بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:مشهدی (3).jpg|جایگزین=زائر امام رضا در دوران کرونا، 1398|بندانگشتی|زائر امام رضا در دوران کرونا، 1398]] | [[پرونده:مشهدی (3).jpg|جایگزین=زائر امام رضا در دوران کرونا، 1398|بندانگشتی|زائر امام رضا در دوران کرونا، 1398]] | ||
<big>'''مشهدی'''</big>؛ لقب زائر امام رضا و یا ساکن شهر مشهد. | <big>'''مشهدی'''</big>؛ لقب زائر [[امام رضا]] و یا ساکن شهر مشهد. | ||
مشهدی، علاوه بر آنکه به اهالی یا ساکنان شهر مشهد گفته میشود، در فرهنگ ایرانیان لقبی معنوی برای زائران امام رضا در شهر [[مشهد]] است. کاربرد این لقب با هدف ماندگاری ارزشهای معنوی در فرهنگ ایرانی صورت میگیرد و همواره به زائر امام رضا یادآوری میکند که با اتصاف به لقب مشهدی، میبایست سبک زندگی خود را به ارزشها و الگوهای رفتاری امام رضا نزدیک کرده و ادب اسلامی را در زندگی فردی و اجتماعی خود بازنمایی کند. | |||
==واژهشناسی مشهدی== | ==واژهشناسی مشهدی== | ||
مشهدی، مَشدی، مَشَدی، مَشتی و مَش،<ref>[https://www.qudsdaily.com/Newspaper/item/72006 مروج کاشانی، «مشتیهای تاریخ»، خبرگزاری قدس.]</ref> الفاظی هستند که در لهجههای مختلف ایرانی، به مردم مشهد و هر چیزی که به این منطقه مرتبط است، اشاره میکند.<ref>[https://vajehyab.com/amid/%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF%DB%8C عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژۀ «مشهدی».]</ref> کاربرد این لفظ، بهعنوان پیشوند نام نیز میان ایرانیان مرسوم بوده و دلیل آن، توفیق [[زیارت امام رضا]] بوده که نصیب این افراد شده است. علاوه بر آن، لفظ مشتی برای تعریف و تمجید از هر چیز مطلوب و خوب میان عامۀ مردم استفاده میشده است، مانند ماشین مشتی، اخلاق مشتی.<ref>[https://www.qudsonline.ir/news/79976/%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «جستاری در واژۀ مشهدی در ایران»، خبرگزاری قدس.]</ref> همچنین، مشهدی، از مهمترین لهجههای [[زبان فارسی]] نیز بهشمار میرود که بار معنایی مثبت و مقدسی بهدلیل حضور امام هشتم در این منطقه دارد. لهجۀ مشهدی، شباهتهای بسیاری به لهجۀ هراتی داشته و سرشار از واژگان اصیل و کهن فارسی است.<ref>[https://rb2.tabaar.org/articles/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%84%D9%87%D8%AC%D9%87-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF%DB%8C/ «آشنایی بیشتر با لهجۀ مشهدی»، وبسایت مؤسسۀ آموزشی امام حسین.]</ref> | مشهدی، مَشدی، مَشَدی، مَشتی و مَش،<ref>[https://www.qudsdaily.com/Newspaper/item/72006 مروج کاشانی، «مشتیهای تاریخ»، خبرگزاری قدس.]</ref> الفاظی هستند که در لهجههای مختلف ایرانی، به مردم مشهد و هر چیزی که به این منطقه مرتبط است، اشاره میکند.<ref>[https://vajehyab.com/amid/%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF%DB%8C عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژۀ «مشهدی».]</ref> کاربرد این لفظ، بهعنوان پیشوند نام نیز میان ایرانیان مرسوم بوده و دلیل آن، توفیق [[زیارت امام رضا]] بوده که نصیب این افراد شده است. علاوه بر آن، لفظ مشتی برای تعریف و تمجید از هر چیز مطلوب و خوب میان عامۀ مردم استفاده میشده است، مانند ماشین مشتی، اخلاق مشتی.<ref>[https://www.qudsonline.ir/news/79976/%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «جستاری در واژۀ مشهدی در ایران»، خبرگزاری قدس.]</ref> همچنین، مشهدی، از مهمترین لهجههای [[زبان فارسی]] نیز بهشمار میرود که بار معنایی مثبت و مقدسی بهدلیل حضور امام هشتم در این منطقه دارد. لهجۀ مشهدی، شباهتهای بسیاری به لهجۀ هراتی داشته و سرشار از واژگان اصیل و کهن فارسی است.<ref>[https://rb2.tabaar.org/articles/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%84%D9%87%D8%AC%D9%87-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF%DB%8C/ «آشنایی بیشتر با لهجۀ مشهدی»، وبسایت مؤسسۀ آموزشی امام حسین.]</ref> | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۱: | ||
