|
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| <big>'''موقعیت مادر در افغانستان'''</big>؛ نقش، جایگاه و منزلت مادر در خانوادۀ افغانستانی.
| | #تغییر_مسیر [[زنان افغانستان]] |
| | |
| مادر، در خانوادۀ [[افغانستانی]] دارای جایگاه معنوی است؛ اما در تصمیمگیریهای [[خانواده]] از صلاحیت همسان پدر، برخوردار نیست. مادر با وجود نقشهای آشکار و پنهانی که در پویایی و نشاط خانواده دارد ولی حق او در فرهنگ افغانستانی بهرسمیت شناخته نشده است.
| |
| ==جایگاه زن در خانوادۀ افغانستانی==
| |
| در جامعۀ سنتی و مردسالار [[افغانستان]] معمولاً پدر یا شوهر، تصمیمگیر [[خانواده]] است<ref>[https://subhekabul.com/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%DB%8C/afghan-matriarchal-families-the-hidden-layers-of-a-masculine-society/ همتا، « خانوادههای مادرسالار افغان؛ لایههای پنهانی یک جامعهی مردانه»، روزنامۀ صبح کابل.] </ref> و حضور پررنگ مردان، زنان را به حاشیه رانده است. زنان از منابع اندکی برای دستیابی به قدرت برخوردار هستند و حوزۀ اثرگذاری قدرت زنان در تعامل با [[جامعه]]، متأثر از نفوذ، خواستهها و معیارهای مردانه است. عناصر قدرت معطوف به ویژگیهای زنانه، تابع ارزشگزاریها و پسندهایی است که معیار و سلیقۀ مردان تعیین میکند.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/304796 واعظی، « نظام خانواده در افغانستان؛ زنان ومنابع قدرت»، وبسایت شفقتنا.] </ref> زنانگی کردن در جامعه و خانوادۀ افغانستانی بسیار دشوار بوده و ملاحظات بسیاری را میطلبد.<ref>[https://8am.media/family-life-at-his-parents-home-in-afghanistan/ «خانواده در افغانستان»، قسمت چهارم، روزنامۀ 8 صبح .]</ref>
| |
| ==جایگاه مادر در خانوادۀ افغانستانی==
| |
| جایگاه [[مادر]] در جامعۀ افغانستانی، پرمسؤلیت ولی بدون امتیازات تعریف شده است. ساماندهی تمام امور خانوادگی به دوش مادر است ولی در تصمیمگیریها و انتخابها نقش چندانی ندارد. تصمیم نهایی دربارۀ تحصیل فرزندان، [[ازدواج]] فرزندان، انتخاب عروس و پذیرش داماد،<ref>ج اسميت، تصاميم، علايق و تنوع: رسوم ازدواج در افغانستان، 1387ش، ص14.</ref> شغل فرزندان و سایر موضوعات خانواده در گرو تصمیم [[پدر]] خانواده است<ref>[https://subhekabul.com/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%DB%8C/afghan-matriarchal-families-the-hidden-layers-of-a-masculine-society/ «خانوادههای مرد سالار افغان؛ لایههای پنهانی یک جامعۀ مردانه»، روزنامۀ صبح کابل.]</ref> و اثرگذاری مادر بهصورت غیر رسمی، إعمال میشود. در این شرايط، مادران راههايي برای نفوذ در تصمیمهای مهم [[خانواده]] میيابند.<ref>ج اسميت، تصاميم، علايق و تنوع: رسوم ازدواج در افغانستان، 1387ش، ص14-16.</ref>
| |
| ==منزلت مادر در خانوادۀ افغانستانی==
| |
| [[مادر]]، بر اساس فرهنگ اسلامی و شرقی حاکم بر جامعۀ افغانستانی، از جایگاه شبهقدسی برخوردار است و تمامی اعضای [[خانواده]] برای او احترام قائل شده و احسان به مادر را از الزامات اصلی خانواده و ناشی از فرهنگ عمیق دینی میدانند.<ref>سورۀ اسراء، آیه 23.</ref> مادر، مظهر مهر و عاطفه، عشق و احساس، محبت و صفا و در حقیقت رکن اصلی قوام و پایداری خانواده در [[افغانستان]] است.<ref>[http://www.dailyafghanistan.com/opinion_detail.php?post_id=148300 امینی، «مادرمظهر عاطفه»، دیلی افغانستان ما.] </ref>
| |
| افغانستانیها [[مادر]] را هدیۀ خداوند و تکریم او را وظیفۀ دینی میدانند. مادر بهخصوص اگر پا به میانسالی و پیری بگذارد عزّت و احترام بیشتری کسب کرده و در موقعیتهای مختلف مورد تکریم قرار میگیرد.
