ایجاد لینک داخلی |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر = | |||
| زیرنویس تصویر =اولین مزرعه توربینهای بادی ایران؛ ۵ کیلومتری شهر تاکستان در استان قزوین | |||
| image_alt =اولین مزرعه توربینهای بادی ایران | |||
| فایل پادکست =الگوی مصرف.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =8/21 | |||
| تاریخ پادکست =23-3-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
{{درشت|'''الگوی مصرف'''}}؛ مجموعهای از عادات و رفتارهای مصرفی توسط فرد یا گروه در طول زمان. | {{درشت|'''الگوی مصرف'''}}؛ مجموعهای از عادات و رفتارهای مصرفی توسط فرد یا گروه در طول زمان. | ||
| خط ۱۴: | خط ۴۳: | ||
===مصرفگرایی مدرن در جامعهٔ ایران=== | ===مصرفگرایی مدرن در جامعهٔ ایران=== | ||
از مهمترین جنبههای مصرفگرایی مدرن در جامعهٔ ایران میتوان به موارد زیر اشاره کرد: | از مهمترین جنبههای مصرفگرایی مدرن در جامعهٔ ایران میتوان به موارد زیر اشاره کرد: | ||
'''مواد غذایی'''؛ مدیریت مصرف خرید و استفادهٔ مواد غذایی در ایران مطلوب نبوده و این موضوع با دورریز مواد غذایی در خانوارهای ایرانی به اثبات میرسد. برخی آمارها نشان دادهاند که ایران، یکی از بالاترین نرخهای ضایعات غذایی در جهان را داشته و حدود ۳۰ درصد از مواد غذایی در ایران بهویژه در تالارها و رستورانها دورریز میشوند. ایرانیان، در سالهای اخیر، نهتنها در ابعاد فنی و تخصصی بلکه در بُعد فرهنگی نیز با نارساییهایی مواجه هستند که به تحمیل ضرر و خساراتی به سرزمین ایران منتهی شده و از نظر اقتصادی، جبرانناپذیر هستند. از سوی دیگر، بسیاری از دستگاهها و تجهیزات تولید مواد غذایی در کارخانجات مرتبط با این حوزه، بهروز نبوده و با نوسازی آنها میتوان به کاهش دورریز موادغذایی کمک شایانی کرد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/08/17/1871498/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%BA%D8%B0%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%. «مردم ایران چقدر مواد غذایی اسراف میکنند؟»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | '''مواد غذایی'''؛ مدیریت مصرف خرید و استفادهٔ مواد غذایی در ایران مطلوب نبوده و این موضوع با دورریز مواد غذایی در خانوارهای ایرانی به اثبات میرسد. برخی آمارها نشان دادهاند که ایران، یکی از بالاترین نرخهای ضایعات غذایی در جهان را داشته و حدود ۳۰ درصد از مواد غذایی در ایران بهویژه در تالارها و رستورانها دورریز میشوند. ایرانیان، در سالهای اخیر، نهتنها در ابعاد فنی و تخصصی بلکه در بُعد فرهنگی نیز با نارساییهایی مواجه هستند که به تحمیل ضرر و خساراتی به سرزمین ایران منتهی شده و از نظر اقتصادی، جبرانناپذیر هستند. از سوی دیگر، بسیاری از دستگاهها و تجهیزات تولید مواد غذایی در کارخانجات مرتبط با این حوزه، بهروز نبوده و با نوسازی آنها میتوان به کاهش دورریز موادغذایی کمک شایانی کرد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/08/17/1871498/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%BA%D8%B0%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%. «مردم ایران چقدر مواد غذایی اسراف میکنند؟»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
| خط ۵۰: | خط ۷۹: | ||
===مراحل اصلاح الگوی مصرف=== | ===مراحل اصلاح الگوی مصرف=== | ||
