ایجاد لینک داخلی
جز ویکی سازی و تمیزکاری
 
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''<big>سدیدالسلطنه</big>'''؛ مورخ محلی بوشهر و صاحب آثار پژوهشی ماندگار دربارۀ تاریخ بوشهر و خلیج فارس.<br>
'''<big>سدیدالسلطنه</big>'''؛ مورخ محلی بوشهر و صاحب آثار پژوهشی ماندگار دربارۀ تاریخ بوشهر و خلیج فارس.<br>


محمدعلی سدیدالسلطنه شاعر، نویسنده و تاریخ‌نگار ایرانی است که در اواخر دورۀ قاجاریه و اوایل دورۀ پهلوی می‌زیست. وی از تاریخ‌نگاران محلی بوشهر بود که در پژوهش‌های خود اطلاعات زیادی از بوشهر و [[خلیج فارس]] به‌جای گذاشته است. وی به‌دلیل بی‌توجهی دولت مرکزی به این نواحی، با نوشته‌ها و پژوهش‌های خود به موقعیت استراتژیک و اهمیت اقتصادی و نظامی منطقه خلیج فارس و ارتباط آن با آب‌های بین‌المللی پرداخت تا توجه دولت را به این منطقۀ مهم، معطوف سازد.  
محمدعلی سدیدالسلطنه شاعر، نویسنده و تاریخ‌نگار ایرانی است که در اواخر [[ایران در دوران قاجاریه]] و اوایل دورۀ پهلوی می‌زیست. وی از تاریخ‌نگاران محلی بوشهر بود که در پژوهش‌های خود اطلاعات زیادی از بوشهر و [[خلیج فارس]] به‌جای گذاشته است. وی به‌دلیل بی‌توجهی دولت مرکزی به این نواحی، با نوشته‌ها و پژوهش‌های خود به موقعیت استراتژیک و اهمیت اقتصادی و نظامی منطقه خلیج فارس و ارتباط آن با آب‌های بین‌المللی پرداخت تا توجه دولت را به این منطقۀ مهم، معطوف سازد.  
==تولد و خانواده==
==تولد و خانواده==
محمدعلی خان مینابی بندرعباسی معروف به سدیدالسلطنه کبابی در سال 1249ش در بغداد متولد شد. پدرش حاج احمدخان سرتیپ کبابی بندرعباسی<ref>[http://rdch.ir/article-1-52-fa.html عثمانی، «رویکردی تحلیل محتوایی به کتاب بندر عباس و خلیج فارس اثر محمدعلی خان سدیدالسلطنه(کبابی)»، 1394ش، ص86.]</ref> سال‌های زیادی کارگزاری بنادر و جزایر خلیج فارس و مدیریت امور بوشهر را برعهده داشت و از افراد سرشناس این منطقه بود.<ref>[https://qajartime.com/%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C/ مهرآبادی، ««سدیدالسلطنه»؛ آشنایی با پدر خلیج فارس‌شناسی در ایران!»، وب‌سایت قجرتایم.]</ref>  او اهل شعر و ادب بود و از خود چهار اثر ادبی برجای گذاشته است<ref>[https://web.archive.org/web/20171006012514/http:/armus.ir/2015/08/16/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87/ جرونی، «یادی از سدیدالسلطنه»، وب‌سایت آرموس.]</ref>  که در میان آثار کشف‌شده از سدیدالسلطنه، به کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران اهدا شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1028389/%d8%b3%d8%af%db%8c%d8%af%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%84%d8%b7%d9%86%d9%87-%da%a9%d8%a8%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d9%86%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%86%d8%a7%d8%af حسن‌نیا، «سديدالسلطنه كبابى در آينه اسناد»، 1392ش، ص265.]</ref>  علت شهرت خانوادۀ او به بندرعباسی به‌خاطر سکونت طولانی آنها در میناب و بندرعباس بوده و البته مادر او هم دختر شیخ محمد مینابی بوده است که به این نام شهرت یافته‌اند. پسوند کبابی در نام این خانواده به‌دلیل فرهنگ مهمان‌نوازی آنها و طبخ کباب به سبک ایرانی بوده است که به مذاق مهمانان و به‌ویژه اعراب خوش می‌آمد.<ref>[https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C «سدیدالسلطنه، محمدعلی»، ویکی نور.]</ref>
