بدون خلاصۀ ویرایش |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳۳: | خط ۳۳: | ||
== مفهومشناسی زکات == | == مفهومشناسی زکات == | ||
واژه عربی زکاة بهمعنای | واژه عربی زکاة بهمعنای رشد، زیادشدن و تطهیر، پاکشدن است. زکات در اصطلاح فقیهان، یک واجب مالی است و هرگاه دارایی فرد از غلات اربعه (گندم، جو، [[خرما]]، کشمش)، انعام ثلاثه ([[شتر]]، گاو، گوسفند) و نقدین ([[طلا]]، نقره) به میزان و نصاب معین برسد بر آن فرد [[واجب]] است که مقدار مشخصی از آن دارایی را به مصرف نیازمندان یا امور عامالمنفعة اختصاص دهد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10048/2/485 محقق حلی، المعتبر، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۴۸۵.]</ref> علاوه بر آن، به مقدار مال معینی که هر فرد مسلمان در پایان [[روزهداری]] ماه [[رمضان]] و در روز [[عید فطر]]، به افراد [[فقیر]]، [[صدقه]] میدهد [[زکات فطره]] گفته میشود.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4208331/نگاهی-به-زکات-در-ادیان علیجعفری، «نگاهی به زکات در ادیان»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> | ||
== زکات در فقه اسلامی == | == زکات در فقه اسلامی == | ||
[[پرونده:زکات۱.jpg|جایگزین=کتاب الزکاة تألیف شیخ مرتضی انصاری از فقهای بزرگ شیعه|بندانگشتی|کتاب الزکاة تألیف شیخ مرتضی انصاری از فقهای | [[پرونده:زکات۱.jpg|جایگزین=کتاب الزکاة تألیف شیخ مرتضی انصاری از فقهای بزرگ شیعه|بندانگشتی|کتاب الزکاة تألیف شیخ مرتضی انصاری از فقهای شیعه و متوفای سال ۱۲۸۱ هجری قمری]] | ||
فقیهان مسلمان با استناد به آیات قرآن و انبوهی از احادیث، احکام متعددی برای زکات، استخراج کردهاند. | فقیهان [[مسلمان]] با استناد به آیات [[قرآن]] و انبوهی از احادیث، احکام متعددی برای زکات، استخراج کردهاند. | ||
=== زکات بهمثابه عبادت === | === زکات بهمثابه عبادت === | ||
از منظر [[فقه اسلامی]]، زکات اگرچه یک موضوع مالی است، اما بهعنوان یک واجب شرعی، پرداخت زکات، نوعی [[عبادت]] بهشمار میرود و از اینرو نیازمند قصد قربت است. تفاوت زکات با مالیات حکومتی نیز در همین است که قصد قربت در پرداخت مالیات حکومتی، شرط نیست و معمولاً با الزام قانونی و پشتوانهٔ اجرایی، از سوی حکومت دریافت میشود.<ref>[https://smodaresi.ir/تفاوت-خمس-و-زکات-با-مالیات/ «تفاوت خمس و زکات با مالیات»، سایت دفتر آیتالله سید محمدکاظم مدرسی.]</ref> | از منظر [[فقه اسلامی]]، زکات اگرچه یک موضوع مالی است، اما بهعنوان یک [[واجب]] شرعی، پرداخت زکات، نوعی [[عبادت]] بهشمار میرود و از اینرو نیازمند قصد قربت است. تفاوت زکات با مالیات حکومتی نیز در همین است که قصد قربت در پرداخت مالیات حکومتی، شرط نیست و معمولاً با الزام قانونی و پشتوانهٔ اجرایی، از سوی حکومت دریافت میشود.<ref>[https://smodaresi.ir/تفاوت-خمس-و-زکات-با-مالیات/ «تفاوت خمس و زکات با مالیات»، سایت دفتر آیتالله سید محمدکاظم مدرسی.]</ref> | ||
=== انواع داراییهای مشمول زکات === | === انواع داراییهای مشمول زکات === | ||
دیدگاه مشهور میان فقیهان شیعه آن است که زکات به ۹ قلم کالا در سه دسته از انواع دارایی، تعلق میگیرد: | دیدگاه مشهور میان فقیهان شیعه آن است که زکات به ۹ قلم کالا در سه دسته از انواع دارایی، تعلق میگیرد: | ||
* '''غلات اربعه''': شامل گندم، جو، | * '''غلات اربعه''': شامل گندم، جو، [[خرما]]، کشمش | ||
* '''انعام ثلاثه''' یا دامها و چهارپایان سهگانه: شامل | * '''انعام ثلاثه''' یا دامها و چهارپایان سهگانه: شامل [[شتر]]، گاو، گوسفند | ||
* '''نقدین''': شامل طلا و نقره | * '''نقدین''': شامل [[طلا]] و نقره | ||