'''فرهنگسازی'''؛ زمینهسازی ذهنی و فرهنگی برای اقشار مختلف جامعه، از پیشنیازهای اصلاح الگوی مصرف در جامعهٔ ایران بوده و فرهنگسازی پایدار، بستر اصلی نهضت اصلاح الگوی مصرف است. در این میان، نخستین نهاد تأثیرگذار در تربیت مصرف صحیح، خانواده است. آموزش کودکان از سنین پایین، مبتنی بر آموزههای دینی مانند قناعت و پرهیز از اسراف، نقش کلیدی دارد. علاوه بر آن، گنجاندن مفاهیم اصلاح الگوی مصرف در کتب درسی و برنامههای آموزشی مدارس و نیز تولید برنامههای آموزشی و تبلیغاتی در صداوسیما، شبکههای اجتماعی و مطبوعات برای ترویج مصرف بهینه، در این زمینه بسیار تأثیرگذار هستند.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/news/show/781187 «ضرورت توجه به رویکرد فرهنگی در اصلاح الگوی مصرف»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | '''فرهنگسازی'''؛ زمینهسازی ذهنی و فرهنگی برای اقشار مختلف جامعه، از پیشنیازهای اصلاح الگوی مصرف در جامعهٔ ایران بوده و فرهنگسازی پایدار، بستر اصلی نهضت اصلاح الگوی مصرف است. در این میان، نخستین نهاد تأثیرگذار در تربیت مصرف صحیح، خانواده است. آموزش کودکان از سنین پایین، مبتنی بر آموزههای دینی مانند قناعت و پرهیز از اسراف، نقش کلیدی دارد. علاوه بر آن، گنجاندن مفاهیم اصلاح الگوی مصرف در کتب درسی و برنامههای آموزشی مدارس و نیز تولید برنامههای آموزشی و تبلیغاتی در صداوسیما، شبکههای اجتماعی و مطبوعات برای ترویج مصرف بهینه، در این زمینه بسیار تأثیرگذار هستند.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/news/show/781187 «ضرورت توجه به رویکرد فرهنگی در اصلاح الگوی مصرف»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | ||
| خط ۵۶: | خط ۸۴: | ||
'''طراحی سازوکارهای اجرایی'''؛ مانند تعیین شاخصهای دقیق برای سنجش مصرف در بخشهای مختلف، ارائهٔ مشوقهای مالیاتی و اقتصادی به صنایع و خانوارهایی که الگوی مصرف بهینه را رعایت میکنند.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/news/show/781187 «ضرورت توجه به رویکرد فرهنگی در اصلاح الگوی مصرف»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | '''طراحی سازوکارهای اجرایی'''؛ مانند تعیین شاخصهای دقیق برای سنجش مصرف در بخشهای مختلف، ارائهٔ مشوقهای مالیاتی و اقتصادی به صنایع و خانوارهایی که الگوی مصرف بهینه را رعایت میکنند.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/news/show/781187 «ضرورت توجه به رویکرد فرهنگی در اصلاح الگوی مصرف»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | ||
'''جلب مشارکت مردم'''؛ از طریق ترویج فرهنگ مسئولیتپذیری اجتماعی در مصرف و تشویق مصرف کالاهای داخلی و حمایت از تولید ملی.<ref>[https://emigroup.ir/اصلاح-الگوی-مصرف/ «اصلاح الگوی مصرف»، وبسایت سازمان متخصصین و مدیران ایران.]</ref> | '''جلب مشارکت مردم'''؛ از طریق ترویج فرهنگ مسئولیتپذیری اجتماعی در مصرف و تشویق مصرف کالاهای داخلی و حمایت از تولید ملی.<ref>[https://emigroup.ir/اصلاح-الگوی-مصرف/ «اصلاح الگوی مصرف»، وبسایت سازمان متخصصین و مدیران ایران.]</ref> | ||
| خط ۷۶: | خط ۱۰۴: | ||
====۲. سطح خانوادگی==== | ====۲. سطح خانوادگی==== | ||
