حمید گلزار (بحث | مشارکتها) جز حمید گلزار صفحهٔ ربیع الثانی را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به ربیعالثانی منتقل کرد |
جز ویکی سازی و تمیزکاری |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''ربیعالثانی؛'''</big> چهارمین ماه از ماههای تقویم قمری در فرهنگ اسلامی. | <big>'''ربیعالثانی؛'''</big> چهارمین ماه از ماههای تقویم قمری در فرهنگ اسلامی. | ||
ماه ربیعالثانی و یا ربیعالآخر، چهارمین ماه از ماههای دوازدهگانۀ قمری در [[فرهنگ اسلامی]] است که بین ماههای ربیعالاول و جمادیالاول قرار گرفته است. بهدلیل وجود برخی مناسبتهای مذهبی همچون ولادت امام حسن عسکری و وفات | ماه ربیعالثانی و یا ربیعالآخر، چهارمین ماه از ماههای دوازدهگانۀ قمری در [[فرهنگ اسلامی]] است که بین ماههای [[ربیعالاول]] و [[جمادیالاول]] قرار گرفته است. بهدلیل وجود برخی مناسبتهای مذهبی همچون ولادت [[امام حسن عسکری]] و وفات [[فاطمه معصومه]]، این ماه از اهمیت خاصی نزد [[شیعه|شیعیان]] برخوردار است. | ||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
ربیع، در لغت بهمعنای بهار، فصل | ربیع، در لغت بهمعنای بهار، [[بهار|فصل بهار]]، اسم عشایر، قبیله و کوه آمده است.<ref>دهخدا، لغتنامه، 1373ش، ج7، ص10483.</ref> | ||
==فلسفه نامگذاری== | ==فلسفه نامگذاری== | ||
ربیع از مادۀ «ربع» گرفته شده و معنای اصلی این ماده «چهار» است؛ زیرا قوم عرب به فصل بهار که یکچهارم سال است، ربیع میگویند. بهدلیل اینکه دو ماه ربیعالاول و ربیعالثانی در آغاز این فصل واقع شده، این ماه را بهنام همین فصل نامگذاری کردهاند<ref>مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، 1368ش، ج۴، ص۳۲.</ref> و یا نامگذاری این دو ماه در فصل بهار انجام شده است.<ref>مسعودی، مروج الذهب، 1409ق، ج۲، ص188.</ref> | ربیع از مادۀ «ربع» گرفته شده و معنای اصلی این ماده «چهار» است؛ زیرا قوم عرب به فصل بهار که یکچهارم سال است، ربیع میگویند. بهدلیل اینکه دو ماه ربیعالاول و ربیعالثانی در آغاز این فصل واقع شده، این ماه را بهنام همین فصل نامگذاری کردهاند<ref>مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، 1368ش، ج۴، ص۳۲.</ref> و یا نامگذاری این دو ماه در فصل بهار انجام شده است.<ref>مسعودی، مروج الذهب، 1409ق، ج۲، ص188.</ref> | ||
==ماه ربیعالثانی قبل از اسلام== | ==ماه ربیعالثانی قبل از اسلام== | ||
در دوران جاهلیت ده روز اول ماه ربیعالثانی جزء ماههای حرام بوده و هرگونه | در دوران جاهلیت ده روز اول ماه ربیعالثانی جزء ماههای حرام بوده و هرگونه [[جنگ]]، تعدی و خونریزی در آن ممنوع بوده است. مدت روزهای این ماه و ماه ربیعالاول قراردادی و تناوبی بوده، بدینصورت که یک سال، ماه ربیعالاول 29 روز و ربیعالثانی 30 روز و سال بعد ربیعالاول 30 روز و ربیعالثانی 29 روز بوده که بعد از اسلام مثل دیگر ماههای قمری بر اساس رؤیت هلال 29 و یا 30 روز تعیین میشود.<ref>قاسملو، «ربیع»، دانشنامۀ جهان اسلام، 1393ش، ج19، ص477.</ref> | ||
==وقایع تاریخی ماه ربیعالثانی== | ==وقایع تاریخی ماه ربیعالثانی== | ||
در ماه ربیعالثانی رویدادهای زیر واقع شده است: | در ماه ربیعالثانی رویدادهای زیر واقع شده است: | ||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
ولادت عبدالعظیم حسنی (4 ربیعالثانی 173ق)؛<ref>ابناثیر، الکامل فیالتاریخ، 1385ق، ج5، ص261-264.</ref> | ولادت عبدالعظیم حسنی (4 ربیعالثانی 173ق)؛<ref>ابناثیر، الکامل فیالتاریخ، 1385ق، ج5، ص261-264.</ref> | ||
ولادت امام حسن عسکری (8 ربیعالثانی 232ق)؛<ref>قمی، مفاتیحالجنان، 1370ش، «اعمال ماه ربیعالثانی».</ref> | ولادت [[امام حسن عسکری]] (8 ربیعالثانی 232ق)؛<ref>قمی، مفاتیحالجنان، 1370ش، «اعمال ماه ربیعالثانی».</ref> | ||
درگذشت | درگذشت [[فاطمه معصومه]] (11 ربیعالثانی 201ق)؛<ref>منتخب ادعیه و زیارات، 1398ش، «زیارتنامۀ فاطمۀ معصومه».</ref> | ||
==ماه ربیعالثانی در فرهنگ شیعیان ایران== | ==ماه ربیعالثانی در فرهنگ شیعیان ایران== | ||
در تقویم اسلامی، | در تقویم اسلامی، هشتم این ماه ولادت [[امام حسن عسکری]] است. در این روز هیئتهای مذهبی با تزئین و چراغانی کردن مساجد و اماکن متبرکه و با برپایی مراسم سخنرانی، مدیحهسرایی، شعرخوانی، مولودیخوانی، پخش شیرینی، چای و شربت این روز را جشن میگیرند.<ref> «ا[https://www.farsnews.ir/news/14010810000575/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%DB%B2%DB%B0-%D9%87%DB%8C%D8%A3%D8%AA-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF ین ۲۰ هیأت، جشن میلاد امام حسن عسکری دارند»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