بر این اساس، به محصولات دیگر زکات واجب تعلق نمیگیرد؛ البته برای هر چیزی که از زمین بروید و با پیمانه و وزن معامله شود، مانند [[برنج]]، [[ماش]] و [[عدس]]، دادن زکات [[مستحب]] است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10048/2/493 محقق حلی، المعتبر، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۴۹۳ ـ ۴۹۴.]</ref> فقیهان اهلسنت نیز در اصل وجوب زکات و بسیاری از احکام و شرایط آن با [[شیعه|شیعیان]]، همنظر هستند؛ اما در مواردی، داراییهای مشمول زکات را به سرمایه در گردش [[تجارت]]، کانیهای غیر از طلا و نقره و عموم محصولات [[کشاورزی]]، گسترش دادهاند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4385/4404/29850/اهل-سنت-و-مسئله-زکات «اهل سنت و مسئله زکات»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | بر این اساس، به محصولات دیگر زکات واجب تعلق نمیگیرد؛ البته برای هر چیزی که از زمین بروید و با پیمانه و وزن معامله شود، مانند [[برنج]]، [[ماش]] و [[عدس]]، دادن زکات [[مستحب]] است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10048/2/493 محقق حلی، المعتبر، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۴۹۳ ـ ۴۹۴.]</ref> فقیهان [[اهلسنت]] نیز در اصل وجوب زکات و بسیاری از احکام و شرایط آن با [[شیعه|شیعیان]]، همنظر هستند؛ اما در مواردی، داراییهای مشمول زکات را به سرمایه در گردش [[تجارت]]، کانیهای غیر از طلا و نقره و عموم محصولات [[کشاورزی]]، گسترش دادهاند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4385/4404/29850/اهل-سنت-و-مسئله-زکات «اهل سنت و مسئله زکات»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
=== شرایط وجوب زکات === | === شرایط وجوب زکات === | ||
زکات در صورتی واجب میشود که هر کدام از داراییهای مشمول زکات، به مقدار معینی برسد؛ این مقدار معین، در اصطلاح فقهی، [[نصاب زکات|نِصاب زکات]] نامیده میشود. <ref>[https://lib.eshia.ir/10369/2/108/ بنیهاشمی خمینی، توضیح المسایل مراجع، جامعه مدرسین قم، ج۲، ص۱۰۸.]</ref> همچنین در خصوص نقدین و انعام ثلاثه، در صورتی زکات واجب میشود که دستکم دوازده ماه در مالکیت یک فرد بوده باشند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/2/108/ بنیهاشمی خمینی، توضیح المسایل مراجع، جامعه مدرسین قم، ج۲، ص۱۰۸.]</ref> | زکات در صورتی [[واجب]] میشود که هر کدام از داراییهای مشمول زکات، به مقدار معینی برسد؛ این مقدار معین، در اصطلاح فقهی، [[نصاب زکات|نِصاب زکات]] نامیده میشود. <ref>[https://lib.eshia.ir/10369/2/108/ بنیهاشمی خمینی، توضیح المسایل مراجع، جامعه مدرسین قم، ج۲، ص۱۰۸.]</ref> همچنین در خصوص نقدین و انعام ثلاثه، در صورتی زکات واجب میشود که دستکم دوازده ماه در مالکیت یک فرد بوده باشند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/2/108/ بنیهاشمی خمینی، توضیح المسایل مراجع، جامعه مدرسین قم، ج۲، ص۱۰۸.]</ref> | ||
* نصاب گندم، جو، خرما و کشمش در حدود ۸۵۰ کیلوگرم و زکات آن یکدهم محصول است اگر از [[باران]] آبیاری شده باشد و زکاتش یکبیستم است اگر با [[آب]] چاه آبیاری شده باشد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/2/118 بنیهاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، جامعه مدرسین حوزه قم، ج۲، ص۱۱۸.]</ref> | * نصاب گندم، جو، [[خرما]] و کشمش در حدود ۸۵۰ کیلوگرم و زکات آن یکدهم محصول است اگر از [[باران]] آبیاری شده باشد و زکاتش یکبیستم است اگر با [[آب]] چاه آبیاری شده باشد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/2/118 بنیهاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، جامعه مدرسین حوزه قم، ج۲، ص۱۱۸.]</ref> | ||