محمدعلی خان مینابی بندرعباسی معروف به سدیدالسلطنه کبابی در سال ۱۲۴۹ش در بغداد متولد شد. پدرش حاج احمدخان سرتیپ کبابی بندرعباسی<ref>[http://rdch.ir/article-1-52-fa.html عثمانی، «رویکردی تحلیل محتوایی به کتاب بندر عباس و خلیج فارس اثر محمدعلی خان سدیدالسلطنه(کبابی)»، 1394ش، ص86.]</ref> سال‌های زیادی کارگزاری بنادر و [[جزایر ایرانی خلیج فارس]] و مدیریت امور بوشهر را برعهده داشت و از افراد سرشناس این منطقه بود.<ref>[https://qajartime.com/%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C/ مهرآبادی، ««سدیدالسلطنه»؛ آشنایی با پدر خلیج فارس‌شناسی در ایران!»، وب‌سایت قجرتایم.]</ref>  او اهل شعر و ادب بود و از خود چهار اثر ادبی برجای گذاشته است<ref>[https://web.archive.org/web/20171006012514/http:/armus.ir/2015/08/16/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87/ جرونی، «یادی از سدیدالسلطنه»، وب‌سایت آرموس.]</ref>  که در میان آثار کشف‌شده از سدیدالسلطنه، به کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران اهدا شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1028389/%d8%b3%d8%af%db%8c%d8%af%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%84%d8%b7%d9%86%d9%87-%da%a9%d8%a8%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d9%86%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%86%d8%a7%d8%af حسن‌نیا، «سديدالسلطنه كبابى در آينه اسناد»، 1392ش، ص265.]</ref>  علت شهرت خانوادۀ او به بندرعباسی به‌خاطر سکونت طولانی آنها در میناب و بندرعباس بوده و البته مادر او هم دختر شیخ محمد مینابی بوده است که به این نام شهرت یافته‌اند. پسوند کبابی در نام این خانواده به‌دلیل فرهنگ مهمان‌نوازی آنها و طبخ کباب به سبک ایرانی بوده است که به مذاق مهمانان و به‌ویژه اعراب خوش می‌آمد.<ref>[https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C «سدیدالسلطنه، محمدعلی»، ویکی نور.]</ref>


==تحصیلات==
==تحصیلات==
سدیدالسلطنه علوم قدیمی را نزد سیدجواد مجتهد یزدی، شیخ عبدالله امام‌جمعه بوشهری، میرزا حسین اهرمی و حسین کنگانی فراگرفت و برای فراگیری علوم جدید مانند جغرافیا و هیئت از سید جمال‌الدین اسدآبادی بهره گرفت. او شعر و ادبیات را نزد ادیب پیشاوری آموخت و تخلص وی در شعر ابتدا «نهانی» و سپس «عاری» بوده است، البته از تخلص «سدید» هم به‌ندرت استفاده می‌کرد.<ref>[https://jou.spsiran.ir/article_156508.html قندهاری‌زاده و دیگران، «بوشهر و خلیج فارس در تاریخ‌نگاری سدیدالسلطنه«، 1401ش، ص1292-1293.]</ref>  سدید همچنین در مدرسه انگلیسی‌ها در بوشهر، زبان انگلیسی را فرا گرفت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1028389/%d8%b3%d8%af%db%8c%d8%af%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%84%d8%b7%d9%86%d9%87-%da%a9%d8%a8%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d9%86%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%86%d8%a7%d8%af حسن‌نیا، «سديدالسلطنه كبابى در آينه اسناد»، 1392ش، ص264.]</ref>     
سدیدالسلطنه علوم قدیمی را نزد سیدجواد مجتهد یزدی، شیخ عبدالله امام‌جمعه بوشهری، میرزا حسین اهرمی و حسین کنگانی فراگرفت و برای فراگیری علوم جدید مانند جغرافیا و هیئت از سید جمال‌الدین اسدآبادی بهره گرفت. او شعر و ادبیات را نزد ادیب پیشاوری آموخت و تخلص وی در شعر ابتدا «نهانی» و سپس «عاری» بوده است، البته از تخلص «سدید» هم به‌ندرت استفاده می‌کرد.<ref>[https://jou.spsiran.ir/article_156508.html قندهاری‌زاده و دیگران، «بوشهر و خلیج فارس در تاریخ‌نگاری سدیدالسلطنه«، 1401ش، ص1292-1293.]</ref>  سدید همچنین در مدرسه انگلیسی‌ها در بوشهر، زبان انگلیسی را فرا گرفت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1028389/%d8%b3%d8%af%db%8c%d8%af%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%84%d8%b7%d9%86%d9%87-%da%a9%d8%a8%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d9%86%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%86%d8%a7%d8%af حسن‌نیا، «سديدالسلطنه كبابى در آينه اسناد»، 1392ش، ص264.]</ref>     