مدیریت بودجه خانواده بر اساس اولویتها و کاهش مصرف انرژی با استفاده از وسایل کممصرف، نقش مهمی در اصلاح الگوی مصرف دارد. تنظیم سبد مصرف خانواده و مقابله با اسراف، نیازمند توجه به تفاوتهای فرهنگی در مناطق مختلف ایران است. توجه خانوادهها به آموزههای اسلامی و سنت پیامبر و امام علی نقش مهمی در پرهیز از اسراف و مدگرایی افراطی دارد. همچنین، افزایش آگاهی والدین موجب اولویتبندی درست در تأمین نیازهای مادی و معنوی فرزندان، از جمله تغذیه، بهداشت، تحصیل، ورزش و تفریحات سالم میشود. استفادهٔ بهینه از محصولات فرهنگی و رسانهای، ترویج | مدیریت بودجه خانواده بر اساس اولویتها و کاهش [[مصرف انرژی]] با استفاده از وسایل کممصرف، نقش مهمی در اصلاح الگوی مصرف دارد. تنظیم سبد مصرف خانواده و مقابله با اسراف، نیازمند توجه به تفاوتهای فرهنگی در مناطق مختلف ایران است. توجه خانوادهها به آموزههای اسلامی و سنت پیامبر و امام علی نقش مهمی در پرهیز از اسراف و مدگرایی افراطی دارد. همچنین، افزایش آگاهی والدین موجب اولویتبندی درست در تأمین نیازهای مادی و معنوی فرزندان، از جمله تغذیه، بهداشت، تحصیل، [[ورزش]] و تفریحات سالم میشود. استفادهٔ بهینه از محصولات فرهنگی و رسانهای، ترویج [[قناعت]]، [[سادهزیستی]] و [[اعتدال]]، و تقویت امنیت روانی خانواده نیز از راهکارهای مهم است. علاوه بر این، تولید [[کتاب]]ها و منابع آموزشی در این زمینه و ترویج فرهنگ [[عفت|عفاف]] و اخلاق برای کاهش [[مصرفگرایی]] در پوشش و [[آرایش]]، از جمله راهبردهای کلیدی در [[اصلاح الگوی مصرف]] خانواده محسوب میشوند.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/788887 «مصوبۀ طرح اصلاح الگوی مصرف در خانواده؛ مصوبۀ 653 جلسۀ مورخ 3/9/1388 شورای عالی انقلاب فرهنگی»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | ||
====۳. سطح فردی==== | ====۳. سطح فردی==== | ||
| خط ۸۹: | خط ۱۱۷: | ||
===نقش مدرسه در اصلاح الگوی مصرف=== | ===نقش مدرسه در اصلاح الگوی مصرف=== | ||
مدارس با بهرهگیری از روشهای نوین آموزشی و تأکید بر فرهنگسازی میتوانند دانشآموزان را به سفیران اصلاح الگوی مصرف در خانواده و جامعه تبدیل کنند. این رویکرد علاوه بر صرفهجویی در منابع، به تربیت نسلی مسئولیتپذیر و آگاه منجر خواهد شد. یافتههای پژوهشی نشان میدهد آموزش غیرمستقیم و فرهنگسازی از طریق الگوسازی، تأثیر ماندگارتری نسبت به آموزشهای مستقیم دارد و میتواند به عنوان مؤثرترین روش آموزش الگوی مصرف به دانشآموزان مورد استفاده قرار گیرد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/543045/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C-% نوبخت و تقدیمی، «بررسی نقش فرهنگسازی دبیران بر اصلاح الگوی مصرف»، 1392ش، ص11-112.]</ref> | مدارس با بهرهگیری از روشهای نوین آموزشی و تأکید بر فرهنگسازی میتوانند دانشآموزان را به سفیران اصلاح الگوی مصرف در خانواده و جامعه تبدیل کنند. این رویکرد علاوه بر صرفهجویی در منابع، به تربیت نسلی مسئولیتپذیر و آگاه منجر خواهد شد. یافتههای پژوهشی نشان میدهد آموزش غیرمستقیم و فرهنگسازی از طریق الگوسازی، تأثیر ماندگارتری نسبت به آموزشهای مستقیم دارد و میتواند به عنوان مؤثرترین روش آموزش الگوی مصرف به دانشآموزان مورد استفاده قرار گیرد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/543045/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C-% نوبخت و تقدیمی، «بررسی نقش فرهنگسازی دبیران بر اصلاح الگوی مصرف»، 1392ش، ص11-112.]</ref> | ||