مرکز اسناد آستان قدس رضوی، در مجموعهای به گردآوری نام افرادی پرداخته که برای نام بردن و خطاب کردن آنها از لفظ «مشهدی» استفاده شده است. از جمله قدیمیترین این اسامی میتوان به نام «ترکان خاتون بنت حوج علی مشهدی» اشاره کرد که در سندی منسوب به سال 784ق، همزمان با دورۀ [[تیموریان]]، ثبت شده است.<ref>[https://www.qudsdaily.com/Newspaper/item/72006 مروج کاشانی، «مشتیهای تاریخ»، خبرگزاری قدس.]</ref> | مرکز اسناد آستان قدس رضوی، در مجموعهای به گردآوری نام افرادی پرداخته که برای نام بردن و خطاب کردن آنها از لفظ «مشهدی» استفاده شده است. از جمله قدیمیترین این اسامی میتوان به نام «ترکان خاتون بنت حوج علی مشهدی» اشاره کرد که در سندی منسوب به سال 784ق، همزمان با دورۀ [[تیموریان]]، ثبت شده است.<ref>[https://www.qudsdaily.com/Newspaper/item/72006 مروج کاشانی، «مشتیهای تاریخ»، خبرگزاری قدس.]</ref> | ||
این در حالی است که بسیاری از کارشناسان، رواج لقب مشهدی را از حدود 400 سال پیش دانستهاند.<ref>[https://www.imna.ir/news/608511/%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D8% «چه کسی برای اولینبار زائران رضوی را مشهدی نامید»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> همزمان با دورۀ | این در حالی است که بسیاری از کارشناسان، رواج لقب مشهدی را از حدود 400 سال پیش دانستهاند.<ref>[https://www.imna.ir/news/608511/%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D8% «چه کسی برای اولینبار زائران رضوی را مشهدی نامید»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> همزمان با دورۀ [[صفویه]]، حرم امام رضا توسعه یافت و تعداد زائران این حرم نیز با افزایشی چشمگیری مواجه شد. در آن دوران، شاه عباس صفوی اجازه داد تا هر کسی که به زیارت امام رضا مشرف میشود، بتواند از پیشوند «مشهدی» در کنار نام خود استفاده کند.<ref>[https://www.qudsdaily.com/Newspaper/item/72006 مروج کاشانی، «مشتیهای تاریخ»، خبرگزاری قدس.]</ref> | ||
کارشناسان با بررسی اسناد بر جای مانده از دورۀ صفویان دریافتهاند که لقب مشهدی در اوایل این دوران، بیشتر برای صنعتگران و صاحبان حرفههای مختلف استفاده میشده که بهتدریج، کاربرد آن رایج شده و برخی از کارکنان این حرم و سایر مردم نیز از این لقب بهرهمند شدند. پس از آن، در سفرنامههای اروپاییان نیز بارها، به کاربرد لقب مشهدی میان ایرانیان اشاره شده است. در دورۀ حکومت قاجاریان استفاده از پیشوند مشهدی در کنار اسامی زنان و مردان بیش از پیش افزایش یافت تا حدیکه در دوران پهلوی، با اجباری شدن نام خانوادگی، بسیاری واژۀ مشهدی را بهعنوان نام خانوادگی خود برگزیدند.<ref>[https://www.qudsdaily.com/Newspaper/item/72006 مروج کاشانی، «مشتیهای تاریخ»، خبرگزاری قدس.]</ref> | |||
==دلایل شکلگیری== | ==دلایل شکلگیری== | ||
از جمله دلایل شکل گرفتن این پیشوند میتوان به موارد زیر اشاره کرد: | از جمله دلایل شکل گرفتن این پیشوند میتوان به موارد زیر اشاره کرد: | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۹: | ||
{{پایان نستعلیق}} | {{پایان نستعلیق}} | ||
ملکالشعرای | [[محمدتقی بهار|ملکالشعرای بهار]]، در شعر خود به این شهر و اهالی آن اشاره داشته است:<ref> [https://ganjoor.net/bahar/ghetebk/sh175 ملکالشعرا بهار، قطعات، شمارۀ 174، تاریخ لغو امتیاز دارسی، وبسایت گنجور.]</ref> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
{{ب|خلق ایران سرگران زین امتیاز|ز آذری و مشهدی و فارسی}} | {{ب|خلق ایران سرگران زین امتیاز|ز آذری و مشهدی و فارسی}} | ||
{{پایان شعر}} | {{پایان شعر}} | ||
{{پایان نستعلیق}} | {{پایان نستعلیق}} | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
