بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:ایام فاطمیه.jpg|جایگزین=نمایشگاه فاطمیه در تبریز|بندانگشتی|نمایشگاه فاطمیه در تبریز]]
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =ایام فاطمیه.jpg
| زیرنویس تصویر    =نمایشگاه فاطمیه در تبریز
| image_alt        =نمایشگاه فاطمیه در تبریز
| فایل پادکست      =ایام فاطمیه.ogg 
| حجم فایلپادکست    =۷/۵۷ 
| تاریخ پادکست      =۸-۴-۱۴۰۵ 
| زیرنویس عنوان    = 
 
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
 
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
'''{{درشت|ایام فاطمیه}}'''، روزهایی معین برای عزاداری شیعیان به‌مناسبت شهادت فاطمه زهرا.
'''{{درشت|ایام فاطمیه}}'''، روزهایی معین برای عزاداری شیعیان به‌مناسبت شهادت فاطمه زهرا.


خط ۷: خط ۳۶:
واژه عربی «ایام» در [[زبان فارسی|فارسی]] به‌معنای روزها است.<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=ایام&f=moein . معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه ایام.]</ref> «ایام فاطمیه» به روزهای احتمالی درگذشت فاطمه، دختر حضرت محمد، گفته می‌شود. درگذشت حضرت فاطمه را برخی منابع تاریخی، هفتادوپنج روز و برخی نودوپنج روز بعد از رحلت پیامبر خدا، اعلام کرده‌اند. مطابق این گزارش‌های تاریخی، سیزدهم [[جمادی‌الاول|جمادی‌الاولی]] و سوم [[جمادی الثانی|جمادی‌الثانیه]]، روزهای احتمالی شهادت فاطمه زهرا است<ref>[https://lib.eshia.ir/71429/5/313 . مجلسی، مرآه العقول، 1404ق، ج۵، ص۳۱3-314؛] [https://lib.eshia.ir/12566/3/357 ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، 1379ق، ج۳، ص۳۵۷.]</ref> که در فرهنگ سوگواری شیعیان، به فاطمیه اول و دوم معروف شده‌اند.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/ایام%20فاطمیه . «ایام فاطمیه»، ویکی فقه]؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1379875/%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%85-%d9%81%d8%a7%d8%b7%d9%85%db%8c%d9%87-%d9%88-%d9%85%d9%86%d8%a7%d8%b3%da%a9-%d8%b4%da%a9%d9%84-%db%8c%d8%a7%d9%81%d8%aa%d9%87-%d9%be%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%85%d9%88%d9%86-%d8%a7%d9% لطفی، «ایام فاطمیه و مناسک شکل‌یافته پیرامون آن»، فصلنامه شهر قانون، 1392ش، ص25.]</ref>
واژه عربی «ایام» در [[زبان فارسی|فارسی]] به‌معنای روزها است.<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=ایام&f=moein . معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه ایام.]</ref> «ایام فاطمیه» به روزهای احتمالی درگذشت فاطمه، دختر حضرت محمد، گفته می‌شود. درگذشت حضرت فاطمه را برخی منابع تاریخی، هفتادوپنج روز و برخی نودوپنج روز بعد از رحلت پیامبر خدا، اعلام کرده‌اند. مطابق این گزارش‌های تاریخی، سیزدهم [[جمادی‌الاول|جمادی‌الاولی]] و سوم [[جمادی الثانی|جمادی‌الثانیه]]، روزهای احتمالی شهادت فاطمه زهرا است<ref>[https://lib.eshia.ir/71429/5/313 . مجلسی، مرآه العقول، 1404ق، ج۵، ص۳۱3-314؛] [https://lib.eshia.ir/12566/3/357 ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، 1379ق، ج۳، ص۳۵۷.]</ref> که در فرهنگ سوگواری شیعیان، به فاطمیه اول و دوم معروف شده‌اند.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/ایام%20فاطمیه . «ایام فاطمیه»، ویکی فقه]؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1379875/%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%85-%d9%81%d8%a7%d8%b7%d9%85%db%8c%d9%87-%d9%88-%d9%85%d9%86%d8%a7%d8%b3%da%a9-%d8%b4%da%a9%d9%84-%db%8c%d8%a7%d9%81%d8%aa%d9%87-%d9%be%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%85%d9%88%d9%86-%d8%a7%d9% لطفی، «ایام فاطمیه و مناسک شکل‌یافته پیرامون آن»، فصلنامه شهر قانون، 1392ش، ص25.]</ref>


==تعداد روزهای فاطمیه==
=== تعداد روزهای فاطمیه ===
در احادیثی از [[امام علی]] و [[امام علی بن موسی|امام رضا]] آمده است که مؤمنین در [[شادی]] ما شاد و در عزای ما عزادار باشند.<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/14/508 . حر عاملی، وسائل الشیعه، 1409، ج14، ص508 و 530.]</ref> شیعیان با تکیه بر این دسته از روایات، در شهادت فاطمه زهرا سوگواری می‌کنند<ref>. مظاهری، فرهنگ سوگ شیعی، 1395ش، ص 365.</ref> و [[مرجع دینی|مراجع تقلید]] شیعیان نیز در کمیت و کیفیت [[عزاداری]]، شیوهٔ رایج نزد شیعیان را تأیید کرده‌اند.<ref>[https://hadana.ir/فاطمیه-اول-و-دوم-چند-روز-است/ . «فاطمیه اول و دوم چند روز است»، هدانا: وب‌سایت  پاسخگویی به سؤالات دینی.]</ref> بسیاری از شیعیان، سیزدهم تا پانزدهم جمادی‌الاولی را «فاطمیه اول» و سوم تا پنجم جمادی‌الثانیه را «فاطمیه دوم» می‌دانند.<ref>. مظاهری، فرهنگ سوگ شیعی، ص۳۶۶.</ref> در برخی از مناطق نیز، فاطمیهٔ اول را پنج روز و فاطمیهٔ دوم را نیز پنج روز در نظر می‌گیرند.<ref>[https://hadana.ir/فاطمیه-اول-و-دوم-چند-روز-است/ . فاطمیه اول و دوم چند روز است، هدانا: وب‌سایت  پاسخگویی به سؤالات دینی.]</ref>
در احادیثی از [[امام علی]] و [[امام علی بن موسی|امام رضا]] آمده است که مؤمنین در [[شادی]] ما شاد و در عزای ما عزادار باشند.<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/14/508 . حر عاملی، وسائل الشیعه، 1409، ج14، ص508 و 530.]</ref> شیعیان با تکیه بر این دسته از روایات، در شهادت فاطمه زهرا سوگواری می‌کنند<ref>. مظاهری، فرهنگ سوگ شیعی، 1395ش، ص 365.</ref> و [[مرجع دینی|مراجع تقلید]] شیعیان نیز در کمیت و کیفیت [[عزاداری]]، شیوهٔ رایج نزد شیعیان را تأیید کرده‌اند.<ref>[https://hadana.ir/فاطمیه-اول-و-دوم-چند-روز-است/ . «فاطمیه اول و دوم چند روز است»، هدانا: وب‌سایت  پاسخگویی به سؤالات دینی.]</ref> بسیاری از شیعیان، سیزدهم تا پانزدهم جمادی‌الاولی را «فاطمیه اول» و سوم تا پنجم جمادی‌الثانیه را «فاطمیه دوم» می‌دانند.<ref>. مظاهری، فرهنگ سوگ شیعی، ص۳۶۶.</ref> در برخی از مناطق نیز، فاطمیهٔ اول را پنج روز و فاطمیهٔ دوم را نیز پنج روز در نظر می‌گیرند.<ref>[https://hadana.ir/فاطمیه-اول-و-دوم-چند-روز-است/ . فاطمیه اول و دوم چند روز است، هدانا: وب‌سایت  پاسخگویی به سؤالات دینی.]</ref>


خط ۵۰: خط ۷۹:


==پانویس==
==پانویس==
{{پانویس}}
{{پانویس }}


==منابع==
==پاورقی==
{{آغاز منابع}}
{{آغاز منابع}}
* «آداب و رسوم مردم افغانستان در عزاداری اباعبدالله الحسین»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اسفند ۱۳۹۵ش.
* «آداب و رسوم مردم افغانستان در عزاداری اباعبدالله الحسین»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اسفند ۱۳۹۵ش.
خط ۹۲: خط ۱۲۱:
* «نوحه و روضه‌خوانی ایام فاطمیه» فلاح: پایگاه نشر و تبلیغ قرآن کریم و معارف اهل بیت، تاریخ درج مطلب: ۲۴ فروردین ۱۳۹۲ش.
* «نوحه و روضه‌خوانی ایام فاطمیه» فلاح: پایگاه نشر و تبلیغ قرآن کریم و معارف اهل بیت، تاریخ درج مطلب: ۲۴ فروردین ۱۳۹۲ش.
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}
+++++
فاطمیه ؛ ایام عزادرایِ مظلومیت و شهادت حضرت فاطمه سلام الله علیها توسط شیعیان
فاطمیه اول و دوم  ایامی است که در آن مراسم عزاداری مرتبط با '''مظلومیت''' و '''شهادت''' فرزند پیامبر اکرم، ام ابیها، [[حضرت فاطمه|حضرت زهرا]] سلام الله علیها در سراسر جهان، توسط شیعیان برگزار می شود. تاریخچه این مراسمات به زمان شهادت حضرت فاطمه سلام الله علیها و عزاداری حضرت علی علیه اسلام بر مظلومیت ایشان می رسد. تا اکنون نیز فاطمیه همواره  به شکل گسترده تر از قبل، ادامه داشته است. هدف از برگزاری مراسمات فاطمیه نشر فرهنگ فاطمی می باشد.
== فاطمه و فاطمیه ==
برای درک تاریخچه و هدف از مراسمات فاطمیه، لازم است اشاره ای مختصر به شخصیت فاطمه سلام الله علیها داشته باشیم. پیامبر اسلام حضرت محمد (ص) صاحب دختری به نام فاطمه سلام الله علیها بودند. ایشان علاقه وافری به فاطمه داشته و '''کرامت زن''' در اسلام و مقامات معنوی فاطمه را با بوسیدن دست این بانو به همگان نشان دادند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/11/25/1326893  چرا پیامبر(ص) دست دخترش، فاطمه(ص) را می بوسید؟]</ref> حضرت فاطمه (س) همچنین به ام ابیها کنیه گرفت <ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%87%D8%A7  ام ابیها]</ref> و به نقل از منابع شیعه و سنی، سرور زنان عالم بود. <ref>[https://makarem.ir/main.aspx?lid=0&mid=249283&typeinfo=23&catid=24128  فاطمه سرور زنان عالم]</ref> فاطمه (س) از مقام عصمت برخوردار بودند و نسل ائمه شیعه تا امام عصر (عج)، به این بانوی بزرگوار تعلق دارد.<ref>[https://shiastudies.com/fa/56946/%D8%B9%D8%B5%D9%85%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%D9%87-%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7/  عصمت حضرت فاطمه زهرا]</ref> ایشان بعد از رحلت پیامبر اکرم (ص) به مدت 75 روز ( مناسب با قول فاطمیه اول) و به روایتی دیگر به مدت 95 روز ( مناسب با قول فاطمیه دوم) به حیات خود ادامه داده و سرانجام مظلومانه به شهادت رسیدند.<ref>[https://www.razavi.news/fa/interview/38804/%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%AF  ایام فاطمیه چیست و چرا باید گرامی داشته شود؟]</ref> نحوه شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها از موضوعات مهمی است که شیعیان در ایام فاطمیه به آن می پردازند و سوگواری می نمایند. <ref>[https://salamdonya.com/religious/how-to-martyrdo-of-hazrat-fatima در خصوص نحوه شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) چه می دانید؟]</ref>
== مفهوم فاطمیه ==
فاطمیه یک مقطع زمانی است که  به '''ایام شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها''' (در تقویم مناسبات شیعه) مرتبط می باشد. در میان شیعیان مراسمی بنام دهه فاطمیه وجود دارد. به این شکل که در دو دهه مراسمات عزای دختر پیامبر (ص) برگزار می شود. این دو دهه عبارتند از : 1- دهه اول فاطمیه: از دهم تا بيستم جمادي الاول که بنابر قول 75روز، شهادت آن بانوي بزرگوار در آن واقع شده است.  2- دهه دوم فاطمیه: از اول تا دهم جمادي الثاني که طبق قول 95روز، حضرت زهرا(س) در آن زمان به شهادت رسیدند.<ref>[https://www.beytoote.com/art/decorum/fatemiyeh3-fatemiyeh.html  ایام فاطمیه از کی شروع و در چه تاریخی تمام می شود.]</ref>
== شکل مراسمات فاطمیه ==