| |
| ==نقش بیحقوق مادر در خانواده==
| |
| مادران در جامعۀ افغانستان اموال و دارایی قابل تصرفی ندارند. سنتهای اجتماعی هنوز به زنان اجازه نمیدهد که اموالی تحت مدیریت خود داشته باشند. در بسیاری از موارد، ارثیۀ زنان به آنها داده نمیشود و در بازار کار و اقتصاد کشور نیز سهم چندانی ندارند. بر همین اساس در امورات مالی [[خانواده]] نیز نمیتوانند دخل و تصرفی داشته باشند.<ref>[https://www.afghanwomennews.com/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7/ بارکزی، «بررسی نقش زنان در خانوادهها»، خبرگزاری زنان افغان.] </ref> قلمرو صلاحیت [[مادر]] به موارد اندکی مانند حضانت فرزندان کوچک و سرپرستی خانواده در صورت نبود پدر، محدود میشود.<ref>[https://tolonews.com/fa/afghanistan/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D9%88-%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 اشرفی، «روزمادر و رنج ناتمام مادران افغانستان»، وبسایت طلوع نیوز.]</ref>
| |
| ==نقش مادر در مراقبت از خانواده==
| |
| [[مادر]] سهم عمدهای در مراقبت از [[خانواده]] دارد. مراقبت از اطفال، رسالت اصلی مادر تعریف شده است. مراقبت از افراد معلول و مسن خانواده، مراقبت از نظم در خانواده و مراقبت از غذا، لباس، سلامت و بیماری پدر، بخشی از نقش مراقبتی مادر است.<ref>علیزاده مالستانی، نامۀ اعمال: زندگینامۀ خودنوشت، 1400ش، ص67-69.</ref>
| |
| ==نقش مادر در رونق اقتصاد خانواده==
| |
| مادران دوشادوش پدران در روستاها و شهرها کار میکنند و خود را مسئول تدارک نان، لباس و سایر لوازم زندگی میدانند. مادران روستایی در کارهای [[کشاورزی]] چون درو، خرمنکوبی، تهیۀ علوفه برای حیوانات و کارهای دیگر، با مردان همکاری میکنند. زنان شهری با تولید صنایع دستی در رشد و تقویت اقتصاد و درآمد [[خانواده]] کمک میکنند.<ref>عیزاده مالستانی، نامۀ اعمال: زندگینامۀ خودنوشت، 1400ش، ص67-69.</ref> مادران جهت رسیدگی به کارهای منزل شبها دیرتر از پدران میخوابند و صبحها نیز زودتر از آنها بیدار میشوند. مادران مهمترین نقش را در مدیریت مصرف خانواده دارند.<ref>علیزاده مالستانی، نامۀ اعمال: زندگینامۀ خودنوشت، 1400ش، ص227.</ref>
| |
| ==نقش مادر در همبستگی خانواده==
| |
| [[مادر]] در خانوادة افغانستانی، به دلبستگیهای اعضای [[خانواده]] اهمیت زیادی میدهد.<ref>[https://8am.media/family-life-at-his-parents-home-in-afghanistan/ «خانواده در افغانستان»، قسمت چهارم، روزنامۀ 8 صبح.] </ref> جایگاه معنوی مادر موجب میشود که اعضای خانواده از او پیروی کرده و نظمدهی او را به رسمیت بشناسند. نوعروسانی که وارد خانواده میشوند نیز از نظم بانوی اصلی خانواده پیروی کرده و در انجام امور خانه با او همکاری میکنند.<ref>[https://sanad.um.ac.ir/index.php?option=com_mag&view=htmlpage&id=920&hp=4016&lang=fa مهدی زینعلی،« بررسی اجمالی خانواده در افغانستان»، وبسایت سَند.]</ref>
| |
| ==دگرگونی جایگاه مادری==
| |
| با توجه به وضعیت کنونی جامعۀ [[افغانستان]]، ساختار سنتی [[خانواده]] در اثر مهاجرتهای گسترده، جنگ و کشتارهای ناشی از آن و وضع بد اقتصادی خانوادهها، تغییر کرده است.<ref>[https://sanad.um.ac.ir/index.php?option=com_mag&view=htmlpage&id=920&hp=4016&lang=fa مهدی زینعلی،« بررسی اجمالی خانواده در افغانستان»، وبسایت سَند.] </ref> در پی تغییرات اجتماعی، سبک زندگی خانوادهها نیز تغییر کرده و احترام [[مادر]] بهعنوان یک امر معنوی دینی تحت تأثیر فرهنگهای مختلف، رنگ باخته، نوساناتی نسبت به جایگاه مادر نیز ایجاد شده و منزلت مادر دستخوش بیمهری شده است.<ref>برومندزاده، مروری بر نظریات جدید مطرح شده در حوزۀ مهاجرت، 1393ش، ص79.</ref>
| |
| | |
| از سوی دیگر [[مهاجرت]] و تحصیلات خانوادهها و بهخصوص بالا رفتن سواد و آگاهیهای علمی [[مادر]]، ایجاد شغل و درآمد مستقلانۀ مادر، او را با حقوق و امتیازات خود آشنا ساخته و زمینههای حضور اقتدارآمیز او را در امور [[خانواده]] تمهید کرده است.<ref>[https://www.afghanwomennews.com/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7/ بارکزی، نیلوفر،«بررسی نقش زنان در خانواده ها»، خبرگزاری زنان افغان.]</ref>
| |
| | |
| ==پانویس==
| |
| {{پانویس}}
| |
| | |
| ==منابع==
| |
| * قرآن.
| |
| * اشرفی، نبیلا، «روز مادر و رنج ناتمام مادران افغانستان»، وبسایت طلوع نیوز، تاریخ درج مطلب:24 خرداد 1379ش.
| |
| * امینی، امینالله، «مادرمظهر عاطفه»، دیلی افغانستان ما، تاریخ درج مطلب: ۱۹ خرداد ۱۳۹۸ش.
| |
| * بارکزی، نیلوفر، «بررسی نقش زنان در خانوادهها»، خبرگزاری زنان افغان، تاریخ درج مطلب: 24 فوریه 2021م.
| |
| * «خانواده در افغانستان»، قسمت چهارم، روزنامۀ 8 صبح، تاریخ درج مطلب: 24 آذر 1394ش.
| |
| * «خانوادههای مردسالار افغان؛ لایههای پنهانی یک جامعۀ مردانه»، روزنامۀ صبح کابل، تاریخ بازدید: 4 اسفند 1401ش.
| |
| * ديبرا، ج اسميت، تصاميم، علايق و تنوع: رسوم ازدواج در افغانستان، واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان، 1387ش.
| |
| * علیزاده مالستانی، عزیزالله، نامۀ اعمال: زندگینامۀ خودنوشت، کابل، بنیاد اندیشه، 1400ش.
| |
| * قانون مدنی افغانستان، شماره مسلسل 353، مصوب 1355ش.
| |
| * واعظی، همزه، «نظام خانواده در افغانستان؛ زنان ومنابع قدرت»، وبسایت شفقتنا، تاریخ درج مطلب: 12 دسامبر 2018م.
| |
| * همتا، هما، « خانوادههای مادرسالار افغان؛ لایههای پنهانی یک جامعۀ مردانه»، روزنامۀ صبح کابل، تاریخ درج مطلب: 8 سپتامبر 2019م.
| |
