جز حمید فاضل صفحهٔ چهارپایه خوانی را به چهارپایهخوانی منتقل کرد |
|||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>''' | <big>'''چهارپایهخوانی؛'''</big> شکل خاصی از مداحی در ایام محرم و صفر. | ||
برخی مداحان در گذشته و بهویژه در مراسم عزاداری ماه [[محرم]] و [[صفر]]، بر چهارپایهای قرار گرفته و مداحی میکردند. این شکل مداحی امروزه از رونق کمتری برخوردار است. | برخی مداحان در گذشته و بهویژه در مراسم عزاداری ماه [[محرم]] و [[صفر]]، بر چهارپایهای قرار گرفته و مداحی میکردند. این شکل مداحی امروزه از رونق کمتری برخوردار است. چهارپایهخوانی بیشتر با هدف رسیدن صدای مداح به جمعیت، انجام میشد و دستههای عزاداری دور مداح حلقه میزدند. افزایش صمیمیت و یکدلی عزاداران و نیز سادگی مراسم، از ویژگیهای چهارپایهخوانی دانسته شده است. | ||
==تاریخچه== | ==تاریخچه== | ||
چهارپایه خوانی از رسوم اصیل و رایج در مراسم عزاداری ایرانیان در شهرهای مختلف از جمله در [[تهران]] قدیم بوده <ref> [https://www.ido-hr.ir/%d8%a7%d8%ac%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d8%b3%d9%86%d8%aa-%da%86%d9%87%d8%a7%d8%b1%d9%be%d8%a7%db%8c%d9%87-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%af%d8%b114%d8%a7%d9%85%d8%a7%da%a9%d9%86-%d8%b4%d9%84%d9%88%d8%ba/ . رسولی، «اجرای سنت چهارپایه خوانی در 14 اماکن پر تردد در دهۀ آخر ماه صفر در بندرعباس»، وبسایت اداره تبلیغات اسلامی.]</ref> که هدف آن، شنیدهشدن آسانتر صدای مداح دانسته شده است. این آیین از قدمت صدساله برخوردار است؛ <ref> [https://www.khabarnab.com/art/16308330066/four-legged-reading-the-enduring-tradition-of-the-market . عسگرینیا، «چهارپایه خوانی، سنت ماندگار بازار»، وبسایت خبر برنا.]</ref> هرچند ریشۀ آن را به دوران آلبویه بازمیگردانند.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/2278149/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA . «چهارپایه خوانی فراتر از یک هنر است»، خبرگزاری مهر.]</ref> برخی معتقدند | چهارپایه خوانی از رسوم اصیل و رایج در مراسم عزاداری ایرانیان در شهرهای مختلف از جمله در [[تهران]] قدیم بوده <ref> [https://www.ido-hr.ir/%d8%a7%d8%ac%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d8%b3%d9%86%d8%aa-%da%86%d9%87%d8%a7%d8%b1%d9%be%d8%a7%db%8c%d9%87-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%af%d8%b114%d8%a7%d9%85%d8%a7%da%a9%d9%86-%d8%b4%d9%84%d9%88%d8%ba/ . رسولی، «اجرای سنت چهارپایه خوانی در 14 اماکن پر تردد در دهۀ آخر ماه صفر در بندرعباس»، وبسایت اداره تبلیغات اسلامی.]</ref> که هدف آن، شنیدهشدن آسانتر صدای مداح دانسته شده است. این آیین از قدمت صدساله برخوردار است؛ <ref> [https://www.khabarnab.com/art/16308330066/four-legged-reading-the-enduring-tradition-of-the-market . عسگرینیا، «چهارپایه خوانی، سنت ماندگار بازار»، وبسایت خبر برنا.]</ref> هرچند ریشۀ آن را به دوران آلبویه بازمیگردانند.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/2278149/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA . «چهارپایه خوانی فراتر از یک هنر است»، خبرگزاری مهر.]</ref> برخی معتقدند چهارپایهخوانی در دوره صفویه در بازارهای ایران رایج بود و بعد از ساختهشدن بازار تهران در چارسوقها و تیمچههای آن گسترش یافت.<ref> [https://www.armaneheyat.ir/news/33897/%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D9%84%D8%AC-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%82 . «حاج حسین خلج: چهارپایه خوانی با مداحی فرق دارد»، وبسایت آرمان هیئت.]</ref> چهارپایهخوانی در زمان مبارزات پیش از پیروزی انقلاب اسلامی نیز مورد توجه ویژه بود. مردم هنگامی که از تظاهرات و راهپیماییها بازمیگشتند، بهمنظور اتحاد بیشتر در محافل خود از مداحی چهارپایهخوانی با سبک حماسی استفاده میکردند.<ref>[https://www.ido-hr.ir/%d8%a7%d8%ac%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d8%b3%d9%86%d8%aa-%da%86%d9%87%d8%a7%d8%b1%d9%be%d8%a7%db%8c%d9%87-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%af%d8%b114%d8%a7%d9%85%d8%a7%da%a9%d9%86-%d8%b4%d9%84%d9%88%d8%ba/ . رسولی، «اجرای سنت چهارپایه خوانی در 14 اماکن پر تردد در دهۀ آخر ماه صفر در بندرعباس»، وبسایت اداره تبلیغات اسلامی.]</ref> | ||
