دارد که عموماً اصطلاحات نجومی، نام ماهها و بعضی نامهای جغرافیایی است.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details?id=11062 قاسملو، «التفهیم»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref> | ||