* نصاب گوسفند، رسیدن تعداد آنها به ۴۰ رأس است که در آن صورت، باید یک رأس گوسفند، زکات داده شود. نصاب اول گاو، ۳۰ رأس است و زکاتش یک گوساله یکساله است. کمترین نصاب شتر نیز ۵ نفر است که زکات آن یک رأس گوسفند است. | * نصاب گوسفند، رسیدن تعداد آنها به ۴۰ رأس است که در آن صورت، باید یک رأس گوسفند، زکات داده شود. نصاب اول گاو، ۳۰ رأس است و زکاتش یک گوساله یکساله است. کمترین نصاب شتر نیز ۵ نفر است که زکات آن یک رأس گوسفند است. | ||
* نصاب اول طلا ۲۰ [[مثقال شرعی]] (حدود ۶۹ گرم) و نصاب اول نقره رسیدن آن به ۱۰۵ مثقال معمولی (حدود ۶۰۰ گرم) و زکات آن یکچهلم است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/2/113 بنیهاشمی خمینی، توضیح المسایل مراجع، جامعه مدرسین قم، ج۲، ص۱۱۳، ۱۳۵ ـ ۱۳۷، ۱۲۸ ـ ۱۲۹.]</ref> | * نصاب اول طلا ۲۰ [[مثقال شرعی]] (حدود ۶۹ گرم) و نصاب اول نقره رسیدن آن به ۱۰۵ مثقال معمولی (حدود ۶۰۰ گرم) و زکات آن یکچهلم است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/2/113 بنیهاشمی خمینی، توضیح المسایل مراجع، جامعه مدرسین قم، ج۲، ص۱۱۳، ۱۳۵ ـ ۱۳۷، ۱۲۸ ـ ۱۲۹.]</ref> | ||
=== مصرفکنندگان زکات === | === مصرفکنندگان زکات === | ||
[[پرونده:زکات۲.png|جایگزین=آیه ۶۰ سوره توبه-هشت گروه مصرفکننده زکات |بندانگشتی|هشت گروه مصرفکننده زکات در آیه ۶۰ سوره توبه]] | [[پرونده:زکات۲.png|جایگزین=آیه ۶۰ سوره توبه-هشت گروه مصرفکننده زکات |بندانگشتی|هشت گروه مصرفکننده زکات در آیه ۶۰ [[سوره توبه]]]] | ||
در [[قرآن]]،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_60_سوره_توبه سوره توبه، آیه 60].</ref> هشت گروه بهعنوان مصرفکننده زکات، معرفی شدهاند: | در [[قرآن]]،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_60_سوره_توبه سوره توبه، آیه 60].</ref> هشت گروه بهعنوان مصرفکننده زکات، معرفی شدهاند: | ||
# [[فقیر|فقرا]]: کسانی که هیچ درآمدی ندارند. | # [[فقیر|فقرا]]: کسانی که هیچ درآمدی ندارند. | ||
| خط ۶۹: | خط ۶۹: | ||
=== زکات فطره === | === زکات فطره === | ||
[[پرونده:زکات۳.jpg|جایگزین=صندوقهای کمیته امداد امام خمینی جهت جمعآوری زکات فطریه|بندانگشتی|صندوقهای کمیته امداد امام خمینی جهت جمعآوری زکات | [[پرونده:زکات۳.jpg|جایگزین=صندوقهای کمیته امداد امام خمینی جهت جمعآوری زکات فطریه|بندانگشتی|صندوقهای کمیته امداد امام خمینی جهت جمعآوری زکات فطره]] | ||
زکات فطره، مقدار مالی است که پرداخت آن در [[عید فطر،]] بر مکلفان لازم میشود. مقدار [[زکات فطره]]، به اندازه سه کیلوگرم [[گندم]] یا [[جو]] یا [[خرما]] یا [[کشمش]] یا برنج و مانند آن یا معادل قیمت نقدی آنها است. هر انسانی که فقیر نباشد، لازم است برای خود و همهٔ افراد تحت تکفل او، زکات فطره را پرداخت کند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/2/169 بنیهاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ج۲، ص۱۶۹ ـ ۱۷۱.]</ref> | زکات فطره، مقدار مالی است که پرداخت آن در [[عید فطر،]] بر مکلفان لازم میشود. مقدار [[زکات فطره]]، به اندازه سه کیلوگرم [[گندم]] یا [[جو]] یا [[خرما]] یا [[کشمش]] یا برنج و مانند آن یا معادل قیمت نقدی آنها است. هر انسانی که فقیر نباشد، لازم است برای خود و همهٔ افراد تحت تکفل او، زکات فطره را پرداخت کند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/2/169 بنیهاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ج۲، ص۱۶۹ ـ ۱۷۱.]</ref> | ||