==ویژگی‌های شخصیتی==
==ویژگی‌های شخصیتی==
سدیدالسلطنه با توجه به فرهنگ مهمان‌نوازی ایرانیان، مانند پدرش طبع بلندی داشته و مهمان‌نواز بوده و سفره‌های بسیاری برای مهمانان خود می‌گسترانید. او با وجود ثروت زیادی که از پدر به ارث برده بود، در نهایت سادگی می‌زیسته و به مردم فقیر کمک می‌کرده است. سدید بسیار وطن‌دوست بوده است. او همواره به فرهنگ و تاریخ اجداد خود و ایرانی بودنش افتخار می‌کرده و مخالف جدی سیاست‌های انگلستان در خلیج فارس بوده و کتاب‌ها و نوشته‌های او و تلاشش برای اثبات ایرانی بودن خلیج فارس، شاهدی بر این مدعا است. او در طول عمر خود با بسیاری از رجال سیاسی، شعرا و دانشمندان زمان خود چه در دوره قاجار و چه در دورۀ پهلوی معاشرت داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1028389/%d8%b3%d8%af%db%8c%d8%af%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%84%d8%b7%d9%86%d9%87-%da%a9%d8%a8%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d9%86%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%86%d8%a7%d8%af حسن‌نیا، «سديدالسلطنه كبابى در آينه اسناد»، 1392ش، ص266-267.]</ref>  
سدیدالسلطنه با توجه به فرهنگ [[مهمان‌نوازی]] ایرانیان، مانند پدرش طبع بلندی داشته و مهمان‌نواز بوده و سفره‌های بسیاری برای مهمانان خود می‌گسترانید. او با وجود ثروت زیادی که از پدر به ارث برده بود، در نهایت سادگی می‌زیسته و به مردم فقیر کمک می‌کرده است. سدید بسیار وطن‌دوست بوده است. او همواره به فرهنگ و تاریخ اجداد خود و ایرانی بودنش افتخار می‌کرده و مخالف جدی سیاست‌های انگلستان در خلیج فارس بوده و کتاب‌ها و نوشته‌های او و تلاشش برای اثبات ایرانی بودن خلیج فارس، شاهدی بر این مدعا است. او در طول عمر خود با بسیاری از رجال سیاسی، شعرا و دانشمندان زمان خود چه در دوره قاجار و چه در دورۀ پهلوی معاشرت داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1028389/%d8%b3%d8%af%db%8c%d8%af%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%84%d8%b7%d9%86%d9%87-%da%a9%d8%a8%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d9%86%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%86%d8%a7%d8%af حسن‌نیا، «سديدالسلطنه كبابى در آينه اسناد»، 1392ش، ص266-267.]</ref>  
==فعالیت‌های سیاسی==
==فعالیت‌های سیاسی==
محمدعلی خان سدیدالسلطنه به‌دلیل زیرکی و کفایتی که در امور سیاسی داشت در سِمَت‌های مختلفی مانند فرمان‌دهی در فتح بندرلنگه و طرد محمد بن خلیفه از بندرلنگه، ریاست تذکره خلیج فارس،  ریاست و مدیر اجرایی بنادر، کارگزاری دولت روسیه در بندرلنگه، وکالت کنسول‌گری روسیه در بندرعباس و معاونت حکومت بندرهای جنوب و بندرلنگه، عهده‌دار مسئولیت بوده است.<ref>[https://jou.spsiran.ir/article_156508.html قندهاری‌زاده و دیگران، «بوشهر و خلیج فارس در تاریخ‌نگاری سدیدالسلطنه«، 1401ش، ص1293.]</ref>  وی در تمام عمر کاری، مانند پدر خود در امور دیوانی و دولتی مشغول خدمت بوده و با سفرهای تحقیقاتی به مسائل تاریخی و جغرافیایی خلیج فارس و بنادر و جزایر پرداخته است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84435885/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DA%AF%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C «محمدعلی خان سدیدالسلطنه؛ روایتگر واقع‌گرایانه تاریخ خلیج فارس»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>  