برپایی مراسم عزاداری بهمناسبت وفات فاطمۀ معصومه در شهرهای مختلف ایران از جمله قم، مشهد و شیراز در یازدهم ربیعالثانی از دیگر مناسبتهای مهم این ماه در ایران است. در شب و روز وفات فاطمۀ معصومه که او را «کریمۀ اهلبیت» مینامند، علاوه بر مراسم سخنرانی، مداحی و سینهزنی در حرم حضرت معصومه، دستههای عزاداری از اطراف حرم، وارد صحن کریمۀ اهلبیت میشوند که یکی از این دستهها، دستۀ عزاداری خادمان حرم حضرت معصومه است که هر ساله در سالروز وفات او، از مسجد بیتالنور (محل اقامت ۱۷ روزۀ او در شهر قم) بهسمت حرم عزاداری میکنند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1401081409389/%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A6%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%B3 «مراسم عزاداری وفات حضرت معصومه»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | برپایی مراسم عزاداری بهمناسبت وفات فاطمۀ معصومه در شهرهای مختلف ایران از جمله قم، مشهد و شیراز در یازدهم ربیعالثانی از دیگر مناسبتهای مهم این ماه در ایران است. در شب و روز وفات فاطمۀ معصومه که او را «کریمۀ اهلبیت» مینامند، علاوه بر مراسم سخنرانی، مداحی و سینهزنی در حرم حضرت معصومه، دستههای عزاداری از اطراف حرم، وارد صحن کریمۀ اهلبیت میشوند که یکی از این دستهها، دستۀ عزاداری خادمان حرم حضرت معصومه است که هر ساله در سالروز وفات او، از مسجد بیتالنور (محل اقامت ۱۷ روزۀ او در شهر قم) بهسمت حرم عزاداری میکنند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1401081409389/%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A6%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%B3 «مراسم عزاداری وفات حضرت معصومه»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ||
برگزاری مراسم شعرخوانی، خطبهخوانی، شمعدانگردانی خادمان حرم و همچنین برپایی موکبهای متعدد از شهرهای مختلف ایران و عراق در اطراف حرم فاطمۀ معصومه بهمنظور توزیع و پخش غذا و چای، برای زائران و عزاداران کریمۀ اهلبیت، از دیگر برنامههای شب و روز یازدهم ربیعالثانی در قم است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84932014/%D8%A7%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%82-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%A7%DB%8C%DA%AF%DB%8C-%D9%82%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA «ادای حق همسایگی قمیها در سالروز رحلت شهادت گونه بانوی کرامت»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | برگزاری مراسم شعرخوانی، خطبهخوانی، شمعدانگردانی خادمان حرم و همچنین برپایی موکبهای متعدد از شهرهای مختلف ایران و عراق در اطراف حرم فاطمۀ معصومه بهمنظور توزیع و پخش غذا و چای، برای زائران و عزاداران کریمۀ اهلبیت، از دیگر برنامههای شب و روز یازدهم ربیعالثانی در قم است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84932014/%D8%A7%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%82-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%A7%DB%8C%DA%AF%DB%8C-%D9%82%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA «ادای حق همسایگی قمیها در سالروز رحلت شهادت گونه بانوی کرامت»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
از اعمال مستحبی ماه ربیعالثانی، خواندن دعای «اللَّهُمَّ أَنْتَ إِلَهُ كُلِّ شَيْءٍ...» در روز اول و روزه گرفتن در روز دوازدهم این ماه است.<ref>مجلسى، زاد المعاد، 1423ق، ص273-276.</ref> | از اعمال مستحبی ماه ربیعالثانی، خواندن دعای «اللَّهُمَّ أَنْتَ إِلَهُ كُلِّ شَيْءٍ...» در روز اول و روزه گرفتن در روز دوازدهم این ماه است.<ref>مجلسى، زاد المعاد، 1423ق، ص273-276.</ref> | ||
==ماه ربیعالثانی در ادبیات فارسی== | ==ماه ربیعالثانی در ادبیات فارسی== | ||
در ادبیات و اشعار فارسی، شاعران فارسیزبان قدیم و جدید همچون | در ادبیات و اشعار فارسی، شاعران فارسیزبان قدیم و جدید همچون [[سعدی]]، [[حافظ]]، ساوجی و سازگار، واژۀ ربیع، ربیعالثانی و ربیعالآخر را در اشعار خود بهکار بردهاند؛ برای مثال، سعدی در اشعار خود چنین میگوید:<ref>[https://ganjoor.net/saadi/divan/molhaghat/sh14 سعدی، دیوان اشعار، ملحقات و مفردات، شماره 14، وبسایت گنجور.]</ref> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
{{پایان شعر}} | {{پایان شعر}} | ||
{{پایان نستعلیق}} | {{پایان نستعلیق}} | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