==ویژگی مداح | ==ویژگی مداح چهارپایهخوان== | ||
مهمترین ویژگی مداح چهارپایه خوان این است که مخاطبشناس بوده و در مدت زمان کوتاهی بتواند مفهوم را به مخاطب خود القا کرده و افراد را به اوج و شور نهایی برساند. یک چهارپایه خوان لازم است بهلحاظ جایگاه اجتماعی، امین و مورد اعتماد مردم باشد. همچنین مداح چهارپایه خوان از نظر روانی نیز لازم است گرمی گفتار داشته باشد.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/2278149/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA . «چهارپایه خوانی فراتر از یک هنر است»، خبرگزاری مهر.]</ref> برخی معتقدند | مهمترین ویژگی مداح چهارپایه خوان این است که مخاطبشناس بوده و در مدت زمان کوتاهی بتواند مفهوم را به مخاطب خود القا کرده و افراد را به اوج و شور نهایی برساند. یک چهارپایه خوان لازم است بهلحاظ جایگاه اجتماعی، امین و مورد اعتماد مردم باشد. همچنین مداح چهارپایه خوان از نظر روانی نیز لازم است گرمی گفتار داشته باشد.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/2278149/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA . «چهارپایه خوانی فراتر از یک هنر است»، خبرگزاری مهر.]</ref> برخی معتقدند چهارپایهخوانی در مراسم نوحه خوانان و مداحان سنتی بالاترین مهارت مداحی است.<ref> [https://www.khabarnab.com/art/16308330066/four-legged-reading-the-enduring-tradition-of-the-market . عسگرینیا، «چهارپایه خوانی، سنت ماندگار بازار»، وبسایت خبر برنا.]</ref> | ||
==شیوۀ برگزاری مراسم | ==شیوۀ برگزاری مراسم چهارپایهخوانی== | ||
برخی، | برخی، چهارپایهخوانی را بازنمایی شیوۀ سوگواری حضرت زینب در کربلا دانستهاند.<ref> [https://www.khabarnab.com/art/16308330066/four-legged-reading-the-enduring-tradition-of-the-market . عسگرینیا، «چهارپایه خوانی، سنت ماندگار بازار»، وبسایت خبر برنا.]</ref> در این شیوۀ عزاداری، مداح و عزاداران به موضوعات حاشیهای و فرعی نمیپردازند و بسیار جانسوز بر مصیبت اصلی میگریند. این شیوه عزاداری، نیازمند تجهیزات و تشریفات خاص مانند لوازم صوتی گرانقیمت، نورپردازی، حرکات و شعرهای پیچیده و عجیب نیست و با شیوهای ساده اما گیرا، برگزار میشود. <ref> [https://rasekhoon.net/news/show/1462281/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85 . «نگاهی به سنت چهارپایهخوانی در ایام محرم»، وبسایت راسخون.]</ref> امروزه در [[بازار]] قدیمی و بزرگ تهران، ارادتمندان به این آیین در ماههای محرم و صفر، خود را به مکان برگزاری مراسم رسانده و به عزاداری میپردازند.<ref> [https://rasekhoon.net/news/show/1462281/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85 . «نگاهی به سنت چهارپایهخوانی در ایام محرم»، وبسایت راسخون.]</ref> در این مراسم چهارپایهای را در مرکز دستههای عزاداری قرار میدهند. گاهی پیش از آغاز مراسم، حاجتمندان روسری یا تکهپارچهای روی چهارپایه میاندازند و بعد از پایان مراسم آن پارچه را به تبرک برمیدارند. همچنین گاهی روی چهارپایه فرش کوچکی انداخته میشود و چهارپایه خوان قبل از قرارگرفتن بر چهارپایه، کفشهای خود را از پا در میآورد.<ref>[https://rasekhoon.net/news/show/1462281/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85 . «نگاهی به سنت چهارپایهخوانی در ایام محرم»، وبسایت راسخون.]</ref> بهدلیل آنکه مداح فقط از توان حنجرۀ خود برای رسیدن صدا به انتهای جمعیت بهره میگیرد، مدت زمان اجرای چهارپایهخوانی کوتاه است وچهارپایه خوانها به نوبت مراسم را برگزار کرده و جای خود را به دیگری میدهند.<ref> [https://www.khabarnab.com/art/16308330066/four-legged-reading-the-enduring-tradition-of-the-market . عسگرینیا، «چهارپایه خوانی، سنت ماندگار بازار»، وبسایت خبر برنا.]</ref> | ||
==کارکرد== | ==کارکرد== | ||
سنت | سنت چهارپایهخوانی همواره در فرهنگ سوگواری [[شیعیان]]، ستایش شده است؛ زیرا در کمال سادگی، عزاداری برای [[امام حسین]] برگزار میشود و جذابیت زیادی دارد. قرارگرفتن مداح در میان مردم و برقراری ارتباط چهره به چهره تأثیر بیشتری بر افراد دارد. افراد با امکانات اولیه به تشکیل حلقههای عزاداری میپردازند و این امر به ترویج فرهنگ برگزاری مراسم مذهبی ساده، یاری میرساند.<ref> [https://www.khabarnab.com/art/16308330066/four-legged-reading-the-enduring-tradition-of-the-market . عسگرینیا، «چهارپایه خوانی، سنت ماندگار بازار»، وبسایت خبر برنا.]</ref> کوتاهی و اختصار مراسم چهارپایه خوانی نیز برای مخاطب امروزی که در مشغلههای گوناگون [[زندگی]] شهری غرق شده، کارآمدتر است.<ref> [https://rasekhoon.net/news/show/1462281/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85 . «نگاهی به سنت چهارپایهخوانی در ایام محرم»، وبسایت راسخون.]</ref> برخی آوازها، ترانهها و شعارهای انقلابی در اوایل انقلاب اسلامی، برگرفته از نوحههای چهارپایهخوانی شمرده شده است.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/2278149/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA . «چهارپایه خوانی فراتر از یک هنر است»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
==احیای مراسم | ==احیای مراسم چهارپایهخوانی== | ||
سنت | سنت چهارپایهخوانی امروزه از رونق کمتری برخوردار است.<ref> [https://www.khabarnab.com/art/16308330066/four-legged-reading-the-enduring-tradition-of-the-market . عسگرینیا، «چهارپایه خوانی، سنت ماندگار بازار»، وبسایت خبر برنا.]</ref> کارشناسان معتقدند احیای سنت چهارپایه خوانی در عزاداری ایرانیان، سبب ترویج فرهنگ اصیل و بومی عزاداری ساده شده <ref> [https://www.ido-hr.ir/%d8%a7%d8%ac%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d8%b3%d9%86%d8%aa-%da%86%d9%87%d8%a7%d8%b1%d9%be%d8%a7%db%8c%d9%87-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%af%d8%b114%d8%a7%d9%85%d8%a7%da%a9%d9%86-%d8%b4%d9%84%d9%88%d8%ba/ . رسولی، «اجرای سنت چهارپایه خوانی در 14 اماکن پر تردد در دهۀ آخر ماه صفر در بندرعباس»، وبسایت اداره تبلیغات اسلامی.]</ref> و این گونه مراسمهای مذهبی را که با اعتقادات مردم عجین است از بسیاری حواشی، زواید و زرق و برقهای عزاداریهای امروزی، مصون میدارد. این امر سبب ترویج عزاداری خالصانهتر شده و استقبال بیشتر مردم از این گونه مراسمها را بهدنبال دارد. | ||
<ref> [https://rasekhoon.net/news/show/1462281/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85 . «نگاهی به سنت چهارپایهخوانی در ایام محرم»، وبسایت راسخون.]</ref> | <ref> [https://rasekhoon.net/news/show/1462281/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85 . «نگاهی به سنت چهارپایهخوانی در ایام محرم»، وبسایت راسخون.]</ref> | ||
| خط ۲۱: | خط ۲۱: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* | * «چهارپایهخوانی فراتر از یک هنر است»، خبرگزاری مهر، تاریخ بازدید: 22 اردیبهشت 1402ش. | ||
* «حاج حسین خلج: | * «حاج حسین خلج: چهارپایهخوانی با مداحی فرق دارد»، وبسایت آرمان هیئت، تاریخ بازدید: 22 اردیبهشت 1402ش. | ||
* رسولی، روح الله، «اجرای سنت | * رسولی، روح الله، «اجرای سنت چهارپایهخوانی در 14 اماکن پر تردد در دهۀ آخر ماه صفر در بندرعباس»، وبسایت اداره تبلیغات اسلامی، تاریخ بازدید: 22 اردیبهشت 1402ش. | ||
* عسگرینیا، فاطمه، | * عسگرینیا، فاطمه، «چهارپایهخوانی، سنت ماندگار بازار»، وبسایت خبر برنا، تاریخ درج مطلب: 14 شهریور 1400ش. | ||
* «نگاهی به سنت چهارپایهخوانی در ایام محرم»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 28 شهریور 1398ش. | * «نگاهی به سنت چهارپایهخوانی در ایام محرم»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 28 شهریور 1398ش. | ||