محمدعلی خان سدیدالسلطنه به‌دلیل زیرکی و کفایتی که در امور سیاسی داشت در سِمَت‌های مختلفی مانند فرمان‌دهی در فتح بندرلنگه و طرد محمد بن خلیفه از بندرلنگه، ریاست تذکره خلیج فارس،  ریاست و مدیر اجرایی بنادر، کارگزاری دولت روسیه در بندرلنگه، وکالت کنسول‌گری روسیه در بندرعباس و معاونت حکومت بندرهای جنوب و بندرلنگه، عهده‌دار مسئولیت بوده است.<ref>[https://jou.spsiran.ir/article_156508.html قندهاری‌زاده و دیگران، «بوشهر و خلیج فارس در تاریخ‌نگاری سدیدالسلطنه«، 1401ش، ص1293.]</ref>  وی در تمام عمر کاری، مانند پدر خود در امور دیوانی و دولتی مشغول خدمت بوده و با سفرهای تحقیقاتی به مسائل تاریخی و جغرافیایی خلیج فارس و بنادر و جزایر پرداخته است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84435885/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DA%AF%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C «محمدعلی خان سدیدالسلطنه؛ روایتگر واقع‌گرایانه تاریخ خلیج فارس»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>  
خط ۴۵: خط ۴۵:
* وجود شاخص‌های نوباوری و نوگرایی در افکار و آثار.<ref>[https://persiangulf.iranology.ir/file/81_40_full.pdf نقوی، «نوباوري سديدالسلطنه کبابي در تاريخ‌نگاري خليج فارس»، 1395ش، ص86-92.]</ref>   
* وجود شاخص‌های نوباوری و نوگرایی در افکار و آثار.<ref>[https://persiangulf.iranology.ir/file/81_40_full.pdf نقوی، «نوباوري سديدالسلطنه کبابي در تاريخ‌نگاري خليج فارس»، 1395ش، ص86-92.]</ref>   
==جزایر ایرانی خلیج فارس در آثار سدیدالسلطنه==
==جزایر ایرانی خلیج فارس در آثار سدیدالسلطنه==
مالکیت تاریخی ایران بر سه جزیرۀ تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی، در آثار سدیدالسلطنه با تأکید بسیار، مورد توجه قرار گرفته است. او در کتاب مجموعه الظرائف به شهادت‌نامه مشایخ اعراب پرداخته است که نزد پدر سدید، به ایرانی بودن جزیره ابوموسی اقرار کرده و این استشهاد را امضا کرده‌اند.<ref>[https://jou.spsiran.ir/article_156508.html قندهاری‌زاده و دیگران، «بوشهر و خلیج فارس در تاریخ‌نگاری سدیدالسلطنه«، 1401ش، ص1296.] </ref>  بر اساس این اعتراف‌نامه، شیوخ عرب اقرار کرده‌اند که گوسفند‌چرانی به این جزیره آمده‌ و مهمان دولت ایران هستند و از دولت ایران تشکر کرده‌اند که به آنها اجازه داده تا در این جزیره بمانند.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13910125000050/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AE%D8%A7%DA%A9-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%86%D9%81%DA%A9%E2%80%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B9%D8%AA% «اعتراف‌نامه شیوخ عرب درباره ابوموسی»، خبرگزاری فارس.]</ref>  
مالکیت تاریخی ایران بر سه جزیرۀ [[تنب بزرگ]]، [[تنب کوچک]] و [[جزیره ابوموسی|ابوموسی]]، در آثار سدیدالسلطنه با تأکید بسیار، مورد توجه قرار گرفته است. او در کتاب مجموعه الظرائف به شهادت‌نامه مشایخ اعراب پرداخته است که نزد پدر سدید، به ایرانی بودن جزیره ابوموسی اقرار کرده و این استشهاد را امضا کرده‌اند.<ref>[https://jou.spsiran.ir/article_156508.html قندهاری‌زاده و دیگران، «بوشهر و خلیج فارس در تاریخ‌نگاری سدیدالسلطنه«، 1401ش، ص1296.] </ref>  بر اساس این اعتراف‌نامه، شیوخ عرب اقرار کرده‌اند که گوسفند‌چرانی به این جزیره آمده‌ و مهمان دولت ایران هستند و از دولت ایران تشکر کرده‌اند که به آنها اجازه داده تا در این جزیره بمانند.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13910125000050/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AE%D8%A7%DA%A9-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%86%D9%81%DA%A9%E2%80%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B9%D8%AA% «اعتراف‌نامه شیوخ عرب درباره ابوموسی»، خبرگزاری فارس.]</ref>
 
==افتخارها==
==افتخارها==
سدیدالسلطنه نشان‌های زیادی از حکومت‌های مختلف دریافت کرده است مانند:  
سدیدالسلطنه نشان‌های زیادی از حکومت‌های مختلف دریافت کرده است مانند: