حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
ایجاد لینک داخلی |
||
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
'''{{درشت|همسرآزاری؛}}''' هرگونه رفتار آزاردهنده از سوی زن یا شوهر نسبت به یکدیگر. | '''{{درشت|همسرآزاری؛}}''' هرگونه رفتار آزاردهنده از سوی زن یا شوهر نسبت به یکدیگر. | ||
همسرآزاری از جمله خشونتهای خانگیِ بسیار شایع و از جمله آسیبهای اجتماعی است که از علل مختلفی سرچشمه میگیرد و پیامدهای فردی و اجتماعی زیادی دربردارد. زنان بیشتر در معرض سوءرفتار و آزار جسمی، [[آزار جنسی|جنسی]]، روانی همسر خود قرار میگیرند. برای پیشگیری از این موضوع راهکارهای مشخصی ارائه شده است. همچنین در صورت بروز، اینگونه مسائل از سوی نهادهای قانونی قابل پیگیری است. | همسرآزاری از جمله خشونتهای خانگیِ بسیار شایع و از جمله آسیبهای اجتماعی است که از علل مختلفی سرچشمه میگیرد و پیامدهای فردی و اجتماعی زیادی دربردارد. زنان بیشتر در معرض سوءرفتار و آزار جسمی، [[آزار جنسی|جنسی]]، روانی همسر خود قرار میگیرند. برای پیشگیری از این موضوع راهکارهای مشخصی ارائه شده است. همچنین در صورت بروز، اینگونه مسائل از سوی نهادهای قانونی قابل پیگیری است. همسرآزاری در قالبهای گوناگون مانند آزار جسمی، کلامی، روانی، جنسی، اقتصادی و اجتماعی بروز مییابد و پیامدهایی مثل فروپاشی خانواده، افت تحصیلی فرزندان و افزایش آسیبهای اجتماعی را در پی دارد. | ||
== مفهومشناسی | == مفهومشناسی == | ||
هرگونه عمل خشونتآمیز که منجر به آسیب و صدمه، اذیت، آزار، تهدید، محدودیت و محرومیتهای مختلف شود، همسرآزاری نامیده میشود. | همسرآزاری در اصطلاح هر نوع رفتار، گفتار یا سکوت ناحقی است که آگاهانه یا ناآگاهانه از سوی شوهر در برابر همسر بروز یابد و موجب خسارت، رنجش خاطر یا تباه شدن حق او شود.<ref>ابراهیمیپور، شاخصهای خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، 1400ش، ص594.</ref> در ادبیات جامعهشناسی، هرگونه عمل خشونتآمیز که منجر به آسیب و صدمه، اذیت، آزار، تهدید، محدودیت و محرومیتهای مختلف شود، همسرآزاری نامیده میشود. | ||
== | == آمار == | ||
همسرآزاری با پیامدهای منفی جسمی و روانشناختی زیادی همراه است. | همسرآزاری با پیامدهای منفی جسمی و روانشناختی زیادی همراه است. آسیای جنوبشرقی، آفریقا و اقیانوسیه، بهترتیب بالاترین آمار همسرآزاری را به خود اختصاص دادهاند؛ در کشورهای آمریکایی نیز ۲۹ درصد، خشونت علیه زنان به چشم میخورد. باراک اوباما، از رؤسایجمهور آمریکا، در گزارشی در روزنامهٔ نیویورکتایمز در سال ۲۰۱۶ اعلام کرد که یکچهارم زنان آمریکا در طول عمر خود [[خشونت خانگی]] را تجربه میکنند و در هر ۱۵ ثانیه زنی مورد تهاجم قرار میگیرد. | ||
همچنین در انگلستان از هر ده زن، یک زن به حد مرگ از شوهر خود کتک میخورد. در سوئیس نیز یکپنجم زنان، قربانی خشونت جسمی و روانی در طول زندگی شدهاند. در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، همسرآزاری و بهویژه زنآزاری، بخشی از فرهنگ و روال طبیعی زندگی بوده و زنان نیز آن را بهعنوان یک مسئله عادی در زندگی خود پذیرفتهاند. میزان خشونت کلامی در کشور ترکیه ۵۴ درصد، خشونت جسمی ۳۰ درصد و خشونت جنسی ۶٫۳ درصد اعلام شده است. | همچنین در انگلستان از هر ده زن، یک زن به حد مرگ از شوهر خود کتک میخورد. در سوئیس نیز یکپنجم زنان، قربانی خشونت جسمی و روانی در طول زندگی شدهاند. در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، همسرآزاری و بهویژه زنآزاری، بخشی از فرهنگ و روال طبیعی زندگی بوده و زنان نیز آن را بهعنوان یک مسئله عادی در زندگی خود پذیرفتهاند. میزان خشونت کلامی در کشور ترکیه ۵۴ درصد، خشونت جسمی ۳۰ درصد و خشونت جنسی ۶٫۳ درصد اعلام شده است. در کشورهای حوزهٔ [[خلیج فارس]] مانند عربستان، زن از حقوحقوق پایینی برخوردار است. گاه مردان چنین میاندیشند که با آزردن همسر خود و اختیار کردن همسر دیگری، زندگیشان بهتر خواهد شد. | ||
== | === در ایران === | ||
[[پرونده:همسرآزاری۴.mp4|بندانگشتی|دعوای سمیرا و مالک در قسمت یازدهم سریال زخم کاری]] | [[پرونده:همسرآزاری۴.mp4|بندانگشتی|دعوای سمیرا و مالک در قسمت یازدهم سریال زخم کاری]] | ||
همسرآزاری گرچه در [[ایران]] ریشهٔ تاریخی دارد؛ اما زنان ایرانی بنا به ملاحظات فرهنگی و اخلاقی، تا سالهای اخیر خشونت شوهران را معمولاً ابراز نمیکردند. | همسرآزاری گرچه در [[ایران]] ریشهٔ تاریخی دارد؛ اما زنان ایرانی بنا به ملاحظات فرهنگی و اخلاقی، تا سالهای اخیر خشونت شوهران را معمولاً ابراز نمیکردند. زیرا زنان و مردان ایرانی معتقدند [[خانواده]]، حیطهٔ خصوصی است و نباید اسرار آن به بیرون از [[خانه]] بروز پیدا کند. بر اساس آمار منتشره مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۹ش، از مجموع ۸۰ هزار مراجعه مدعیان همسرآزاری جسمی به پزشکی قانونی، ۹۶ درصد مربوط به زنان و چهار درصد مختص مردان بوده است. | ||
== مصادیق | == مصادیق == | ||
سازمان بهداشت جهانی برای همسرآزاری انواع مختلفی را برشمرده که عبارت است از: | سازمان بهداشت جهانی برای همسرآزاری انواع مختلفی را برشمرده که عبارت است از: | ||
# خشونت روحی؛ هرگونه آزار و اذیت از طرف همسر که منجر به صدمات روحی و روانی شود و [[اعتماد به نفس|اعتمادبهنفس]] و [[عزت نفس|عزتنفس]] فرد را کاهش دهد؛ مانند [[افسردگی]] و بیماریهای اضطرابی. | # خشونت روحی؛ هرگونه آزار و اذیت از طرف همسر که منجر به صدمات روحی و روانی شود و [[اعتماد به نفس|اعتمادبهنفس]] و [[عزت نفس|عزتنفس]] فرد را کاهش دهد؛ مانند [[افسردگی]] و بیماریهای اضطرابی. | ||
# خشونت جسمی؛ هر نوع خشونتی که هدفش آسیبرساندن و صدمات جسمانی باشد؛ مانند هلدادن، کتکزدن، مشت و سیلیزدن و سوزاندن. | # خشونت جسمی؛ هر نوع خشونتی که هدفش آسیبرساندن و صدمات جسمانی باشد؛ مانند هلدادن، کتکزدن، مشت و سیلیزدن و سوزاندن. | ||
# خشونت جنسی؛ هر نوع عمل جنسی که با خشونت و تحقیر همراه بوده یا خارج از عرف باشد؛ | # خشونت جنسی؛ هر نوع عمل جنسی که با خشونت و تحقیر همراه بوده یا خارج از عرف باشد؛ مانند تحمیل نسبت ناروا به همسر و در معرض فحشا و فساد قراردادن وی به خاطر اعتیاد. | ||
# خشونت اجتماعی؛ | # خشونت اجتماعی؛ هر نوع عملی که زن و موقعیت اجتماعی او را محدود کرده و باعث انزوای او شود؛ از جمله قطع ارتباط با [[خانواده]]، مخالفتکردن با بیرونرفتن زنان، اجازهندادن به اشتغال و تحصیل همسر. | ||
# خشونت اقتصادی؛ هر نوع عملی که زن از نظر مادی یا مالی تحتفشار مالی قرار گیرد؛ مانند خرجیندادن و در اصطلاح فقهی نفقهندادن مردان به همسران خود. | # خشونت اقتصادی؛ هر نوع عملی که زن از نظر مادی یا مالی تحتفشار مالی قرار گیرد؛ مانند خرجیندادن و در اصطلاح فقهی نفقهندادن مردان به همسران خود. | ||
== علل | == علل و عوامل == | ||
[[پرونده:همسرآزاری۲.jpg|جایگزین=بررسی همسرآزاری در روزنامه کلید|بندانگشتی|بررسی همسرآزاری در روزنامه کلید]] | [[پرونده:همسرآزاری۲.jpg|جایگزین=بررسی همسرآزاری در روزنامه کلید|بندانگشتی|بررسی همسرآزاری در روزنامه کلید]] | ||
عوامل متعدد روانشناختی، فرهنگی، اجتماعی، عوامل زیستشناختی، ژنتیکی در شکلگیری همسرآزاری یا جلوگیری از بروز آن نقش دارند. از جمله عوامل زمینهساز همسرآزاری عبارت است از: | عوامل متعدد روانشناختی، فرهنگی، اجتماعی، عوامل زیستشناختی، ژنتیکی در شکلگیری همسرآزاری یا جلوگیری از بروز آن نقش دارند. از جمله عوامل زمینهساز همسرآزاری عبارت است از: | ||
تأثیر وضعیت تحصیلی و اشتغال زنان، | تأثیر وضعیت تحصیلی و اشتغال زنان، برآوردهنشدن هر یک از نیازها در زمینههای مالی، روانی و جنسی، فقر، [[اعتیاد به مواد مخدر|اعتیاد]]، بیدقتی در [[مهارتهای انتخاب همسر|انتخاب همسر]]، عدم باور مردان در رشد اقتصادی زنان، مرد یا [[زنسالاری]]، نقش رسانهها در ارائه چهرهای نادرست از زنان و ازدواجهای قبل از رشادت. | ||
=== عوامل === | |||
در خصوص عوامل همسرآزاری، موارد مختلفی را گزارش کردهاند: | |||
* همسرآزاری با سطح تحصیلات زوجین رابطه معکوس دارد. هرچه تحصیلات زن بیشتر باشد کمتر مورد آزار جسمی و روانی قرار میگیرد. همچنین هرچه میزان تحصیلات شوهر بیشتر باشد، کمتر همسر خود را آزار میدهد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/120345/fa#downloadbottom شمساسفندآبادی و همکارن، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن در زنان متأهل شهر تهران»، 1385ش، ص111.]</ref> | |||
* مصرف الکل و اعتیاد به مواد مخدر، موجب فزونی [[ناسازگاری زوجین|ناسازگاری]] و بهدنبال آن، همسرآزاری است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/120345/fa#downloadbottom شمساسفندآبادی و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن در زنان متأهل شهر تهران»، 1385ش، ص111.]</ref> برخی از تحقیقات حاکی از این است که ۳۳ درصد مردانی که مرتکب همسرآزاری<ref>. نازپرور، «همسرآزاری»، 1381ش، ص36.</ref> و ۴۳ درصد از مردانی که همسر خود را مورد ضرب و شتم قرار دادهاند، معتاد بودهاند.<ref>[https://ijmedicallaw.ir/article-1-40-fa.pdf . بزمی و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن در مراجعین به واحد معاینات مرکزی پزشکی قانونی استان تهران»، 1391ش، ص7.]</ref> | |||
* تأثیر پایگاه اقتصادی و اجتماعی زنان بر میزان خشونت علیه آنها در تحقیقات متعددی تأیید شده است. میان درآمد و میزان [[خشونت علیه زنان]]، رابطه معکوس وجود دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/375444/تحلیل-جامعه-شناختی-خشونت-خانگی-علیه-زنان-و-رابطه-آن-با-احساس-امنیت-در-خانه-مطالعه-موردی-زنان-18-54-سال-شهر-میانه- . دانش و همکاران، «تحلیل جامعه شناختی خشونت خانگی علیه زنان و رابطه آن با احساس امنیت در خانه، مطالعه موردی زنان 18-54 سال شهر میانه»، 1396ش، ص67.]</ref> برخی از تحقیقات، عامل اقتصادی را بهعنوان سومین عامل مؤثر بر همسرازاری با فراوانی ۲۲ درصدی مطرح کردهاند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/55403/fa#pointx . نازپرور، «همسرآزاری»، 1381ش، ص37.]</ref> | |||
* بیماری روانی، بیشتر موجب همسرآزاری غیرارادی میشود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/43255/fa#:~:text=نتیجه%20گیری%3A%20همسرآزاری%20بسیار%20رایج، میزان%20همسرآزاری%20موثر%20واقع%20شود. شمساسفندآبادی و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن در زنان متأهل شهر تهران»، 1385ش، ص119.]</ref> برخی از تحقیقات در مورد زنانی که به علت ضرب و شتم توسط شوهر، به پزشکی قانونی مراجعه کردهاند، حاکی از این است که ۱۸ درصد از همسران آنها سابقه بیماری روانی داشتهاند.<ref>[https://ijmedicallaw.ir/article-1-40-fa.pdf . بزمی و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن در مراجعین به واحد معاینات مرکزی پزشکی قانونی استان تهران»، 1391ش، ص7.]</ref> | |||
== پیامدها == | |||
افسردگی اصلیترین پیامد روانشناختی همسرآزاری است و منجر به تغییر ویژگیهای شخصیتی فرد؛ از جمله افزایش روانرنجورشدن و کاهش توافقجویی میشود. همسرآزاری، فرزندان و جامعه را نیز درگیر انواع آسیبهای روحی، روانی، سلامتی و بهداشتی میکند. این امر باعث میشود [[کودک|کودکان]]، از عوارض و تبعات ناشی از آن، بهخصوص در بزرگسالی، رنج ببرند؛ حتی در زندگی آینده با همسران خود از چنین رفتاری پیروی کنند. گاهی نیز صدمات و آسیبهای جبرانناپذیری را برای جامعه و نهادهای دولتی و غیردولتی به بار میآورد و آنها را درگیر مشکلات گوناگون اقتصادی، فرهنگی و خدماتی میکند. تا جایی که در بسیاری موارد این نهادها قادر نیستند بهای سنگین آن را بپردازند؛ در نتیجه پدیده خشونت تشدید و تقویت میشود. از دیگر پیامدهای همسرآزاری در برخی موارد جدایی موقت زن و شوهر از یکدیگر است که زمینهٔ جدایی دائم را فراهم میسازد. | |||
خشونت خانگی علیه زنان ریشه بسیاری از آسیبهای فردی و اجتماعی مثل فزونی [[طلاق]] و فروپاشی خانواده است.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_66225.html . نویدنیا و شاملو، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر همسرآزاری با تأکید بر نقش نظام مردسالاری در خانواده، 1397ش»، ص133.]</ref> ۶۱ درصد از فرزندان خانوادههایی که همسرآزاری را تجربه میکنند، وضعیت تحصیلی خوبی ندارند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/55403/fa#pointx . نازپرور، «همسرآزاری»، 1381ش، ص37.]</ref> ۴۶ درصد زنان تحت خشونت خانگی، فکر خودکشی و ۲۶ درصد اقدام به خودکشی کردهاند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/55403/fa#pointx . نازپرور، «همسرآزاری»، 1381ش، ص39.]</ref> ۴۱ درصد از زنان هندوستان در اثر آزار جسمی همسران خود دست به خودکشی میزنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/43255/fa#:~:text=نتیجه%20گیری%3A%20همسرآزاری%20بسیار%20رایج، میزان%20همسرآز . شمساسفندآباد و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن در زنان متأهل شهر تهران»، 1385ش، ص100.]</ref> تمایل به [[خودکشی]] میان زنان دارای تحصیلات عالی، بهدلیل [[خودپنداره]] مثبت کاهش مییابد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/66122/fa#downloadbottom خسروی و خاقانیفرد، «بررسی رابطۀ همسرآزاری با تمایل به افکار خوکشی و آسیب ریانی به همسر در زنان شهر تهران»، 1383ش، ص111.]</ref> | |||
== ویژگی همسر آزارگر == | == ویژگی همسر آزارگر == | ||
| خط ۳۸: | خط ۴۸: | ||
# عدم کنترل خشم | # عدم کنترل خشم | ||
# تهدید و آزار همسر | # تهدید و آزار همسر | ||
# انعطافناپذیری در موقعیتهای گوناگون. | # انعطافناپذیری در موقعیتهای گوناگون. | ||
== مجازات همسرآزاری == | == مجازات همسرآزاری == | ||
جرم همسرآزاری دوسویه است و زشت و جرمبودن آن نسبت به زن و شوهر یکسان است. | جرم همسرآزاری دوسویه است و زشت و جرمبودن آن نسبت به زن و شوهر یکسان است. همسرآزاری فقط محدود به آزار بدنی نمیشود؛ بلکه آسیبهای مادی و معنوی را نیز در برمیگیرد؛ بنابراین همانطور که صدمهٔ بدنی، چه از سوی مرد و چه از طرف زن، جرم است و مجازات جزایی، قصاص و [[دیه]] دارد؛ توهین، افتراء، نشر اکاذیب و دشنام نیز که ضرر و زیان معنویاند؛ جرم هستند و بهحسب مورد، قابلتعقیب و دارای مجازات کیفریاند. چند مورد از مجازات همسرآزاری که مشمول جرائم کیفری است عبارتاند از: | ||
* توهین و فحاشی: حبس از ۱ ماه تا ۱ سال و تا ۷۴ ضربه شلاق؛ یکی از آنها یا هر دو. | * توهین و فحاشی: حبس از ۱ ماه تا ۱ سال و تا ۷۴ ضربه شلاق؛ یکی از آنها یا هر دو. | ||
* نسبت اعمال خلاف عفت عمومی: نسبتدادن اعمالی که حد شرعی دارد: مانند زنا، اگر در دادگاه ثابت نشود جرم قذف شناخته میشود و مجازات آن ۸۰ ضربه شلاق است. | * نسبت اعمال خلاف عفت عمومی: نسبتدادن اعمالی که حد شرعی دارد: مانند زنا، اگر در دادگاه ثابت نشود جرم قذف شناخته میشود و مجازات آن ۸۰ ضربه شلاق است. | ||
* صدمات بدنی که باعث سیاهی، کبودی یا جراحت بر بدن شود طبق قانون مجازات اسلامی، دیه یا آرش دارد. | * صدمات بدنی که باعث سیاهی، کبودی یا جراحت بر بدن شود طبق قانون مجازات اسلامی، دیه یا آرش دارد. | ||
== | == رویکردها == | ||
برای تبیین همسرآزاری، نظریههای گوناگونی با محوریت مفاهیمی مانند تقلید، یادگیری، گرایش به خشونت، سرمایه اجتماعی، قدرت و منابع در دسترس، انتقال، جامعهپذیری جنسیتی، ناسازگاری پایگاهی و محرومیت مطرح شدهاند.<ref>. طالبپور، «بررسی عوامل مؤثر برخشونت خانگی با تأکید بر همسرآزاری»، 1396ش، ص34-38.</ref> اسنل، روزنوالد و روبی (۱۹۶۴م)، بر این باور بودند که مهمترین علت خشونت علیه زنان، شخصیت آزاردوستی آنها است. ساختارگراها عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان را در ساختارهای پدرسالار جستوجو میکنند. نظریه یادگیری، بر این امر تأکید میکند که فرزندان، خشونت پدر علیه مادر خود را مشاهده میکنند و این الگوی رفتاری را در بزرگسالی به اجرا درمیآورند. نظریه کنترل، مجاز شمردن خشونت و عدم مداخله دیگری را موجب افزایش خشونت علیه زنان میداند. نظریه سرمایه اجتماعی، فقدان منابع نادر اجتماعی در شوهر را موجب بروز خشونت علیه همسر میداند. تانگ (۲۰۰۳م)، عوامل خشونت علیه زنان در کانادا را اختلال شخصیت، اعتیاد به الکل، نقصان در پایگاه اجتماعی و اقتصادی شوهر و فقدان رضایتمندی از زندگی زناشویی شمرده است؛ اما وی در معرض خشونت بودن در دوران کودکی را مهمترین عامل میداند.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_66225.html . نویدنیا و شاملو، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر همسرآزاری با تأکید بر نقش نظام مردسالاری در خانواده»، 1397ش، ص134-135.]</ref> باندورا بر این باور است که افراد، تحت تأثیر محیط، الگوهای رفتاری مشاهدهشده را درونی کرده و با نقشی فعال در موقعیتهای مشابه مطابق آن رفتار میکنند. از این منظر، جامعهپذیری عامل اساسی همسرآزاری است.<ref>. سیفربیعی و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن»، 1381ش.</ref> | |||
۸۹ درصد از مردانی که [[زن دوستی]] را برگزیده و هرگز مرتکب همسرآزاری نشدهاند، بهانجام واجبات دینی پایبند بودهاند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/55403/fa#pointx . نازپرور، «همسرآزاری»، 1381ش، ص34.]</ref> در ایران بهدلیل ویژگیهای فرهنگی و مذهبی، خشونت در خیابان، محیط کار و اجتماع علیه زنان بسیار کمتر از جوامع غربی است.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_66225.html . نویدنیا و شاملو، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر همسرآزاری با تأکید بر نقش نظام مردسالاری در خانواده»، 1397ش، ص133.]</ref> | |||
== | === رویکردهای دینی === | ||
[[قرآن]]، همسر و نهاد [[خانواده]] را عامل ایجاد سکینه و آرامش بین اعضای خانواده و جامعه میداند و رعایت مصلحت خانواده را موجب خیر کثیر معرفی کرده است. در فرهنگ مسلمانی، بنیان خانواده بر پایهٔ روابط سالم، اخلاقی و رهایی از خودخواهی و رعایت احترام متقابل، فداکاری و دگرخواهی بنا شده است. [[پیامبر اکرم]]، بدرفتاری شوهر با همسرش را موجب عدم قبولی [[صدقه]] و [[عبادت|عبادات]] او میداند. [[امام صادق]] نیز زنان را به خوشرفتاری با همسرشان توصیه میکند و معتقد است در صورتی که حق همسرش پایمال شود، عبادات او مورد قبول خداوند نیست. | |||
== آسیبشناسی == | |||
=== پیشگیری === | |||
مهمترین راه برای پیشگیری از همسرآزاری، شناخت مناسب قبل از [[ازدواج]] و هنگام انتخاب همسر است که با اطمینان کامل شریک آینده زندگی را انتخاب کنند. همچنین راهکارهایی جهت کاهش آسیبهای همسرآزاری از طریق حقوقی و قانونی و هم از راه تعلیموتربیت در صورت بروز چنین شرایطی توصیه شده است؛ که مهمترین آنها عبارتند از: ایجاد پناهگاهها، حمایتهای مالی، خدمات [[اورژانس اجتماعی]]، خدمات آموزشی و مشاورهای بهشکل فردی و گروهی، [[زوجدرمانی|زوج درمانی]]، بالابردن باورهای معنوی، اخلاقی و دینی، توجه به تأثیر عمیق همهجانبه رسانههای جمعی مانند صداوسیما، تشویق مردان به گفتوگو و همکاری. | |||
برای | |||
== آثارشناسی == | |||
[[پرونده:همسرآزاری۱.jpg|جایگزین=مستند تلویزیونی «گپگشت» از تولیدات شبکه سلامت صداوسیما|بندانگشتی|مستند تلویزیونی «گپگشت» از تولیدات شبکه سلامت صداوسیما]] | |||
تهمینه میلانی از جمله کارگردانانی است که در فیلمهایش به بررسی حقوق زنان و جایگاه آنان در جامعه از طریق نشاندادن خشونت علیه زنان میپردازد. با همین دیدگاه فیلم سینمایی «ملی و راههای نرفتهاش» به چالشهای مسائل زنان بهویژه مسألهٔ همسرآزاری میپردازد. همچنین در شبکه سلامت صداوسیما برنامهٔ مستند گونهٔ «گپ گشت» به تبیین و تحلیل آسیبهای اجتماعی و انواع همسرآزاری میپردازد. در بین کتابهای انتشاریافته نیز کتابی با عنوان «همسرآزاری: برای زنان و برای آنهایی که قربانی خشونت هستند» به نویسندگی آقای بوالهری و خانم قهاری در دسترس همگان قرار گرفته است. | |||
== فراوانی گونههای همسرآزاری در ایران == | == فراوانی گونههای همسرآزاری در ایران == | ||
همسرآزاری، انواع گوناگونی دارد و میزان وقوع هر نوع از آن، در خرده فرهنگهای مختلف، متفاوت است؛ مثلاً در شهر میانه، بیشترین میزان همسرآزاری به ترتیب از نوع عاطفی، کلامی و روانی و کمترین آن اجتماعی بوده و آزارهای جنسی، جسمی و مالی در سطح متوسط قرار دارند.<ref>. دانش و همکاران، «تحلیل جامعهشناختی خشونت خانگی علیه زنان و رابطه آن با احساس امنیت در خانه، مطالعه موردی زنان 18-54 سال شهر میانه»، 1396ش، ص66.</ref> در استان اردبیل، همسرآزاری اقتصادی با ۳۳٫۲ درصد، جنسی با ۲۹٫۲ درصد، روانی با ۲۹ درصد و فیزیکی با ۲۷٫۲ درصد، بیشترین گونههای همسرآزاری هستند.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_2743.html . طالبپور، «بررسی انواع همسرآزاری در مناطق شهری و روستایی استان اردبیل و عوامل مؤثر بر آن»، 1392ش، ص55.]</ref> در تحقیقات صورت گرفته از میان خشونتهای عاطفی، جسمی، جنسی و اقتصادی در تهران، خشونت جنسی و عاطفی را دارای بیشترین فراوانی میدانند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/55556/fa . اعظمزاده و دهقانفرد، «خشونت علیه زنان در تهران: نقش جامعه پذیری جنسیتی، منابع در دسترس زنان و روابط خانوادگی»، 1385ش، ص14.]</ref> بهطور کلی در ایران خشونتهای عاطفی، روانی و کلامی بیش از خشونتهای جسمی رواج دارد.<ref>. دانش و همکاران، «تحلیل جامعهشناختی خشونت خانگی علیه زنان و رابطه آن با احساس امنیت در خانه، مطالعه موردی زنان 18-54 سال شهر میانه»، 1396ش، ص66.</ref> قهر، بیتوجهی، تحقیر، سرزش و ناسزا بیشترین موارد همسرآزاری در دوره معاصر است.<ref>[https://www.sid.ir/fa/VEWSSID/J_PDF/61713810401.pdf . سیف ربیعی و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن»، 1381ش، ص6.]</ref> | همسرآزاری، انواع گوناگونی دارد و میزان وقوع هر نوع از آن، در خرده فرهنگهای مختلف، متفاوت است؛ مثلاً در شهر میانه، بیشترین میزان همسرآزاری به ترتیب از نوع عاطفی، کلامی و روانی و کمترین آن اجتماعی بوده و آزارهای جنسی، جسمی و مالی در سطح متوسط قرار دارند.<ref>. دانش و همکاران، «تحلیل جامعهشناختی خشونت خانگی علیه زنان و رابطه آن با احساس امنیت در خانه، مطالعه موردی زنان 18-54 سال شهر میانه»، 1396ش، ص66.</ref> در استان اردبیل، همسرآزاری اقتصادی با ۳۳٫۲ درصد، جنسی با ۲۹٫۲ درصد، روانی با ۲۹ درصد و فیزیکی با ۲۷٫۲ درصد، بیشترین گونههای همسرآزاری هستند.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_2743.html . طالبپور، «بررسی انواع همسرآزاری در مناطق شهری و روستایی استان اردبیل و عوامل مؤثر بر آن»، 1392ش، ص55.]</ref> در تحقیقات صورت گرفته از میان خشونتهای عاطفی، جسمی، جنسی و اقتصادی در تهران، خشونت جنسی و عاطفی را دارای بیشترین فراوانی میدانند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/55556/fa . اعظمزاده و دهقانفرد، «خشونت علیه زنان در تهران: نقش جامعه پذیری جنسیتی، منابع در دسترس زنان و روابط خانوادگی»، 1385ش، ص14.]</ref> بهطور کلی در ایران خشونتهای عاطفی، روانی و کلامی بیش از خشونتهای جسمی رواج دارد.<ref>. دانش و همکاران، «تحلیل جامعهشناختی خشونت خانگی علیه زنان و رابطه آن با احساس امنیت در خانه، مطالعه موردی زنان 18-54 سال شهر میانه»، 1396ش، ص66.</ref> قهر، بیتوجهی، تحقیر، سرزش و ناسزا بیشترین موارد همسرآزاری در دوره معاصر است.<ref>[https://www.sid.ir/fa/VEWSSID/J_PDF/61713810401.pdf . سیف ربیعی و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن»، 1381ش، ص6.]</ref> | ||
| خط ۱۱۳: | خط ۹۵: | ||
الف) ایجاد فشار روانی، گاهی فرد برای دستیابی به هدفی، با ایجاد فشار روانی همسر خود را آزار میدهد. ظلم به زنان بهاندازه ظلم به یتیمان، خداوند را به خشم میآورد.<ref>[http://lib.eshia.ir/71860/73/365#:~:text=ومن%20أضر%20بامرأة%20حتى%20تفتدي%20منه%20نفسها%20لم%20يرض%20%D8%A7%D9%84%D9%84%D9% مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج73، ص365.]</ref> از اینرو مرد نباید همسرش را تحت فشار قراردهد تا چیزی را بهدستآورد.<ref>[https://zekr.tebyan.net/#SourehID=4&Aye=19&pi=0&PageID=80 سوره نساء، آیه 19.]</ref> | الف) ایجاد فشار روانی، گاهی فرد برای دستیابی به هدفی، با ایجاد فشار روانی همسر خود را آزار میدهد. ظلم به زنان بهاندازه ظلم به یتیمان، خداوند را به خشم میآورد.<ref>[http://lib.eshia.ir/71860/73/365#:~:text=ومن%20أضر%20بامرأة%20حتى%20تفتدي%20منه%20نفسها%20لم%20يرض%20%D8%A7%D9%84%D9%84%D9% مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج73، ص365.]</ref> از اینرو مرد نباید همسرش را تحت فشار قراردهد تا چیزی را بهدستآورد.<ref>[https://zekr.tebyan.net/#SourehID=4&Aye=19&pi=0&PageID=80 سوره نساء، آیه 19.]</ref> | ||
ب) بداخلاقی، سوءخلق یا بداخلاقی از خصائص ناپسند است.<ref>[http://lib.eshia.ir/11005/8/23#:~:text=مَنْ%20ضَاقَ%20خُلُقُهُ%20مَلَّهُ%20أَهْلُهُ کلینی، الکافی، بیتا، ج8، ص23.]</ref> کسی که اخلاق بدی دارد، همسرش از حضور او رنج میبرد<ref>ابراهیمیپور، شاخصهای خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، 1400ش، ص613.</ref> و خانواده اش از او خسته و بیزار میشوند.<ref>کلینی، الکافی، بیتا، ج8، ص23.</ref> تکبر نیز در روابط | ب) بداخلاقی، سوءخلق یا بداخلاقی از خصائص ناپسند است.<ref>[http://lib.eshia.ir/11005/8/23#:~:text=مَنْ%20ضَاقَ%20خُلُقُهُ%20مَلَّهُ%20أَهْلُهُ کلینی، الکافی، بیتا، ج8، ص23.]</ref> کسی که اخلاق بدی دارد، همسرش از حضور او رنج میبرد<ref>ابراهیمیپور، شاخصهای خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، 1400ش، ص613.</ref> و خانواده اش از او خسته و بیزار میشوند.<ref>کلینی، الکافی، بیتا، ج8، ص23.</ref> تکبر نیز در [[ارتباط غیرکلامی همسران|روابط غیرکلامی]]، عامل آزار است و معمولاً با نمایش بدنی بروز میکند.<ref>ابراهیمیپور، شاخصهای خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، 1400ش، ص616.</ref> | ||
ج) ترک خانواده، نمونه دیگری از مصادیق خشونت خانگی است که به دلایل فراوانی رخ میدهد؛<ref>ابراهیمیپور، شاخصهای خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، 1400ش، ص624.</ref> اما از منظر آموزههای دینی، نشستن مرد کنار همسرش از اعتکاف او در مسجدالنبی، نزد خداوند محبوبتر است.<ref>[http://lib.eshia.ir/71860/73/368/يا_مِن_أعظم_النَّاسِ_أَجْراً_مَنْ_سَعى_فى_حاجة_أهْلِهِ#:~:text=فقال%20رسول%20الله%20صلى%20الله%20عليه%20وآله%3A%20من%20أعظم%20%D8%A7%D9%84%D9%86% مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج76، ص368.]</ref> | ج) ترک خانواده، نمونه دیگری از مصادیق خشونت خانگی است که به دلایل فراوانی رخ میدهد؛<ref>ابراهیمیپور، شاخصهای خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، 1400ش، ص624.</ref> اما از منظر آموزههای دینی، نشستن مرد کنار همسرش از اعتکاف او در مسجدالنبی، نزد خداوند محبوبتر است.<ref>[http://lib.eshia.ir/71860/73/368/يا_مِن_أعظم_النَّاسِ_أَجْراً_مَنْ_سَعى_فى_حاجة_أهْلِهِ#:~:text=فقال%20رسول%20الله%20صلى%20الله%20عليه%20وآله%3A%20من%20أعظم%20%D8%A7%D9%84%D9%86% مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج76، ص368.]</ref> | ||