شکل برگزاری مراسمات فاطمیه مانند سایر مراسمات اهل بیت سلام الله علیها با نوحه سرایی و اشک و ماتم و پوشیدن لباس مشکی در مجالس شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها ،تحقق می یابد. طرح حجله، تعزیه خوانی، پخت غذا و پخش نذری، سینه زنی و زنجیر زنی از دیگر اشکال اثبات ارادت نسبت به بانوی اسلام در ایام فاطمیه می باشد. <ref>[http://emamhasan-news.rozblog.com/post/20 پایگاه خبری مسجد و مجمع امام حسن مجتبی (ع) سرخه، عکس های مراسم های فاطمیه]</ref> پیاده روی ( گاهی با پای برهنه)  به پیشتازی مراجع شیعه از شیوه های دیگر عزاداری برای ایام فاطمیه است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/254541/%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D9%85-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D9%88-%D8%AA%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D8%B9-%D8%AA%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%A7-%D8%AD%D8%B1%D9%85  فاطمیه در قم؛ پیاده روی دو تن از مراجع تقلید تا حرم]</ref> همچنین پخش زنده و سراسری مراسمات فاطمیه  توسط رسانه های مختلف (بعنوان مثال مجالس عزاداری که با حضور رهبران انقلاب اسلامی و سران لشگری و کشوری و جمع زیادی از مردم هر ساله برگزار می شود) <ref>[https://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=44772 دومین شب عزاداری فاطمیه 1441 در حسینیه امام خمینی امام خمینی ]</ref> ؛ شکل دیگری از ابراز ارادت به حضرت زهرا سلام الله علیها در ایام فاطمیه می باشد...
== تاریخچه فاطمیه ==
تاریخچه فاطمیه به تاریخ شهادت این بانوی اسلام بازمی گردد. حضرت علی علیه السلام اولین کسی بود که برای مظلومیت و شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها عزاداری نمود. <ref>[https://btid.org/fa/news/140522 اندیشه برتر،  تاریخچه عزاداری فاطمیه]</ref> همچنین امام صادق علیه السلام در مصیبت مادرش حضرت زهرا (س) آنچنان می گریست که صورتش خیس می شد. <ref>[https://btid.org/fa/news/140522 اندیشه برتر،  تاریخچه عزاداری فاطمیه]</ref> در ایران بعد از انقلاب اسلامی این مراسمات گستردگی بیشتری را نسبت به قبل از انقلاب داشت. رهبران انقلاب اسلامی همراه با مردم در مراسمات فاطمیه شرکت کرده و بر مصائب وارد شده به فاطمه دختر رسول الله (ص) گریسته و عزادرای می نمایند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=49272 برنامه مراسم عزاداری فاطمیه 1443 در حضور رهبر انقلاب]</ref>
== هدف فاطمیه ==
هدف از برگزاری مراسمات ایام فاطمیه فهم و نشر فرهنگ فاطمی می باشد.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/3306155/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA فلسفه دهه فاطمیه چیست؟]</ref> همچنین انتشار و ترویج شاخصه های سلوکی حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها و تبعیت از این بانوی اسلام از اهداف این عزاداری ها می باشد.  <ref>[https://setare.com/fa/news/9157/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D9%88-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85 فلسفه دهه فاطمیه چیست؟ چرا دو دهه عزاداری می کنیم؟]</ref> به طور مثال صدق و صداقت و اخلاص در زندگی از جمله شاخصه های فرهنگ فاطمی می باشد، که عزادارن ایام فاطمیه به آن پایبند خواهند شد.<ref>[http://mabahes.ir/30605/%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82.html ویژگی های مشترک فرهنگ فاطمی و مکتب حاج قاسم سلیمانی]</ref> همچنین پرکاری و پرتلاش بودن، زیبایی و پرمغزی در بیان، حقیر دیدن لذت های دنیوی، ایثار و فداکاری برای تحقق اهداف الهی، تسلیم در برابر حکم الهی، پرچمداری حقانیت و پیش بردن زندگی و خانواده در کمال سرافرازی؛ از دیگر شاخصه های فرهنگ فاطمی می باشد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=44768 الگوی فاطمی]</ref> هوشیاری در برابر توطئه های دشمنان و بصیرت نیز از دیگر ویژگی های فرهنگ فاطمی می باشد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/2259189/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%B1%DA%AF%D8%B2-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D9%86%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%D9%86 مردم با تاسی از فرهنگ فاطمی هرگز ولایت و رهبری را تنها نمی گذارند]</ref> رسیدن به این شاخصه ها از جمله اهداف مهم برگزاری مراسمات فاطمیه و ذکر و یاد مصائب بانوی اهل بیت سلام الله علیها می باشد.
==پانویس==
{{پانویس }}
==پاورقی==
* دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی سید علی خامنه ای
* پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله العظمی مکارم شیرازی
* خبرگزاری مهر
* خبرگزاری رضوی
* خبرگزاری تسنیم
* خبرگزاری صدا و سیما
* معاونت تبلیغ و امور فرهنگی حوزه های علمیه
* پایگاه فکری، خبری و تحلیلی حوزه و روحانیت
* پایگاه خبری مسجد و مجمع امام حسن مجتبی (ع) سرخه
* ویکی شیعه
* سایت مجمع جهانی شیعه شناسی
* سایت بیتوته
* سایت سلام دنیا
* سایت ستاره