| خط ۱۲۹: | خط ۱۱۱: | ||
ج) رابطه با نامحرم، از گفتوگوهای صمیمانه میان زن و مرد نامحرم تا روابط جنسی نامشروع، موجب آزار همسر است.<ref>ابراهیمیپور، شاخصهای خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، 1400ش، ص650.</ref> شوخی با نامحرم، از بین بردن حریمها است و هر کس با زن نامحرم مزاح کند، خداوند در مقابل هر کلمهای که به او گفته است هزار سال وی را حبس میکند.<ref>[http://lib.eshia.ir/11024/14/143#:~:text=ومن%20فاكه%20امرأة%20لا%20يملكها%20حبسه%20الله%20بكل%20كلمة%20%D9%83%D9% حر عاملی، وسائل الشیعه، 1424ق، ج14، ص143.]</ref> | ج) رابطه با نامحرم، از گفتوگوهای صمیمانه میان زن و مرد نامحرم تا روابط جنسی نامشروع، موجب آزار همسر است.<ref>ابراهیمیپور، شاخصهای خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، 1400ش، ص650.</ref> شوخی با نامحرم، از بین بردن حریمها است و هر کس با زن نامحرم مزاح کند، خداوند در مقابل هر کلمهای که به او گفته است هزار سال وی را حبس میکند.<ref>[http://lib.eshia.ir/11024/14/143#:~:text=ومن%20فاكه%20امرأة%20لا%20يملكها%20حبسه%20الله%20بكل%20كلمة%20%D9%83%D9% حر عاملی، وسائل الشیعه، 1424ق، ج14، ص143.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۱۵۰: | خط ۱۱۶: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | |||
* قرآن کریم. | * قرآن کریم. | ||
* «جرم همسرآزاری چیست و چگونه با آن مبارزه کنیم»، در سایت اقتصادآنلاین، تاریخ بازدید: ۲۵ مرداد ۱۴۰۱ش. | |||
* «شوهر کشی در ایران بیشتر است یا زن کشی؟»، وبسایت شعارسال، تاریخ بازدید: ۲۹ آذر ۱۴۰۲ش. | |||
* «ملی و ناکجا آباد»، پژوهشکده باقرالعلوم، تاریخ درج مطلب: ۳۰ آبان ۱۳۹۶ش. | |||
* «نقد همسرآزاری در شبکه سلامت»، شبکه سلامت، تاریخ بازدید: ۳۰ مرداد ۱۴۰۱ش. | |||
* «همسرآزاری جسمی»، ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲ شهریور ۱۴۰۰ش. | |||
* «همسرآزاری»، درشبکه جامع گیسوم، تاریخ بازدید: ۳۰ مرداد ۱۴۰۱ش. | |||
* «همسرآزاری»، سایت مشاوره توحید، تاریخ درج مطلب: ۱۲ اردیبهشت ۱۳۸۹ش. | |||
* «همسرآزاری، پدیدهای ناخوشایند در زندگی»، ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۲۸ تیر ۱۴۰۱ش.. | |||
* «یک همسر آزارگر چه ویژگیهایی دارد.»، در سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۲ شهریور ۱۴۰۱ش. | |||
* ابراهیمیپور، قاسم، «آزار کلامی در خانه»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ش. | * ابراهیمیپور، قاسم، «آزار کلامی در خانه»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ش. | ||
* ابراهیمیپور، قاسم، شاخصهای خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۴۰۰ش. | * ابراهیمیپور، قاسم، شاخصهای خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۴۰۰ش. | ||
* ابن ابیجمهور، محمدعلی، عوالی اللئالی العزیزیة فی الاحادیث الدینیة، قم، مؤسسه سیدالشهدا، ۱۴۰۳ق. | * ابن ابیجمهور، محمدعلی، عوالی اللئالی العزیزیة فی الاحادیث الدینیة، قم، مؤسسه سیدالشهدا، ۱۴۰۳ق. | ||
* ابنبابویه، محمد بن علی، الخصال، به تحقیق علیاکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۲ش. | * ابنبابویه، محمد بن علی، الخصال، به تحقیق علیاکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۲ش. | ||
* ادیبزاده، عبدالرئوف، «نگاهی به مسئلهٔ همسرآزاری» پژوهشکدهٔ باقرالعلوم، تاریخ درج مطلب: ۵ اسفند ۱۳۸۹ش. | |||
* اعظمزاده، منصوره و دهقانفرد، راضیه، «خشونت علیه زنان در تهران: نقش جامعهپذیری جنسیتی، منابع در دسترس زنان و روابط خانوادگی»، فصلنامه پژوهش زنان، دوره ۴، ش۲–۱، ۱۳۸۵ش. | * اعظمزاده، منصوره و دهقانفرد، راضیه، «خشونت علیه زنان در تهران: نقش جامعهپذیری جنسیتی، منابع در دسترس زنان و روابط خانوادگی»، فصلنامه پژوهش زنان، دوره ۴، ش۲–۱، ۱۳۸۵ش. | ||
* بزمی، شبنم و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن در مراجعین به واحد معاینات مرکزی پزشکی قانونی استان تهران»، حقوق پزشکی، دوره ۶، شماره ۲۰، بهار ۱۳۹۱ش. | * بزمی، شبنم و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن در مراجعین به واحد معاینات مرکزی پزشکی قانونی استان تهران»، حقوق پزشکی، دوره ۶، شماره ۲۰، بهار ۱۳۹۱ش. | ||
| خط ۱۶۳: | خط ۱۴۰: | ||
* خمینی، روحالله، توضیح المسائل، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ نهم، ۱۳۷۲ش. | * خمینی، روحالله، توضیح المسائل، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ نهم، ۱۳۷۲ش. | ||
* دانش، پروانه و همکاران، «تحلیل جامعه شناختی خشونت خانگی علیه زنان و رابطه آن با احساس امنیت در خانه، مطالعه موردی زنان ۱۸–۵۴ سال شهر میانه»، پژوهشهای راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، ش ۱۶، بهار ۱۳۹۶ش. | * دانش، پروانه و همکاران، «تحلیل جامعه شناختی خشونت خانگی علیه زنان و رابطه آن با احساس امنیت در خانه، مطالعه موردی زنان ۱۸–۵۴ سال شهر میانه»، پژوهشهای راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، ش ۱۶، بهار ۱۳۹۶ش. | ||
* سعادت، برهان، «مفهوم همسرآزاری»، در سایت حقوق و خانواده، تاریخ درج مطلب: ۲۸ آبان ۱۳۹۶ش. | |||
* سیفربیعی، محمدعلی و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن»، زن در توسعه و سیاست، شماره ۴، شهریور ۱۳۸۱ش. | * سیفربیعی، محمدعلی و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن»، زن در توسعه و سیاست، شماره ۴، شهریور ۱۳۸۱ش. | ||
* شمساسفندآبادی، حسن و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن در زنان متأهل شهر تهران»، فصلنامه علمی پژوهشی روانشناسی دانشگاه تبریز، شماره ۱، بهار ۱۳۸۵ش. | * شمساسفندآبادی، حسن و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن در زنان متأهل شهر تهران»، فصلنامه علمی پژوهشی روانشناسی دانشگاه تبریز، شماره ۱، بهار ۱۳۸۵ش. | ||
* صفایی، حسین، مختصر حقوق خانواده، تهران، بنیاد حقوقی میزان، ۱۳۸۸ش. | * صفایی، حسین، مختصر حقوق خانواده، تهران، بنیاد حقوقی میزان، ۱۳۸۸ش. | ||
* طالبپور، اکبر، «بررسی انواع همسر آزاری در مناطق شهری و روستایی استان اردبیل و عوامل مؤثر بر آن»، فصلنامه علمی پژوهشی زن و جامعه، سال هشتم، شماره چهارم، زمستان ۱۳۹۶ش. | * طالبپور، اکبر، «بررسی انواع همسر آزاری در مناطق شهری و روستایی استان اردبیل و عوامل مؤثر بر آن»، فصلنامه علمی پژوهشی زن و جامعه، سال هشتم، شماره چهارم، زمستان ۱۳۹۶ش. | ||
* طباطبایی، فرزاد، «خشونت مالی و اقتصادی»، در سایت حامی هنر زندگی، تاریخ بازدید: ۶ مهر ۱۴۰۱ش. | |||
* قاسمی روشن، ابراهیم، «همسرآزاری»، مطالعات راهبردی زنان، شمارهٔ ۲۰، ۱۳۸۲ش. | |||
* قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران. | * قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران. | ||
* قهاری، خادمالرضا، شهربانو، نوشین، «همسرآزاری در ایران: امروز کجا هستیم؟»، مجله روانپزشکی و روانشناسی، شماره۴، ۱۳۹۷ش. | |||
* کلینی، محمد، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیة، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق. | * کلینی، محمد، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیة، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق. | ||
* مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، به تحقیق، المیانجی، السید ابراهیم البهبودی، بیروت، دارالاحیاء التراث، چاپ سوم، ۱۴۰۳ق. | * مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، به تحقیق، المیانجی، السید ابراهیم البهبودی، بیروت، دارالاحیاء التراث، چاپ سوم، ۱۴۰۳ق. | ||
* مطهری، مرتضی، مجموعه آثار ۱۹ (نظام حقوق زن در اسلام، مسئله حجاب، پاسخهای استاد، اخلاق جنسی)، قم، صدرا، ۱۳۹۰ش. | * مطهری، مرتضی، مجموعه آثار ۱۹ (نظام حقوق زن در اسلام، مسئله حجاب، پاسخهای استاد، اخلاق جنسی)، قم، صدرا، ۱۳۹۰ش. | ||
* نازپرور، بشیر، «همسرآزاری»، پژوهش زنان، شماره۳، ۱۳۸۱ش. | |||
* نازپرور، بشیر، «همسرآزاری»، فصلنامه پژوهش زنان، شماره ۳، بهار ۱۳۸۱ش. | * نازپرور، بشیر، «همسرآزاری»، فصلنامه پژوهش زنان، شماره ۳، بهار ۱۳۸۱ش. | ||
* نجفیتوانا، علی، «چرا زنان قاتل شوهر میشوند؟»، روزنامه جام جم، شماره ۶۴۲۷، ۱۹ بهمن، ۱۴۰۱ش. | * نجفیتوانا، علی، «چرا زنان قاتل شوهر میشوند؟»، روزنامه جام جم، شماره ۶۴۲۷، ۱۹ بهمن، ۱۴۰۱ش. | ||
* نویدنیا، منیژه و شاملو، ابراهیم، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر همسرآزاری با تأکید بر نقش نظام مردسالاری در خانواده»، زن در توسعه و سیاست، دوره ۱۶، ۱۳۹۷ش. | * نویدنیا، منیژه و شاملو، ابراهیم، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر همسرآزاری با تأکید بر نقش نظام مردسالاری در خانواده»، زن در توسعه و سیاست، دوره ۱۶، ۱۳۹۷ش. | ||
{{پایان منابع}} | |||
{{زن}} | {{زن}} | ||
{{خانواده}} | {{خانواده}} | ||
{{ازدواج}} | {{ازدواج}} | ||
